Padma Purana · Chapter 6.18

śrīnārada uvāca-
atha jālaṃdharaḥ prāha rakṣātmānamitaḥ śivam /
śivādya tvāṃ kṣipāmyāśu yatrāste madhusūdanaḥ

paścādbrahmāṇamākṛṣya pātayiṣyāmi sāgare /
dhṛteṣu yuṣmāsu yadā tadā sarveśvaro hyaham

ityuktvā sainyasaṃbhāraṃ nyasya śuṃbhāsurādiṣu /
bhaṭairguptaṃ niśuṃbhādyaiścaturaṃgamanaṃtakam

śuṃbho niśuṃbhaḥ pheṃkāro pheruṃḍo dhūmralocanaḥ /
keturbiḍālajaṃghaśca rāhurdurvāraṇo yamaḥ

kālāsuro'tha lavaṇo bhūmiretoṃdhakāsuraḥ /
raktavīryādayaścaṃḍī cāmuṃḍī daityapuṃgavāḥ

sarvānevodyatāndṛṣṭvā saṃkhye dānavapuṃgavān /
rurudhuḥ samare rājanvīrabhadrādayo gaṇāḥ

tato yuddhamabhūddhoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam /
pataṃti prathamā yatra daityāścāpi kṣatāturāḥ

atha śuṃbhādibhirdaityaiḥ sarvaśastrairmahāmṛdhe /
hatāḥ peturgaṇāścānye palāyāṃcakrire nṛpa

gaṇānvijitya samare rurudhurdānavāḥ śivam /
varṣaṃtaḥ śaradhārābhirghanā merugiriṃ yathā

tataḥ pinākamākṛṣya vṛṣabhopari bhairavaḥ /
jaghāna bāṇanivahairdānavānsamarāṃgaṇe /
tīkṣṇāgraistu kṣurapraughairdānavānahanadbalī

kecinnaṃdiprahāreṇa petuḥ saṃgrāmamūrdhani /
bāṇaiśca jarjarānkṛtvā śuṃbhādīnvṛṣabhadhvajaḥ

śeṣaṃ sainyaṃ jaghānāśu śastrāstraiḥ samarāṃgaṇe /
gajairnarairhayairvyāptaṃ patitaiḥ samarāṃgaṇam

babhūva vajranirbhinnaiḥ parvatairiva bhūtalam /
atha māyāmayīṃ gaurīṃ vidadhe siṃdhunaṃdanaḥ

sauṃdaryaguṇasaṃpannāṃ sarvālaṃkārabhūṣitām /
jayāṃ māyāmayīṃ kṛtvā samuvācābdhinaṃdanaḥ

gaccha tvaṃ purato rudraṃ vimohaya raṇe drutam /
ityuktvā daityapatinā yayau māyāmayī jayā

raṇe gatvā śivasyāgre muktakeśī ruroda ha /
pṛṣṭā hareṇa sā prāha mānasottaraparvatāt

hṛtā tava priyā deva pārvatī siṃdhusūnunā /
śrutveti vacanaṃ tasyāstāmuvāca vṛṣadhvajaḥ

jaye tvamehi vṛṣabhaṃ tvāṃ hariṣyaṃti dānavāḥ /
tato vṛṣabhamāruhya jayā cāliṃgya śaṃkaram

prāha prayāmi pārvatyā na jīvāmi vinā hara /
caṃdraṃ śaṃbhujaṭāviṣṭaṃ gṛhītvā vṛṣabhāddrutam

avārohata sā māyā māyāṣvakto raṇaṃ yayau /
tato gaurīṃ hṛtāṃ śrutvā ciṃtayāmāsa śaṃkaraḥ

daityamāyāpariṣvakto nātmānaṃ bubudhe nṛpa /
etasminnaṃtare prāptaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ

māyāmṛḍānīṃ svarathe nidhāyārṇavajaḥ śivam /
jālaṃdharajaye tadvadāsīdvāditranisvanaḥ

cacāla vasudhā yena pratinedurmahīdharāḥ /
harasya darśayāmāsa pārvatīṃ siṃdhunaṃdanaḥ

rudro'pyarirathasthāṃ tāṃ dadarśa nijavallabhām /
viyogavidhurāṃ dīnāṃ tanvīmāturalocanām

hā nātha priya rudreti prajalpaṃtīṃ punaḥ punaḥ /
prauḍhavairirathe dṛṣṭvā pākhaṃḍisthāṃ yathā śrutim

gaurīṃ dadhyau tathā sthāṇuḥ kathaṃ prāpyā priyā mayā /
vilalāpa tataḥ śaṃbhurdaityamāyāvimohitaḥ

moho me dānavaiḥ kāṃte hṛtāsi tvāṃ kathaṃ priye /
śokamohaplutaṃ dṛṣṭvā śaṃkaraṃ sāgarātmajaḥ

jagāda prahasanvākyaṃ kaścitkāruṇyavānyathā /
sarvapramāṇaśūnyo'si smara śṛṃgāravarjitaḥ

īśvaro'pi varākastvaṃ saṃjātoṃbikayā vinā /
mā rodīrhi virūpākṣa dadāmi tava vallabhām

rakṣito'si mayā rudra gṛhītvā pārvatīṃ raṇāt /
ityuktvā giriśaṃ tūrṇamuttārya svarathādumām

sainyaṃ saṃpreṣayāmāsa śaṃkarābhimukhaṃ kila /
haro'pi vṛṣabheṇāśu tatsainyaṃ samadhāvata

gṛhītuṃ pārvatīṃ pāhi trāhitrāhīti jalpatīm /
yāvadgṛhṇāti tāṃ gaurīṃ kareṇa vṛṣabhadhvajaḥ

tāvacchuṃbhāsuraḥ śīghraṃ gṛhītvā cāṃbare sthitaḥ /
śūlaṃ mumoca balavānhaṃtuṃ śuṃbhāsuraṃ haraḥ

śuṃbhena sā parityaktā śūlopari papāta ha /
rudaṃtī cārusarvāṃgī tyaktā śūlena saṃyutā

patitā śaṃkarasyāgre tathetyuktvā mamāra ca /
māyāgaurīṃ mṛtāṃ dṛṣṭvā śokamohapariplutaḥ

hā priyeti rudanrudraḥ papāta bhuvi mūrcchitaḥ /
kṣaṇaṃ saṃjñāmavāpyātha raṇabhūmāvumāpatiḥ /
śaśāpa śuṃbhapramukhāngaurī yuṣmānhaniṣyati

nārada uvāca-
atha śuṃbhādayo daityā raṇe devyā nipātitāḥ /
maheśvarasya śāpena gate maṃnvatare nṛpa

śapitvā tānrurodātha jalpannirgatya śaṃkaraḥ /
kva gatāsi priyetyuktvā duḥkhitaṃ māṃ raṇāṃgaṇe

ratiṃ tyaktvā viyogārtaḥ śrīkaṃṭho'haṃ tvayā kṛtaḥ /
vāsudevo'pi māṃ tyaktaṃ na jānāti tvayā priye

yajñe dakṣasyāgnikuṃḍe śiro devi hutaṃ tvayā /
bhūyo hi bhavatī labdhā kathaṃ tyajasi māṃ punaḥ

utiṣṭhotiṣṭha cārvaṃgi girije māṃ prabodhaya /
atrāṃtare śivaṃ jñātvā daityamāyāvimohitam

devatāgaṇamadhyastho hyaṃtarikṣādupāgamat /
vilapaṃtamuvācedamadṛśyaḥ kamalāsanaḥ

brahmovāca-
tvaṃ śokamohapitṛmātṛvivarjito'si duḥkhaṃ sukhaṃ sutakalatraripurna cāsti /
jāto'si naiva janakena janiṣyamāṇastvaṃ manyase ṛṣigaṇaiśca kuto vimohaḥ

eko'si nātha bahudhā kṛtavigraho'si sūryo yathā jaladhivīciṣu dṛśyamānaḥ /
dhyānena yāṃti yaminastava pādamūlaṃ rūpaṃ paraṃ duravabodhamavācyameva

naiṣā priyā tava samānatayā vipannā jālaṃdhareṇa racitāṃ jahi deva māyām /
sā pārvatī kamalakośagatā hi śaṃbho yuddhasva vairinivahaṃ jahi pāhi cāsmān

śrutveti brahmaṇo vākyamavabuddho maheśvaraḥ /
jñātvā tāṃ dānavīmāyāṃ mumoca mahatī śilām

tayā jaghāna samare daityakoṭiśatatrayam /
tato vṛṣabhamāruhya krodhena mahatā nṛpa

dhanuḥ pinākaṃ yuddhāya dhūrjaṭirjagṛhe śarān /
atha māyāparityaktaṃ śarvamālokya siṃdhujaḥ

sureśamohanaṃ māyājālamatyadbhutaṃ nṛpa /
anyadāviścakārāśu bhṛśaṃ māyāmahābalam

jālaṃdharaḥ koṭibhujo babhūva vṛkṣāstraśastrairyuyudhe vṛṣāṃkam /
athāṃtarāle pṛthivīṃ cakāra samudrasūnurgiridhātumaṃḍitām

devatāyatanai ramyairnānāpuṣpasamākulaiḥ /
maṃḍitāṃ nṛpa bhūmiṃ ca cakārodadhinaṃdanaḥ /
nṛtyaṃti yatrāpsaraso menakādyā manoharā

vismṛtya śaṃbhustadapāsyakārmukaṃ sadyaḥ pratasthe vṛṣabhopari sthitaḥ /
vāditragītairbhuvi mohito bhṛśaṃ daityeṃdramāyāmaya tāṃḍavena saḥ

vimohitaṃ vīkṣya vṛṣasthitaṃ haraṃ nityaṃ samudraḥ saha tāṃḍavena /
gītena vādyena ca nṛtyalīlayā nanāda rūpī tarasā vimohitum

jaṃtūnkṣiptvodadhau tāṃśca sahasraṃ sa tatotsavaḥ /
kva ca tā devatāḥ sarvāḥ kva naṃdipramukhā gaṇāḥ

api tvaṃ mānanīyo'si mohito daityamāyayā /
kimadya śaṃbho bhagavannupekṣyate udīryacakraṃ jaṭharasthitaṃ ca

vadhāya cāsyaiva kṛtaṃ maheśa jālaṃdharaṃ saṃharate na cājau /
iti kṛṣṇasya vacanāttatsmṛtvātmānamīśvaram

āruhya vṛṣabhaṃ śīghramājagāma mahāraṇam /
tamāgataṃ śivaṃ dṛṣṭvā sarvasainyasamāvṛtaḥ

rurodha samare rājankruddho jālaṃdharo'suraḥ /
harasya kupitasyāsītsṛṣṭisaṃhārakārakam

rūpaṃ tṛtīyanetrāgnau dānavāḥ śalabhā yathā /
rupaṃ dṛṣṭvā bhagavato raudrajvālāmayaṃ nṛpa

śuṃbhādayastadā daityā rāhuprabhṛtayaśca ye /
rudraṃ nirīkṣya saṃtrastāḥ pātālaṃ viviśurbhayāt

senābhaṭānanekāṃśca hatāndṛṣṭvā mahāmṛdhe /
śuṃbhādīnhataśeṣāṃstāndṛṣṭvātmānaṃ palāyitān

tadā jālaṃdharaḥ saṃkhye eko giririvasthitaḥ /
paramārthaṃ rudrarūpaṃ hṛṣṭaḥ sākṣādvilokayan

tato jālaṃdharaḥ prāha mahādevaṃ prahasya ca /
rūpaṃ saṃhara yena tvaṃ dahase sacarācaram

śastreṇa kuru saṃgrāmaṃ tyaktvā yogabalaṃ nijam /
iti jālaṃdharavacaḥ śrutvovāca tataḥ śivaḥ

varaṃ varaya daityeśa prīto'smi tava karmaṇā /
īdṛkṣamapi madrūpaṃ dṛṣṭvā yannirbhayo'dhunā

api brahmāṃḍamakhilaṃ madrūpasyāsya dānava /
tejaso vīkṣaṇenālaṃ tatra tvamasi nirbhayaḥ

nārada uvāca-
iti śaṃbhoḥ prasādaṃ ca matvā saṃsāranispṛhaḥ /
jālaṃdharo harādvavre muktiṃ sāyujyatāṃ parām

śrīmahādeva uvāca-/
divyaṃ dehamidaṃ daitya bhogasiddhiyutaṃ tava /
vṛṃdā manoharaṃ ramyamihasthaṃ kālamaśnute

muhūrtaṃ paramātmānaṃ tamekākinamavyayam /
abuddhvā tyajase mūrkha kathaṃ tvaṃ muktimicchasi

vṛṃdā tava priyā rājñī hṛtā sā yogamāyayā /
brahmasvarūpaṃ vijñāya prāptā tatparamaṃ padam

idānīṃ durllabhā sā ca tatpadaṃ caiva durllabham /
svargāpavargayormadhye saṃsāre varamāpnuhi

jālaṃdhara uvāca-
devamuktapadaṃ labhyaṃ kṛtakṛtyena kenacit /
idānīṃ kṛtakṛtyo'smi yattvāṃ paśye tvayā hataḥ

śiva uvāca-
matsthānaṃ paramaṃ kṣetraṃ yadi tvaṃ gaṃtumutsukaḥ /
tarhi māṃ kopayasvāśu daityaṃ hatvā dṛḍhaiḥ śaraiḥ

tato'haṃ tvāṃ haniṣyāmi matsthānaṃ yāsyase'nagha /
maheśvaravacaḥ śrutvā prāha jālaṃdharaḥ śivam

tvayi sarvajagatpūjye pūrvaṃ na praharāmyaham

nārada uvāca-
evamukto jaghānāśu siṃdhujaṃ viśikhaiḥ śivaḥ /
te śarāḥ siṃdhuputrasya dehalagnā vibhāṃti ca

yathā lohagiriprāṃte veṇavo vahnidīpitāḥ /
jālaṃdharo harasyāṃgaṃ pūrayāmāsa mārgaṇaiḥ

taiḥ śaraiḥ śuśubhe rudro yathā khaṃ khecarākulam /
jālaṃdhareśayoryuddhaṃ tathā dvaṃdvamabhūnnṛpa

harādanyena haṃtāsti na soḍhānyo'rṇavātmajāt /
girikoṭisahasraistu tadā pṛthvīpuṭoddhṛtaiḥ

pūrayāmāsa samare siṃdhujaḥ pārvatīpatim /
tataḥ śūlena nihato rudreṇorasi dānavaḥ

niḥsasāra mukhāttasya jvaro jaṃbho bhayaṃkaraḥ /
sa ca vīrajvaronāma siṃhavaktro narākṛtiḥ

daityadehādviniṣkrāṃtaṃ dṛṣṭvā siṃhamukhaṃ jvaram /
huṃkāramakarodghoraṃ śarabhastatra niryayau

śivasya niḥsṛtenāsau śarabheṇa nipātitaḥ /
ajeyaṃ śaṃkaraṃ dṛṣṭvā vṛṣabheṃdreṇa saṃyutam

āyayau vṛṣabhābhyāśe tarasā sāgarātmajaḥ /
vṛṣaṃ pucche gṛhītvā ca bhrāmayāmāsa cāṃbare

jālaṃdharo mahābāhuścikṣepa himavadgirau /
tatastriśūlamatyugraṃ mumoca girijāpatiḥ

taddhastena gṛhītvā ca daityeśaḥ śivasannidhau /
rathārūḍho dhanurgṛhya kālakedāramabdhijaḥ

pūrayāmāsa viśikhaiḥ śivamurvītale sthitam /
ugraḥ śastrāñcharānchitvā bāṇai rathamacūrṇayat

daśayojanavistīrṇaṃ sārathyaśva samanvitam /
jālaṃro'pi viratho abhyadhāvanmṛdhe śivam

tayoryuddhamabhūdghoramadbhutaṃ lomaharṣaṇam /
taddṛṣṭvā'kāṃḍakalpāṃta śaṃkayā tatra suḥsurāḥ

sarvāstraistāvadanyonyaṃ jaghnaturbhīmavikramau /
padbhiḥ pṛthvīṃ cālayaṃtau kaṃpayaṃtau nabhaḥ svanaiḥ

athotkaṭaṃ balaṃ dṛṣṭvā dānaveṃdrasya śaṃkaraḥ /
śastrajālaṃ jahārāśu yogamāyābalena saḥ

tataḥ koṭibhujo daityo daṃṣṭrā bhīṣaṇalocanaḥ /
śastrahīno'pi tarasā dhāvamāno haraṃ yayau

viśālakarabaṃdhena babaṃdha samare śivam /
tatastasya kṛpāṇena ciccheda karakānanam

siṃdhujena bhujākrāṃto rudrobhūnnīlalohitaḥ /
līlayā yodhayāmāsa raṇe'sau siṃdhunaṃdanaḥ

chinnahasto'pi yuyudhe svarbhānuḥ śirasā yathā /
niyuddhena nadīsūnustoṣayāmāsa śaṃkaram

parituṣṭo'bravīcchaṃbhurvaraṃ varaya durlabham /
jālaṃdhareṇaso'pyuktastvaṃ me dehyātmanaḥ padam

mama doḥśastrahīnasya nāvajñāṃ kartumarhasi /
śīghraṃ prayaccha me siddhiṃ nocettvāṃ saṃharāmyaham

ityuktvā sabhujo bhūtvā jaghne taṃ muṣṭinorasi /
tataḥ sudarśanaṃ cakraṃ purā yannirmitaṃ svayam

mukhādudgīrya taddhaste gṛhītvā tolayadruṣā /
sūryakoṭisahasrābhaṃ grasaṃtaṃ sacarācaram

tena cakreṇa ciccheda śiro jālaṃdharasya ca /
tatastacchīrṣamutplutya gagane śatayojanam

daṃṣṭrā śatakarālāsyaṃ svarbhūminayanaṃ ca yat /
vyāghragatyā tato yātaṃ sadanaṃ brahmaṇo nṛpa

bhūyaḥ svarge tato dṛṣṭvā mṛḍaḥ śīrṣamadhāvata /
sravattadrudhiraṃ bhūri prakurvadbhairavasvanam

tato diśaḥ praṇaṣṭāstā gaganaṃ vilayaṃ gatam /
na tejasāṃ prakāśo'sti cacāla vasudhā bhayāt

āpataṃtaṃ jaghānāśu rudraścakreṇa tacchiraḥ /
dvidhā bhūtvātha rājeṃdra papāta himavadgirau

tato jālaṃdharasyāśu śirasaḥ śakale kila /
viśataḥ sarvabhūtānāṃ paśyatāṃ sma vṛṣākapau

tasya kaṃṭhātsamudbhūtā daityāḥ śatasahasraśaḥ /
te hatāstena cakreṇa kapardikaraśālinā

jālaṃdharakabaṃdhaṃ tannanarta rudhirāruṇam /
punaḥ punaḥ samudbhūtāstasya kaṃṭhāttu dānavāḥ

punaḥ punarbalavatā chinnāścakreṇa śaṃbhunā /
medasā siṃdhuputrasya pūritā sakalā mahī

medinī medasaivaiṣā khyātiṃ prāptā tu pārthiva /
yatra daityavarasyāsya śoṇitaṃ śailatāṃ gatam

kailāsasyottare bhāge tatrābhūcchoṇitaṃ puram /
atha māṃsacayāndṛṣṭvā sarvato vyāpya tiṣṭhataḥ

tadā sasmāra deveśaścatuḥṣaṣṭigaṇaṃ raṇe /
vijñānasmaraṇāddevyaḥ saṃprāptāḥ śaṃkarāṃtikam

kṛtāṃjalipuṭāḥ procuḥ śiva kiṃ karavāmahe

mahādeva uvāca-
ya ete daityamāṃsasya rāśayo girisannibhāḥ /
bhakṣayadhvaṃ yutāḥ śīghraṃ dattānujñā mayā tu vaḥ

brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhī caiva māheṃdrī sarvāḥ svagaṇaśobhitāḥ

evaṃ śaṃkaranirdiṣṭā devyastā māṃsasaṃcayān /
krūreṇa cakṣuṣālokya ninyuścādarśanaṃ kṣaṇāt

atha jālaṃdharavapuḥ kṣīṇaṃ krāṃtaṃ tu śaktibhiḥ /
tābhirgraste śarīre tu tasya dehādviniḥsṛtā

prabhāsā śaṃkaraṃ prāptā jagāmādarśanaṃ kṣaṇāt /
tattejaḥ sūryasaṃkāśaṃ layaṃ prāptaṃ maheśvare

evaṃ sa vilayaṃ prāptaḥ tridiśāristrilocanāt /
vṛṇudhvaṃ ca varaṃ sarvāḥ prītaḥ prāha maheśvaraḥ

tadā tāḥ sarvayoginyaḥ papracchurjagadīśvaram /
martyalokeṣu ye lokā bhogamokṣavarepsavaḥ

pūjayiṣyaṃti te nityaṃ svagṛhe yoginīgaṇam /
tatteṣāṃ vāṃchitaṃ sarvaṃ sidhyatāṃ tvatprasādataḥ

mahādeva uvāca-
yaḥ kaścitpūjayennityaṃ bhaktibhāvasamanvitaḥ /
yuṣmadgaṇaṃ ca tasyāhaṃ varado'smi dharātale

madbhaktaḥ keśavasyāpi dveṣṭi yo yoginīgaṇam /
bhairavo'haṃ tadā tasya hariṣye sukṛtaṃ kṛtam

iti dattavarā hṛṣṭā yoginyo vibhunā mṛdhe /
atrāṃtare bhavānīṃ tāṃ sasmāra vṛṣabhaṃ haraḥ

smṛtamātrā pārvatī sā vṛṣabhaścāgamatkṣaṇāt /
sakhīgaṇasamāyuktā saṃprāptā haravallabhā

saṃtyaktvā bhrāmarīṃ mūrtiṃ harasyārddhaṃ samāruhat /
girijāsahito rājanmaheśo mumude tataḥ

yoginīṃ pratyuvācedaṃ pibadhvaṃ rudhiraṃ nṛpa /
jālaṃdharakabaṃdhasthaṃ tāḥ śrutvā jahṛṣurbhṛśam

māṃsamedohyasṛkpītvā yoginyo nanṛturmudā /
tato haraḥ prasanno'bhūttāsāṃ krīḍanavīkṣaṇāt

svayaṃ ca bhairavaṃ rūpaṃ kṛtvā tanmadhyagaḥ papau /
tīkṣṇadaṃṣṭrā mahākāyāstadāsanyoginī gaṇāḥ

grasaṃto'dyāpi māṃsāni kāle cāpi pibaṃtyasṛk /
tena jālaṃdharo daityo nottiṣṭhati raṇe hataḥ

tatastatra samājagmurbrahmādyā devatāgaṇāḥ /
ṛṣayo maruto devā stuvaṃti sma maheśvaram

diśaḥ praseduḥ surabhirvavau maruddivaḥ prapeturbhuvi puṣpavṛṣṭayaḥ /
kṛtābhiṣekasya ca tasya niḥsvanānsaṃnāditā duṃdubhayo'pi cakrire

upari parimalāṃdhaiḥ susvaraṃ saṃpatadbhirmadhukaranikuraṃ bairuhyamāṇābhareṇa /
aviralamadhudhārāsārasaṃsiktabhūmiḥ sadasi suravimuktā prāpatatpuṣpavṛṣṭiḥ

hate tadā siṃdhusute hareṇa nārācaghātaistrijagattadā babhau /
prasūnavṛṣṭirnanṛtustadāṃganā jaguśca yakṣāḥ surakinnarādyāḥ

śaṃbhurvairijayotthitena yaśasā sphārāṃgakīrtirgiriṃ /
svaṃ bheje surasiddhacāraṇagaṇaiḥ saṃstūyamānaḥ sadā /
gaurī cāpi jagāma cāśu giritaḥ śvetaḥ /
sakhīsaṃvṛtā saṃcakrustvabhisevanaṃ sumanasāṃ varṣeṇa devāṃganā

devo'sau karuṇāmayaḥ suragaṇānsve sve pade sthāpayan/
prādādanyadapi svakaṃ vasu tato jñātvā patiṃ śaṃkaraḥ /
kiṃ vaktavyamataḥ paraṃ yadi bhavedīśānukaṃpā parā /
ko'yaṃ vā tridivo dharātalamidaṃ syādātmasātsarvataḥ

devāḥ svarājyamāsādya yathāpūrvaṃ cakāśire /
bubhujuryajñabhāgāṃste lokapālatvamāśritāḥ

nārada uvāca-
iti jālaṃdharasyoktaṃ yathāvadanupūrvaśaḥ /
caritaṃ lokavīrasya rājannatyadbhutaṃ tava

viṣṇustyajati nādyāpi kṣīrābdhiṃ yadvaśo nṛpa /
sarvo'pi bhuṃkte svaṃ karma karma tadviddhyasaṃśayam

tubhyaṃ duḥkhanirāsāya proktamākhyānamuttamam /
yāvaddehosti karmāṇi sukhaduḥkhāni karmataḥ

dehī bhuṃkte vaśo rājantrāṇaṃ na jñānataḥ param /
kṛṣṇādīnāṃ dehabaṃdhe sukhaduḥkhādi vartate

tatretareṣāṃ kiṃ vācyaṃ ye vairāgyaparāṅmukhāḥ /
jñātvedṛśīṃ karmagatiṃ sarvebhyo balavattamām

dhīro bhava pratīkṣasva śubhakarmāgamaṃ punaḥ /
śatrūnjitvā tu samaye svaṃ rājyaṃ punarāpsyasi

itihāsamimaṃ śrutvā na duḥkhai paribhūyate /
dharmārthakāmamokṣāśca yathāvaccātra kīrttitāḥ

svargyaṃ pāpaharaṃ puṇyaṃ śokamohavināśanam /
brāhmaṇo jñānamāpnoti rājyaṃ prāpnoti kṣatriyaḥ

vaiśyaśca bahvīṃ saṃpattiṃ śrutvā śūdraḥ sukhaṃ labhet /
yo rājā bhraṣṭarājyo'pi rataḥ sanneva satpathi

sa rājyaṃ punarāpnoti śravaṇānnityamasya tu /
ākarṇyaitatsatāṃ rājanśrāvyamanyanna rocate

kalaṃ ca kokilālāpaṃ rūkṣaṃ dhvāṃkṣarutaṃ yathā /
ākhyānametadanaghaṃ śrutvā sajjanahṛtpriyaḥ

hiraṇyatilavastrādyairdhenubhūmipradānataḥ /
saṃtoṣayedvācakaṃ tu tasmiṃstuṣṭe phalaṃ labhet

devatāśca prasīdeyurarcite vācake gurau /
annadānāni dadyācca brāhmaṇebhyaḥ prapūjayet

jāyate vijayī nityaṃ putrapautrasamṛddhimān /
jāyate viṣṇuloke yaḥ śṛṇotyākhyānamuttamam

iti vyājena bho bhūpa tulasyutpattikāraṇam /
ye śṛṇvaṃti naraśreṣṭhā na teṣāṃ pātakaṃ kvacit

tulasīmāhātmyamidaṃ pavitraṃ pāpanāśanam /
śrutvā tu labhate mokṣamuktvā caiva na saṃśayaḥ

svagṛhe ropitā caiva tulasī pāpanāśinī /
darśanādbrahmahatyāpi naśyate nātra saṃśayaḥ

kārtike caiva māghe tu tulasyā pūjayeddharim /
vaiśākhe tu viśeṣeṇa pūjanaṃ ca hareḥ smṛtam

ekenaiva pradakṣiṇena sakalaṃ pāpaṃ gataṃ vai sadā ye śūdrā /
bhuvi saṃti dānaniratāḥ kālena śuddhiṃ gatāḥ /
tepi syuḥ surapūjanārhatanavaḥ pāpācca dūraṃ gatāḥ ye vai/
viṣṇujanāśca durlabhatarā hyasminkalau sāṃpratam

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatasahasrasaṃhitāyāṃ uttarakhaṃḍe jālaṃdharopākhyāne śrījālaṃdharavadhamahotsavonāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ