Padma Purana · Chapter 6.77
mahādeva uvāca-
papracchāhaṃ jagannāthaṃ vratānāmuttamaṃ vratam /
putrapautravivṛddhyarthaṃ sukhasaubhāgyadāyakam
tavāgre saṃpravakṣyāmi śṛṇu suṃdari sāṃpratam /
idaṃ kathānakaṃ divyamṛṣīṇāṃ vratamuttamam
rajasvalā tu yā nārī sahasā pāparūpiṇī /
kṛtena ca vratenaiva mahāpāpaiḥ pramucyate /
pitṝṇāmakṣayaṃ deyaṃ dharmakāmārthasādhanam
śrīviṣṇuruvāca-
pūrvamāsīnmahābāhurbrāhmaṇo vedapāragaḥ /
sadādhyayanaśīlastu devaśarmā iti dvijaḥ
agnihotrakriyāyuktaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sadā /
sarvavarṇeṣu saṃpūjyaḥ saputrapaśubāṃdhavaḥ
tasya brāhmaṇamukhyasya bhagnā ca gṛhavāhinī /
prāpte bhādrapade māse śuklapakṣe tu paṃcamī
pituḥkṣayāhaṃ kurute yatātmā ca jiteṃdriyaḥ /
rātrau nimaṃtrayedviprānsukhasaubhāgyadāyakān
prabhāte vimale prāpte bhāṃḍānyanyāni kārayet /
pākaṃ sarveṣu pātreṣu sa kārayati jāyayā
aṣṭādaśarasopetaṃ pitṝṇāṃ prītidāyakam /
ākāraṇaṃ tato dattvā viprāṇāṃ ca pṛthakpṛthak
sarve viprāstu saṃprāptā madhyāhne vedapāṭhakāḥ /
arghapādyādi vidhivatkṛtavāndvijasattamaḥ
rajasā dūṣitaḥ śrāddhe prakṣālya vidhivattadā /
gṛhamadhye gatāḥ sarve āsane te nirūpitāḥ
pradattaṃ bhojanaṃ tena miṣṭānnena viśeṣataḥ /
vidhinā ca kṛtaṃ śrāddhaṃ piṃḍadānaprapūrvakam
tāṃbūlaṃ dakṣiṇāṃ caiva vastrāṇi vividhāni ca /
sarvaṃ dadau dvijebhyo vai pitṛdhyānaparāyaṇaḥ
viprā visarjitāḥ sarve āśīrvādaparāyaṇāḥ /
gotriṇāṃ bāṃdhavānāṃ ca anyeṣāṃ ca bubhukṣatām
dattamannaṃ tadā tena bhojane vidhipūrvakam /
niśāyāṃ tu kuṭīdvāre upaviṣṭo yadā tadā
brāhmaṇyā vāri saṃgṛhya pādaprakṣālanaṃ kṛtam /
tadā śunī balīvardau parasparamabhāṣatām
śṛṇu kāṃta vaco mahyaṃ yādṛkkṛtavatī vadhūḥ /
tādṛśaṃ saṃpravakṣyāmi nānyathā prabravīmyaham
kadāciddaivayogena gatāhaṃ putrasadmani /
tatrasthitaṃ payaḥ pātuṃ vadhvā dṛṣṭaṃ na tatpunaḥ
pītaṃ payastu sarpeṇa taddṛṣṭaṃ tu mayā punaḥ /
paścātpītaṃ mayā samyakdṛṣṭaṃ vadhvā tadā punaḥ
tena saṃparkadoṣeṇakaṭirbhagnā ca me sadā /
tena duḥkhena bho svāminjātāhaṃ duḥkhabhāginī /
bhagnā kaṭiśca saṃjātā hyāhāro naiva rocate
balīvardda uvāca-
śṛṇu tvaṃ śuni vakṣyāmi mama duḥkhasya kāraṇam /
asminvai divase prāpte brāhmaṇānāṃ tu bhojanam
kāritaṃ mama putreṇa mama ciṃtā tu no kṛtā /
nodakaṃ na tṛṇaṃ caiva na dattaṃ kenacitkvacit
anāhārohyahaṃ pāpī baddho'sminpāpabhāvitaḥ /
pūrvapāpaviśeṣeṇa jātaṃ śuni na saṃśayaḥ
tadvākyaṃ tu tadā devi śrutaṃ putreṇa dhīmatā /
mamāyaṃ tu pitā sākṣājjāto mama gṛhe paśuḥ
iyaṃ tu jananī sākṣānmama caiva na saṃśayaḥ /
daivayogācchunī jātā kiṃ karomi suniścayam
evaṃ vicāryāsau vipro naiva nidrāmavāpa saḥ /
rātrau ciṃtāparo bhūtvā smaranviśveśvaraṃ param
nānādharmaparo'haṃ ca mamaivaṃ ca kathaṃ śubham /
vicārayitvā ca tato rātrau suptastadā punaḥ
prabhāte vimale prāpte ṛṣīṇāṃ purato gataḥ /
teṣāṃ madhye vasiṣṭhena tasya susvāgataṃ kṛtam
brūhi tvaṃ brāhmaṇaśreṣṭha tavāgamanakāraṇam /
iti pṛṣṭastadā vipraḥ praṇāmamakarottadā
adya me saphalaṃ janma adya me saphalā kriyā /
adya me pitarastṛptā durlabhāttava darśanāt
yathoktaṃ ca kṛtaṃ śrāddhaṃ dvijāścaiva subhojitāḥ /
kuṭuṃbināṃ tu sarveṣāṃ bhojanaṃ kāritaṃ tathā
bhojanānaṃtaraṃ prāptā śunī tatra uvāca ha /
asmākaṃ tu gṛhe hyeko balīvardastu varttate
taṃ patiṃ prativākyaṃ yaddivaja mattaḥ śṛṇuṣva tat /
gṛhesthitaṃ dugdhabhāṃḍamahinā dūṣitaṃ mayā
dṛṣṭaṃ me mahatī ciṃtā tadā jātā na saṃśayaḥ /
anena payasā caiva pakvamannaṃ yadā bhavet
tadātra sarve viprāśca mriyaṃte bhojanāttataḥ /
evaṃ vicārya tatsvāmindugdhaṃ pītaṃ tadā mayā
tadā dṛṣṭaṃ tu vadhvā vai tayā me tāḍanaṃ kṛtam /
carāmi tena saṃbhagnā kiṃ karomi suduḥkhitā
tasyā duḥkhaṃ tu saṃsmṛtya vṛṣaḥ prāha śunīṃ prati /
śṛṇu śuni pravakṣyāmi mama duḥkhasya kāraṇam
asyāhaṃ tu pitā sākṣātpūrvajanmani vai śuni /
adya vai bhojitā viprā dattamannaṃ tu bhūriśaḥ
na tṛṇaṃ nodakaṃ caiva mamāgre saṃniveditam /
tena duḥkhena me duḥkhaṃ jātaṃ bahutaraṃ tadā
etatkathānakaṃ śrutvā rātrau nidrāmavāpa na /
mama ciṃtā tu tatraiva jātā vai ṛṣisattama
vedādhyayanaśīlo'haṃ kuśalo vedakarmaṇi /
anayośca mahadduḥkhaṃ kiṃ karomīti ciṃtayan /
āgatastvatsamīpe tu mamakaṣṭaṃ nivāraya
ṛṣiruvāca-
ugrajanmanśṛṇuṣva tvaṃ pūrvajanmani yatkṛtam /
ayaṃ vai tu dvijaśreṣṭho kuṃḍane nagare śubhe
māse bhādrapade caiva paṃcamī yā samāgatā /
tadvrataṃ tena nājñātaṃ pituḥ śrāddhādikāraṇāt
strīdharmeṇa tu saṃprāptā kṣayahetu tadānagha /
tayā caiva kṛtaṃ sarvaṃ brāhmaṇānāṃ ca bhojanam
na jñātaṃ ca kṛtaṃ tena pāpiṣṭhena durātmanā /
prathame'hani cāṃḍālī dvitīye brahmaghātinī
tṛtīye rajakī proktā caturthe'hani śudhyati /
tena pāpena sā jātā śunī svagṛhacāriṇī /
balīvardastvayaṃ jātaḥ karmaṇānena suvrata
ugrajanmovāca-
vrataṃ dānaṃ tathā yajñaṃ tīrthaṃ vāmamasuvrata /
brūhi yena viśeṣeṇa muktiḥ pitrorbhavenmama
ṛṣiruvāca-
māse bhādrapade śukle jāyate ṛṣipaṃcamī /
rajasā vikṛtaṃ pāpaṃ naśyate karaṇādyataḥ
putrapautrapradātrī ca pitṝṇāṃ muktidāyinī /
nadyā kūpe taḍāge vā brāhmaṇasya gṛhe tathā
gomayaṃ maṃḍalaṃ kuryātkuṃbhaṃ tatraiva vinyaset /
tasyopari nyasetpātramṛṣidhānyena pūritam
yajñopavītasūtraṃ ca sahiraṇyaṃ phalaṃ tathā /
sthāpyāśca ṛṣayaḥ sapta sukhasaubhāgyadāyakāḥ
āvāhayitvā te sarve pūjanīyā vratasthitaiḥ /
naivedyamṛṣidhānyaṃ ca ṛṣidhānyaṃ tu bhojanam
ekabhaktena kartavyamṛṣīṇāmarcanaṃ tadā /
pūjayetparayā bhaktyā maṃtreṇa vidhipūrvakam
nirvāpaṃ saghṛtaṃ deyaṃ dakṣiṇāsaṃyutaṃ tadā /
deyaṃ viprāya vidhivadṛṣīṇāṃ prīyatāṃ prati
kathāṃ śrutvā vidhānena kṛtvā caiva pradakṣiṇām /
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyamarghyaṃ dadyātpṛthakpṛthak
ṛṣayaḥ saṃtu me nityaṃ vratasaṃpūrṇakāriṇaḥ /
pūjāṃ gṛhṇaṃtu maddattāṃ ṛṣibhyo'stu namonamaḥ
pulastyaḥ pulahaścaiva kratuḥ prācetasastathā /
vasiṣṭhamaricātreyā arghaṃ gṛhṇaṃtu vo namaḥ
evaṃ pūjā prakarttavyā dhūpairdīpairmanoramaiḥ /
pitṝṇāṃ jāyate muktiḥ kṛtasyāsya prabhāvataḥ
pūrvakarmavipākena rajasā doṣabhāvataḥ /
kṛtaṃ hyevaṃ tu bho vatsa muktistasya na saṃśayaḥ
tadvrataṃ ca kṛtaṃ tena muktyarthaṃ pitṛhetave /
te gatā muktimārgeṇa āśīrvādaparāyaṇāḥ
ṛṣipaṃcamīvrataṃ puṇyaṃ viprāya parikīrtitam /
ye kurvaṃti naraśreṣṭhāste jñeyāḥ puṇyabhāginaḥ
ye kurvaṃti naraśreṣṭha ṛṣivratamanuttamam /
bhuktvātra bhogānvipulānyāṃti viṣṇoḥ padaṃ tu te
itiśrīpādmemahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāpatinārada/
saṃvāde ṛṣipaṃcamīvrataṃnāma saptasaptatitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0