Pañcasāyaka · Chapter 5
iti śrīkaviśekharajyotirīśvaraviracite pañcasāyake caturthaḥ sāyakaḥ /
atha pañcamaḥ sāyakaḥ /
atha nāḍīsamuddeśaḥ /
manobhavāgāramukhe tu nāḍyastisro bhavanti pramadājanānām /
samīraṇā cāndramasī ca gaurī viśeṣamāsāmupavarṇayāmi
pradhānabhūtā madanātapatre samīraṇā nāma viśeṣanāḍī /
tasyā mukhe yatpatitaṃ nṛvīryaṃ tanniṣphalaṃ syāditi candramauliḥ
yā cāparā cāndramasī ca nāḍī kandarpagehe bhavati pradhānā /
sā sundarī yoṣitameva sūte sādhyā bhavedalparatotsavena
gaurīti nāḍī yadupasthadeśe pradhānabhūtā bhavati svabhāvāt /
putraṃ prasūte bahudhā 'ṅganā sā kaṣṭopabhogyā surate pradiṣṭā
athottānabandhasamuddeśaḥ /
prasāritorūdvayamadhyayogādgāḍhā 'pi nārī ślathatāmupaiti /
saṃlagnajānudvayabandhayuktā ślathā 'pi saṅkocamalaṃ prayāti
tasyā yuvatyāḥ prakṛtiṃ ca sattvaṃ deśaṃ ca bhāvaṃ madanātapatram /
ālokya bandhāḥ parikalpanīyāḥ sambhogakāle puruṣai rasajñaiḥ
uttānasuptapramadorūmadhye sthitaḥ patiḥ kāmayate prakāmam /
tayordvayoḥ prītikaraḥ pradiṣṭo bandho narāṇāmatidurlabho 'yam
uttānasuptā yuvatiḥ svapādau skandhe samāropya ramennarasya /
bandho 'yamuktaḥ samapādasañjñaḥ prayojanīyaḥ kariṇīrateṣu
evaṃvidhāyāḥ striya eva jaṅghāṃ kāntaḥ svajaṅghopari sanniveśya /
udbhramya bhūyaḥ kaṭimāramantyāḥ syādeṣa bandhaḥ kila nāgarākhyaḥ
dhṛtvā svajānuṃ gagane svapādau śayyātale strī prathamaṃ prasuptā /
kucau patiḥ pāṇiyugena dhṛtvā ramettadā vyomapadābhidhānam
ekaṃ yuvatyāścaraṇaṃ pṛthivyāmūrdhvaṃ tathā 'nyaṃ parikalya kāntaḥ /
padbhyāṃ sthito hastayugaṃ ca bhūmau traivikramaḥ syāditi vandharājaḥ
nitambabimbaṃ kila nāyakena nāryāstrikaṃ hastayugena dhṛtvā /
gulphau nidhāya sthita eva tasyā bandho 'pyasau cāṭukakelikaḥ syāt
kāntasya vakṣaḥsthalagau ca (sva)pādāv āliṅgya gāḍhaṃ pramadā karābhyām /
kiñcinnatorudvayayogataśca jñeyo budhairityavadārito 'yam
atha pārśvabandhasamuddeśaḥ /
ekaṃ yuvatyā hṛdaye svapādaṃ tathā 'rpitaṃ talpagataṃ tadanyam /
prauḍhāṅganāvallabha eṣa bandhaḥ khyātaḥ pṛthivyāmupavītikākhyaḥ
ūrvoḥ patirmadhyagato yuvatyāḥ pārśvasthitāyāḥ parirabhya deham /
yūnostrikālolanato rasajñairatyādṛtaḥ sampuṭanāmadheyaḥ
pārśvasthitāyāḥ mṛgaśāvakākṣyāḥ pṛṣṭhāvalambī ramaṇaḥ prasuptaḥ /
liṅgasmarāgāraniveśayogādihopadiṣṭaḥ khalu nāgabandhaḥ
athopaviṣṭabandhasamuddeśaḥ /
padmāsanaṃ samparikalpya bhartā kroḍopaviṣṭāṃ yuvatiṃ ramecca /
anyonyakaṇṭhārpitabāhuyogāt padmāsanākhyaṃ pravadanti santaḥ
kānto nitambasthita eva nāryāḥ śroṇīṃ karābhyāṃ yadi yāti dhṛtvā /
āsphālayedvā 'pi kaṭiprabandhāt prokto munīṇdrairiti kīrtibandhaḥ
athādhomukhabandhasamuddeśaḥ /
adhomukhasthāṃ ramayecca nārīṃ tatpṛṣṭhavartī paśutulyarūpaḥ /
bhartā parikrīḍati bhāvahīno nirdiśyate hāriṇabandha eṣaḥ
dantāvalacchāgaturaṅgamāṇāṃ krīḍāprakāraiśca bhavanti bandhāḥ /
itthaṃ rasajñairanulāpanīyā nodāhṛtā vistarabhītitaste
ūrdhvabandhasamuddeśaḥ /
anyonyadoḥpañjaramadhyajātaḥ stambho yadā bāhuyugena lagnaḥ /
niṣpīḍya nārī patimūrdhvasaṃsthaṃ ramettadā vyāttakaraṃ vadanti
eko yuvatyā yadi kāntahaste jānu sthitaḥ syādaparaḥ pṛthivyām /
kāntaṃ karābhyāmupagūhya yatsyājjñeyaṃ rasajñaiḥ karaṇaṃ tripādam
atha puruṣāyitasamuddeśaḥ /
adhomukhī kāntahṛdi prasuptā dorbhyāṃ samāliṅgya yadi prayāti /
gā(prau)ḍhāṅganāvallabha eṣa tajjñaiḥ bandhaḥ pradiṣṭo viparītarūpaḥ
dhūrta ! tvamevaṃ vijito 'syakasmādyuddhe mayā pañcaśarasya nārī /
ityādikaṃ bhūrividhaṃ raṭantī prāyaḥ sukhaṃ vindati keliraṅge
viparītaratāvayogyāṃ striyaṃ darśayati /
navaprasūtā ṛtuyogayuktā garbhālasā sthūlatanurnatāṅgī /
kṣīṇā navoḍhā jvaritā ca nārī varjyā ratijñairviparītabandhe
atha santāḍitasamuddeśaḥ /
vāmasvabhāvānmadanasya rāgo hastaprahārātsamupaiti vṛddhim /
tasmādyathāsthānamasau vidheyo varāṅganāyāḥ suratāvasāne
yadyaṅganā kāntahṛdi prahāraṃ muṣṭyā bhajantī suratopacāraiḥ /
santāḍitaṃ nāma vadanti tajjñā vistīrṇahastena tadā patākam
sāṅguṣṭhamadhyāṅgulasamprahārāt sañjāyate kuṇḍalanāmadheyaḥ /
yaḥ kevalāṅguṣṭhabhavo 'bhighātaḥ proktaḥ kavīndraiḥ sa tu bindumālaḥ
dravati yadi na nārī prauḍharāgārtiyuktā mṛdunidhuvanayoge dantasandhau salīlam /
pibati daśanavāsaḥ kiñcidunmucya bhūyaḥ kathitamiha rasajñaiḥ sītkṛtaṃ rāgakāri
pikaśikhikalahaṃsaprāyapakṣivṛjānāṃ dhvanitamanukarotītyaṅganā manmathārtā /
mukhadaśanavivartāttatkavīndrā vadanti stanitamiti samāsāccitrasambhogakāle
evaṃvidhakaraṇasya phalaṃ nirūpayati /
ityādiyogaiḥ pṛthukāmabhāvaṃ sampādya nārīpuruṣau cireṇa /
jātānurāgau rahasi prakāmaṃ saukhyaṃ samāsvādayato mahīyaḥ
aṣṭānāyikāsamuddeśaḥ /
yasyāḥ patirmilati kelikathānuraktaḥ pārśvaṃ na muñcati manobhavavegayuktaḥ /
syātsundarī sakalasaukhyakalānidhānā svādhīnapūrvapatiketi vadanti tajjñāḥ
puṣpāṅgarāgarucirā taruṇī priyasya tiṣṭhatyanāgamanahetuvicāralolā /
eṣā 'balā na hi ciraṃ paridevanīyā sotkaṇṭhiteti kathitā kavibhiḥ purāṇaiḥ
srakcandanāmbaravibhūṣaṇabhūṣitāṅgī yā vallabhāgamanamārgavirūḍhadṛṣṭiḥ /
talpaṃ gatā ruciravāsagṛhe 'vaśete sā kīrtitā jagati vāsakasajjiteti
krodhātprayāti caraṇe patito 'pi kāntaḥ prāyaḥ pracaṇḍavacanāccaraṇairnirastaḥ /
paścāttadīyavirahakṣaradānatāṅgī sā kīrtiteha kalahāntaritā kavīndraiḥ
saṅketakaṃ priyatamaḥ svayameva dattvā naivāgataḥ samucite samaye ca yasyāḥ /
hṛṣṭā vaco 'mṛtarasaiḥ sakalāṅgayaṣṭiḥ sā varṇitā kavivarairiha vipralabdhā
prātarvinidravadanasmarabhāracauro nidrālaso 'lasagatirnakhavikṣatāṅgaḥ /
yasyāḥ prayātyabhimukhaṃ muhuśo yuvatyāḥ sā khaṇḍiteti kathitā kavibhiḥ purāṇaiḥ
ārambhabhagnacaritā vikalā ca nārī yā nirmitā hi madanena madena yāti /
guptābhisārarasikā paraveśma gantuṃ sā kīrtitā kavivarairabhisāriketi
deśāntaraṃ prativasadramaṇaśca yasyā dattvā 'vadhiṃ cirataraṃ gurukāryayogāt /
durvāraduḥkhadahanaiḥ paridevitāṅgī sā proṣitapriyatamā kathitā munīndraiḥ
granthopasaṃhāraḥ /
yāvaccandrakalākirīṭahṛdaye śailādhirājātmajā yāvadvakṣasi mādhavasya kamalā sānandamādīvyati /
yāvatkāmakalāvivartacaṭulaṃ kṣoṇītalaṃ rājate tāvacchrīkaviśekharasya kṛtinaḥ kāvyaṃ mude dīvyatām
Original text: Pañcasāyaka · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0