Padma Purana · Chapter 6.210

nārada uvāca-
evaṃ prabodhya tānsarvānvacobhiḥ pāramārthikaiḥ /
sa haṃsaḥ kārayāmāsa kriyāstasyātmasaṃbhavāḥ

aṃtarvatnī mukuṃdasya nirbaṃdhaṃ kurvatī vadhūḥ /
anugaṃtuṃ svabhartāraṃ viduṣā tena vāritā

tasyāsthīni samādāya tena sanyāsinā samam /
tadbhrātā prayayau gaṃgājale pātayituṃ nṛpa

viprasanyāsinau tau hi katibhirvāsarairnṛpa /
sārthalokavaśātprāptau iṃdraprasthe'tra satpade

iṃdraprasthāṃtarāvartinyeṣā yā kośalā nṛpa /
atra suptau niśāyāṃ tau yamunātīrabhūtale

ātmanorubhayormadhye nyasyāsthipaṭasaṃpuṭam /
mārgakhedaparikrāṃtau daśāṃ sauṣuptikīṃ gatau

niśīthe'tha prasupteṣu sārthalokeṣu kaścana /
ekaḥ śvā tatra saṃprāptaḥ pakvānnādi jihīrṣayā

babhrāma sarvaśivire jighranpākasthalīṃ muhuḥ /
bhājanāni lihanmūrdhni kva ca daṃḍāhatiṃ sahan

kenacittāḍito mūrdhni niśabdaṃ vidrutastataḥ /
praticakrumaśaktastu strījitaḥ svastriyā yathā

yatrāvakaṃḍitaḥ sa śvā daṃḍagrāveṣṭakādibhiḥ /
punarviveśa tatraiva sānnapātralilipsayā

bhogecchayā yathā veśyā snehavānnirddhano janaḥ /
bhramannevaṃ sa cātrāpi yatra suptau hi tāvubhau

sārameyastayormadhyājjahre sa paṭasaṃpuṭam /
nītvā sa kiyatīṃ bhūmiṃ daṃtaistatpaṭasaṃpuṭam

vidāryāsthīni tatsthāni nirmāṃsānyavalokya saḥ /
etasyāḥ kośalāyāstu jalamadhye samākṣipat

kṣiptamātreṣu tenāsthiṣvetadaṃbuni bhūpate /
divyaṃ vimānamāsthāya mukuṃdo'tra samāgataḥ

dṛṣṭvā gurvanujau suptau śanaiḥ prābodhayattadā /
uvāca ca namaskṛtya guṃruṃ divyākṛtirnṛpa

mukuṃda uvāca/
vedāyana guro tubhyaṃ nama āśīstavānuja /
prāsādādvāṃ mamāsthīni tīrthe'tra patitāni vai

ayaṃ mṛtyumahaṃ gatvā nirayaṃ prāpya tatphalam /
etattīrthaprasādena daivī labdhā mayā gatiḥ

tvāṃ guruṃ tīrthabhūtaṃ tu namaskartumihāgataḥ /
ahaṃ gacchanvimānena divyena tridaśālayam

namaskṛto bhavānetattīrtha cāyaṃ sahodaraḥ /
dṛṣṭo māmanujānīhi yāmi svargaṃ sukhodayam

nārada uvāca-
śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya mukuṃdasya gurustadā /
vedāyano vimānasthaṃ tamūce gatavismayaḥ

devāyana uvāca-
mukuṃdākhyāhi me satyaṃ labdhvā yanmaraṇaṃ bhavān /
kasmiṃlloke gatastāta yato yātyadhunā divam

kiṃ vṛttaṃ tatra te tāta tasyalokasya ko'dhipaḥ /
kīdṛśī ca prajā kīdṛkdharmastatrākhilaṃ vada

mukuṃda uvāca-
kathayāmi guro tubhyaṃ yadvṛttaṃ maraṇādanu /
tīrthasyāsya prasādena smṛtirme jāyate'dhunā

yadāhaṃ tena nihataścaṃḍakena durātmanā /
nāpitena tadā jagmuryamabhṛtyāḥ sudāruṇāḥ

piṃgākṣā raktakeśāśca śyāmadeha nakhādharāḥ /
vāmanā dīrghacaraṇā hrasvanāsāśca daṃturāḥ

nīyatāṃ nīyatāmeṣa dharmarājasya śāsanāt /
purīṃ saṃyamanīmevamūcire te parasparam

ityuktvā yātanā dehe māṃ niveśya mahāruṣā /
nibadhya dāruṇaiḥ pāśairjaghnurlohasya mudgaraiḥ

tairahaṃ nīyamānastu mārge hyuttaptavāluke /
arudaṃ bhṛśaduḥkhārtastāḍito'haṃ punaśca taiḥ

procuśca te dhruvaṃ kṛtvā nirbhartsyeti ca māṃ bahu /
yamadūtā ūcuḥ /
tvayā lupto gururyasmādvadatā brahma niścalam

kiṃ karoṣi yamasyāgre draṣṭavyaṃ dāruṇaṃ mukham /
tasya pāpasya bhoktavyaṃ dāruṇasya phalaṃ tvayā

tenaiva pāpmanā pāpinnapamṛtyuṃ gato bhavān /
ityuktvā māṃ muhūrtena bahuyojanasaṃsthitām

purīṃ saṃyamanīṃ ninyuryatra rājā svayaṃ yamaḥ /
praṇamya dharmarājānaṃ sthāpayitvā tu māṃ puraḥ

ānīto'yaṃ dvijaḥ pāpa iti māṃ te nyavedayan /
dṛṣṭvā māṃ dharmarājo'tha provāca svasabhāsadaḥ

yama uvāca-
bho sabhyā māmakīṃ vācaṃ śṛṇvaṃtu susamāhitāḥ /
yadāhaṃ brahmaṇā hyasminnadhikāre niveśitaḥ

tadā māmityuvācāsau brahmā lokapitāmahaḥ /
brahmovāca-
adharmiṇāṃ narāṇāṃ tvaṃ śāstā saṃyamanīpatiḥ

yathāparādhamādhatsva daṃḍaṃ caṃḍakarātmaja /
pitrorapoṣako yastu samartho gurudhruktu yaḥ /
etau mahāpātakinau nipātyau nirayeṣu te

sarveṣu yāvadvarṣāṇāṃ pratyekamayutaṃ bhavet /
etayorna tvayā kāryā dayā jātu kakuppate

yama uvāca-
ityahaṃ brahmaṇo vākyātsvagurudruhi mānave /
na karomi kriyāṃ sabhyāstathā pitrorapoṣake

brāhmaṇo'yaṃ gurudrohī taddrohādapamṛtyutām /
prāpto macchāsanādbhṛtyairānīto darśanākṣamaḥ

bho bhṛtyāḥ prathamaṃ ghore raurave vatsarāyute /
pātyatāṃ ca punastasmānniḥsāryyānyatra pātyatām

tāvaṃtameva kālaṃ vai pāpo'yaṃ gurulopakaḥ /
narakeṣviti sarveṣu yathākālaṃ sthitaṃ drutam

mukuṃda uvāca-
vedāyana guro svāminbhṛtyāste yamaśāsanāt /
nītvā māṃ raurave ghore pāśairbadhvā nyapātayan

tatrāhaṃ tāṃ vyathāṃ gurvī labdhavānatidāruṇām /
yathāko'pi kṣaṇastāta nīto me yugavattadā

triṃśaddināni tannītaṃ duḥkhaṃ me tatra tiṣṭhatā /
ekatriṃśatame hyasmindine'haṃ nirgatastadā

patiteṣvasthikhaṃḍeṣu tīrthe'sminnutamottame /
gurulopodbhavaṃ pāpaṃ sadyo naṣṭaṃ mamābhavata

tīrthasyāsya prasādena labdhā ca svargatirmayā /
sukhaṃ svarge nivatsyāmi yāvadiṃdrāścaturdaśa

yamasya nagare tasminyāḥ prajā nivasaṃti vai /
pāpināṃ bhayadāyinyo dharmiṇāṃ tā manoharāḥ

siṃhāsyā gajakolāsyā mahādaṃṣṭronnatodarīḥ /
biḍālāsyāḥ piṃgakeśyo bhāminyo dīrghapatkarāḥ

tīrthasyāsya prasādena niḥpāpohaṃ yadābhavam /
tadā mayā prajā dṛṣṭā divyarūpā yamālaye

sarvāstāḥ satyavādinyo vinayācārasaṃcitāḥ /
divyābharaṇadhāriṇyo divyāṃbaravibhūṣitāḥ

ityetatkathitaṃ tāta yatpṛṣṭo'haṃ tvayānagha /
anujānīhi māṃ gaṃtumamareśapurīṃ prati

nārada uvāca-
ityākarṇya sa sanyāsī svaśiṣyoktaṃ vacastadā /
bhūyaḥ papraccha dharmātmā mukuṃdaṃ taṃ dvijaṃ nṛpa

vedāyana uvāca-
bālyāvadhi gurusnehaṃ matto'dhītaṃ tvayākhilam /
śabdaśāstrasametaśca vedastu sapadakramaḥ

vihitā mama śuśrūṣā bhāvena bhavatottamā /
tvayi saṃti satāṃ sādho guṇāḥ śamadamādayaḥ

gurulopakṛtaṃ pāpaṃ kathaṃ te samajāyata /
etadākhyāhi me tāta yathā jānāmi tatvataḥ

mukuṃda uvāca-
janmopavītakanyānāṃ dhātāro nigamasya ca /
yajñopavītadātuśca nājñābhaṃgaḥ kṛto mayā

śvaśruśvaśurayoḥ sevā bhṛtyeneva kṛtā mayā /
tavāpi śāstradātuśca nājñābhaṃgaḥ kṛto mayā

purodhā yaḥ kulācāryo vedavedāṃtapāragaḥ/
tasyāparāddhaṃ kecinme tatra tvaṃ śrotumarhasi

yadyasmākaṃ kule putro jāyate dharmakovida /
tadā purodhase dhenumekāṃ vā tasya dakṣiṇām

dattvā saṃcchidyate nālamiti vaṃśasya naḥ sthitiḥ /
purā mamaiva putre tu jātamātre śubhe'hani

kulakriyā mayā tāta na kṛtā mūḍhabuddhinā /
tasyāścākaraṇenaiva gurulopakaro'bhavam

niveditamidaṃ sarvaṃ gurulopādyathā mama /
pāpamāsīdanujñā me dehi yāmi surālayam

vedāyana uvāca-
iṃdraprasthāṃtarāvartinyeṣā yā kośalā śubhā /
smṛtirasyāḥ prasādena dṛśyate pūrvajanmanaḥ

kena puṇyena tīrthe'sminnasthīni patitāni te /
mukuṃdākhyāhi caitasya smṛtirasti tavānagha

mukaṃda uvāca-
ekastu brāhmaṇaḥ kaścitsāyaṃ madgṛhamāgataḥ /
tasmai sthānaṃ mayā dattaṃ bhojanaṃ ca yathāvidhi

so'pi bhuktvā yathākāmaṃ suṣvāpa śayane śubhe /
niśīthe tasya sarvāṃge jvaro'bhūdati dāruṇaḥ

tena pīḍitasarvāṃgo nidrāṃ lebhe na sa dvijaḥ /
prabhāta eva tatyāja prāṇānmṛtyāvupasthite

tasya dāhādi karmāṇi vihitāni mayā guro /
tadasthīni ca gaṃgāyāṃ pātitāni vidhānataḥ

tena puṇyena mesthīni patitāni śivaprade /
tīrthe'sminkośale nāmni brahmadevavinirmite

nārada uvāca-
svacaritamitirājansa dvijaḥ procya sadyaḥ surasubhagaśarīro dyāṃ yayau yānagatyā /
idamakathita mayā taṃ taskarātprāpya mṛtyuṃ vyalabhata divametattīrtharājaprasādāt

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kāliṃdīmāhātmye mukuṃdopākhyāne daśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ