Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Samhita · Chapter 1.1

1.1.1

āsīnamāśrame kaṇvaṃ kaṇvāśramanivāsinaḥ/
niśreyasakaraṃ karma praṣṭumārobhiro munim

1.1.2

adhītāḥ kaṇva bhagavan sāṅgo paṅgāssaviturāḥ/
vedāstvatta stadarthāni śāstrāṇica yathātatham

1.1.3

eteṣu yadadhīteṣu kaivalyāyanakalpate/
kāraṇaṃ tadapi tvattaśśrotavyaṃ nānyathāgatiḥ

1.1.4

śrūyatāṃ munayassarvai yathāpūrvaṃ mayā śrutaṃ/
upasaṅgamya saṃvartamṛṣimarkamivāparam/
pradīptametamevārthaṃ pṛṣṭavānabhivādyatam

1.1.5

śṛraṇvatāṃ sa maharṣīṇāṃ saṃvarta ssarvavitsvayaṃ/
mahyaṃ śuśrūṣamāṇāya pratyuvāca yathātatham

1.1.6

adhītāssakalāvedā ssāṅgopaṅgāssavistarāḥ/
itihāsapurāṇāni vākovākya yutānica

1.1.7

śrutāni teṣu sarveṣu dṛśyante sarvadevatāḥ/
svatantrāḥ phalamapyeṣu svargādanyanna dṛśyate

1.1.8

vividhāni ca śāstrāṇi na tarkāśca pratiṣṭhitāḥ/
apavargaphalopāyaṃ na ca paśyāmi kuttacit

1.1.9

śrutireva ca tasyāpi pramāṇamiti śaśruma/
niścayaṃ nādhigacchāmi manasā vimṛśannapi

1.1.10

tato'haṃ bhṛśanirviṇṇassantaptahṛdayastathā/
siddhāśramaṃ samāsādya druhiṇaṃ samapūjayam

1.1.11

atyugraṃ tapa ātiṣṭhaṃ tataḥ prītaḥ prajāpatiḥ/
ṛṣibhirdaivataissārdhaṃ svayamāgānmadantikam

1.1.12

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ teyatte manasi vartate/
varārthināṃ dvijaśreṣṭha darśanaṃ varadaṃ mama

1.1.13

ityukto'haṃ bhagavatā pratyavocaṃ kutāñjaliḥ/
jñānaṃ bhavatu me śuddhaṃ nissaṃśayamanākulam

1.1.14

yena sāṃsārikaṃ duḥkhaṃ tarāmi jñānavartmanā/
ityukto devadevastu prahasannidamabravīt

1.1.15

śṛṇu vipra pravakṣyāmi siddhyupāya manāmayam/
śrutireva dvijātīnāṃ niśśreyasakarī parā

1.1.16

yato vai śrutimantreṇa nityamārādhayan harim/
kaivalyaṃ paramaṃ prāpto na bhūyassaṃsarediha

1.1.17

bhagavan kena śāstreṇa dena ārādhyate paraḥ/
kīdṛśastu paro devo vidhiḥ ko vā tadarcane

1.1.18

vaiṣṇavaṃ śāsanaṃ śruddhamacchidraṃ pāpanāśanam/
hitārdhaṃ sarvadevānāmādidevena coditam

1.1.19

catuṣpādasamāyuktaṃ caturvargaphanapradam/
tena śāstravidhānena samārādhaya keśavam

1.1.20

tacchāstraṃ śrutavān mattaḥ kapilo munipuṅgavaḥ/
macchāsanāttu pātālaṃ tatsamīpamito praja

1.1.21

ityuktvā bhagavān brahmā tatraivā ntaradhīyata/
pātālagamanārthāya puna staptaṃ tapomayā

1.1.22

tapobalena pātālaṃ praniśannāgapālitam/
tatrāpaśyaṃ sukhāsīnaṃ nāgeśaiḥ parivāritam

1.1.23

avocaṃ kapilaṃ viṣṇuṃ daṇḍavat praṇataḥ kṣitau/
jambūdvīpāduvṛttassaṃvartohaṃ prasīdame

1.1.24

viddhi māṃ bhagavan viṣṇo prāptaṃ druhiṇaśāsanāt/
jñānayogakriyācaryā mṛgyate yanmaharṣibhiḥ

1.1.25

tadaśeṣeṇa viditaṃ bhavavidhvaṃsanaṃ tava/
saṃsārāpārapāthodhimagnaṃ māṃ bhṛśaduḥkhitam

1.1.26

trāyasva bhagavannārtaṃ kṛpayā parayāvibhau/
tvadṛte'nyona vettāsya mokṣopāyasya vartmanaḥ

1.1.27

ityuktaḥ kapilo devaḥ prasādātpadmajanmanaḥ/
pārśvasthaṃ padmamālokya prasīdannidamabravīt

1.1.28

he padma nāgarājendra janmavidhvaṃsahetukam/
mahopaniṣacaṃ sarvaṃ śrutavānasi manmukhāt

1.1.29

śrāvyatāṃ sakalaṃ cāyaṃ saṃvarto vedapāragaḥ/
jñānānāṃ paramaṃ jñānaṃ sākṣā ddevasamāśritam

1.1.30

sātvikaṃ deva devasya samārādhanakarmajam/
mokṣyamāṇaiśca satataṃ mṛgyamāṇaṃ durāsadam

1.1.31

uktena kapilenaivaṃ padmākhyena mahātmanā/
uditaṃ yanmahacchāstraṃ tatsarvaṃ prabravīmite

1.1.32

sārdhakoṭipramāṇena brahmaṇākeśavāccrutam/
kapilāya dadaubrahmalakṣāṇāṃ paप़ñcakaṃpunaḥ

1.1.33

kapilo'picamadmāya prīdadau lakṣamātrayā/
padmo'pi dattavānmahya mayutagrandhasaṅkhyayā

1.1.34

yasmāt padmo padiṣṭeyaṃ tasmātsā pādmasaṃhitā/
mokṣaikaphaladaṃ dharmamādyamasmin prajā pate

1.1.35

tenai vādyena dharmeṇa brahmāloka pitāmahaḥ/
ārādhayan mahādevaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ param

1.1.36

yajñena yajñaṃ yaṣṭavyaṃ yajanta iticaśrutiḥ/
ādyaṃ dharmaṃ samāsthāya ye yajante vicakṣaṇāḥ

1.1.37

te yānti vaiṣṇavaṃsthānaṃ punarāvṛttivarjitam/
evaṃ sarveṣukurvatsu mānaveṣu mumukṣuṣu

1.1.38

sṛṣṭikṣayo mahānāsī nnārakī bhūstṛṇāvṛtā/
pañcakālaparāssarve sarvecabhagavanmayāḥ

1.1.39

nānyaṃ yajantedhyāyanti ṛte nārāyaṇānnarāḥ/
evaṃ kārtayugedharme vartamāne mahāmune

1.1.40

lokakartāsvayaṃ brahmā nārāyaṇamupāgamat/
tuṣṭāvaca hṛṣīkeśaṃ puṇḍarīkākṣavidyayā

1.1.42

bhūmau daṇḍapraṇāmaṃca kṛtvātūṣṇīṃ vyatiṣṭhata/
lokāḥ kinnānuvartante śāsanaṃ tavaśāśvataṃ/
brahman tavādhikārovā prāpyate kinnurākṣataiḥ// 1. 41//
tadīyaṃvāpadaṃprāptuṃ natapasyanti kiṃsurāḥ/
ityukto deva devena pratyabhāṣatapadmabhūḥ

1.1.43

bhagavan bhūtabhavyeśa mamaśreya si jāgrati/
tvayi sarvatrakuśalaṃ vatarte sārvakālikam

1.1.44

kintu vakṣyāmi deveśa śraddadhānā jitendriyāḥ/
mahārahasyamāsthāya yajantesarvamānavāḥ

1.1.45

te yānti vaiṣṇavaṃsthānaṃ punarāvṛttivarjitam/
sasvargonāpi narakona janmamaraṇe ubhe

1.1.46

ityukto brahmaṇādevaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ/
pārśvasthaṃ rudramālokya vyājahāra svayaṃhariḥ

1.1.47

ṣaṭ prakārāṇi tantrāṇi tvaddaivatyāśaṅkara/
parasvaraviruddhāni kuruṣva tvaṃ yathātatham

1.1.48

avatāraiśca bahubhirmatsyādibhirahaṃ punaḥ/
tvatpraṇītāniśāstraṇi sthāpayāmi mahītale

1.1.49

alpāyā senasulabhaṃ bhūyiṣṭhaṃ phalamadbhutam/
ṣaṭ prakārecaśāstre'smin darśaya sthema kāraṇam

1.1.50

yogaśāstrasya kartṛtveviriñco'dhikariṣyati/
sāṅkhyasyacāpinirmāṇe kapilo'dhikariṣyati

1.1.51

buddhamūrtiṃ samāsthāya buddhaśāstraṃ sṛjāmyaham/
jñānāpahnavaniṣṇātāṃ jñātṛjñeyāpalāpica

1.1.52

ārhatīṃ mūrtimāsthāya śāstraṃ śāsmi tathārhataḥ/
pañcarātrābhidhaṃ śāstraṃ mayāpūrvaṃ kṛtaṃkila

1.1.53

kāpālaṃ śuddhaśaivaṃ ca tathā pāśupataṃtrayam/
kuruṣvatrīṇiśāstrāṇi lokānāṃ mohanāyavai

1.1.54

śāstrāṇi matpraṇītāni bhavadbhirvyākṛtānica/
ābhūtasaṃplavaṃ lokesthāsyanti mama śāsanāt

1.1.55

bhāḍhamityevatesarve praṇipatyābruvan harim/
kṛtakṛtyastadābrahmā sārdhaṃ devaissvamālayam

1.1.56

jagāma siddhagandharva cāraṇādibhirarcitaḥ//
pañcarātreṇatulyāni tadā prabhṛtivaimune/
śaivādīnacaśāstrāṇi prathante śāsanāddhareḥ

1.1.57

vaiṣṇavyāmāyayāloke pracapantiniraṅkuśāḥ/
śaivādayopi samayāstatra tatra pratiṣṭhitāḥ

1.1.58

pañcetare pañcarātramadūṣitamapi svayaṃ/
dūṣayantyeva sṛṣṭatvāt taddhūṣayitumīśvaraiḥ

1.1.59

pāṣaṇ‍ḍeṣu nirasteṣu hetuvādānukūlatā/
jāyate viṣṇumāyābhiḥ patitānāṃ durātmanāṃ

1.1.60

nāstikānindakājātāḥ vyādhibhiḥ paripīḍitāḥ/
jāyante camriyante ca pacyante nirayoṣvapi

1.1.61

svargeṣu ca vatantyanye māyāmalinacetasaḥ/
taranticabhavāmbhodhiṃ māyayāye bahiṣkṛtāḥ

1.1.62

āloḍyasarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ/
nārāyaṇāmṛtadhyānamuśanti brahmavādinaḥ

1.1.63

brāhmaṇassarvavarṇeṣu yatiścāśramiṣūttamaḥ/
yadyadgaṅgā catīrtheṣu daivateṣvapicācyutaḥ

1.1.64

tadvatsarveṣu śāstreṣu pañcarātraṃ praśasyate/
pañcarātro ktavadhinā yassamārādhayeddhariṃ

1.1.65

kaivaryaṃ paramaṃprāpto na bhūyassaṃsarediha/
akṣayyaṃ phalamāpnoti sa pumānnātra saṃśayaḥ

1.1.66

kalyāṇakāriṇa stasya pitarassvargavāsinaḥ/
brahmaloke pi pūjyante kā kathā narakārṇave

1.1.67

mantraiśca vaiṣṇavairdattaṃ havyaṃ vā kavyamena vā /
tadakṣayaṃ bhavettena tṛpyanti pitrṛ devatāḥ

1.1.69

āsphoṭayanti pitaraḥ pranṛtyanti pitāmahāḥ/
vaiṣṇavojāyate yeṣāmanvayeṣu mahāmatiḥ// 1. 68 //
pāñcarātroktavadhinā vāsudevaṃ samāśritaḥ/
nārāyaṇāmṛtadhyāna nirastāśeṣaviplavaḥ

1.1.70

etaccāstraṃ ca dātavyaṃ śiṣyāyānabhyasūyave/
mokṣamāṇāya nānyastme kastmeca yadṛcchayā

1.1.71

trayīniṣṭhāya dātavyamadhyetavyaṃ ca vedavat/
mahopaniṣadākhyasya śāstrasyāsya mahāmate/
pañcarātrasamākhyāsau kathaṃloke pravartate

1.1.72

pañcetarāṇi śāstrāṇi rātrīyante mahāntyapi/
tatsannidhausamākhyāsau tena loke pravartate

1.1.73

candratārāgaṇaṃ yadvacchobhate naiva vāsare/
tathetarāṇi śobha ntepañcanaivāsya sannidhau

1.1.74

pañcatvamathavā yadvaddhīpyamāne divākare/
ṛcchantirātraya stadvaditarāṇi tadantike

1.1.75

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ śāstraṃ bhavavināśanaṃ/
saṃsārārṇavamagnānāṃ karmapāśānupeyuṣāṃ

1.1.76

mahāpotena sadṛśaṃ tārakaṃ bhavasāgarāt/
ṛgādibhedavat tantracāturvidhyaṃ---
ṛgādisaṃjñayā vedaścaturdā bhidyateyathā

1.1.77

tadvatsiddhāntabhedena pañcarātraṃ caturvidhaṃ/
ṛgādayo yathā caikaṃ bhidyate bhahuśākhayā

1.1.78

tathā siddhā ntamekekaṃ vaktṛbhedena bhidyate/
siddhāntaṃ nāmacānvarthaṃ nirāhuriti vaṇ‍ḍitāḥ

1.1.79

mīmāṃsādiṣu śāstreṣu ye siddhārthāmanīṣiṇaḥ/
teṣāmante'dhikārosminniti siddhaṃta saṃjñitaṃ

1.1.80

ekamūrtipradhānaṃtu mantrasiddhāntamucyate/
caturmūrtipradhānaṃtu yattadāgamasaṃjñitaṃ

1.1.81

siddhāntamucyatesadbhardvatīyaṃ lokaviśrutaṃ/
navamūrtipradhānaṃca tantrasiddhantamucyate

1.1.82

caturvaktre trivaktre vā deve yatrārcanāvidhiḥ/
tattantrāntavamiṣṭaṃ syāttantrametaccaturvidhaṃ

1.1.83

catasraḥ kathitāḥ pūrvaṃ vāsudevādaya stathā/
nārāyaṇo hayagrīvo viṣṇu rnṛharisūkarau

1.1.84

sāṅkaryaṃ natu kurvīta siddhānteṣu parasparaṃ/
yadi saṅkarato mohāt rājārāṣṭaṃca naśyati

1.1.85

yena siddhāntamārgeṇa karṣaṇādikriyā kṛtā/
tenaiva sakalaṃ karma kuryāttantravibhāgavit

1.1.86

tattantrāntaramiṣṭaṃ syāt sarve sarvaphalapradāḥ/
teṣvayaṃ mantrasiddhāntaḥ pādmasaṃjño bhidhīyate

1.1.87

ekaikavaktṛ bhedena siddhāntā bhahudhāsmṛtāḥ/
paṅgraho vistaraścaiva tantrāṇāṃ prakaṭīkṛtaḥ

1.1.88

siddhānte mantrasaṃsiddhai śśiṣyāṇāṃ hitakāmyayā/
tantrāṇāṃcaivasarveṣāṃ vaktā nārāyaṇassvayam

1.1.89

anugrahārthaṃ bhaktānāṃ śrāvayāmāsa casvayam/
śrotāromūrtibhedāśca munayaśca pitāmahaḥ

1.1.90

prayojanaṃ ca śāstrasya mokṣaḥ prakṛtidurlabhaḥ/
abhidheyaṃ bhagavatassamārādhanamuttamam

1.1.91

sambandho pīṣyate sadbhi ssādhya sādhana lakṣaṇaḥ/
śrutimūlamidaṃtantraṃ pramāṇaṃ kalpasūtravat

1.1.92

sarge sarge pyavicchinnaṃ devadevasyaśāsanāt/
cintāmaṇiryathā loke śabalā kalpakadrumaḥ

1.1.93

arthibhyo vāñchitaṃ sarvaṃ prayacchati gatiṃ vinā/
pañcarātrākhya śāstraṃtu caturvargaphalapradam

1.1.94

śāstrāntaravyasanināmabhyāsaḥ kālayāpanam/
phalaṃ vā kiṅci devassāt yattatsādhubahiṣkṛtam

1.1.95

vāsudevaṃ parityajya ye'nyaṃ devamupāsate/
narakāya bhavanyete nātrakāryā vicāraṇā

1.1.96

satyaṃ satyaṃ punassatyamuddhṛtya bhujamucyate/
vedaśāstrātparaṃnā sti nadaivaṃ keśavātparaṃ/
tasmādbhajasva deveśaṃ vidhinānenavai mūne

1.1.97

kati bhedāni tantrāṇām nāmadheyāni kāni vā/
śrotumicchāmi viprendra paraṃ kautūhalaṃhime

1.1.98

108 saṃhitānām nāmāni.
śatamekamathāṣṭau ca purāṇe kaṇva śuśruma/
nāmadheyānicai teṣām śrūyatām kathyate mayā

1.1.99

pādmam padmodbhavam māyāvaibhavam nalakūbaram/
trailokyamonam viṣṇutilakam paramāhvayam

1.1.100

nāradīyam dhanadīyam vāsiṣṭham pauṣka rāhvayam/
sanatkumāraṃ sasakaṃ satyākhyaṃ viśvasaṃhitā

1.1.101

anantākhyaṃ mahīpraśnaṃ śrīpraśnaṃ puruṣottamam/
māhendhra saṃhitāpañca praśnākhyaṃ tatvasāgaram

1.1.102

vāgīśam sātvataṃcaiva draviṇaṃ śrīkarāhvayam/
sāṃvartaṃ viṣṇusadbhāvaṃ siddhāntaṃ viṣṇupūrvakam

1.1.103

viṣṇutantraṃ ca kaumāraṃ tathāhirbudhnyasaṃhitā/
viṣṇuvaibhavikaṃ sauraṃ saumya mīśyarasaṃhitā

1.1.104

anantākhyaṃ bhāgavataṃ jayākhyaṃ mūlasaṃhitā/
puṣṭitantraṃ śaunakīyaṃ mārīcaṃ dakṣasaṃhitā

1.1.105

aupendraṃ yogahṛdayaṃ hārītaṃ pārameśvaram/
ātreyaṃ māndaraṃ viṣvaktevamauśanasāhvayam

1.1.106

vaikhānasaṃ vihajgendraṃ bhārgavaṃ parapūruṣam/
yājñavalkyaṃ gautamīyaṃ paulastyaṃ śākalāhvayam

1.1.107

jñānārṇavaṃ jāmadagnyaṃ yāmyaṃ nārāyaṇākhyakam/
pārāśaryaṃ ca jābālaṃ kāpilaṃ vāmanāhvayam

1.1.108

jayottaraṃ bhārhaspatyaṃ jaiminaṃ sātvatāhvayam/
kātyāyanīyaṃ vālmīka maupagāyanasaṃhitāḥ

1.1.109

hairaṇyagarbhamāgastyaṃ kāṇvaṃ bodhāyanāhvayam/
bhāradvājaṃ nārasiṃhaṃ gārgyamuttarapūrvakam

1.1.100

śātātapaṃ cāṅgirasaṃ kāśyapaṃ paiṅgalāhvayam/
trailokyaṃ vihayaṃyogaṃ vāyavīyaṃ ca vāruṇam

1.1.111

kṛṣṇaṃ cāmbharamāgneyaṃ markaṇḍeyasya saṃgrahaḥ/
mahāsavatkumārākhyaṃ vyāsākhyaṃ viṣṇusaṃhitā

1.1.112

mārkaṃḍeyaṃ pāriṣadaṃ brahmanāradasaṃhitā/
saṃvādaṃśukarudrābhyāmumāmāheśvarāhvayam

1.1.113

dattātreyaṃ ca śarvākhyaṃ vārāhamihirāhvayam/
saṅkarṣaṇākhyaṃ pradyumnaṃ vāmanaṃ kalki rāghavam

1.1.114

prācetasākhyamityete śatamaṣṭottaraṃ smṛtam/
etāni tantra nāmāni mayoktāni mahāmate

1.1.115

tantrāstvaneke bhodhyante muktyupāyāḥ pṛthakpṛthak/
iti tantraṃ samākhyātaṃ śāstrameva manīṣibhiḥ

1.1.116

tantrāṇāṃ nāmadheyāni yo nityaṃ paṭhate naraḥ/
sarvapāpa vinirmuktau yāti brahma sanātanam

Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc