Padma Purana · Chapter 6.17
nārada uvāca-
atha jālaṃdharo'paśyatkabaṃdhacayabhīṣaṇam /
raṇaṃ rudhiramāṃsaugha majjā medo'sthidurgamam
tatra jālaṃdharo daityaḥ priyāharaṇaduḥkhitaḥ /
raṇe vilokayāmāsa vṛṣasthaṃ pārvatīpatim
ghorāhibhogenavibhūṣitāṃgaṃ jaṭākalāpe śaśibhūṣaṇāṃkitam /
netrāgnikīlopariśobhitāṃgaṃ vinā raṇaṃ saṃpradadarśa siṃdhujaḥ
śīghraṃ svarathamāruhya samudratanayastadā /
saṃruṣṭaḥ prāha taṃ śuṃbhaṃ tāpaso na hatastvayā
prāha jālaṃdharaṃ śuṃbhastapastena mahatkṛtam /
haṃtuṃ na śakyate'smābhirharaḥ saṃgrāmadurjayaḥ
itiśuṃbhoktamākarṇyasiṃdhujaḥkrodhamūrcchitaḥ /
haraṃ padmasahasreṇa daityasainyena saṃvṛtam
gṛhītvā kālakedāraṃ dhanurjālaṃdharo yayau /
bāṇāṃstīkṣṇānatisthūlānlohastaṃbhāntathā bahūn
mumoca yudhi durdharṣo varṣanmegha ivāgame /
āyāṃtaṃ rurudhuḥ siṃdhusūnuṃ śaṃbhugaṇā yudhi
tato rudreṇa raudraiśca śaraughaistāḍito ruṣā /
rudrabāṇaistadā tasya kavacaṃ bhuvi pātitam
vivarmāpi babhau so'tha meghamukto yathācalaḥ /
punarjālaṃdharasyāṃgaṃ śaṃbhunā kīlitaṃ śaraiḥ
rudhiraṃ bahu susrāva jālaṃdharaśarīrataḥ /
tenāśu rudhiraugheṇa plāvitā sakalā mahī
tato devā bhayaṃ jagmurdānavāśca cakaṃpire /
tyaktvā te pramathā vīrā raṇabhūmiṃ pradudruvuḥ
nadyā iva parā mūrttiḥ prasṛtā sarvato'pi ca /
athāhārṇavajo rudraṃ dhanurdhara varo hyasi
idānīṃ tatkariṣyāmi yena gacchasi saṃkṣayam /
ityuktvā kālakedāraṃ saśaraṃ pratigṛhya tat
śīghraṃ saṃpūrayāmāsa śarairnānāvidhaiḥ śivam /
śivaḥ sahasrakoṭībhiḥ pūritāṃgo raṇe babhau
vihaṃgamairyathākāśaṃ vṛkṣairiva mahāgiriḥ /
daityamuktaistutairbāṇairdṛṣṭvā vyāptaṃ maheśvaram
vīrabhadrastathā kopājjālaṃdharamadhāvata /
apīḍayadameyātmā samudratanayaṃ balī
jālaṃdharo'tha saṃkruddho vidhyanbāṇaiḥ sahasraśaḥ /
dhanuḥ śarānrathaṃ chatraṃ sārathiṃ tilaśaḥ śaraiḥ
cakāra vīrabhadrasya siṃdhusūnuḥ pratāpavān /
vīrabhadro'tha viratho hatavāngadayābdhijam
tathaiva gadayā so'pi taṃ hatvāpātayadbhuvi /
gadāprahārapatitamālokyātivimūrcchitam
maṇibhadro'tha samare jālaṃdharamadhāvata /
atikruddhaṃ tamāyāṃtaṃ dṛṣṭvā daityo mahāraṇe
śarairvyastopakaraṇaṃ sa cakāra nadīsutaḥ /
atha mūrcchāṃ parityajya uttasthau siṃhavannadan
vīrabhadrastataḥ kopānmaṇibhadraḥ pratāpavān /
jaghnatuḥ parvatābhyāṃ tau vyomasthaṃ taṭinīsutam
tadaṃge patitau dṛṣṭvā parvatau vininadya ca /
jaghāna muṣṭipātena vīrabhadro nadīsutam
maṇibhadraścaraṇayordhṛtvā sāgaranaṃdanam /
syaṃdanādbhrāmayāmāsa tadadbhutamivābhavat
maṇibhadra gṛhīto'pi daityarāṭsa mahābalaḥ /
hatvā caraṇaghātena maṇibhadramapātayat
jālaṃdharo mahābāhurvīrabhadraṃ ca muṣṭinā /
athāgataḥ parivṛto gaṇairvai naṃdikeśvaraḥ
śuṃbhastamāgataṃ dṛṣṭvā rurodha saha sainikaiḥ /
dvaṃdvayuddhairathājagmurgaṇā daityaiḥ parasparam
śuṃbhaḥ śilādajaṃ rāhurmahākālaṃ raṇe yayau /
kolāhalaṃ niśuṃbho'tha ketuḥ kālamadhāvata
śailodaro guhaṃ jaṃbho mālyavaṃtaṃ mahābalaḥ /
mahāpārśvo yayau caṃḍaṃ caṃḍīśo romakaṃṭakam
vikaṭāsyo'tha vai bhṛṃgimurunetro vināyakam /
evaṃ daityeśvaraiḥ sārddhaṃ gaṇānāmadhipā yayuḥ
atha śuṃbhāyudhairbāṇaiḥ prahataśca śilādajaḥ /
cūrṇīcakārādriśṛṃgaiḥ kapituṃḍo mahattaraiḥ
śuṃbhastenārditaḥ śaktyā śilādaṃ ca jaghāna tam /
mahākālo jaghānātha taṃ rāhuṃ raṇamūrddhani
śaktyātha tasya hatavānsyaṃdanaṃ sa mahādriṇā /
kolāhalo hataḥ śaktyā niśuṃbhena pratāpavān
śaktiṃ gṛhītvā hyahanadrathaṃ sārathinā saha /
virathenātha daityena bhṛśaṃ kruddhena saṃyuge
kolāhalo sureṃdreṇa sahasraphaṇinā hataḥ /
taṃ hatvā cātivegena rathaṃ cānyamupāgataḥ
phaṇicakrahataḥ saṃkhye kṣaṇānmūrcchāṃ vihāya ca /
svarathātśīghramuttīrya gṛhītvā khaḍgacarmaṇī
sarvaṃ cakre niśuṃbhasya sa rathādyasinā pṛthak /
punaḥ svarathamāruhya daityaṃ bāṇairatāḍayat
niśuṃbho'pyatiroṣācca tatparākramavismitaḥ /
śaktyā mahābalastasya rathaṃ sāśvaṃ nyaṣūdayat
kolāhalo raṇe dhāvanniśuṃbhaṃ viratho balī /
gataḥ sa sarathaṃ cakre virathaṃ bhujabaṃdhanāt
ketupucchaṃ gṛhītvā ca bhrāmayāmāsa cāṃbare /
kālaścikṣepa so'pyadriṃ sa ciccheda giriṃ javāt
taṃ nagaṃ cūrṇitaṃ dṛṣṭvā tāḍayāmāsa muṣṭinā /
kālaścūrṇitasarvāṃgaḥ ketunā prādravadbhayāt
śailodarastathā skaṃdaṃ jaghāna gadayorasi /
ṣaḍānano'pi taṃ śaktyā hatvā bhūmāvapātayat
śaktiprahāreṇa mṛtaṃ dānavaṃ vīkṣya ṣaṇmukhaḥ /
jagarja tatra vaicitryaṃ yathā krauṃce vidārite
mālyavānatha bāṇaughairjaṃbhamabhyardayadraṇe /
jaṃbho'pi sāyakaistīkṣṇairbhittvā taṃ mūrcchitaṃ jahau
mahāpārśvo rathaṃ dhṛtvā bāṇaughairvājivarjitam /
līlayaiva ca khe nītvā vyaśvaṃ caṃḍamapātayat
vyaśvaṃ rathaṃ vilokyātha tataścaṃḍo'grahīdgajam /
āpataṃtaṃ mahāpārśvaṃ caṃḍastaṃ gadayāhanat
aciṃtyaiva gadāpātaṃ so'suro bhṛśadāruṇaḥ /
prahatya muṣṭinā caṃḍaṃ pātayāmāsa bhūtale
caṃḍīśaśastrābhihato romakaṃṭho mahāsuraḥ /
caṃḍīśaṃ pādayordhṛtvā rathamūrdhni nyapātayat
papāta sahasā bhūmau yayau taṃ bhīṣaṇekṣaṇaḥ /
urunetreṇa samare hato laṃbodaraḥ śaraiḥ
daṃtenorasi taṃ hatvā pātayāmāsa bhūtale /
ūrunetraḥ kṣaṇācchāṃtimāgatyāśu rathaṃ kṣaṇāt
jaghāna mudgareṇāsau mūrdhni siṃdūramaṃḍite /
gaṇeśvaraḥ paṭṭiśena jaghānorasi dānavam
tanmukhādatha niṣkrāṃto navaśīrṣo'suro mahān /
aṣṭādaśabhujo rājanso'pyadhāvata śāṃkarim
navaśīrṣorunetrābhyāṃ raṇe ruddho vināyakaḥ /
jarjarīkṛtadeho'pi jagrāha paraśuṃ ruṣā
tena ciccheda śastrāṇi tayorājau gaṇeśvaraḥ /
ruddhaṃ gaṇeśvaraṃ dṛṣṭvā tābhyāṃ saṃkhye'tha ṣaṇmukhaḥ
śīghramāgatya senānīrjaghāna navaśīrṣakam /
navaśīrṣaṃ raṇe hatvā urunetramadhāvata
skaṃdaḥ svaśaktighātena pātayāmāsa taṃ nṛpa /
paśyañjālaṃdharaḥ skaṃdaṃ yayau sainyena saṃvṛtaḥ
putraprītyāsurānhaṃtuṃ sagaṇaḥ śaṃkaro'pi ca /
tato ghorataraṃ yuddhamabhūdadbhutasainyayoḥ
harasiṃdhujayoryuddhe gataprāṇeva rodasī /
atha jālaṃdharaḥ kruddho bāṇaṃ saṃdhāya dāruṇam
sahasraśatasaṃkhyākaiḥ patraiḥ sarvatra bhūṣitam /
daityeṃdrastena bāṇena lalāṭetāḍayacchivam
mamajjāpuṃkhamaryādaṃ lalāṭe śaṃkarasya ca /
bhāle śaśāṃkavacchaṃbhoḥ sa rarāja mahāprabhaḥ
yathādityo hi gharmāṃte saṃdhyākāleṃbudāgame /
atha rudro mahābāṇaṃ jagrāha jvalanopamam
yasya vege tu pavanaḥ phale yasyāgnibhāskarau /
kālo graṃthiṣu sarveṣu śare devī dharā sthitā
harastena śareṇāśu vivyādha hṛdi siṃdhujam /
tena bāṇaprahāreṇa rudhiraughapariplutaḥ
papāta śarabhinnāṃgo vajrāhata ivācalaḥ /
tadā daityāḥ samākraṃdanjagarjuḥ pramathāstathā
siṃdhujaṃ mūrchitaṃ dṛṣṭvā rurudhurdānavāḥ śivam /
rakṣārthamudyatāḥ kecitkecittaṃ paritaḥ sthitāḥ
yāvajjālaṃdharo mūrchāṃ prāpto vāridhinaṃdanaḥ /
tāvadrudreṇa nārācairhatā jālaṃdharī camūḥ
cirājjālaṃdharastyaktvā mūrchāṃ sainyaṃ hataṃ nṛpa /
dṛṣṭvā bhayānvitaḥ senāṃ vikīrṇāṃ ca tathā raṇe
tataḥ kāvyaṃ sa sasmāra manasā paramaṃ gurum /
smṛtastena tvaranprāptaḥ kavirjālaṃdharaṃ prati
svasti kṛtvā jagādātha bhārgavaḥ siṃdhunaṃdanam /
kiṃ karomi mahārāja tava kāryaṃ mahābala
nārada uvāca-
iti kāvyavacaḥ śrutvā bhārgavaṃ bahu mānayan /
natvā gurumuvācātha rājā jālaṃdharastathā
rājovāca-
jīvayaitānmṛtāñchukra daityānsarvānsamaṃtataḥ /
ityuktaḥ siṃdhujenājau sainyaṃ tatra vyalokayat
paṃcaviṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ pramāṇataḥ /
daityāṃgarathasaṃkīrṇamuparyupari pārthiva
ucchraye paṃcanavatiyojanānāṃ mahīṃ citām /
yodhavāhanadehādyairiva pūrṇāṃ dharāṃ tataḥ
maṃtrodakena cābhyukṣya daityānutthāpayatkaviḥ /
yāvadrudro jaṭājūṭaṃ babaṃdha bhujagairdṛḍham
tāvatkāvyena tatsainyaṃ maṃtreṇotthāpitaṃ nṛpa /
vyāghrānyathā kesariṇo gajeṃdrāḥ śūkarānyathā
āgatāndānavāndṛṣṭvā ciṃtayāmāsa śaṃkaraḥ /
kimetadiha saṃjātaṃ mṛtānsṛjati kutracit
dadarśa ciṃtayankāvya iti tasminraṇe bhavaḥ /
jīvayaṃtaṃ raṇe daityāndhāvaṃtaṃ vegavattaram
tataḥ kruddho mahādevaḥ śukraṃ haṃtuṃ mano dadhe /
triśūlinamanujñāya rahaścovāca taṃ kaviḥ
brāhmaṇo'haṃ kathaṃ haṃsi sarvavidyāviśāradam /
brahmahatyā mayi hate tava rudra bhaviṣyati
iti śrutvā kavervākyaṃ śūlaṃ tatyāja śaṃkaraḥ /
smṛtvā tatpūrvavṛttāṃtaṃ yallagnaṃ brahmaṇaḥ śiraḥ
brāhmaṇo na hi haṃtavyo haranprāṇānapi priyān /
ayaṃ tu jīvayandaityānnigrāhyaḥ sarvathā mayā
tasmādenaṃ kṣipāmyāśu strīyonau daityajīvanam /
evamuktavataḥ śaṃbhostṛtīyanayanāddrutam
kṛtyā vivāsā cātyugrā muktakeśī mahodarā /
sthūlalaṃbastanī yonī daṃṣṭrālocanabhīṣaṇā
ājñāpayeti sa tayā proktastāmabravīcchivaḥ /
kṛtye tvaṃ dānavācāryaṃ svayonau kṣipa durmatim
yāvajjālaṃdharaṃ hanmi tāvadenaṃ bhage vaha /
hate jālaṃdhare daitye paścānnistīrya mocaya
hareṇokteti sā kṛtyā bhārgavaṃ samadhāvata /
papāta bhūmau tāṃ dṛṣṭvā kavirdaityāḥ pradudruvuḥ
keśeṣvākṛṣya dhunvānā nagnamāliṃgya bhārgavam /
yonau dadhāra sā kṛtyā hasaṃtī jayanaṃdana
bhage kṣiptaṃ guruṃ dṛṣṭvā yāvajjālaṃdharo'suraḥ /
saṃdadhe mārgaṇāṃstāvatsā kṛtyādṛśyatāṃ gatā
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatasahasrasaṃhitāyāṃ yudhiṣṭhiranāradasamvāde jālaṃdharopākhyāne śukrayonipraveśonāma saptadaśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0