Padma Samhita · Chapter 3.27
pratimāmadhivāsyevamapsu pūrvokta vartmanā/
aparedyuḥ prabhātāyāṃ śarvaryāṃ maṇṭapādike
śedhite rathakāreṇa śobhite ca yathātatham/
toṣite rathakāre tu manaḥ prahmādanairdhanaiḥ
ācāryo mūrti pāścaiva kṛtakṛtyā jitendriyāḥ/
savāmbaradharāssarve dhṛtaphañcāṅga bhūṣaṇāḥ
gandhamālyadharā bhadrāssottarīya pariccadāḥ/
dhṛtordhvapūṇḍraracanāssoṣṇīṣā mṛṣṭakuṇḍalāḥ
ādiṣṭā yajamānena jīvājīvātmakairdhanaiḥ/
vāstuhomaṃ prakurvīran karma daivaṃ yathābhavet
vāstu rnāma caturvaktrabhārgava ssvedasambhavaḥ/
abhyadravatsurān haṃtumātmano baladarpitaḥ
sadevaistāḍitastūrṇa mapitadbhūvi vihvālaḥ/
vistastāṅgassa ca prāṇān dhārayatyeva vāstukaḥ
adhomukhaṃ prākchirasaṃ vinyasedvāstupūruṣam/
prasārya pāṇipādau dvau koṇabhūmiprakalpitau
tamarcayetprayatnena karma daivaṃ yathā bhavet/
anarcite vāstudeve kṛtaṃ karmāsuraṃ bhavet
maṇṭape dakṣiṇe pārśve vāstudevaṃ likhedbhuvi/
saptadarbha yutaṃ kūrcaṃ kṛtvā tatra vinikṣipet
tatrārca yedvāstunāthaṃ gandhapuṣpādibhiḥ kramāt/
vāstudevasya śirasi pūjayedaṃśumālinam
jhuṣadhvajaṃ bāhumūle kumāraṃ kūrpare tathā/
haste vināyakaṃ pādayugale cāśvidevate
madhye candraṃ tathā vārṣṇyoḥ durgāṃ mātṝṃścarpare/
bāhumūle tathā sthāṇuṃ hṛdaye māmavasthitam
brahmāṇaṃ nābhideśe ca dikpālān svāsu dikṣu ca/
kṣetreśamuttare pārśve vāstu devasya pūjayet
paścime vāstunāthasya deśe ca juhuyādguruḥ/
pañcopaniṣadā sarpissahasraṃ śatameva vā
śamyapāmārgakhadirasamidbhirjuhuyāttataḥ/
mūlamantreṇa tasmantravarṇasaṅkhyābhirātmavān
caruṃ puruṣasū ktena juhuyāt ṣodaśāhutīḥ/
caruṇā vāstudevānāṃ juhuyācca sakṛtsakṛt
baliṃ ca datvā devebhyo kṣetrādhipataye tathā/
karmārambhe pratiṣṭhāyāṃ maṇṭape sadane tathā
vāstuyāga kramaḥ proktassarvatra kamalāsana/
mārjanaṃ gomayālevaḥ prokṣaṇaṃ maṇṭape bhavet
sudhācūrṇairakṣataiśca maṇḍayitvā bhuvasthalam/
siddhārthān vikireddikṣu astramantrābhimantritān
nāstikān bhinnamaryādān devabrāhmaṇa nindakān/
pāparogayutān martyān ni nditān piśunāṃ stathā
pāṣaṇḍino hīnavṛttīn pratilomān samatsarān/
ludbhānmūrkhānaviduṣo bahirnirvāsaye ttadā
sthūṇāṃśca maṇṭape tasmin vāsobhirveṣṭayennavaiḥ/
vitānayecchubhervastraiḥ patākābhiśca bhūṣayet
muktādāmabhiranyaiśca phalaiḥ puṣpaiśca pallavaiḥ/
parito darbhamālābhirmaṇikāñcanabhūṣaṇaiḥ
śobhayenmaṇṭapaṃ sarvaṃ yathāvittānusārataḥ/
khātyā dvitālamavaṭaṃ toraṇāni caturdiśaṃ
sthāpayedvāradeśeṣu pūrvādiṣu yathākramam/
aśvatthatoraṇaṃ prācyāṃ audumbaramanantaram
naiyyadrodhaṃ ca pāścātyaṃ plākṣaṃ ca tadanantaram/
sartakairgāyakaiścaiva vaiṇikai rvaṃśakaistathā
vāditrakuśalaiścānyaistathā vādavicakṣaṇaiḥ/
śobhitaṃ sarvatodikṣubrahmaghoṣaiśca nāditam
dīpaistathā pālikābhissāṅku rābhiśca sarvataḥ/
candanāgarurpūra dhūpaiḥ parimalīkṛtam
kṛtvaivaṃ maṇṭapaṃ samyagaparāhṇe gurussvayam/
utthāpya bimbamudakātkumbhaṃ ca kalaśāna pi
udvāsya devatā stasmāttadbimbaṃ tīraviṣṭare/
prāṅmukhaṃ samavasthāpya vāribhaḥ kṣālaye ttadā
lohajaṃ cedviśudhyarthaṃ tintriṇī phalavāriṇā/
vastrābharaṇapuṣpādyairalaṃkṛtya manoharaiḥ// 27. 32 //
yānamāropya tadbimbaṃ yathā pūrvamaśeṣataḥ/
kṛtvā maṅgulaturyādi gamayedyāgamaṇṭapam
maṇṭapasyottarebhāge viṣṭare viniveśayet/
ācaryo mūrtipaissārdhaṃ praviśedgarbhamandriram
bahuberavidhānaṃ cedvidhireṣa vidhīyate/
prākcādhivāsitaṃ kūrcaṃ jalāttasmātsamuddharet
bimbāccavastrābharaṇamālyānyapanayedguruḥ/
nayanonmīlanaṃ kṛtvādhru vaberasya śāstrataḥ
darśayedaṣṭadhānyāni gāścakanyāssalakṣaṇāḥ/
unmīlanaṃ śriyādīnāmeva śāstroktavartmanā
kalaśaissaptadaśabhirghṛtādi dravyasaṃyutaiḥ/
chāyāsnapanamādarśe sakūrce kalpayedguruḥ
pṛthakchriyādhi devīnāṃ snapanaṃ navabhirghaṭaiḥ/
brahmeśau saptakalaśaiḥ ṛṣīṇāmapi pañcabhiḥ
tribhiśca devatānāṃ syādekena kalaśena vā/
nīrājanā ntairvastrādyairupacāraissamarcayet
dhruvaberasya hṛdaye tasya dīpamaṇi prabham/
vinyasya mantramācāryo dvādaśākṣarasaṃjñitam
biṃbamācchādayedvastraiḥ kambalairvā samantataḥ/
evaṃ kuryācchri yādīnāṃ tato nirgatya mandirāt
maṇṭapasthāṃ pratikṛtiṃ chādayetkambalādibhiḥ/
raimayaṃ rājataṃ vāpi pātramāḍhakapūritam
dhānyarāśau nidhāyāgre pūrayettadyathākramam/
madhunā sarpiṣā caiva pūrayecchādayettataḥ
vāsasā pariśuddhena prātrayoccha tayoḥ punaḥ/
arcayedbhāskaraṃ pūrve paścime śaśinaṃ tathā
mantreṇa madhuvāteti sarpirādyabhimantrayet/
aṣṭāṅgulā śalākāsyādrai mayī cātha rājatī
aṣṭadhānyāni paritaḥ pātreṣu viniveśayet/
gāḥ kanyakāśca rucirāḥ bhūṣaṇaiścāpi bhūṣitāḥ
ānīya sthāpayetpārśve brahmaghoṣaiśca ghoṣayet/
madhvaktamukhayā netraṃ raimayyā ca śalākayā
dakṣiṇaṃ prollikhedvāmaṃ sarpiṣāktaśalākayā/
rājatyā vilikhennetraṃ taccakṣuriti saṃpaṭhan
vyapohyācchādanapaṭaṃ darśayenmadhusarpiṣī/
aṣṭadhānyāni gāścaiva kanyakāḥ purata sthitāḥ
gurave gāḥ prayaccheta govindaḥ prīyatāmiti/
pātrayugmaṃ śalāke ca dadyāddhānyāṣṭakaṃ tathā
netronmīlanavelāyāṃ vādyaghoṣeṇa ghoṣayet/
gurave dakṣiṇāṃ dadvājjīvājīvadhanātmikām
kautukaṃ bandhayedbimbe snapanārthaṃ yathāvidhi/
mūlamantreṇa tadbimbaṃ samutthāpya nayettataḥ
ṛtvigbhiḥ śśākunaṃ sūktamadhīyānaiśca bhūsuraiḥ/
snānamaṇṭapabhūbhāge tatrodumbaraviṣṭare
kṣaumāstaraṇasaṃyukte sthāpayetpratya gānanam/
bhadrādi mantramācāryāssvayamuccārya mantravit
viṃśatyekonamṛdbhistu puṇyakṣetrādi janmabhiḥ/
udaṅmukhaḥ sthito mṛdbhirālipya pratimāṃ tataḥ
mūrdhānaṃ diva ityetāmṛcamuccārayecchubhaiḥ/
jalairimaṃ me varuṇa ityuccārya samūrtipaḥ
kṣālayetkautukaṃ sarvaṃ kalaśaisnāpayedguruḥ/
devasya purataḥ sthāpya sūtravastrādi veṣṭitān
sakūrcān pallavairyuktān kalaśān dhānyarāśiṣu/
pādyābhiṣecanaṃ kuryādidaṃ viṣṇuritīrayan
āpohiṣṭheti mantreti tathārghyeṇābhi ṣecanam/
imaṃme varuṇa ityeva tathā ''camanavāriṇā
pavitraṃ teti mantreṇa pañcagavyābhiṣecanam/
ghṛtasnāteti sāmnā ca ghṛtevai vābhiṣecayet
dadhikrāvṇeti mantreṇa dadhisnapanamācaret/
prayovratena sāmnā ca payasā snapanaṃ bhavet
madhuvā teti mantreṇa madhunā snapayedguruḥ.
yajñāyajñeti mantreṇa kaṣāyāmbhobhi ṣecanam
mānastoke tryicā toyairuṣṇaiścai vābhiṣecanam/
vaṣaṭ te viṣṇavityādimantreṇa maṇivāriṇā
phalanītyanuvākena snāpayettu phalāṃbhasā/
hiraṇyagarbhamantreṇa snāpayellohavāriṇā
śanno devīriti snānaṃ mantritairmārjanāmbhubhiḥ/
gandhadvāreti mantreṇa dandhāmbakalaśena tu
trātāramiti sāmnā ca bhavedakṣatavāriṇā/
yavāmbukala śena syādidaṃ viṣṇuriti tyṛcā
vṛsūktena ca śuddhābhiradbhirante'bhiṣecayet/
upacāraiśca vastrādipradānādyaissamarcayet
pūrve vā dakṣiṇebhāge śayyāṃ vedyāṃ prakalpayet/
prokṣayedvedikāṃ pūrvaṃ dvādaśākṣaravidyayā
prāgagrānudaga grānvā darbhān saṃptīryaṣuṣkalān/
śālīnāṃ pañcabhārāṇi taṇḍulānardhasaṃmitān
upariṣṭāt kṣipetteṣāṃ tilānupari nikṣipet/
tadardhān caturaśrānvā vṛttānvā tānvikīrya ca
carma vairyāghramupari tilānāmapi nikṣipet/
tūlikāṃ nikṣīpettasmin mṛdvāstaraṇabhūṣitām
kambalānupariṣṭācca kṣaumaṃ tadupari kṣipet/
citrāṇi vastrāṇi tathā śuklāni ca tathopari
kāṣṭhajaṃ sudṛḍhaṃ snigdhaṃ caturhastasamanvitam/
catuṣpādasamāyuktaṃ caturaśrāyataṃ tataḥ
khaṭvāsaṃjñitaparyaṅkaṃ tadūrdhpe sthāpayettataḥ/
dukūlaṃ mṛdutalpaṃ ca vinyasetsoparicchadam
upadhānāni citrāṇi śayanāṅgāni kalpayet/
kastūrikādigandhaiśca sugandhairadhivāsitām
sudandhapuṣpāstaraṇāṃ nānālahgāraśobhitām/
śayyāṃ kṛtvaivametasyāṃ devamānīya sāyayet
sūktāni pauruṣādīni praśastāni yathātatham/
adhīyānairvipra varyaissārdhamanyaiśca maṅgulaiḥ
tūryaśabdairyathāpūrvaṃ mūrtipāścagurussvayam/
uttiṣṭhe tyādimantreṇa samutthāpya ca kautukam
śayyāvedibhuvaṃ ninyurbahiḥ kuṇḍaṃ yathātatham/
prādakṣiṇyena śanakai ścayyāyāṃ śāyayedguruḥ
idaṃ viṣṇuriti procya viśvataścakṣurityapi/
prākchiro dakṣiṇāvaktraṃ yadvā syānmandirānanam
śiro vā dakṣiṇāśāyāmitthaṃ śayana kalpanam/
kambalenāthavā vastraiścādayetpratimāmapi
yuvāsuvāsā ityādi bruvanviṣvakcaturmukha/
aśvatthatoraṇaṃ prācyāṃ yajeta tadanantaram
ṛgrūpamindradaivatyaṃ suśobhanasamāhvayam/
yāmye tvaudumbaraṃ syāttu yājuṣaṃ yamadaivatam
nāmnā subhadraṃ vāruṇyāṃ nyagrodhaṃ somavāruṇam/
nudandhasaṃjñaṃkauberyāṃ plakṣaṃ nāmnā suhotrakam
somadaivatyamuddiṣṭaṃ yajedātharvaṇaṃ guruḥ/
dhvajadvayaṃ dvārapārśva sthitaṃ ratnasamāhvayam
dauvārikānmahābhāgān yajeta kamalāsana/
kumudaḥ kumudākṣaśca dvārapālau puraḥ smṛtau
dakṣiṇasyāṃ dhvajau pītau puṇḍharīkākṣavāmanau/
dvārsthau pratīcyāṃ nīlabhau dhvajau dauvārikau punaḥ
śaṅkukarṇassarvanetrastathodakpāṇḍārau dhvajau/
sumukhaṃ supratiṣṭhaṃ ca dvārsthau dhyāyoddhvajāṃśute
aṣṭau kumbhaṃśca pūrvādidvāreṣu viniveśayatet/
dvau dvau savastān sāśvatthapallavān sapidhānakān
dhanyarāśiṣu mantreṇa idaṃviṣṇuriti svayam/
nāmāni teṣāṃ kramaśaḥ kathyaṃ te tāni saṃśṛṇu
pūrṇaśca puṣkaraścaiva syātāmānandanandanau/
rasenassu ṣeṇaśca sambhavaḥ prabhavastathā
ratnāni cāṣṭau kramaśaḥ kumbheṣu viniveśayet/
padmarāgaṃ pravālaṃ ca vajraṃ vaiḍūryameva ca
puṣyarāgaṃ tathānīlamaṇiṃ maratakaṃ tathā/
muktāsphaṭikamuddiṣṭaṃ sarvaṃ mantreṇa nikṣipet
toraṇadhvaja kumbhādīn pūrvoktān vṛthagarcayet/
toraṇāni ca vāsobhiḥ navairācchādayetpṛthak
pūrvādau valaje viprān bahvṛcādhvaryu sāmagān/
atharvāṅgirasābhijñān aparānvedapāragān
tattadvedāradīyānān tattaddikṣu niveśayet/
ācāryo hṛdaye devamacyutaṃ susamāhitaḥ
dhyāyettūryādi ghoṣaiśaaca paritaḥ parighoṣayat/
mūrtikumbhāṃśca paritassapidhānān navastrakān
aṣṭau prāgādikāṣṭhāsu dhānyarāśiṣu pūritān/
adbhiśśuddhābhiraśvatthapatrayuktān saratnakān
teṣu śaṅkhaṃ ca cakraṃ ca gadāṃ padmaṃ dhvajaṃ tathā/
śrīvatsaṃ garuḍaṃ kūrmaṃ jāmbunadamayaṃ kṣipet
madhye madhye ca kumbhānāṃ śrivatsādyaṣṭamaṅgalam/
pālikāssāṅkurā vediṃ paritaḥ sthāpayettataḥ
viṣṇvādimūrtīraṣṭau ca kumbhe ṣvāvāhya pūjayet/
mahākumbhaṃ ca devasya nikṣipetpaścimottare
dhānyarāśau sāpidhānaṃ droṇaṃ gandhāmbupūritam/
hemaratnādikaṃ yugmavastreṇācchāditaṃ punaḥ/
sakūrcapipphaladalāṃ pārśve tasya gaḻantikām/
sasūtravastrasañchannāṃ kūrcayuktāṃ niveśayet
sāpidhānāṃ śivāmbhobhiḥ pūritāṃ nigamādinā/
pāyasānnena ca tathā brāhmaṇān bhagavanmayān
bhojayeddvādaśamitānadhikānvā yathāvasu/
tilān vāsāṃsi sūkṣmāṇi suvarṇaṃ gāśca dakṣiṇāḥ
tebhyo dadyādbhuktavadbhyo yajamānassamāhītaḥ/
ārabheyustato homaṃ ṛtvijo gurvanujñayā
aśvatthāccha śamīgarbhādaraṇī maharettataḥ/
mathitvāgni mupādāya sūryakāntāśmano pi vā
laukikaṃ vāgni mādāya dvādaśākṣaravidyayā/
prokṣya dhyātvā ca davyāgniṃ pratyakkuṇḍe samindhayet
paryagnikaraṇaṃ kuryātkuṇḍānāṃ darbhamuṣṭibhiḥ/
kuṇḍeṣvanyeṣu dahanaṃ pratyakkuṇḍātsamuddharet
agre saṃskṛtya dahanamanyakuṇḍe vihāyan ca/
agni madhyasthapadmasthaṃ taṃ taṃ devamanusma ret
vasudevaṃ catuṣkoṇe cāpe saṅkarṣaṇaṃ tathā/
vṛtau pradyumna nāmānamaniruddhaṃ trikoṇake
ito'dhikeṣu kuṇḍeṣu kalpiteṣu yathātatham/
mugmeṣvayugmeṣu tathā devatāḥ pūrvamīritāḥ
prāgādiṣu ca kuṇḍeṣu krameṇa samidhaḥ smṛtāḥ/
pālāśadūrvakhadirabilvaudumbarabhūruhām
āgneyādi vidhikṣu syuḥ pippalaplakṣasambhavāḥ/
nyagrodhaprabhavāścaiva kāśmaryaprabhavāntathā
pālāśasamidho'nyatra bhūyasāṃ palikpane/
uktābhāve tu sarvatra pālāśa samido matāḥ
catasro dhenavasthsāpyāḥ dakṣiṇadvāryudaṅmukhāḥ/
gaṅgā sarasvatī godā yamunā rūpadhāriṇī
dugdhaistadīyaiśśrapaṇaṃ carūṇāmahutīstathā/
śrapayetpayasā pūrvaṃ śālitaṇḍulamāḍhakam
kṛsarairdākṣiṇātyāgnau pāścātye guḍamiśritam/
udīcyāgnau haridrannaṃ dugdhānna mitarāgniṣu
samidbhirājyaiśca rubhirbijairhomaḥ kramāt smṛtaḥ/
pratyekaṃ śatamaṣṭau ca homassyātsamidhādibhiḥ
tilaśāliyavā veṇu homabījānyanukramāt/
tilairitarakuṇḍeṣu tairvā sarvatra padmajaḥ
hotāra ścasamāsīnāssottarīyāsvalaṃkṛtāḥ/
prāṅgukhā juhuyussarve gurvādiṣṭena vartmanā/ 27.122 //
teṣu juhvatsu ṛtvikṣu yajeta gururātmavān/
mahākumbhe paraṃ jyotiścetasya ghanamakṣaram
sarvagaṃ mūlamantreṇa samāvāhyācyutaṃ harim/
sakalīkṛtya cārghyādyairarcayennigamādinā
sudarśanaṃ ca karake sahasrādityasannibham/
sahasrāraṃ sahasreṇa jvālābhirabhiveṣṭitam
āvahya svena mantreṇa pūjayetkamalāsana/
svasti kāsanamābadhya śayānāṃ pratimāmanu
āsīta deśikassṛṣṭisaṃhārakramavittamaḥ/
ārcāṃ ca tāṃ bhūtamayāṃ maṃhārakramamāsthitaḥ
punassṛṣṭikrameṇaiva sṛjettaddhyānamāsthitaḥ/
prācinakuṇḍe juhuyāttattvāni kapilāghṛtaiḥ
pratyekamaṣṭottaraśataṃ tatveśvāhutayaḥ smṛtāḥ/
aṣṭottarā viṃśativān yadvāṣṭau śaktyapekṣayā
jīvādikaḥ tatvahoma ssvāhāntaissvasvanāmabhiḥ/
makāraṃ sphaṭikābhāsaṃ jīvaṃ vyāpakaṃmāditaḥ
āhutyante pratikṛtau vinyase tpraṇavaṃ tataḥ/
jīvo pādhiṃ bhakāraṃ tu sitaṃ nyasyedyadhāpuram
bakāraṃ sphaṭikābhāsaṃ buddhitatvamanantaram/
ahaṅkāraṃ pāṭalābhaṃ phakāraṃ hṛdi vinyaset
manassitā sitanibhaṃ pakāraṃ hṛdaye tathā/
nakāraṃ śabdatanmātraṃ śrotre śuklanibhaṃ tathā
dhakāraṃ lohitaṃ sparśa tanmātraṃ pratimātvaci/
dakāraṃ rūpatanmātraṃ dṛśorjyotirmayaṃ tathā
thakāraṃ rasatanmātraṃ pāṇḍarābhaṃ ca tāluni/
takāraṃ gandhatanmātraṃ nāsikāyāṃ tathāsitam
ṇakāraṃ pālanibhaṃ śrotrātmānaṃ ca karṇayoḥ/
ḍhakāraṃ hematulyābhaṃ tvagātmānaṃ tathā tvaci
ḍakāraṃ netrayoḥ kṛṣṇaṃ netrātmānamanantaram/
gauraṃ ṭhakāraṃ jihvāyāṃ jihvātmānaṃ caturmukha
ṭa kāramasitaṃ ghrūṇa rūpaṃ ghrāṇendri yaṃ tadhā/
sitaṃ ñakāraṃ vāgrūpaṃ nāgādhāre niveśayet
raktaṃ jhakāraṃ karayoḥ karmātmānaṃ niveśayet/
raktaṃ jakāraṃ padayoḥ padātmānaṃ niveśayet
chakārasya caraktasya nyāsaḥ pāyau tadātmanaḥ/
cakāraṃ mehane hemavarṇaṃ mohanarūpiṇam
ṅakāraṃ pṛdhivītatvaṃ pītābhāṃ caturaśrakam/
pādeca jānuparyante hutvānte viniveśayet
ghakāra mardha śītāṃśuṃ tulyākāraṃ jalātmakam/
sphaṭikābhaṃ tadūrdhvetu guhyānte viniveśayet
gakāraṃ lohitaṃ koṇaistribhiryuktamuṣarbudham/
guhyātprabhṛtinābhyantaṃ vinyaseddeśikottamaḥ
khakāraṃ vedikākāraṃ dhūmrābhaṃ śvasanātmakam/
nabheruparighoṇāntaṃ hutvānte viniveśayet
nirākāraṃ kakāraṃ ca nabhoñjanaśīlā mayam/
nāsikopari mūrdhāntamāhutyante niveśayet
tatvahomaṃ ca tannyāsaṃ kṛtvaivaṃ tadanantaram/
prāṇādi daśavāyūnāṃ nyasanaṃ syādiḍādiṣu
brahmādi parivāreṣu devīṣu kamalādiṣu/
(75. atraślokadvayamadhikaṃ likhitaṃ kvacitkośe dṛśyate tadyathāḥ----
suṣumnā piṅgalā pūṣā hasti jihvā śayasvinī/
alaṃbuseḍā gāndhārī kauśikyapi kuhūrapi//
prāṇopānassamānaśca vyānodāna dhnañjayāḥ/
kṛkaro devadatto'tha nāgakūryau dhaśānilāḥ//
ida meva padyadvayaṃ anyeṣu kośeṣu uttaratra (159 ślo) akṣaranyāsa vidhānānastaraṃ niviṣṭaṃ dṛśyate.)
tatvanyāso yathoktena mārgeṇa syāccaturmukha
sudarśanādyāyudhāni vanamālādi kānyapi/
nyasyedyathāyathaṃ mantreḥ pratikāryeṣu śārṅgiṇaḥ
na jaṅgameṣu bimbeṣu ṣodaśanyāsamācaret/
praṇavasya vyāhṛtīnāmakārādyakṣarasyaca
ṛkṣāṇāmapi kālasya vāsarādyayanasya ca/
brahmaṇā deścavarṇasya toyasya nigamasya ca
devatānāṃ virājaśca kratūnāṃ ca guṇasya ca/
satvādeścaiva mūrtīnāṃ śaktīnāṃ ṣuḍguṇasya ca
lokānāṃ nyasanaṃ kuryāt ṣoḍaśānāmiti kramāt/
akārādyātmakaṃ hutvāpravaṃ tadanantaraṃ
akāraṃ hṛdaye viṣṇo rnyasyedbhāge tu dakṣiṇe/
ukāraṃ brahmaṇo rūpaṃ vāme ntyaṃ śaṃkarātmakam
homena tarpayitvāste praṇavaṃ viniveśayet/
vyāhṛtīnāṃ ca tisṛṇāṃ pādehṛdi śirasyapi
nyāsaṃ kuryā dakārādisvarānnyasyetkramādguruḥ/
rasanāyāṃ mukhe dṛṣṭyośśrotrayo rnāsikāpuṭe
dantapaṅtkau tathācoṣṭhadvaye cāsye lalāṭake/
tālunyatha yakārā dernyāsaṃ kuryādatandritaḥ
tvaci dṛṣṭyornāsikāyāṃ daśanāgre tathā śrutau/
udare catathā kaṭyāṃ hṛdaye nābhimaṇḍale
mehane tarpayitvānte homena syāsa iṣyate/
pañca vārān kakārādīn aṅgulīṣu ca jaṅghayoḥ
bhujayornyasanaṃ kuryādakṣaranyāsa īdṛśaḥ/
suṣumnā piṅgulā pūṣā hasti jihvā yaśasvinī
alambhusaiva gāndhārī kāśinī ca kuhūrapi/
prāṇāpānasamānāśca vyānodanau ca pāyavaḥ
nāgaḥ kūrmaśca kṛkaro devadatto dhanaṃjayaḥ/
athanā mātṛkā nyāsameva meva samācaret
akāraṃ tāluni nyasya mukhe cākārameva ca/
i ī locanayornsyasya u ū śravaṇa yostathā
e o daśanapaṅtkau ca oau oṣṭhagatau smaret/
a mityeva lalāṭe tu aḥ kāraṃ rasane tathā
yakāraṃ tvaggataṃ nyasya rephaṃ cakṣuṣi vinyaset/
lakāraṃ nāsikāyāṃ tu vakāraṃ daśanāgrataḥ
śrotre śakāraṃ vinyasya ṣakāramudare tathā/
sakāraṃ kaṭideśetu hakāraṃ hṛdaye tathā
kṣakāraṃ nābhideśe tu vinyaseddhvijasattamaḥ/
pavargo bāhurekastu tavargastu dvitīyakaḥ
ṭargaśca ṭavargaśca jaṅghaudvayamudāhṛtam/
kanargo'ṅgulayassarvā vijñātavyā dvijottama
ṛkṣāṇi rohiṇyādīni nyasedeṣu yathākramam/
hṛdaye mūndhnikeṣeṣu lalāṭe vadane tathā
nāsikāyāṃ ca danteṣu śrotre bāhvoḥ karadvaye/
stanayorudare kaṭyāṃ mohane vṛṣaṇe tathā
pāyāpūrvo rjaṅghayośca pādayoragrapādayoḥ/
sūryādayo grahāścānye tathā saptarṣayodhruvaḥ
etāśca vyomani yathā tathā deve niveśayet/
truṭyādi kalphaparyantāḥ kālabhedāścaturmukha
sthūlasūkṣmā yathāyogaṃ nyasanīyāssumedhasā/
mukha bāhuru pādeṣu devasya brāhmaṇādayaḥ
nyasanīyāssaritkūpavāpīto yādi nirgharāḥ/
niveśanīyā devasya dehe vedā ṛgādayaḥ
aṅgāni ca tadarthāni śāstrāṇi vividhāni ca/
drevatāni tathā nyāni caturmukha mukhāni ca
ṛṣīnapi tathā mukhyānanyaccāpi vibhūtimat/
deve vineśayetsarvaṃ trailokya sacarācaram
nvarlokaṃ śirasi nyasyenyetrayoścandrabhāskarau/
nāsikāyāṃ tathāvāyuṃ diśo bhāhuṣu hṛdgatān
ṛṣīṃśca vyomaca vapuṣyantarātmani devatāḥ/
meghāśca keśā vijñeyāḥ nakṣatrāṇi ca bhūṣaṇam
mukhamagnistathā vāṇī śuddhavarṇā sarasvatī/
vairājanyā sa ityeṣaḥ kathitaḥ kamalāsana
aśvamedhādayassarve kratavaśca yathātatham/
sarvāṅgeṣu nidhātvyāstasmin kratumaye'cyute
sattvaṃ rajastamaśceti nyasanīyaṃ guṇatrayam/
matsyādi daśamūrtīnāṃ nyasanaṃ tadanantaram
devīnāṃ ca śriyādīnāṃ nyāsaḥ kāryo yathākramam/
vijñānādi guṇāṣṣaṭca viniveśyāssamādhinā
lokāścaturdaśa tathā pādādiṣu yathākramam/
mūrdha paryantamaṅgeṣu devadehe yathāvidhi
nyasanīyāścaturvaktraguruṇā śāstracakṣuṣā/
kṛtvaivaṃ ṣoḍaśanyāsaṃ śāntihomaṃ samācaret
madhunā bhūriti prācye kuṇḍe hutvā śatāhutīḥ/
saṃpātenaspṛśetpādau devasya bhuva ityataḥ
dakṣiṇāgnau tathā hūtvā payasā jaṭharaṃ spṛśet/
dadhnātu paścime kuṇḍe hutvā svariti saṃsphṛśet
vaktraṃ samasainājyena hutvodīcīnapāvake/
śīrasphṛśecca saṃpātairaṅgaṃ ca sakalaṃ hareḥ
guḍevāhyena madhuvā kuṇḍe tasmin gurussvayam/
hutvā ca viṣṇugāyatryā saṃpātena mukhaṃ sphṛśet
pālāśa khādirāśvatthabilvaśākhābhiraṃbubhiḥ/
siñcheyurmūrtapā ssamyagvedīdikkalaśasthitaiḥ
abhiṃgaiḥ pāvanai
kuryādyadhākramaṃ mantrairbrāhmaṇāḥ prayatavratāḥ/
trātāramityayāścāgne yatulūka iti kramāt
āsanasteti ca tathā imaṃ me tyādivāruṇaiḥ/
anoniyudbhiriti ca mantrassanai payāgeṃsi ca
tamīśānamiti taistairmantrai rindrādi daivatāḥ/
juhuyaḥ parivārārthāṃ brahmaṇāṃścāpi toṣayot
piṇḍhikāmadhivāsthātha veṣṭayennavavāsasā/
nikṣipya bhājane lohān saratnān dhātubījakān
bhājanaṃ vāsasā veṣṭya dhānyarāśiṣu nikṣiṣet/
bimbāni garuḍādīnāṃ snāpayenna vavāsasā
ācchādayeddhānyarāśau śāyayecca yathāpuram/
digdevatānāṃ pīṭhāni balyarthānyadhivāsayet
śayanāṃ pratimāṃ vedyāmutthāpyādhini ketanam/
arcayetpāyanadyannaṃ sanni vedya caturvidham
nivedya ca mahākumbhe dikṣu dadyādbhaliṃ tataḥ/
palalaṃ rajanīcūrṇaṃ salājaṃ dadhi saktukam
balyanna metaissaṃyojya baligādhā imāḥ paṭhet/
ādyāśca karmajāścaiva ye bhūtāḥ prāgdiśi sthitāḥ
prasannāḥ parituṣṭāste guhṇaṃ tu bali kāṅkṣiṇaḥ/
vṛkṣeṣu parvatāgreṣu ye vidikṣu ca saṃsthitāḥ
bhūmau vyomni sthitā ye ca baliṃ gṛhṇaṃtu te'pi ca/
vaināyakāḥ kṣetrapālāḥ ye cānye balikāṅkṣiṇaḥ
pūṣādyāḥ pārṣadāścaiva pratigṛhṇa ntvimaṃ balim/
caṇḍādyāḥ kumudādyāśca ye bhūtā ssarvadik sthatāḥ
āgacchantu pade gṛhṇantu ta ime balim/
svapnādhipati mantreṇa hutvā cāṣṭottaraṃ śatam
hemasūtraṃ pratisaraṃ pratiṣṭhāvidhi sdhiye/
puṇyāhapūrvaṃ badhnī yāddhaste devasya dakṣiṇe/
bālabimbaṃ tu saṃpūjya tacchaktimapi deśikaḥ
samāvāhya mahākumbhe dhānyarāśiṣu nikṣipet/
pūrṇāhutiṃ ca juhuyuḥ kuṇḍe kuṇḍe ca mūrtipāḥ
padmotpalavadāmedo dūmo hutabhujo yadi/
raktaśvetastathā pīto dhumassyā cchubhado bhavet
jvālāśca dakṣiṇāvarvāśśubhaṃ śaṃsanti niścitam/
turyamaṅgalasannādairbrahmaghoṣaiśca ghoṣitaiḥ
svāpayettāṃ niśāṃ sarvāṃ yajamāno guruśca tau/
svapnārdhaṃ darbhaśayyāyāṃ śayīranmūrtipāścate
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0