Panchadashi · Chapter p11
brahmānande viṣayānando nāma - pañcadaśaḥ paricchedaḥ /
athātra viṣayānando brahmānandāṃśarūpabhāk /
nirūpyate dvārabhūtastadaṃśatvaṃ śrutirjagau
eṣo'sya paramānando yo'khaṇḍaikarasātmakaḥ /
anyāni bhūtānyetasya mātrāmevopabhuñjate
śāntā ghorāstathā mūḍhā manaso vṛttayastridhā /
vairāgyaṃ kṣāntiraudāryamityādyāḥ śāntavṛttayaḥ
tṛṣṇā sneho rāgalobhāvityādyā ghoravṛttayaḥ /
saṃmohobhayamityādyāḥ kathitā mūḍhavṛttayaḥ
vṛttiṣvetāsu sarvāsu brahmaṇaścitsvabhāvatā /
pratibimbati śāntāsu sukhaṃ ca pratibimbati
rūpaṃ rūpaṃ babhūvāsau pratirūpa iti śrutiḥ /
upamā sūryaketvādi sūtrayāmāsa sūtrakṛt
eka eva hi bhūtātmā bhūte bhūte vyavasthitaḥ /
ekadhā bahudhā caiva dṛśyate jalacandravat
jale praviṣṭaścandro'yamaspaṣṭaḥ kaluṣe jale /
vispaṣṭo nirmale tadvaddvedhā brahmāpi vṛttiṣu
ghoramūḍhāsu mālinyātsukhāṃśasya tiraskṛtiḥ /
īṣannairmalyatastatra cidaṃśapratibimbanam
yadvāpi nirmale nīre vahnerauṣṇyasya saṃkramaḥ /
na prakāśasya tadvatsyāccinmātrodbhūtiratra ca
kāṣṭhe tvauṣṇyaprakāśau dvāvudbhavaṃ gacchato yathā /
śāntāsu sukhacaitanye tathaivodbhūtimāpnutaḥ
vastusvarūpamāśritya vyavasthā tūbhayoḥ samā /
anubhūtyanusāreṇa kalpyate hi niyāmakam
na ghorāsu na mūḍhāsu sukhānubhava īkṣyate /
śāntāsvapi kvacitkaścitsukhātiśaya īśyatām
gṛhakṣetrādiviṣaye yadā kāmo bhavettadā /
rājasasyāsya kāmasya ghoratvāttatra no sukham
siddhyenna vetyasti duḥkhamasiddhau tadvivardhate /
pratibandhe bhavetkrodho dveṣo vā pratibandhakaḥ
aśakyaścetpratīkāro viṣadaḥ syātsa tānasaḥ /
krodhādiṣu mahāduḥkhaṃ sukhaśaṅkāpi dūrataḥ
kāmyalābhe harṣavṛttiḥ śāntā tatra mahatsukham /
bhoge mahattaraṃ lābhaprasaktāvīṣadeva hi
mahattamaṃ viraktau tu vidyānande tadīritam /
evaṃ kṣāntau tathaudārye krodhalobhanivāraṇāt
yadyatsukhaṃ bhavettattadbrahmaiva pratibimbanāt /
vṛttiṣvantarmukhā svasya nirvighnaṃ pratibimbanam
sattā citiḥ sukhaṃ ceti svabhāvā brahmaṇastrayaḥ /
mṛcchilādiṣu sattaiva vyajyate netaraddvayam
sattā citirdvayaṃ vyaktaṃ dhīvṛttyorghoramūḍhayoḥ /
śāntavṛttau trayaṃ vyaktaṃ miśraṃ brahmetthamīritam
amiśraṃ jñānayogābhyāṃ tau ca pūrvamudīritau /
ādye'dhyāye yogacintā jñānamadhyāyordvayoḥ
asattā jāḍyaduḥkhe dve māyārūpaṃ trayaṃ tvidam /
asattā naraśṛṅgādau jāḍyaṃ kāṣṭhaśilādiṣu
ghoramūḍhadhiyorduḥkhamevaṃ māyā vijṛmbhitā /
śāntādi buddhivṛttyaikyānmiśraṃ brahmeti kīrtitam
evaṃ sthite'tra yo brahma dhyātumicchetpumānasau /
nṛśṛṅgādimupekṣeta śiṣṭaṃ dhyāyedyathāyatham
śilādau nāmarūpe dve tyaktvā sanmātracintanam /
tyaktvā duḥkhaṃ ghoramūḍhadhiyoḥ saccidvicintanam
śāntāsu saccidānandāṃstrīnapyevaṃ vicintayet /
kaniṣṭhamadhyamotkṛṣṭāstisraścintāḥ kramādimāḥ
mandasya vyavahāre'pi miśrabrahmaṇi cintanam /
utkṛṣṭaṃ vyaktumevātra viṣayānanda īritaḥ
audāsīnye tu dhīvṛtteḥ śaithilyāduttamottamam /
cintanaṃ vāsanānande dhyānamuktaṃ caturvidham
na dhyānaṃ jñānayogābhyāṃ brahmavidyaiva sā khalu /
dhyānenaikāgryamāpanne citte vidyā sthirībhavet
vidyāyāṃ saccidānandā akhaṇḍaikarasātmatām /
prāpya bhānti na bhedena bhedakopādhivarjanāt
śāntā ghorāḥ śilādyāśca bhedakopādhayo matāḥ /
yogād vivekato vaiṣamupādhīnāmapākṛtiḥ
nirupādhibrahmatattve bhāsamāne svayaṃprabhe /
advaite tripuṭī nāsti bhūmānando'ta ucyate
brahmānanda abhidhe granthe pañcamo'dhyāya īritaḥ /
viṣayānanda etena dvāreṇāntaḥ praveśyatām
prīyāddhariharo'nena brahmānandena sarvadā /
pāyācca prāṇinaḥ sarvānsvāśritāṃ śuddhamānasān
iti brahmānande viṣayānandaḥ samāptaḥ
iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācārya
śrī vidyāraṇyamuniviracitaḥ pañcadaśī granthaḥ samāptaḥ /
Original text: pañcadaśī · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0