Padma Purana · Chapter 6.41
yudhiṣṭhira uvāca-
kathitā vai tvayā kṛṣṇa saphalaikādaśī śubhā /
kathayasva prasādena śuklapakṣasya yā bhavet
kinnāma ko vidhistasyāḥ ko devastatra pūjyate /
kasmai tuṣṭo hṛṣīkeśastvameva puruṣottamaḥ
śrīkṛṣṇa uvāca-/
śṛṇu rājanpravakṣyāmi śuklā pauṣasya yā bhavet /
kathayāmi mahārāja lokānāṃ hitakāmyayā
pūrveṇa vidhinā rājankarttavyaiṣā prayatnataḥ /
putradā nāma nāmnā sā sarvapāpaharā parā
nārāyaṇo'dhidevo'syā kāmadaḥ siddhidāyakaḥ /
nātaḥ paratarā kācittrailokye sacarācare
vidyāvaṃtaṃ yaśasvaṃtaṃ karoti ca naraṃ hariḥ /
śṛṇu rājanpravakṣyāmi kathāṃ pāpaharāṃ parām
bhadrāvatyāṃ purā hyāsītpuryāṃ rājā suketumān /
tasya rājñastathārājñī caṃpakā nāma varttate
putrahīnena rājñā ca kāle nīto manorathaiḥ /
naivātmajaṃ nṛpo lebhe vaṃśakarttārameva ca
tenaiva rājñā dharmeṇa ciṃtitaṃ bahukālataḥ /
kiṃ karomi kva gacchāmi sutaprāptiḥ kathaṃ bhavet
na rāṣṭre na pure saukhyaṃ lebhe rājā suketumān /
sādhvya svakāṃtayā sārddhaṃ pratyahaṃ duḥkhito'bhavat
tāvubhau daṃpatī nityaṃ ciṃtāśokaparāyaṇau /
pitaro'sya jalaṃ dattaṃ kavoṣṇamupabhuṃjate
rājñaḥ paścānna paśyāmo yo'smānsaṃtarpayiṣyati /
ityevaṃ saṃsmaraṃto'sya duḥkhitāḥ pitaro'bhavan
na bāṃdhavā na mitrāṇi nāmātyāḥ suhṛdastathā /
rocayaṃtyasya bhūpasya na gajāśvāḥ padātayaḥ
nairāśyaṃ bhūpatestasya nityaṃ manasi varttate /
narasya putrahīnasya nāsti vai janmanaḥ phalam
aputrasya gṛhaṃ śūnyaṃ hṛdayaṃ duḥkhitaṃ sadā /
pitṛdevamanuṣyāṇāṃ nānṛṇatvaṃ sutaṃ vinā
tasmātsarvaprayatnena sutamutpādayennaraḥ /
iha loke yaśasteṣāṃ paraloke śubhā gatiḥ
yeṣāṃ tu puṇyakartṝṇāṃ putrajanmagṛhe bhavet /
āyurārogyasaṃpattisteṣāṃ gehe pravartate
putrajanma gṛhe yeṣāṃ lokānāṃ puṇyakāriṇām /
puṇyaṃ vinā na ca prāptirviṣṇubhaktiṃ vinā nṛpa
putrāśca saṃpado vāpi niścayāditi me matiḥ /
evaṃ viciṃtyamāno'sau na śarma labhate nṛpaḥ
pratyūṣe ciṃtayadrājā niśīthe ciṃtayattataḥ /
svayamātmavināśaṃ ca ciṃtayāmāsa ketumān
ātmaghāte durgatiṃ ca ciṃtayitvā tadā nṛpaḥ /
dṛṣṭvātmadehaṃ patitamaputratvaṃ tathaiva ca
punarvicāryātmabuddhyā ātmano hitakāraṇam /
aśvārūḍhastato rājā jagāma gahanaṃ vanam
purohitādayaḥ sarve na jānaṃti gataṃ nṛpam /
gaṃbhīre vipine rājā mṛgapakṣiniṣevite
vicacāra tadā rājā vanavṛkṣānvilokayan /
vaṭānaśvatthabilvāṃśca kharjūrānpanasāṃstathā
bakulānsaptaparṇāṃśca tiṃdukāṃstilakānapi /
śālāṃstālāṃstamālāṃśca dadarśa saralānnṛpaḥ
iṃgudī kakubhāṃścaiva śleṣmātakanagāṃstathā /
śallakānkaramardāṃśca pāṭalānbadarānapi
aśokāṃśca palāśāṃśca śṛgālāñśaśakānapi /
vanamārjāramahiṣānśallakāṃścamarānapi
dadarśa bhujagānrājā valmīkādarddhaniḥsṛtān /
tathā vanagajān mattān kalabhaiḥ saha saṃgatān
yūthapāṃśca caturdaṃtānkariṇīyūthamadhyagān /
tāndṛṣṭvā ciṃtayāmāsa ātmanaḥ sa gajānnṛpaḥ
teṣāṃ sa vicaranmadhye rājā śobhāmavāpa ha /
mahadāścaryasaṃyuktaṃ dadṛśe vipinaṃ nṛpaḥ
mārge śivārutānśṛṇvannulūkavirutaṃ tathā /
tāṃstānṛkṣamṛgānpaśyanbabhrāma vanamadhyataḥ
evaṃ dadarśa gahanaṃ nṛpo madhyagate ravau /
kṣuttṛḍbhyāṃ pīḍito rājā itaścetaśca dhāvati
nṛpatiściṃtayāmāsa saṃśuṣkagalakaṃdharaḥ /
mayā tu kiṃ kṛtaṃ karma prāptaṃ duḥkhaṃ yadīdṛśam
mayā vai toṣitā devā yajñaiḥ pūjābhireva ca /
tathaiva brāhmaṇā dānaistoṣitā miṣṭabhojanaiḥ
prajāścaiva sadā kālaṃ putravatpālitā bhṛśam /
kasmādduḥkhaṃ mayā prāptamīdṛśaṃ dāruṇaṃ mahat
iti ciṃtāparo rājā jagāmaivāgrato vanam /
sukṛtasya prabhāvena saro dṛṣṭamanuttamam
mīnasaṃsparśamānaṃ ca padmaiścāparaśobhitam /
kāraṃḍaiścakravākaiśca rājahaṃsaiśca śobhitam
makarairbahubhirmatsyairanyairjalacarairyutam /
samīpe sarasastasya munīnāmāśramānbahūn
dadarśa rājā lakṣmīvānśakunaiḥ śubhaśaṃsibhiḥ /
dakṣiṇaṃ prāsphurannetramatha savyetaraḥ karaḥ
prāsphurannṛpatestasya kathayañśobhanaṃ phalam /
tasya tīre munīndṛṣṭvā kurvāṇannaigamaṃ japam
harṣeṇa mahatāviṣṭo babhūva nṛpanaṃdanaḥ /
avatīrya hayāttasmānmunīnāmagrataḥ sthitaḥ
pṛthakpṛthagvavaṃde'sau munīṃstānśaṃsitavratān /
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā daṃḍavacca punaḥ punaḥ
pratyūcuste'pi munayaḥ prasannā nṛpate vayam /
rājovāca-
ke bhavaṃto'tra kathyaṃtāṃ kā cākhyā bhavatāmapi /
kimarthaṃ saṃgatā yūyaṃ satyaṃ vadata me'grataḥ
munaya ūcuḥ-
viśvedevā vayaṃ rājansnānārthamiha cāgatāḥ /
māgho nikaṭamāyāta etasmātpaṃcame'hani
adya caikādaśī rājanputradā nāma nāmataḥ /
putraṃ dadātyasau viṣṇuḥ putradā kāriṇāṃ nṛṇām
rājovāca-
eṣa vai saṃśayo mahyaṃ putrasyotpādane mahān /
yadi tuṣṭā bhavaṃto vai putraṃ me dīyatāṃ tadā
muniruvāca-
adyaiva divase rājanputradā nāma vartate /
ekādaśīti vikhyātaṃ kriyatāṃ vratamuttamam
abhiṣekāttato'smākaṃ keśavasya prasādataḥ /
avaśyaṃ tava rājeṃdra putraprāptirbhaviṣyati
ityevaṃ vacanātteṣāṃ kṛtaṃ rājñā vratottamam /
munīnāmupadeśena putradā yā vidhānataḥ
dvādaśyāṃ pāraṇaṃ kṛtvā munīnnatvā punaḥ punaḥ /
ājagāma gṛhaṃ rājā rājñī garbhamathādadhau
putro jātaḥ sūtikāle tejasvī puṇyakarmaṇā /
pitaraṃ toṣayāmāsa prajāpālo babhūva saḥ
tasmādrājanprakarttavyaṃ putradā vratamuttamam /
lokānāṃ tu hitārthāya tavāgre kathitaṃ mayā
ekacittāstu ye martyāḥ kurvaṃti putradā vratam /
putrānprāpyeha loke tu mṛtāste svargagāminaḥ /
paṭhanācchravaṇādrājannagniṣṭomaphalaṃ labhet
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāpatināradasaṃvāde pauṣaśuklaputradaikādaśīnāma ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0