Padma Purana · Chapter 7.8
vyāsa uvāca-
punarvakṣyāmi viprendra gaṅgāmāhātmyamuttamam /
gaṅgākathāsudhāpānaṃ kuru muktiṃ yadīcchasi
dānaṃ dattaṃ tena sarvaṃ tena sarve makhāḥ kṛtāḥ /
tena prapūjito viṣṇuryadbhaktirbhīṣma mātari
gaṅgāyāṃ dharmakarmāṇi kriyaṃte yāni kāni ca /
akṣayāni bhavaṃtyasya tāni sarvāṇi jaimine
vahaṃtaṃ jalamālokya gāṅgeyāni jalāni yaḥ /
bhaktyā gacchetsamutthāya so'śvamedhasahasrakṛt
gaṅgājaleṣvāgateṣu yo no tiṣṭhati bhaktitaḥ /
paśutā śāśvatī tasya janmajanmani jaimine
gāṅgeyaṃ jalamāsādya yo na gṛhṇāti bhaktitaḥ /
janmakoṭyarjitaṃ puṇyaṃ kṣaṇādeva tu naśyati
gaṅgātīraṃ jigamiṣuṃ yastu vārayate dvija /
sa koṭikulasaṃyukto rauravaṃ narakaṃ vrajet
mūtraṃ vātha purīṣaṃ vā gaṃgātīre karoti yaḥ /
na dṛṣṭā niṣkṛtistasya kalpakoṭiśatairapi
śleṣmāṇaṃ vāpi niṣṭhīvaṃ dūṣikāṃ vāśru vā malam /
gaṃgātīre tyajedyastu sa nūnaṃ nārakī bhavet
ucchiṣṭaṃ kaphakaṃ caiva gaṅgāgarbhe ca yastyajet /
sa yāti narakaṃ ghoraṃ brahmahatyāṃ ca viṃdati
gaṅgārodhasi yaḥ pāpaṃ kurute mūḍhadhīrnaraḥ /
tadakṣaya bhavennūnaṃ nānyatīrtheṣu śāmyati
anyatīrthe kṛtaṃ pāpaṃ gaṅgāyāṃ ca vinaśyati /
gaṅgāyāṃ yatkṛtaṃ pāpaṃ tatkutrāpi na śāmyate
tasmātpāpaṃ na kartavyaṃ gaṅgāyāṃ śāstrakovidaiḥ /
karmaṇā manasā vācā kartavyo dharmasaṃgrahaḥ
na te deśā na te śailā na ca tāni vanāni ca /
pāpavidhvaṃsinī yatra na tiṣṭhetsuranimnagā
gaṅgātīraṃ parityajya muhūrtamapi jaimine /
na ca sthātavyamanyatra yadi kāryaśatānyapi
bhikṣānnamapi bhuktvā ca sthātavyaṃ jāhnavītaṭe /
na cānyatra kṣaṇamapi prāpya bhūpālatāmapi
saṃtyajya dehaṃ gaṅgāyāṃ brahmahāpi vimucyate /
anyatra muktaye na syādaśvamedhasahasrakṛt
gaṅgātīre vasanyastu haripūjāparo bhavet /
janmajanmāṃtare yena kadācinnārcito hariḥ
bhaktirbhavati naitasya gaṅgāyāṃ lokamātari /
śrūyatāṃ mānavāḥ sarve bhūyobhūyo bravīmyaham
snānaṃ vidhāya gaṅgāyāṃ gamyatāṃ paramaṃ padam /
mṛtyukāle bhajedyastu gaṅgāgaṅgeti mānavaḥ
vimuktaḥpātakaiḥ sarvairdivi devayugāyutam /
yasya gaṅgākathārambho mṛtyukāle bhaveddvija
sa gacchedviṣṇubhavanaṃ galitākhila kalmaṣaḥ /
yastu smarati vai prājño mṛtyukāle dvijottama
gaṅgeti muktidaṃ nāma tasya tuṣṭo bhaveddhariḥ /
mṛtyukāle bhavedyastu gaṅgāmṛtpuṇḍramuttamam
gaṅgāsnāyinamālokya tyajedyastu kalevaram /
śmaśāne'pi dvijaśreṣṭha sa gaṅgāmaraṇaṃ labhet
tiṣṭhaṃtyasthīni gaṅgāyāṃ yāvatkālaṃ śarīriṇaḥ /
tāvatkalpasahasrāṇi viṣṇuloke mahīyate
yasya majjanti gaṅgāyāṃ bhasmāsthīni nakhāni ca /
śiroruhāṇyapi prājñaḥ sa viṣṇorbhuvanaṃ vaset
sthiteṣvasthiṣu gaṅgāyāṃ yatkarma labhate naraḥ /
bravīmi tatphalaṃ sarvaṃ śṛṇu nānyamanā dvija
ekadā bhagavāñchakro nānālaṃkārabhūṣitaḥ /
krīḍāgṛhaṃ yayau kāmī yuvatyā padmagaṃdhayā
padmagaṃdhā rasajñā sā saṃprāpta navayauvanā /
nānārasapradānena cakāra surasaṃ prati
sapatnyāḥ svarṇaparyaṃke tasyāḥ śiśumṛgīdṛśaḥ /
prītaḥ pādatale jiṣṇuruvāsa smaramohitaḥ
atha tasyai svayaṃ śakro nirmāya svarṇavīṭikām /
dadāti paramaprītastadguṇākṛṣṭamānasaḥ
etasminneva kāle tu paulomī varasundarī /
bhūṣaṇairbhūṣitā sarvaiḥ svayaṃ tadgṛhamāyayau
dṛṣṭvā tathāvidhaṃ śakraṃ sarvadevādhipaṃ prabhum /
bhṛśaṃ cukopa paulomī prāheti ca sulakṣaṇā
śacyuvāca-
deva kiṃ kuruṣe kāṃta tvaṃ samastasurādhipa /
mama dāsīsvarūpāyai dadāsi svarṇavīṭikām
spṛśaṃti tridaśāḥ sarve śirasā caraṇau tava /
tvaṃ kathaṃ padmagandhāyā dāsyāḥ pādatale prabhoḥ
yācitaśca sugandhitvādbhṛṃgaḥ syānacatadyaśaḥ /
suṃdarī koṭibharttā tvaṃ samastarasavitprabho
kathamevaṃvidhaṃ karma karoṣyatyaṃtakutsitam /
nirguṇe padmagandhehe dāsidūraṃ parivraja
tvamīśvarī ca paryaṃke śakraḥ pādatale tava /
vyāsa uvāca-
tayā nirbhartsitā sādhvī paulomyā bahudhā tataḥ
uvāca padmagandhā sā krodhāditi varāṃganā /
padmagaṃdhovāca-
guṇaṃ ca mama doṣaṃ ca svayaṃ svāmyeva vetti vai
kenādhikāreṇāgatya tvaṃ māṃ niṃdasi nirguṇe /
anye netradvayenāpi paśyaṃti guṇadoṣakau
sahasranetrairapyeṣa na paśyetkiṃ durāśaye /
yathā doṣo hi lokānāṃ pracarenna guṇaṃ tathā
ādau kalaṃkaścandrasya dṛśyate guṇavajjanaiḥ /
anarthabhāṣiṇī krūrā kumūrttirguṇavarjitā
yadāhaṃ nāsmi guṇinī bhajatu tvāṃ tadā patiḥ /
vyāsa uvāca-
ityuktvā padmagaṃdhā sā krodhātkokanadekṣaṇā
uttasthau svarṇaparyaṅkātkurvaṃtī karuṇaṃ mahat /
indra uvāca-
priye prāṇeśvari śreṣṭhe māṃ vihāya kva gacchasi
mayā kimaparāddhaṃ te mama tadvada suṃdari /
kāṃte dāso'smyahaṃ nūnaṃ dāsakarma karomi te
dāsapatnī bhaveddāsī vākyaṃ tvaṃ na śṛṇoṣi kam /
samutthāya tataḥ śakrastanmohākulamānasaḥ
aṃke niveśayāmāsa bhūyastāṃ varasuṃdarīm /
śacyuvāca-
krauṃcitvajjīvanaṃ dhanyaṃ vyarthaṃ majjīvanaṃ dhruvam
tvaṃ svāmisubhagā nityaṃ durbhagāhaṃ varāṃganā /
yāvatpuṇyakṣayaṃ krauṃci tatpuṇyaṃ yāsyate kṣayam
krauṃcavaṃśasamutpannā duḥkhaṃbhūyo'pi bhokṣyasi /
devendreṇasamaṃ tāvatkuru keli yathāsukham
kiyadbhirdivasaiḥ krauṃci na bhavettava nirguṇe /
atyadbhutaṃ vacastasyāḥ padmagandhā niśamya sā ५०
dvandvabhāvaṃ parityajya praṇamyovāca tāṃ satīm /
padmagaṃdhovāca-
pulomaje varārohe citrametattvayoditam
krauṃcī kathamahaṃ brūhi śrotumicchāmi yatnataḥ /
kāhaṃ kutrasthitā cāpi kathamatrāgatā satī
kālaiḥ kiyadbhirmatpuṇyaṃ kṣīṇatvaṃ pratiyāsyati /
śacyuvāca-
padmagandhe purā tvaṃ hi krauṃcī pakṣisamudbhavā
amedhyamāmiṣaṃ kīṭānbhakṣayaṃtī kṣitau sthitā /
nyagrodhatarureko'sti gaṅgātīre manorame
tatra nīḍaṃ vinirmāya bhavatyā vasatiḥ kṛtā /
ekadā kṛṣṇasarpeṇa tasminnyagrodhapādape
nīḍaṃ praviśya daṣṭā tvaṃ sahasā paṃcatāṃ gatā /
kravyāṇi tava sarvāṇi sa sarpo bhakṣayatkrudhā
sthitāni tatraivāsthīni nirmāṃsāni varānane /
kadācitpavanairbhadre mahadbhiḥ sa ca pātitaḥ
bhagnaḥ papāta gaṅgāyāṃ samūlo'pi varāṃgane /
gaṅgāyāṃ patite tasminnyagrodhe dharaṇīruhe
gaṅgājalaiḥ plāvitāni tānyasthīni tavottame /
yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tāvattiṣṭhaṃti tāni ca
tāvattvaṃ svāmisubhagā bhaviṣyasi sadaiva hi /
iti te kathitaṃ sarvaṃ padmagaṃdhe mayādhunā
yena puṇyaprabhāveṇa śakro'pi vaśagastava /
dhanyā tu jāhnavī devī krauṃcī yasyāḥ prasādataḥ
tvamaspṛśyāsi cāṇḍālairaṃkesvapiṣi vajriṇaḥ /
tenāpamānitā sādhvī śakreṇāpi pulomajā
parimlānamukhāṃbhojā sā jagāma yathāgatā /
śakrāṃka eva sā tasthau padmagandhā varāṃganā
tadvākyaṃ hṛdaye tasyā jāgarūkamivasthitam /
athaikadā surādhīśaḥ suprītastadguṇairdvija
varaṃ varaya suśroṇi svayaṃ tāmityuvāca ha /
padmagaṃdhovāca /
tvaṃ sarvadevatādhīśo nārīkoṭipatisthatā
tathāpyasi mamādhīnaḥ svāminkimaparairvaraiḥ /
tathāpi tvaṃ varaṃ ditsuryadā nūnaṃ surottama
karmaṇā manasā vācā pratijñāṃ kuru matpuraḥ /
iṃdra uvāca-
jīvitaṃ ca dhanaṃ caiva rājyaṃ caiva paricchadam
ājñāpaya kimetadvai tubhyaṃ dāsyāmi suṃdari /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ saṃdeho nātra vidyate
yadīcchasi mṛgīnetre tatte dāsyāmyahaṃ dhruvam /
padmagaṃdhovāca-
nūnameva prasanno'si yadi tvaṃ tridaśeśvara
janma me hastiyonau ca bhūyo dehīti me varam /
iṃdra uvāca-
kṛtapratijñaḥ suśroṇi varaṃ te'haṃ dadāmi vai
kiṃtu duḥkhāni yātāni bahūni hṛdaye mama /
tvāmadṛṣṭvā varārohe prītirna prāpyate kṣaṇam
kathaṃ te ciravicchedaṃ soḍhuṃ śaknomi duḥsaham /
yadā mayyanukaṃpāsti tava pīnapayodhare
tadā kiyaddinaṃ tiṣṭha mayā saha varāṅgane /
tato devādhirājasya vadaṃtī bahusaṃpadam
varṣāṇāmayutaṃ tasthau sā devanilaye satī /
padmagandhovāca-
ājñāṃ dehi surādhīśa sādhituṃ sumanoratham
vrajāmyahaṃ karmabhūmiṃ vaṃde pādadvayaṃ tava /
indra uvāca-
tvatpremasiṃdhumānena mayā candranibhānane
sthitvā katidinaṃ paścādgamiṣyasi yathāsukham /
tatastukautukāgāre tena sārddhamaharniśam
krīḍaṃtī padmagaṃdhā sā tasthau varṣāyutatrayam /
surādhīśaṃ tataḥ seti tadā prāha mudānvitā
ādeśaṃ kuru gacchāmi pṛthivīṃ prati saṃprati /
iṃdra uvāca-
jāḍyaṃ jahīhi suśroṇi tiṣṭhātraiva mayā saha
tvāṃ tyaktuṃ na hi śaknomi prāṇebhyo'pi garīyasīm /
padmagandhovāca-
puṇyakṣaye surādhīśa yadā yāsyāmyahaṃ bhuvi
tadā ciraṃ te vicchedo bhaviṣyati mayā saha /
yadvicchede mayā nātha punargaṃtuṃ bhuvaṃ prati
icchāmyahaṃ punardyauśca puṇyopārjanahetave /
karmabhūmimahaṃ gatvā yenopāyena vāsava
tatkariṣyāmi vicchedaḥ kadācitsyāttvayā na me /
indra uvāca-
bhadre tvayā yadā nūnaṃ karmedaṃ kartumicchitam
tadā gaccha punaḥ śīghramāgamiṣyasi suṃdari /
saha netrāddhi vigaladvāṣpasiktatanustataḥ
dorbhyāmāliṅgya tāṃ śakro gacchetyāha priye vadan /
tadādeśāttataḥ sādhvī karmabhūmiṃ samāgatā
jātā ca hastinī yonau bhūtvā jātismarā dvija /
smaraṃtī nijavṛttāṃtaṃ sā kiyadbhirdinaistataḥ
jagāma jāhnavītīraṃ hastiyonisu saṃbhavā /
gaṅgāyāṃ snānamāsādya gaṅgākardamabhūṣitā
gaṃgāgaṃgeti jalpaṃtī hradaṃ nimnaṃ viveśa sā /
tasmingaṃgāhrade gatvā hastinī parvatākṛtiḥ
nijāṃ jātiṃ smaraṃtī sā jagāma paṃcatāṃ punaḥ /
tasyāḥ sāhasamālokya hastinīṃ sarvadevatāḥ
vavarṣuḥ pārijātādyaiḥ kusumairuttamairmudā /
tāmānetuṃ tataḥ śakraḥ sarvadevagaṇairvṛtaḥ
vegāttacciravicchedātkṛṣṇāṃgīṃ sumanā yayau /
puṣpaketāṃ samālokya divyadehāṃ surādhipaḥ
kathayannijaduḥkhāni nijāvāsaṃ jagāma ha /
pulomajā ca raṃbhā ca pramlocā corvaśī tathā
suṃdaryo'nyāśca yuvatīstasyāstyaktvā mudā gatāḥ /
śakrasya hṛdayotsāhaṃ tanvaṃtī sā varāṃganā
puraṃdarapure tasthau subhagā prītivallabhā /
yasyāstiṣṭhaṃti gaṅgāyāṃ yāvadasthīni jaimine
kulakoṭiśataṃ tāvattasthāvāsa surālaye /
rājāno divirājyeṣu ye ye bhūtāstapobalāt
teṣāṃteṣāṃ snehabhūmirbhavatyamarasuṃdarī /
gaṃgāsthimajjanādeva jaimine phalamīdṛśam
gaṃgāyāṃ tyajato dehaṃ phalaṃ vaktuṃ na śakyate /
mṛtaṃ śarīraṃ gaṃgāyāṃ yāvadasthīni jaimine
kalpakoṭiśataṃ tāvattasyā vāsaḥ surālaye /
mṛtaṃ śarīraṃ gaṃgāyāṃ srotobhiścalitaṃ dvija
dṛśyate dehinastasya tatphalaṃ śṛṇu jaimine /
svarge devāṃganā trastacārucāmaravāyubhiḥ
vījitaḥ svarṇaparyaṃke suptastiṣṭhati kautukī /
jāhnavīsaikate yasya śarīraṃ dṛśyate mṛtam
divākarakaraistaptaṃ kulaṃ tasya vadāmyaham /
sugandhaiścaṃdanairdivyairliptasarvakalevaraḥ १००
divyāṅganābhiḥ sahito divi krīḍatisarvadā /
kākairgṛdhraiśca kaṃkaiśca śakuṃtairbhīṣmamātari
vapurvidalitaṃ yasya dṛśyate tatphalaṃ śṛṇu /
divi divyāṃganāpīnaprottuṅgarucirastanaiḥ
śliṣṭavakṣāśca paryaṃke nidrāti nityameva saḥ /
pipīlikābhiḥ kīṭaiśca makṣikābhiśca veṣṭitaḥ
gaṃgāyāṃ yasya dṛśyaṃte asthīni patitāni ca /
tasyākṣayaṃ phalaṃ vipra vadato me niśāmaya
praṇamattridaśavyūha śiromukuṭabhūṣaṇaiḥ /
hatapādarajāḥ svarge sa ca śakrāyate ciram
anicchayāpi gaṅgāyāṃ yaddehapatanaṃ bhavet /
sa vimukto'khilaiḥ pāpairnaro nārāyaṇo bhavet
yasyāṃgārāśca dṛśyaṃte gaṅgāyāṃ calitā jalaiḥ /
aṅgārasaṅkhyayā svarge tiṣṭhetkalpaśatādhikam
sarveṣāmeva puṇyānāṃ kadācitkṣayamīkṣate /
gaṅgāyāṃ patite dehe bhavetpuṇyakṣayo na hi
bahunātra kimuktena niścitaṃ kathyate'dhunā /
gaṅgāyāṃ tyaktadehasya mahimā jñāyate nahi
viṣamaduritarāśīnāśi gāṅgaṃ naro yaḥ spṛśati bhuvi kadācidbhāvuko bhaktibhāvaiḥ /
jagadudadhijalaṃ vilaṃghya ghoraṃ vrajati sa pāramapāratuṣṭi nāvā
iti śrīpadmapurāṇe kriyāyogasāre gaṅgāmāhātmye'ṣṭamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0