Padma Purana · Chapter 6.180
śrībhagavānuvāca/
ṣaṣṭhādhyāyasya māhātmyaṃ pravakṣyāmi varānane /
yadākarṇayatāṃ nṝṇāṃ muktiḥ karatale sthitā
asti godāvarī tīre pratiṣṭhānaṃ puraṃ mahat /
pippaleśābhidhāno'haṃ yatrāsmi smeralocane
yatra godāvarī tīra śīkarairavaśītalaiḥ /
haṃsāḥ pakṣapuṭaiḥ kīrṇairharaṃti yamināṃ śramam
sphuratpadmāvalīkośaparāgasurabhīkṛtam /
ślāghyaṃ godāvarītoyaṃ yena te nirjarā narāḥ
dhiksudhāmauṣadhīśasya vikṛtkṣayavidhāyinīm /
mahārāṣṭravadhūkānāṃ majjaṃtīnāṃ munīśvarāḥ
spṛśaṃti yatra vaktrāṇi phullapaṃkajaśaṃkayā /
yatrakhelanmahārāṣṭrāḥ kvaṇatkaṃkaṇasuṃdarāḥ
haraṃti dhvanayo līnāṃ manāṃsyapi tapasvinām /
atyuccasaudhaśikharavihāri vanitāmukham
paśyannanudinaṃ yatra kṣīyate mṛgalāṃcchanaḥ /
atyuccasaudhavalabhī mahāmaṇimarīcibhiḥ
cuṃbyaṃte munigaṃdharvairdūrvācaṃdanacaṃcalaiḥ /
yasminnādhūyamānānāṃ patākānāṃ samīraṇaiḥ
gataśramā raveryāne bhavaṃti rathavājinaḥ /
rāśīkṛtairmalayajairasaṃkhyātairvaṇiggaṇaiḥ
yasminnupalaśeṣo'sau lakṣyate malayācalaḥ /
puṃjīkṛtāni dṛśyaṃte yatra muktāphalānyapi
nagarīdevatā hāsya stabakā iva sarvataḥ /
tatra jñānaśrutirnāmnā medinīvallabho'bhavat
yasminnuddharati kṣoṇīṃ śeṣo'yaṃ maṇisaṃnibhāṃ /
api pratāpamārtaṃḍamaṃḍalī tīvratejasi
nityamadhvaradhūmena śyāmalāḥ kalpaśākhinaḥ /
asādhāraṇadātṛtvaṃ paśyaṃta iva lajjayā
yadadhvarapuroḍāśa carvaṇāsvādalaṃpaṭāḥ /
na tatyajuḥ suparvāṇaḥ pratiṣṭhānapuraṃ manāk
yasyadānāṃbudhārābhiḥ pratāpajyotsnayāniśam /
makhadhūmaiśca saṃpuṣṭā vavṛṣuḥ samaye ghanāḥ
svalpamātramapi kvāpi na padaṃ prāpurītayaḥ /
nītayaḥ prasaraṃti sma yasminśāsati medinīm
vāpikūpataḍāgānāṃ cchadmanā yo'nuvāsaram /
hṛdayasthāni medinyā nidhānāni vyalokayat
pāṃḍurābhiḥ patākābhiḥ prāsādo yasya rājate /
viyadgaṃgātaraṃgoghairhimādririva sānumān
dānaistapobhiryajñaiśca prajānāṃ pālanena ca /
tuṣṭāḥ svargaukasastasmai varaṃ dātuṃ samāgaman
tatoṃtarikṣamārgeṇa dhunvānāḥ pakṣasaṃhatīḥ /
mṛṇāladhavalā devī devahaṃsā vinirgatāḥ
tvarayā gacchatāṃ teṣāmanyonyaṃ tatra bhāṣiṇām /
bhadrāśvapramukhā dvitrāḥ purastānniryayurjavāt
sarvairmiladbhirūcuste purastādgacchato javāt /
kathaṃ vegena niryātā bhavaṃtaḥ purataḥ sthitāḥ
sarvairmilitvā gaṃtavyamasminnadhvani durgame /
prakāśamānaṃ puratastejaḥpuṃjaṃ na paśyatha
jñānaśrutermahībhartuḥ puṇyamūrtteratisphuṭam /
niśamyeti vacaḥ samyakpāścātyānā puraḥ sthitāḥ
haṃsā hasitvā sāvajñamūcurvacanamuccakaiḥ /
raikyābhidhasya durddharṣa tejaso brahmavādinaḥ
kiṃ nu jñānaśruterasya rājñastīvrataraṃ mahaḥ /
iti śuśrāva haṃsānāṃ giro jñānaśrutirnṛpaḥ
atyuccasaudhabhavanamāruhya ca sukhaṃ sthitaḥ /
tataḥ sārathimāhūya bhūpālo vismayānvitaḥ
saṃdideśa mahātmā'sau raikya ānīyatāmiti /
tato'vadhārya bhūpālavacaḥ pīyūṣagarbhitam
nirjagāmamaho nāmnā sārathiḥ prathayanmudam /
yatra vārāṇasīnāma nagarī muktidāyinī
yatra viśveśvaro nāma hyupadeṣṭā jagatpatiḥ /
tato gayābhidhe kṣetre yatra devo gadādharaḥ
uddhartumakhilānlokānvasatyutphullalocanaḥ /
tato gaurīguroḥ pārśve sarvaistīrthairanekadhā
paryaṭangatavānyatra kedāraḥ pāpadāraṇaḥ /
yamālokya sakṛnmartyā muktāḥ syurnātra saṃśayaḥ
mahāpāpavirnimuktā bhuktvā bhogānyathepsitān /
tato gauḍeṣu niryāto yatrāste puruṣottamaḥ
yasyāvalokanādeva narāḥ svarlokagāminaḥ /
tato dvārāvatīṃ prāgānnagarīṃ muktidāyinīm
yatrāste gomatī tīre rukmiṇīvallabho hariḥ /
snātvā ca gomatītīrthe paṃcakṛṣṇānvilokya ca
martyo muktimavāpnoti bhuktvā bhogānyathepsitān /
tataḥ samudramāsādya somanāthaṃ vilokya ca
bhuktimuktipradaṃ devaṃ tato niragamansudhīḥ /
avaṃtikāṃ purīṃ prāpto bhuktimuktipradāyinīm
yatromayā sukhaṃ krīḍanmahākālosti śaṃkaraḥ /
athoṃkāraṃ samāsādya śarmadaṃ narmadātaṭe /
bhuktimuktipradātāraṃ tvarayā nirgatastataḥ
aśvamedhakaraṃ nāmnā nagaraṃ paryaṭaṃstataḥ /
yatra śārṅgadharaḥ sākṣādāste lakṣmīpatiḥ svayam
tato viṣṇugayāṃ prāptaḥ kuṇḍaṃ loṇārasaṃjñitam /
yatra snātvā ca pītvā ca mucyate bandhanānnaraḥ
tataḥ kolhāpuraṃ nāma gato rudragayāṃ prati /
āste bhagavatī yatra lakṣmīrbhaktipradāyinī
pañcanadyāṃ naraḥ snātvā mahālakṣmīṃ vilokya ca /
bhuktvā bhogānyathākāmaṃ bhaktiṃ ca pratipadyate
tato'malagiriṃ nāma nagarīṃ pratipadya ca /
nandikeśvaramāruhya somanātho'sti yatra tu
dṛṣṭvā caturbhujaṃ devaṃ varadānodyataṃ śivam /
somanāthaṃ nṛṇāṃ muktirbhavatyeva na saṃśayaḥ
tuṅgabhadrānadī tīre dṛṣṭvā hariharaṃ tataḥ /
yugeyuge bhujā yasya patantyavanimaṇḍale
yadvilokya narāḥ sarve ramyaṃ hariharaṃ vapuḥ /
bhuktvā bhogānyathākāmaṃ mucyante bandhanānnarāḥ
svarge kalpaśataṃ sthitvā muktasaṃsārabandhanāḥ /
tataḥ svāminamālokya lokānāṃ svāminaṃ vibhum
yamālokya na paśyanti nirayaṃ jātucinnarāḥ /
svarge kalpaśataṃ sthitvā muktasaṃsāravāsanāḥ
muktiṃ ca pratidadyante nātra kāryā vicāraṇā /
tataḥ śrīśailamāsādya siddhagandharvasevitam
girijāvallabho yatra mallinātho'bhidhānataḥ /
uddhartumakhilām̐llokānsaṃsārāmbhodhimadhyataḥ
svarge kalpaśataṃ sthitvā muktasaṃsārabaṃdhanāḥ /
muktiṃ ca pratipadyaṃte nātra kāryā vicāraṇā
tataḥ śrīśailamāsādya siddhagaṃdharvasevitam /
girijāvallabho yatra mallinātho'bhidhānataḥ
uddhartumakhilām̐llokānsaṃsārāṃbudhimadhyataḥ /
kālekāle paraṃ jyotiryaḥ saṃdarśayate svayam
avalokayatāṃ nṝṇāṃ yamanusmaratāmapi /
dūre tiṣṭhaṃti saṃtrastā dūraṃ nirayayātanāḥ
svarge loke sukhaṃ bhuktvā muktasaṃsārabaṃdhanāḥ /
muktiṃ ca pratipadyaṃte mānavā nātra saṃśayaḥ
rāmosti sānujaḥ sārddhaṃ jānakyāpi tato gataḥ /
tatra snātvā ca pītvā ca mucyate narakāddhruvam
kalpakoṭiśataṃ bhuktvā svargalokasukhaṃ narāḥ /
muktasaṃsāravartmāno muktiṃ yāṃti na saṃśayaḥ
tato nivṛtya āyātaḥ paśyanbhīmarathī taṭe /
dvibhujaṃ viṭhṭhalaṃ devaṃ bhuktimuktipradāyakam
yatra godāvarījanmasthānaṃ brahmagirirmahān /
gautamālayamāsādya yatrāste tryaṃbako haraḥ
aruṇāvaruṇayormadhye yatra godāvarī nadī /
tatra snātvā ca pītvā ca brahmahatyā vilīyate
asaṃkhyatīrthasaṃpannaṃ dṛṣṭvā brahmagiriṃ narāḥ /
muktimeva prapadyaṃte muktāḥ saṃsāraduḥkhataḥ
gautamyubhayatīrastha tīrthānveṣaṇakautukī /
tato jagāma sūtastu mathurāṃ pāpanāśinīm
yatra svāyaṃbhuvaṃ devaṃ bhajaṃti suramānavāḥ /
ādyaṃ bhagavataḥ sthānaṃ mahanmuktipradāyakam
trailokyeśa janisthānaṃ vikhyātaṃ vedaśāstrayoḥ /
nānādevagaṇairjuṣṭaṃ dvijarṣigaṇasevitam
kāliṃdīkūlasaṃśobhi hyarddhacaṃdra prabhākṛti /
sarvatīrthanivāsaika pūrṇamānaṃdasuṃdaram
govarddhanagiriprakhyaṃ puṇyadrumalatāvṛtam /
dviṣaḍvanaṃ mahāpuṇyaṃ viśrāṃti śrutisārabhṛt
tataḥ kāśmīranagaramapaśyatpratyaguttaram /
dṛṣṭvā dharmadhuraṃ kṣetraṃ kurukṣetraṃ samaṃtataḥ
yatrābhraṃlihagehānāṃ paṃktayaḥ śaṃkhapāṇḍurāḥ /
tā jātā dhūrjaṭeḥ spaṣṭa aṭṭahāsadaśā iva
bhaktiprasādamālānāṃ suvarṇakalaśairvṛtam /
svaḥ siṃdhoḥ patitānīva hemapadmāni mārutaiḥ
yatra prāsādaśikhare nīlapaṭṭapatākikāḥ /
śaivālavalayābhāṃti svaḥ siṃdhorlatikā iva
yatra kāśmīramāśritya nityaṃ vasati bhāratī /
naucedyugapadevedaṃ kathaṃ likhati vāṅmayam
viśrāmaṃtyāḥ sarasvatyāściraṃ yatra madālasāḥ /
mṛṇālacaṃcavo haṃsā vāhanāni caraṃtyamī
kalāviśeṣaṃ prahitā yatra boddhuṃ viraṃcinā /
tārā iva virājaṃte haṃsā yātāḥ samaṃtataḥ
sthalapadmāni dṛśyaṃte karasparśasukhāni ca /
śayanāya nitaṃbinyā yasmindānavavairiṇā
upanyāsairdvijātīnāṃ yatra na śrūyate sphuṭam /
mūko'pi nirjaro vācā padakallolaḍaṃbaraḥ
yasminnadhvaradhūmena vyāptaṃ gaganamaṃḍalam /
api ca kṣālitaṃ meghaiḥ kālimānaṃ na muṃcati
galitāyāḥ sudhāyāstu yatrādhvaramahārciṣā /
lāṃchitaṃ chadmanāsthānaṃ dṛśyate tuhinatviṣi
janmābhyāsavaśādeva paṭhaṃti baṭavaḥ svayam /
yatropādhyāyasānnidhyamāśritya sakalāḥ kalāḥ
yatra brāhmaṇapatnīnāṃ kaṃkaṇadhvani huṃkṛtiḥ /
luṃpatyanudinaṃ bhrāmyadbhramarāṇāṃ ca garjitam
yatra brāhmaṇapatnīnāṃ kapolaphalakaṃ muhuḥ /
spṛśansamīraṇo maṃdaṃ vāti śāpabhayādiva
māṇikyeśvaranāmāsau yatra śītāṃśuśekharaḥ /
vasatyanudinaṃ devo varadānāya dehinām
arcito bhūpatīnjitvā maṇikeśena cādṛtaḥ /
māṇikyeśvara ityākhyāṃ tadāprabhṛti yo dadhau
rājñā kāśmīradeveśa digjayotsavakāriṇā /
asau supūjito yasmānmāṇikyairbhūribhūtibhiḥ
saṃsevamānaṃ tadvāri chāyāṃ śakaṭikopari /
kaṃḍūyamānamaṃgāni yaṃtā raikyamapaśyata
rājñāpi kathitaistaistaiścihnaiḥ paricitaṃ javāt /
praṇataḥ sārathī raikyaṃ praṇamya tamabhāṣata
sārathiruvāca/
kasminbrahmankinnāmāsi svachaṃdo'si niraṃtaram /
kimarthamatra viśrāṃtaḥ kiṃ ca kartuṃ cikīrṣasi
ityākarṇya ca tadvākyaṃ paramānaṃdanirbharaḥ /
smṛtvā sārathimityūce vayaṃ pūrṇamanorathāḥ
paraṃ kenāpi bahunā paricaryāvidhāyinā /
bhavitavyaṃ manovṛttiṃ jānatāsmākameva hi
hṛdayasthitamādāya raikyābhiprāyamādarāt /
śanairniragamadyaṃtā yatrāste vasudhādhipaḥ
tataḥ praṇamya bhūpālaṃ yathāvṛttaṃ nyavedayat /
baddhāṃjalipuṭo hṛṣṭaḥ sārathiḥ svāmidarśanāt
tato niśamya tadvākyaṃ vismayasmeralocanaḥ /
śraddhālurabhavadbhūpo raikyasaṃbhāvanāvidhau
ādāyāśvatarīyugmayuktāṃ śakaṭikāmagāt /
muktāhāradukūlāni sahasraṃ ca gavāṃ nṛpaḥ
gato'sau tatra yatrāste yogī kāśmīramaṃḍale /
tannivedya puro rājā daṃḍavatpatito bhuvi
ānamya parayā bhaktyā raikyo rājñe cukopa ha /
re śūdra māmakaṃ vṛttaṃ na jānāsi durīśvara
gṛhāṇa śakaṭīmetāmutthāpyāśvatarī yutām /
vastrāṇi muktāhārāṃśca gāśca dogdhrīrapi svayam
itthamājñatavānbhūpo raikyasya bhayamādadhe /
tataḥ śāpabhayādrājā tatpadāṃbhoruhadvayam
gṛhṇanbhaktyā prasīdeti brahmannityūcivānsvayam
rājovāca/
bhagavaṃstava māhātmyametadatyudbhutaṃ kutaḥ /
prasannībhūya bhagavannākhyāhi mama tattvataḥ
raikya uvāca/
gītānāṃ ṣaṣṭhamadhyāyaṃ japāmi pratyahaṃ nṛpa /
tenaiva tejorāśirme surāṇāmapi duḥsahaḥ
gītānāṃ ṣaṣṭhamadhyāyaṃ raikyādabhyasya yatnataḥ /
jñānaśrutirmahīpālo muktimāpa tataḥ sudhīḥ
raikyo'pi sukhamālebhe māṇikyeśvarasannidhau /
gītānāṃ ṣaṣṭhamadhyāyaṃ japanmokṣapradāyakam
marālaveṣamāsthāya varadānārthamāgatāḥ /
divaukaso'pi nirjagmuḥ svairaṃ vismayakāritāḥ
imamadhyāyamapyekaṃ yo japetsatataṃ naraḥ /
so'pi tatpadavīmeti viṣṇoreva na saṃśayaḥ
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe gītā/
māhātmye aśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0