Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 6.17

6.17.1

nārada uvāca-
atha jālaṃdharo'paśyatkabaṃdhacayabhīṣaṇam /
raṇaṃ rudhiramāṃsaugha majjā medo'sthidurgamam

6.17.2

tatra jālaṃdharo daityaḥ priyāharaṇaduḥkhitaḥ /
raṇe vilokayāmāsa vṛṣasthaṃ pārvatīpatim

6.17.3

ghorāhibhogenavibhūṣitāṃgaṃ jaṭākalāpe śaśibhūṣaṇāṃkitam /
netrāgnikīlopariśobhitāṃgaṃ vinā raṇaṃ saṃpradadarśa siṃdhujaḥ

6.17.4

śīghraṃ svarathamāruhya samudratanayastadā /
saṃruṣṭaḥ prāha taṃ śuṃbhaṃ tāpaso na hatastvayā

6.17.5

prāha jālaṃdharaṃ śuṃbhastapastena mahatkṛtam /
haṃtuṃ na śakyate'smābhirharaḥ saṃgrāmadurjayaḥ

6.17.6

itiśuṃbhoktamākarṇyasiṃdhujaḥkrodhamūrcchitaḥ /
haraṃ padmasahasreṇa daityasainyena saṃvṛtam

6.17.7

gṛhītvā kālakedāraṃ dhanurjālaṃdharo yayau /
bāṇāṃstīkṣṇānatisthūlānlohastaṃbhāntathā bahūn

6.17.8

mumoca yudhi durdharṣo varṣanmegha ivāgame /
āyāṃtaṃ rurudhuḥ siṃdhusūnuṃ śaṃbhugaṇā yudhi

6.17.9

tato rudreṇa raudraiśca śaraughaistāḍito ruṣā /
rudrabāṇaistadā tasya kavacaṃ bhuvi pātitam

6.17.10

vivarmāpi babhau so'tha meghamukto yathācalaḥ /
punarjālaṃdharasyāṃgaṃ śaṃbhunā kīlitaṃ śaraiḥ

6.17.11

rudhiraṃ bahu susrāva jālaṃdharaśarīrataḥ /
tenāśu rudhiraugheṇa plāvitā sakalā mahī

6.17.12

tato devā bhayaṃ jagmurdānavāśca cakaṃpire /
tyaktvā te pramathā vīrā raṇabhūmiṃ pradudruvuḥ

6.17.13

nadyā iva parā mūrttiḥ prasṛtā sarvato'pi ca /
athāhārṇavajo rudraṃ dhanurdhara varo hyasi

6.17.14

idānīṃ tatkariṣyāmi yena gacchasi saṃkṣayam /
ityuktvā kālakedāraṃ saśaraṃ pratigṛhya tat

6.17.15

śīghraṃ saṃpūrayāmāsa śarairnānāvidhaiḥ śivam /
śivaḥ sahasrakoṭībhiḥ pūritāṃgo raṇe babhau

6.17.16

vihaṃgamairyathākāśaṃ vṛkṣairiva mahāgiriḥ /
daityamuktaistutairbāṇairdṛṣṭvā vyāptaṃ maheśvaram

6.17.17

vīrabhadrastathā kopājjālaṃdharamadhāvata /
apīḍayadameyātmā samudratanayaṃ balī

6.17.18

jālaṃdharo'tha saṃkruddho vidhyanbāṇaiḥ sahasraśaḥ /
dhanuḥ śarānrathaṃ chatraṃ sārathiṃ tilaśaḥ śaraiḥ

6.17.19

cakāra vīrabhadrasya siṃdhusūnuḥ pratāpavān /
vīrabhadro'tha viratho hatavāngadayābdhijam

6.17.20

tathaiva gadayā so'pi taṃ hatvāpātayadbhuvi /
gadāprahārapatitamālokyātivimūrcchitam

6.17.21

maṇibhadro'tha samare jālaṃdharamadhāvata /
atikruddhaṃ tamāyāṃtaṃ dṛṣṭvā daityo mahāraṇe

6.17.22

śarairvyastopakaraṇaṃ sa cakāra nadīsutaḥ /
atha mūrcchāṃ parityajya uttasthau siṃhavannadan

6.17.23

vīrabhadrastataḥ kopānmaṇibhadraḥ pratāpavān /
jaghnatuḥ parvatābhyāṃ tau vyomasthaṃ taṭinīsutam

6.17.24

tadaṃge patitau dṛṣṭvā parvatau vininadya ca /
jaghāna muṣṭipātena vīrabhadro nadīsutam

6.17.25

maṇibhadraścaraṇayordhṛtvā sāgaranaṃdanam /
syaṃdanādbhrāmayāmāsa tadadbhutamivābhavat

6.17.26

maṇibhadra gṛhīto'pi daityarāṭsa mahābalaḥ /
hatvā caraṇaghātena maṇibhadramapātayat

6.17.27

jālaṃdharo mahābāhurvīrabhadraṃ ca muṣṭinā /
athāgataḥ parivṛto gaṇairvai naṃdikeśvaraḥ

6.17.28

śuṃbhastamāgataṃ dṛṣṭvā rurodha saha sainikaiḥ /
dvaṃdvayuddhairathājagmurgaṇā daityaiḥ parasparam

6.17.29

śuṃbhaḥ śilādajaṃ rāhurmahākālaṃ raṇe yayau /
kolāhalaṃ niśuṃbho'tha ketuḥ kālamadhāvata

6.17.30

śailodaro guhaṃ jaṃbho mālyavaṃtaṃ mahābalaḥ /
mahāpārśvo yayau caṃḍaṃ caṃḍīśo romakaṃṭakam

6.17.31

vikaṭāsyo'tha vai bhṛṃgimurunetro vināyakam /
evaṃ daityeśvaraiḥ sārddhaṃ gaṇānāmadhipā yayuḥ

6.17.32

atha śuṃbhāyudhairbāṇaiḥ prahataśca śilādajaḥ /
cūrṇīcakārādriśṛṃgaiḥ kapituṃḍo mahattaraiḥ

6.17.33

śuṃbhastenārditaḥ śaktyā śilādaṃ ca jaghāna tam /
mahākālo jaghānātha taṃ rāhuṃ raṇamūrddhani

6.17.34

śaktyātha tasya hatavānsyaṃdanaṃ sa mahādriṇā /
kolāhalo hataḥ śaktyā niśuṃbhena pratāpavān

6.17.35

śaktiṃ gṛhītvā hyahanadrathaṃ sārathinā saha /
virathenātha daityena bhṛśaṃ kruddhena saṃyuge

6.17.36

kolāhalo sureṃdreṇa sahasraphaṇinā hataḥ /
taṃ hatvā cātivegena rathaṃ cānyamupāgataḥ

6.17.37

phaṇicakrahataḥ saṃkhye kṣaṇānmūrcchāṃ vihāya ca /
svarathātśīghramuttīrya gṛhītvā khaḍgacarmaṇī

6.17.38

sarvaṃ cakre niśuṃbhasya sa rathādyasinā pṛthak /
punaḥ svarathamāruhya daityaṃ bāṇairatāḍayat

6.17.39

niśuṃbho'pyatiroṣācca tatparākramavismitaḥ /
śaktyā mahābalastasya rathaṃ sāśvaṃ nyaṣūdayat

6.17.40

kolāhalo raṇe dhāvanniśuṃbhaṃ viratho balī /
gataḥ sa sarathaṃ cakre virathaṃ bhujabaṃdhanāt

6.17.41

ketupucchaṃ gṛhītvā ca bhrāmayāmāsa cāṃbare /
kālaścikṣepa so'pyadriṃ sa ciccheda giriṃ javāt

6.17.42

taṃ nagaṃ cūrṇitaṃ dṛṣṭvā tāḍayāmāsa muṣṭinā /
kālaścūrṇitasarvāṃgaḥ ketunā prādravadbhayāt

6.17.43

śailodarastathā skaṃdaṃ jaghāna gadayorasi /
ṣaḍānano'pi taṃ śaktyā hatvā bhūmāvapātayat

6.17.44

śaktiprahāreṇa mṛtaṃ dānavaṃ vīkṣya ṣaṇmukhaḥ /
jagarja tatra vaicitryaṃ yathā krauṃce vidārite

6.17.45

mālyavānatha bāṇaughairjaṃbhamabhyardayadraṇe /
jaṃbho'pi sāyakaistīkṣṇairbhittvā taṃ mūrcchitaṃ jahau

6.17.46

mahāpārśvo rathaṃ dhṛtvā bāṇaughairvājivarjitam /
līlayaiva ca khe nītvā vyaśvaṃ caṃḍamapātayat

6.17.47

vyaśvaṃ rathaṃ vilokyātha tataścaṃḍo'grahīdgajam /
āpataṃtaṃ mahāpārśvaṃ caṃḍastaṃ gadayāhanat

6.17.48

aciṃtyaiva gadāpātaṃ so'suro bhṛśadāruṇaḥ /
prahatya muṣṭinā caṃḍaṃ pātayāmāsa bhūtale

6.17.49

caṃḍīśaśastrābhihato romakaṃṭho mahāsuraḥ /
caṃḍīśaṃ pādayordhṛtvā rathamūrdhni nyapātayat

6.17.6.17.50

papāta sahasā bhūmau yayau taṃ bhīṣaṇekṣaṇaḥ /
urunetreṇa samare hato laṃbodaraḥ śaraiḥ

6.17.51

daṃtenorasi taṃ hatvā pātayāmāsa bhūtale /
ūrunetraḥ kṣaṇācchāṃtimāgatyāśu rathaṃ kṣaṇāt

6.17.52

jaghāna mudgareṇāsau mūrdhni siṃdūramaṃḍite /
gaṇeśvaraḥ paṭṭiśena jaghānorasi dānavam

6.17.53

tanmukhādatha niṣkrāṃto navaśīrṣo'suro mahān /
aṣṭādaśabhujo rājanso'pyadhāvata śāṃkarim

6.17.54

navaśīrṣorunetrābhyāṃ raṇe ruddho vināyakaḥ /
jarjarīkṛtadeho'pi jagrāha paraśuṃ ruṣā

6.17.55

tena ciccheda śastrāṇi tayorājau gaṇeśvaraḥ /
ruddhaṃ gaṇeśvaraṃ dṛṣṭvā tābhyāṃ saṃkhye'tha ṣaṇmukhaḥ

6.17.56

śīghramāgatya senānīrjaghāna navaśīrṣakam /
navaśīrṣaṃ raṇe hatvā urunetramadhāvata

6.17.57

skaṃdaḥ svaśaktighātena pātayāmāsa taṃ nṛpa /
paśyañjālaṃdharaḥ skaṃdaṃ yayau sainyena saṃvṛtaḥ

6.17.58

putraprītyāsurānhaṃtuṃ sagaṇaḥ śaṃkaro'pi ca /
tato ghorataraṃ yuddhamabhūdadbhutasainyayoḥ

6.17.59

harasiṃdhujayoryuddhe gataprāṇeva rodasī /
atha jālaṃdharaḥ kruddho bāṇaṃ saṃdhāya dāruṇam

6.17.60

sahasraśatasaṃkhyākaiḥ patraiḥ sarvatra bhūṣitam /
daityeṃdrastena bāṇena lalāṭetāḍayacchivam

6.17.61

mamajjāpuṃkhamaryādaṃ lalāṭe śaṃkarasya ca /
bhāle śaśāṃkavacchaṃbhoḥ sa rarāja mahāprabhaḥ

6.17.62

yathādityo hi gharmāṃte saṃdhyākāleṃbudāgame /
atha rudro mahābāṇaṃ jagrāha jvalanopamam

6.17.63

yasya vege tu pavanaḥ phale yasyāgnibhāskarau /
kālo graṃthiṣu sarveṣu śare devī dharā sthitā

6.17.64

harastena śareṇāśu vivyādha hṛdi siṃdhujam /
tena bāṇaprahāreṇa rudhiraughapariplutaḥ

6.17.65

papāta śarabhinnāṃgo vajrāhata ivācalaḥ /
tadā daityāḥ samākraṃdanjagarjuḥ pramathāstathā

6.17.66

siṃdhujaṃ mūrchitaṃ dṛṣṭvā rurudhurdānavāḥ śivam /
rakṣārthamudyatāḥ kecitkecittaṃ paritaḥ sthitāḥ

6.17.67

yāvajjālaṃdharo mūrchāṃ prāpto vāridhinaṃdanaḥ /
tāvadrudreṇa nārācairhatā jālaṃdharī camūḥ

6.17.68

cirājjālaṃdharastyaktvā mūrchāṃ sainyaṃ hataṃ nṛpa /
dṛṣṭvā bhayānvitaḥ senāṃ vikīrṇāṃ ca tathā raṇe

6.17.69

tataḥ kāvyaṃ sa sasmāra manasā paramaṃ gurum /
smṛtastena tvaranprāptaḥ kavirjālaṃdharaṃ prati

6.17.70

svasti kṛtvā jagādātha bhārgavaḥ siṃdhunaṃdanam /
kiṃ karomi mahārāja tava kāryaṃ mahābala

6.17.71

nārada uvāca-
iti kāvyavacaḥ śrutvā bhārgavaṃ bahu mānayan /
natvā gurumuvācātha rājā jālaṃdharastathā

6.17.72

rājovāca-
jīvayaitānmṛtāñchukra daityānsarvānsamaṃtataḥ /
ityuktaḥ siṃdhujenājau sainyaṃ tatra vyalokayat

6.17.73

paṃcaviṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ pramāṇataḥ /
daityāṃgarathasaṃkīrṇamuparyupari pārthiva

6.17.74

ucchraye paṃcanavatiyojanānāṃ mahīṃ citām /
yodhavāhanadehādyairiva pūrṇāṃ dharāṃ tataḥ

6.17.75

maṃtrodakena cābhyukṣya daityānutthāpayatkaviḥ /
yāvadrudro jaṭājūṭaṃ babaṃdha bhujagairdṛḍham

6.17.76

tāvatkāvyena tatsainyaṃ maṃtreṇotthāpitaṃ nṛpa /
vyāghrānyathā kesariṇo gajeṃdrāḥ śūkarānyathā

6.17.77

āgatāndānavāndṛṣṭvā ciṃtayāmāsa śaṃkaraḥ /
kimetadiha saṃjātaṃ mṛtānsṛjati kutracit

6.17.78

dadarśa ciṃtayankāvya iti tasminraṇe bhavaḥ /
jīvayaṃtaṃ raṇe daityāndhāvaṃtaṃ vegavattaram

6.17.79

tataḥ kruddho mahādevaḥ śukraṃ haṃtuṃ mano dadhe /
triśūlinamanujñāya rahaścovāca taṃ kaviḥ

6.17.80

brāhmaṇo'haṃ kathaṃ haṃsi sarvavidyāviśāradam /
brahmahatyā mayi hate tava rudra bhaviṣyati

6.17.81

iti śrutvā kavervākyaṃ śūlaṃ tatyāja śaṃkaraḥ /
smṛtvā tatpūrvavṛttāṃtaṃ yallagnaṃ brahmaṇaḥ śiraḥ

6.17.82

brāhmaṇo na hi haṃtavyo haranprāṇānapi priyān /
ayaṃ tu jīvayandaityānnigrāhyaḥ sarvathā mayā

6.17.83

tasmādenaṃ kṣipāmyāśu strīyonau daityajīvanam /
evamuktavataḥ śaṃbhostṛtīyanayanāddrutam

6.17.84

kṛtyā vivāsā cātyugrā muktakeśī mahodarā /
sthūlalaṃbastanī yonī daṃṣṭrālocanabhīṣaṇā

6.17.85

ājñāpayeti sa tayā proktastāmabravīcchivaḥ /
kṛtye tvaṃ dānavācāryaṃ svayonau kṣipa durmatim

6.17.86

yāvajjālaṃdharaṃ hanmi tāvadenaṃ bhage vaha /
hate jālaṃdhare daitye paścānnistīrya mocaya

6.17.87

hareṇokteti sā kṛtyā bhārgavaṃ samadhāvata /
papāta bhūmau tāṃ dṛṣṭvā kavirdaityāḥ pradudruvuḥ

6.17.88

keśeṣvākṛṣya dhunvānā nagnamāliṃgya bhārgavam /
yonau dadhāra sā kṛtyā hasaṃtī jayanaṃdana

6.17.89

bhage kṣiptaṃ guruṃ dṛṣṭvā yāvajjālaṃdharo'suraḥ /
saṃdadhe mārgaṇāṃstāvatsā kṛtyādṛśyatāṃ gatā

6.17.17

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatasahasrasaṃhitāyāṃ yudhiṣṭhiranāradasamvāde jālaṃdharopākhyāne śukrayonipraveśonāma saptadaśo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc