Padma Purana · Chapter 6.129

vasiṣṭha uvāca/
śrūyatāṃ ye piśācāśca mocitāstena tadvane /
āsīdrājā citranāmā drāviḍe viṣaye purā

somānvaye mahāvīraḥ śūraḥ śastrāstrapāragaḥ /
gajavājirathaughaiśca saṃpanno vikramī sadā

svarṇairnānāvidhai ratnaiḥ pūrṇakośo mahādhanaḥ /
madhye nārīsahasrasya sadā krīḍati tatparaḥ

straiṇaḥ kāmī sadā lubdhaścaṃḍakopaḥ sa pārthivaḥ /
na karoti vaco dharmyaṃ sacivaiḥ samudīritam

viṣṇuṃ niṃdati so'tyarthaṃ vaiṣṇavāndveṣṭi sarvadā /
ko'sau viṣṇuḥ kva dṛṣṭo'sau kva cāste kena kīrtyate

itthaṃ na sahate viṣṇuṃ sa rājā daivamohitaḥ /
nārāyaṇaṃ bhajaṃte ye tānpīḍayati kopitaḥ

na brāhmaṇānna vedāṃśca vaidikaṃ karma na vratam /
na dānaṃ manyate dātuṃ pākhaṃḍasthitisaṃsthitaḥ

anītyā caṃḍadaṃḍaiśca prajāpīḍāṃ karoti saḥ /
niṣṭhuro nirdayaḥ krūraḥ puṇyakāryaparāṅmukhaḥ

cyutācāro'cyutadveṣṭā cyutāgniśca cyutakriyaḥ /
so'nuśāsti janaṃ bhūpaḥ kālarūpa ivāparaḥ

tato bahutithe kāle sa rājā paṃcatāṃ gataḥ /
vaidikena vidhānena lebhe naivordhva daihikam

atha kiṃkarayūthena pīḍyamāno bhṛśaṃ tadā /
ayaḥkīlamaye mārge taptasiktā prapūrite

caṃḍārkaraśmisaṃtapte vṛkṣacchāyāvivarjite /
taptāṃgāraprakīrṇe ca vahnijvālāsamākule

lohatuṃḍaiśca kākolairhanyamānaḥ sudāruṇaiḥ /
vṛkairdaṃṣṭrākarālaiśca śvabhirghoraiśca bhakṣitaḥ

śṛṇvankraṃditamanyeṣāṃ nṛṇāṃ kilbiṣakāriṇām /
jagāma pārthivo lokamaṃtakasya bhayāvaham

śṛṇu bhūpagatiṃ tasya tasmim̐lloke suduḥsahām /
nirayānnirayaṃ yātaḥ paryāyeṇa sa bhūpatiḥ

ādau prayātastāmisre dāruṇe bhūriduḥkhade /
punaścaivāṃdhatāmisre yatra duḥkhaṃ niraṃtaram

gato'naṃtaramatyugraṃ mahārauravarauravam /
narakaṃ kālasūtraṃ ca mahānarakameva ca

paścānmagnaḥ sa bhūpālo dustare duḥkhamūrchitaḥ /
saṃjīvane mahāvīcau tāpane saṃpratāpane

pratāpanarakaṃ rājā duḥkhāgnipluṣṭamānasaḥ /
saṃpātaṃ ca sa kākolaṃ kuḍmalaṃ pūtimṛttikam

lohaśaṃkuṃ mṛgīyaṃtraṃ paṃthānaṃ śālmalinadīm /
praviṣṭo'tha mahābhīmaṃ durdarśaṃ durgamaṃ punaḥ

asipatravanaṃ caiva lohacārakameva ca /
evameteṣu sarveṣu patitvā pāpakṛnnṛpaḥ

aviṃdannarake ghore saṃtāpaṃ yātanāmayam /
viṣṇupradveṣaghoṣeṇa yugānāmekaviṃśatiḥ

bhuktvā ca yātanāṃ yāmyāṃ nistīrṇanarako nṛpaḥ /
samayādgirirāje tu piśāco'bhūttadā mahān

sa bhrāmyati diśaḥ sarvā vane tasminbubhukṣitaḥ /
na paśyatyaśanaṃ toyaṃ merāvapi sadā girau

kadācitparyaṭanso'tha piśācaḥ śokapīḍitaḥ /
plakṣaprasravaṇāraṇyaṃ praviṣṭo bhāvisatphalam

bibhītakatarucchāyāṃ samāśritya suduḥkhitaḥ /
hā hato'smīti cākraṃdadghoramuccaiḥ punaḥ punaḥ

kṣruttṛḍbhyāṃ muhyamānasya sarvabhūtadruho mama /
janmanosya duraṃtasya kathamaṃto bhaviṣyati

ādau pāpasamudre'sminduḥkhakallolamālinī /
karāvalaṃbanaṃ kodya nimagnasya pradāsyati

itthaṃ tasya piśācasya rodanaṃ dīnacetasaḥ /
devadyutiradhīyānaḥ śuśrāva karuṇāmayam

samāgamya tatastatra taṃ piśācaṃ dadarśa saḥ /
vikarālamukhaṃ bhīmaṃ piśaṃganayanaṃ kṛśam

ūrdhvamūrdhajakṛṣṇāṃgaṃ yamadūtamivāparam /
lalajjihvaṃ ca laṃboṣṭhadīrghajaṃghaṃ śirākulam

dīrghāṃghriṃ śuṣkatuṃḍaṃ ca gartākṣaṃ śuṣkapaṃjaram /
athāmuṃ kautukāviṣṭaḥ papraccha munipuṃgavaḥ

devadyutiruvāca/
ko'si tvaṃ bhīṣaṇākāraḥ kuto rodiṣi dāruṇam /
avastheyaṃ kuto brūhi kiṃcāhaṃ karavāṇi te

mamāśramapraviṣṭā hi duḥkhabhājo na jaṃtavaḥ /
modaṃte kevalaṃ sarve vaiṣṇave bhavane yathā

vada tvaṃ satvaraṃ bhadra duḥkhasyaitasya kāraṇam /
kālakṣepaṃ na kurvaṃti prāpte'the hi manīṣiṇaḥ

vasiṣṭha uvāca/
śrutvaitadvacanaṃ prītaḥ piśācastyaktarodanaḥ /
uvāca dīnayā vācā praśrayāvanatastadā

piśāca uvāca/
sarvāṃgavyāpi saṃtāpaṃ jahāra tvadvaco mayi /
grīṣme dāvānalodbhūtaṃ varṣanmegha ivācale

yanme'sti sukṛtaṃ kiṃcittena dṛṣṭo'si me dvija /
na hyasaṃcitapuṇyānāṃ sadbhirekatrasaṃgamaḥ

ityuktvā kathayāmāsa pūrvavṛttāṃtamātmanaḥ /
viṣṇudveṣapradoṣeṇa daśāmetāmahaṃ gataḥ

yannāmaprāṇānmukto hi smṛtvā viṣṇupadaṃ vrajet /
pāpiṣṭho hi harau tasminmamadveṣo'bhavaddvija

yaḥ pālayati bhūtāni dharmaṃ yāti jagattraye /
yoṃ'tarātmā ca bhūtānāṃ tasmindveṣo mamābhavat

karmaṇāṃ phalado yo'tra sarvavedeṣu gīyate /
tapobhirijyate vipraiḥ samadveṣavaśaṃgataḥ

tyaktakriyaiḥ priyāraṇyairniḥsaṃgaikacaraiśca yaḥ /
vedāṃte yatibhiściṃtyaḥ sa me dveṣī harirdvija

brahmādayaḥ surāḥ sarve yoginaḥ sanakādayaḥ /
muktyarthamarcayaṃtīha sa viṣṇurdveṣito mayā

ādau madhye'vasāne yo viśvadhātā sanātanaḥ /
yasya naivādimadhyāṃtāḥ same dveṣapadaṃ yayau

yanmayā sukṛtaṃ karma kṛtaṃ prāktanajanmani /
viṣṇudveṣāgninā dagdhaṃ tatsarvaṃ bhasmasādabhūt

kathaṃcidasya pāpasya sīmāṃ drakṣyāmi cedaham /
muktvā nārāyaṇaṃ nānyamarcayiṣyāmi devatām

viṣṇudveṣācciraṃ bhuktvā mayā narakayātanām /
nirayānnisṛtaḥ so'haṃ paiśācīṃ yonimāgataḥ

adhunā karmamaṃtraiḥ kairathānītastvadāśramam /
yatra tvaddarśanārkānme naṣṭaṃ duḥkhamayaṃ tamaḥ

prāpyate maraṇaṃ yatra baṃdhanaṃ śrīḥ sukhaṃ vadhūḥ /
sa tatra nīyate svena karmaṇā galahastinā

idānīmucitaṃ karma brūhi paiśācyanāśanam /
paropakārakārye hi na dhanyā maṃdagāminaḥ

devadyutiruvāca/
aho muṣṇāti māyeyaṃ devāsuranṛṇāṃ smṛtim /
yayā deveṣvapi dveṣo jāyate dharmanāśanaḥ

sraṣṭā pālayitā haṃtā jagatāṃ yo maheśvaraḥ /
ātmā ca sarvabhūtānāṃ taṃ mūḍho dveṣṭi kaḥ katham

bhavaṃti sarvakarmāṇi saphalāni yadarpaṇāt /
tadbhaktivimukho martyaḥ ko na yātīha durgatim

śrutismṛtisadācāravihitaṃ karma kevalam /
sevitavyaṃ caturvarṇairbhajannārāyaṇaṃ sadā

anyathā nirayaṃ yāṃti vinā hyāgamasevanāt /
ato vedaviruddhārthaṃ śāstroktaṃ karma saṃtyajet

svabuddhiracitaiḥ śāstraiḥ pratāryeha tu bāliśān /
vighnaṃti śreyaso mārgaṃ lokanāśāya kevalam

viṣṇuṃ niṃdaṃti vedāṃśca tapo niṃdaṃti saddvijān /
tena te narakaṃ yāṃti hyasacchāstraniṣevaṇāt

ayameva yathā rājā draviḍo nirayaṃ gataḥ /
dviṣannārāyaṇaṃ devaṃ devadevaṃ jagatprabhum

tasmāddveṣaṃ hi deveṣu brāhmaṇeṣu viśeṣataḥ /
saṃtyajetpuṇyakāmo'tra vedabāhyāṃ kriyāṃ tyajet

ityuktvā kathayāmāsa piśācāya hi taṃ muniḥ /
prayāgaṃ gaccha bho bhadra māghamāsaṃ vicāraya

yatra te niścitā muktiḥ paiśācyānnātra saṃśayaḥ /
tatrāplutā divaṃ yāṃti śrutireṣā sanātanī

vijahāti narastatra prāktanaṃ karma duṣkṛtam /
prayāgasnānato nāsti kvāpyanyadadhikaṃ param

prāyaścittaṃ taporūpaṃ dānarūpaṃ kriyātmakam /
yāgayogādhikaṃ viddhi prayāgaṃ pāpināmapi

svargāpavargayordvāraṃ tatpṛthivyāmapāvṛtam /
sitāsitoda veṇī yā tāṃ hitvā bhuvi nāparā

pāpanaigaḍabaddhasya chedanaikakuṭhārikā /
kva viṣṇuḥ sūryatejo'gnirgaṃgāyāmunasaṃgamaḥ

kva varākī nṛṇāṃ tucchā pāparāśi tṛṇāhutiḥ /
malīmasaghanadhvaṃse yathā śaradi caṃdramāḥ

bhāti pāpakṣayādūrdhvaṃ naro veṇījalāplutaḥ /
sitāsitasya māhātmyamahaṃ vaktuṃ na te kṣamaḥ

yattoyakaṇasaṃspṛṣṭo muktaḥ keralako dvijaḥ /
iti vākyamṛṣeḥ śrutvā piśācastuṣṭamānasaḥ

muktaduḥkhaiva prītaḥ papraccha praṇayānmunim /
kathaṃ keraladeśīyo dvijo mukto mahāmune

etaṃ kathaya vṛttāṃtaṃ saṃśritya karuṇāṃ mayi

devadyutiruvāca/
piśāca śṛṇu puṇyāṃ me kathāṃ kathayataḥ śubhām /
kerale vasunāmātra brāhmaṇo vedapāragaḥ

dāyādairhṛtavittastu nirdhano baṃdhuvarjitaḥ /
janmabhūmiṃ parityajya mahāduḥkhena duḥkhitaḥ

deśāddeśaṃ paribhrāmya kālena mahatā punaḥ /
praviśya sa mahāraṇyamīṣadvyādhiprapīḍitaḥ

gacchaṃstīrthāṃtaraṃ śrāṃtaḥ kṣutkṣāmo viṃdhyaparvate /
durbhikṣeṇa mṛtiṃ lebhe na dāhaṃ caurdhvadehikam

tena karmavipākena tatraiva girigahvare /
pretībhūtaściraṃ kālamuvāsa nirjane vane

śītātapaparikliṣṭo nirāhāro nirūdakaḥ /
digaṃbaro vyupānatko girā hāheti niḥśvasan

itastataḥ paribhrāmya vāyubhūtaḥ sa keralaḥ /
dvijo na śaraṇaṃ lebhe na sukhaṃ kutracittadā

saṃśocati sma duḥkhārte naiva paśyati sadgatim /
sarvadā dattadānaṃ sa bhuṃkte svaṃ karmaṇaḥ phalam

havirjuhvati nāgnau ye goviṃdaṃ nārcayaṃti ye /
bhajaṃte nātmavidyāṃ ye sutīrthavimukhāśca ye

suvarṇavastratāṃbūlaṃ maṇimannaṃ phalaṃ jalam /
ārtebhyo na prayacchaṃti sarve te kṛtahīnakāḥ

brahmasvaṃ ca parasvaṃ ca strīdhanāni haraṃti ye /
balena chadmanā vāpi dhūrtāśca paravaṃcakāḥ

dāṃbhikaḥ kuhakāścaurā ye ca pāvakavṛttayaḥ /
bālavṛddhāturastrīṣu nirdayāḥ satyavarjitāḥ

agnidā garadā ye ca ye cānye kūṭasākṣiṇaḥ /
agamyāgāminaḥ sarve ye cānye grāmayājinaḥ

pitṛmātṛsnuṣāpatyasvadāratyāginaśca ye /
ye kadaryāśca lubdhāśca nāstikā dharmadūṣakāḥ

tyajaṃti svāminaṃ yuddhe tyajaṃti śaraṇāgatam /
gavāṃbhūmeśca haṃtāro ye cānye ratnadūṣakāḥ

parāpavādinaḥ pāpā devatāguruniṃdakāḥ /
mahākṣetreṣu sarveṣu pratigraharatāśca ye

paradroharatā ye ca yathā ca prāṇihiṃsakāḥ /
kupratigrāhiṇaḥ sarve te bhavaṃti punaḥ punaḥ

pretarākṣasapaiśāca tiryagvṛkṣakuyoniṣu /
na teṣāṃ sukhaleśo'sti iha loke paratra ca

tasmāttyaktvā niṣiddhārthaṃ vihitaṃ karma cācaret /
yajñaṃ dānaṃ tapastīrthaṃ maṃtraṃ devaṃ guruṃ bhajet

vipākaṃ karmaṇāṃ dṛṣṭvā yonikoṭiṣu dustaram /
caturbhirapi varṇaiśca sevyo dharmo niraṃtaram

iti pretagatiṃ dṛṣṭvā pāpabījotthitāṃ hi saḥ /
kṛtvā dharmopadeśaṃ ca punastasmai dvijo'bravīt

itthaṃ sa keralaḥ preto vartamāno girau tadā /
ativāhya ciraṃ kālamapaśyatpathikaṃ pathi

vahaṃtaṃ dvau karaṃḍau ca veṇī jalayutau tathā /
gāyaṃtaṃ pramukhā devaṃ puṇyaślokaṃ janārdanam

taṃ dṛṣṭvā sahasā preto mārgarodhaṃ cakāra saḥ /
darśayāmāsa cātmānaṃ mā bhaiṣīrityuvāca saḥ

pānīyaṃ pātumicchāmi tvattaḥ kārpāṭikottama /
na pāsyasi jalaṃ cenmāṃ prāṇā yāsyaṃti me dṛḍham

iti pretavacaḥ śrutvā pāṃthaḥ pratyāha kautukāt /
kārpaṭīka uvāca/
kastvaṃ duḥkhābhibhūtastu kṛśo mlāno digaṃbaraḥ

jīvaśeṣo mumūrṣuśca vikṛto bhayavardhanaḥ /
navadhūmamayākāraścaṃḍaścaṃcalalocanaḥ

padbhyāmaspṛṣṭabhūmistvaṃ nirmāṃsodarabāhukaḥ /
iti tadvacanaṃ śrutvā preto vākyamathābravīt

preta uvāca/
śṛṇu dharmiṣṭha te vacmi yenāhamīdṛśo'bhavam /
brāhmaṇo'dattadāno'haṃ lobhī ca malinakriyaḥ

parānnaṃ ca sadā bhuktamekākī miṣṭabhojanaḥ /
mayā dattā na bhikṣāpi haṃtakāro na puṣkalaḥ

na kṛto vaiśvadevastu prakṣipto na bahirbali /
bhūtānāṃ tu tṛṣārtānāṃ na hatā payasā ca tṛṭ

kadācitpitaro naiva tarpitā aṭatā mahīm /
na ca śrāddhaṃ kṛtaṃ kvāpi pūjitā naiva devatāḥ

varṣātapaparitrāṇaṃ na dattaṃ pādarakṣaṇam /
jalapātraṃ na dattaṃ ca tāṃbūlaṃ nauṣadhaṃ mayā

na gṛhe vasatirdattā nātithyaṃ kasyacitkṛtam /
aṃdhavṛddhādhanānātha dīnāḥ pānānnatoṣitāḥ

gavāṃ grāso na datto vai na rogī parimocitaḥ /
na dattā na hutā vipra pavitrāśca tilā mayā

pṛthivyāṃ tiladātāro na bhavaṃti tu madvidhāḥ /
vyatīpāte na dattaṃ hi kiṃcitsvarṇaṃ mahāphalam

saṃkrāṃtāvuparāge ca na dattaṃ sūryacandrayoḥ /
parvāṇyanyāni sarvāṇi jagmuḥ śūnyāni me dvija

tithayaḥ kārtike mukhyā jātā vaṃdhyāḥ sadā mama /
pitṛbhyo naiva dattaṃ vā aṣṭakāsu maghāsu ca

dvijānāṃ na kṛtā prītirmanvādiṣu yugādiṣu /
na dattastilatailena pradīpaḥ kārtike mayā

na snāto māghamāse'haṃ rūpasaubhāgyakāmade /
dvijāya vedaviduṣe gautamyāṃ siṃhage gurau

mayā saṃkalpitaṃ dravyaṃ na dattaṃ pūrvajanmani /
na snāto'haṃ kṛṣṇaveṇyāṃ tathā kanyāgate gurau

agniṃ prajvālya kāṣṭhaughaiḥ snātānāṃ pauṣamāghayoḥ /
śītārtānāṃ ca viprāṇāṃ na kṛto jāḍyanigrahaḥ

mādhavādiṣu māseṣu na dattaṃ śītalaṃ jalam /
mayā nāro'pito'śvattho nyagrodho naiva vardhitaḥ

baṃdīgṛhānmayā muktirna kṛtā prāṇināṃ kvacit /
na prāṇibhayasaṃtrasto rakṣitaḥ śaraṇāgataḥ

nopoṣyātra trirātrāṇi toṣito madhusūdanaḥ /
kṛcchrātikṛcchrapārākaṃ tathā cāṃdrāyaṇaṃ dvija

athānyattaptakṛcchraṃ ca tathā sāṃtapanāni ca /
vratānyetāni puṇyāni juṣṭānīṃdrādibhiḥ suraiḥ

caritvā na mayā tāni dehaḥ saṃśoṣitaḥ purā /
itthaṃ pūrvabhavo vaṃdhyo mama jāto dvijottama

paśya dvija mahākrūrāmadbhutāmatra janmani /
gatiṃ dūraprabodhāṃ tu mama pūrvasya karmaṇaḥ

saṃti māṃsāni mārgeṣu vṛkavyāghrahatāni vai /
phalānyanyāni śailesminśukaistyaktāni sarvataḥ

puṇyāni ca sugaṃdhīni phalāni rasavaṃti ca /
mūlāni tu subhakṣyāṇi mṛdūni madhurāṇi ca

nānāvidhāni tiṣṭhaṃti madhūni subahūnyapi /
srotasāṃ nirjharāṇāṃ ca saṃti vārīṇi sarvaśaḥ

sulabheṣu padārtheṣu sarveṣveteṣu parvate /
nekṣehamaśanaṃ kvāpi daivenāpi hataṃ sadā

vātāhāreṇa jīvāmi yathā jīvaṃti pannagāḥ /
punarjīvāmi bho vipra devayoniprabhāvataḥ

balena prajñayā nityaṃ maṃtrapauruṣavikramaiḥ /
sahāyaiścaiva mitraiśca nālabhyaṃ labhate naraḥ

lābhālābhe sukhe duḥkhe vivāhe mṛtyujīvane /
bhoge roge viyoge ca daivameva hi kāraṇam

kurūpāḥ kukulā mūrkhāḥ kutsitācāraniṃditāḥ /
śauryavikramahīnāśca daivādrājyāni bhuṃjate

kāṇāḥ khaṃjā abhavyāśca nītihīnāśca durguṇāḥ /
napuṃsakāśca dṛśyaṃte daivādrājye pratiṣṭhitāḥ

yairdattāśca tilā gāvo hiraṇyaṃ vasanāni ca /
gaurī kanyā ca yairdattā yairdattā ca vasuṃdharā

śayyāsanāni tāṃbūlaṃ maṃdirāṇi dhanāni ca /
bhakṣyabhojyāni dattāni caṃdanānyagarūṇi ca

aṭavyāṃ parvatāgre ca grāme vā nagare'pi vā /
puraḥ puraḥśca tiṣṭhaṃti teṣāṃ bhogāḥ prayatnataḥ

saṃtyatra parvate'nye'pi rākṣasā balavattarāḥ /
rākṣasāśca piśācāśca piśācyaścātidāruṇāḥ

kadācicca kathaṃcicca kvāpi yatra svakarmaṇā /
labhaṃte cānnapānāni paryaṭaṃto vanevane

iti śrutvā'tra tebhyaśca mā bhayaṃ bhavatāṃ bhavet /
śuciṃ goviṃdabhaktaṃ tvāṃ na te draṣṭumapi kṣamāḥ

viṣṇubhaktitanutrāṇaṃ nārāyaṇaparāyaṇam /
na spṛśaṃti na paśyaṃti rākṣasāḥ pretapūtanāḥ

bhūtavetālagaṃdharvāḥ śākinyaścāryakā grahāḥ/
revatyo vṛddharevatyo mukhamaṃḍyastathā grahāḥ

yakṣā bālagrahāḥ krūrā duṣṭā vṛddhagrahāśca ye /
tathā mātṛgrahā bhīmā grahāścānye vināyakāḥ

kṛtyāḥ sarpāśca kūṣmāṃḍā ye cānye duṣṭajaṃtavaḥ /
na paśyaṃti paraṃ vipra vaiṣṇavaṃ brāhmaṇaṃ śucim

śuciṃ rakṣaṃti bhūtāni dharmiṣṭhaṃ pīḍayaṃti na /
rakṣaṃti ca śuciṃ nityaṃ grahanakṣatradevatāḥ

goviṃdanāma jihvāgre hṛdi vedastu saṃsthitaḥ /
śuciśca dānaśīlaśca tvaṃ sarvatrākutobhayaḥ

evaṃ brāhmaṇa tiṣṭhāmi bhuṃjānaḥ karmaṇaḥ phalam /
na śocāmīti matvā'haṃ vimṛśya ca punaḥ punaḥ

na dunomi tathā tāvadyāvajjaṃbālinī taṭe /
sārasodīritaṃ vākye śrutaṃ paryaṭatā mayā

brāhmaṇa uvāca/
sārasodīritaṃ vākyaṃ kīdṛśaṃ hi śrutaṃ tvayā /
tadahaṃ śrotumicchāmi brūhi tvaṃ preta satvaram

preta uvāca/
bravīmi sārasaṃ vākyaṃ śṛṇu kārpāṭikottama /
dhūsarā nāma kakṣe'sminnadīgirisamudbhavā

sadā jalaśayottālā mattadaṃtikulākulā /
mahākakubhaśobhāḍhyā snigdhajaṃbūmanoharā

tasyāstīramahaṃ prāpto gāhamāno vanaṃ ghanam /
mayi tiṣṭhati vai tatra phalabhojanakāmyayā

vanāṃtarātsamuḍḍīya sāraso lakṣmaṇā yutaḥ /
āgatya pulinaṃ nadyāḥ sevituṃ bahupakṣibhiḥ

pītvā tatraiva pānīyaṃ ramitvā bhāryayā saha /
suptaḥ pakṣapuṭe vāme praveśya ca śiromukham

etasminnaṃtare dṛṣṭaḥ pādapādavatīrya ca /
raktānanaḥ suraktākṣo daṃḍī dṛḍhanakhāvali

lomaśo dīrghalāṃgūlaścalaceṣṭo hi vānaraḥ /
yatrāsau sārasaḥ suptastatra vegena cāgataḥ

samāgatya ca jagrāha sārasaṃ caraṇe dṛḍham /
karābhyāṃ krūrayā buddhyā paśyatāṃ bahupakṣiṇām

uḍḍīyoḍḍīya te sarve gatāścānyatra khecarāḥ /
sārasī bhītabhītā ca virāvānkurvatī sthitā

sāraso bhagnanidrastu trāsāccalitalocanaḥ /
avalokitavāñchīghraṃ tadottāmya śirodharām

vilokya vānaraṃ duṣṭaṃ haṃtukāmaṃ sudāruṇam /
tadā saṃbhāṣayāmāsa girā madhurayā khagaḥ

aparādhaṃ vinā māṃ tvaṃ kiṃ śākhāmṛga bādhase /
sāparādhā janā loke vadhyaṃte bhūmipairapi

na pīḍayitumarhaṃti tvādṛśā uttamā janāḥ /
asmānahiṃsakānsādhūnparavṛttiparāṅmukhān

jalaśaivālabhakṣāṃśca khecarānvanavāsinaḥ /
svadāraratiśīlāṃśca paradārābhivarjitān

na pīḍayitumarhaṃti tvadvidhā vānarottama /
parāpavādapaiśunyāndvijānparamasevakān

śākhāmṛga vimuṃcāśu sarvathā māmanāgasam /
jānāmi tava janmāhaṃ na tvaṃ vetsi tu māmakam

ityākarṇya vacastasya mumoca sārasaṃ tadā /
capalo vānaraḥ śīghramāha dūre vyavasthitaḥ

vānara uvāca/
brūhi re tvaṃ kathaṃ vetsi mama janma purātanam /
tvaṃ pakṣī jñānahīnaśca tiryakcāhaṃ vanecaraḥ

sārasa uvāca/
jāne'haṃ tāvakaṃ janma jātismaramiti sphuṭam /
tvaṃ hi viṃdhyādhipo rājā prāgbhave parvateśvaraḥ

ahaṃ pūjyatamo viprastava vaṃśe purohitaḥ /
tena pratyabhijānāmi tvāṃ samyagvānarottama

imāṃ pālayatā bhūmiṃ prajāḥ sarvāḥ prapīḍitāḥ /
tvayā vivekahīnena bhṛśaṃ saṃcayatā dhanam

prajāpīḍānatāpottha vahnijvālaistu vānara /
prāktvaṃ dagdhaḥ punaḥ kṣiptaḥ kuṃbhīpāke'ti dāruṇe

punaḥ punaḥśca dagdhena jātena ca punaḥ punaḥ /
nārakeṇa śarīreṇa samāstriṃśadgataṃ tvayā

kurvatā dāruṇāñchabdānrudatā ca punaḥ punaḥ /
kuṃbhīpākānale tīvrā hyanubhūtāśca yātanāḥ

nistīrṇanarako bhūyaḥ pāpaśeṣeṇa sāṃpratam /
prāpto'si vānaraṃ janma yena māṃ haṃtumicchasi

viprasyopavanātpūrvaṃ pakvaraṃbhāphalāni vai /
ananujñāpya bhuktāni tvayāpahṛtya pauruṣāt

vipākaḥ karmaṇastasya phalate paśya dāruṇaḥ /
vānarastvaṃ vane vāso hyadhunā tena vartase

aśubhasya śubhasyāpi purāvihitakarmaṇaḥ /
bhogaḥ krīḍati bhūteṣu nollaṃghyastridaśairapi

itthaṃ tvajjanma jānāmi yathāvattu sahetukam /
prāptaḥ sārasadeho'pi jñānenāparimohitaḥ

preta uvāca/
iti śrutvā kathāṃ vipra vānaropyāha sārasam /
samyagvetti bhavānnūnaṃ kathaṃ tvaṃ pakṣitāṃ gataḥ

sārasa uvāca/
kathayiṣyāmi tatkarma yenāhaṃ durgatiṃ gataḥ /
pakṣiyoniṃ gato yena tatsarvaṃ śrotumarhasi

dhānyaṃ khāriśataṃ sāgramutsṛṣṭaṃ hi tvayā purā /
bahubhyo brāhmaṇebhyaśca carmadāyāṃ ravigrahe

paurohityamadāllobhādvaṃcayitvā dvijāṃstathā /
kiṃciddattvā tu tebhyaśca gṛhītamakhilaṃ mayā

viprasādhāraṇadravyagrahaṇotpannapātakāt /
patitaḥ kālasūtre'haṃ narake raktakardame

calatkrimisusaṃpūrṇe durgaṃdhe pūyaphenile /
ānābhestatra magnosmi lihanpūyamadhomukhaḥ

tathopari mahāgṛdhrairbhakṣyamāṇastu vāyasaiḥ /
krimibhistudyamānastu mama deho niraṃtaram

tasmiñchoṇitapaṃke'haṃ nirucchvāso'bhavaṃ tadā /
muhūrto'pi mahākalpasamo jāto mamātra vai

yātanāścānubhūtāśca samāstrirayutaṃ mayā /
vaktuṃ ca tanna śaknomi duḥkhaṃ vānara nārakam

paurohityaṃ mahāghoraṃ pāpadaṃ ca svabhāvataḥ /
devopajīvanaṃ yatra brāhmaṇasyopajīvanam

rājñaḥ pratigraho ghorastena dagdhā dvijātayaḥ /
teṣāmapi hareddravyaṃ purodhāstena nārakī

rājā yatkurute pāpaṃ purā dehena dhīyate /
tasya tena purodhāśca gīyate tatvadarśibhiḥ

daivātkathamapi prāpta uttāro narakāṃbudheḥ /
mayādau daivayogena śakunitvamupasthitam

apahṛtya purā kāṃsyabhājanaṃ bhaginīgṛhāt /
ākṣikāya mayā dattaṃ tena me sārasī gatiḥ

iyaṃ ca brāhmaṇī pūrvaṃ kāṃsyacorī sudāruṇā /
teneyaṃ sārasī jātā mama bhāryā sadharmiṇī

itthaṃ vānara te sarvaṃ kathitaṃ karmaṇaḥ phalam /
vṛttaṃ ca vartamānaṃ ca bhaviṣyaṃ śṛṇu sāṃpratam

ahaṃ haṃso bhaviṣyāmi tvaṃ ca haṃso bhaviṣyasi /
haṃsīyamapi madbhāryā sārasī ca bhaviṣyati

deśe ca kāmarūpe vai sthāsyāmo vai yathāsukham /
yoginīṃ bhāvikalyāṇīṃ yāsyāmastadanaṃtaram

tataśca mānuṣaṃ janma prāpyāmo durlabhaṃ punaḥ /
śreyastadviparītaṃ ca prāṇibhiryatra sādhyate

evaṃ sarvāñchivo jaṃtūnmohayitvā svamāyayā /
sukhairbhunakti duḥkhaiśca nāsmāneva tu kevalam

ayaṃ loke pravṛttaśca mārgo vividhanirmitaḥ /
dharmādharmamayo'tyarthe sukhaduḥkhaphalātmakaḥ

sevitaḥ prāṇibhiḥ sarvaiḥ sarvadā vā punaḥ punaḥ /
devāsuranaravyāghra krimikīṭajalecaraiḥ

nātikrāṃto hi kenāpi paṃthā'yaṃ duḥkhakaṃṭakaḥ /
viraktānyoginodhyāyaṃ vināvedāṃtapāragān

aṇorvāpi gurorvāpi puṇyāpuṇyasya karmaṇaḥ /
dadātīha phalaṃ jñātvā deśaṃ kālaṃ maheśvaraḥ

itthaṃ vidhividhānajñāṃ māyāṃ jñātveśvarasya ca /
na śocaṃti na tapyaṃti na vyathaṃti mahādhiyaḥ

nānyathā śakyate kartuṃ vipākaḥ pūrvakarmaṇām /
upāyaiḥ prajñayā vāpi śākhāmṛgasurairapi

purā tvaṃ bhūpatirjātaḥ paścājjāto'si nārakī /
adhunā vānaro bhūyo janma prāpsyasi tādṛśam

iti matvā viśokastvaṃ śākhāmṛga yathāsukham /
pratīkṣāṃ kuru kālasya ramamāṇo'tra kānane

ahamapyevamīśāna māyābaddho vane vane /
kṣapayiṣyāmi vai janma dhairyamāsthāya sārasam

vānara uvāca/
mayā tvaṃ pūjitaḥ pūrvaṃ naumi tvāmadhunāpyaham /
jātismaro'si jānāmi sarvaṃ matpūrvadaihikam

tiṣṭha sārasa sārasyā śivamastu sadā tava /
tvadvākyādgatamoho'haṃ vicariṣyāmi sarvadā

preta uvāca/
imaṃ ramyaṃ vicitraṃ ca pāvanaṃ paramaṃ dvija /
pakṣivānarasaṃvādaṃ śrutaṃ yāvannadītaṭe

tāvanmamāpi bodho'bhūttena śokaḥ kṣayaṃ gataḥ /
idānīṃ jāhnavītoyamāhātmyaṃ paramādbhutam

dṛṣṭvātra brāhmaṇaśreṣṭha tvāṃ yāce jāhnavījalam /
pretatvāttartukāmo'haṃ tīvrā tṛṣṇā prapīḍitaḥ

asminnevācale dṛṣṭaṃ mayāścaryaṃ ca vai dvija /
gaṃgātoyasya tāvaddhi pātumicchāmi tajjalam

pāriyātrodbhavaḥ ko'pi brāhmaṇo grāmayājakaḥ /
ayājyayājanādviṃdhye saṃbhūto brahmarākṣasaḥ

asmatsaṃgasya lobhe sthito'sau hāyanāṣṭakam /
tasyāsthīni suputreṇa saṃcitāni dvijottama

kṣiptānyānīya gaṃgāyāṃ tīrthe kanakhale'male /
tatkṣaṇādeva mukto'sau rākṣasatvātsudāruṇāt

iti gaṃgājalasnāna mahimā mahadadbhutam /
sākṣāddṛṣṭo mayā tena gāṃgeyaṃ prārthitaṃ jalam

purastādyatkṛtastīrthe mayā bhūriparigrahaḥ /
na kṛtastu pratīkārastasya jāpyādilakṣaṇaḥ

tena me pretarūpasya durlabhodakabhojanam /
sahasraṃ yatra varṣāṇāmatītaṃ viṃdhyaparvate

iti te kathitaṃ sarvaṃ hitvā lajjāṃ garīyasīm /
idānīṃ dhārmikaśreṣṭha jaladānena satvaram

saṃtarpaya mama prāṇānkaṃṭhamātrāvalaṃbitān /
durlabhaṃ pretabhāve'pi jīvitaṃ prāṇināmiha

śarīraṃ rakṣaṇīyaṃ hi sarvathā sarvadā naraiḥ /
nahīcchaṃti tanutyāgamapi kuṣṭhādi rogiṇaḥ

devadyutiruvāca/
iti tadvacanaṃ śrutvā vismayaṃ paramaṃ gataḥ /
pathikaściṃtayāmāsa kṛpāṃ prete samudvahan

pāpapuṇyaphalaṃ loke pratyakṣaṃ dṛśyate khalu /
devadānavamānuṣyaṃ tiryaktvaṃ krimikīṭakam

nānāyoniṣu janmāni nānāvyādhiprapīḍanam /
maraṇaṃ bālavṛddhānāmaṃdhatvaṃ kubjatā tathā

aiśvaryaṃ ca daridratvaṃ pāṃḍityaṃ mūrkhatā tathā /
etāśca racanā loke bhavaṃti kathamanyathā

te dhanyāḥ karmabhūmau ye nyāyamārgārjitaṃ dhanam /
satpātrebhyaḥ prayacchaṃti kurvaṃti cātmano hitam

bhūmiratnahiraṇyāni gāvo dhānyaṃ gṛhaṃ gajāḥ /
rathāśvavasanagrāmāḥ siddhamannaṃ phalaṃ jalam

kanyā divyauṣadhamannaṃ chatropānadvarāsanam /
śayyā tāṃbūla mālyāni tālavṛṃtaṃ varāsanam

sarvametatpradātavyaṃ lokatrayajigīṣubhiḥ /
dattaṃ hi prāpyate svarge dattameva hi bhujyate

chatracāmarayānāni varāśvavaravāraṇāḥ /
harmyāṇi varaśayyāśca gomahiṣyo varastriyaḥ

annabhūṣaṇamuktāśca putrā dāsyo mahākulam /
āyurārogyamaiśvaryaṃ kalā vidyāsu kauśalam

dānasyaiva phalaṃ sarvaṃ prāpyate bhuvi mānavaiḥ /
tasmāddeyaṃ prayatnena nādattamupatiṣṭhati

dharmiṣṭhena tu pāṃthena gātheyaṃ samagāyata /
iti śrutvā punaḥ pretaḥ provāca hyārtamānasaḥ

manye dharmajñakalpo'si pāṃtha tvaṃ nātra saṃśayaḥ /
dehi me jīvanaṃ vāri cātakāya ghano yathā

etasminprāṇadāne hi mā vilaṃbaṃ kṛthā bahu /
tataḥ pratyāha pāṃthastu vacanaṃ nyāyagarbhitam

bhṛgukṣetre śṛṇu preta pitarau mama tiṣṭhataḥ /
tadarthaṃ tīrtharājasya mayā vāri samāhṛtam

tatsitāsitapānīyaṃ madhye ca prārthitaṃ tvayā /
na jāne dharmasaṃdehaḥ kimatra mama yujyate

balābalaṃ vicārārthaṃ kariṣye prabalaṃ vidhim /
vedebhyo dharmaśāstrebhyo nāhaṃ mānena kevalam

hayamedhādi yajñebhyaḥ sarvebhyopyadhikaṃ matam /
ṛṣibhirdevatābhiśca prāṇināṃ prāṇarakṣaṇam

iti dattvā varaṃ vāri kṛttvā pretasya rakṣaṇam /
pitrarthaṃ punarādāya jalaṃ neṣyāmi pāvanam

eṣa me prabalo bhāti śuddhadharmaprado vidhiḥ /
paropakaraṇādanyatsarvamalpaṃ smṛtaṃ budhaiḥ

paropakāribhirdattā api prāṇā nṛbhirmudā /
adbhiḥ paropakāraḥ syātkiṃ na labdhaṃ mayā punaḥ

dadhīcinā purā gītaḥ śloko'yaṃ śrūyate bhuvi /
sarvadharmamayaḥ sāraḥ sarvadharmajñasaṃmataḥ

paropakāraḥ kartavyaḥ prāṇairapi dhanairapi /
paropakārajaṃ puṇyaṃ tulyaṃ kratuśatairapi

ityuktvā pradadau toyaṃ gaṃgāyāmunasaṃbhavam /
pretāya prāṇarakṣārthaṃ sa dharmiṣṭho varo dvijaḥ

pretaḥ prīto jalaṃ pītvā hyabhiṣicya śirastathā /
prajahau pretadehaṃ taṃ divyadeho'bhavatkṣaṇāt

tadāścaryaṃ mahaddṛṣṭvā nijagāda sa keralaḥ /
aho vimuktaḥ pretatvādveṇīpānīyabiṃdubhiḥ

brahmāpi naiva śaknoti manye vaktumapāṃ guṇam /
gaṅgātoyaṃ mahādevo dhatte ke kathamanyathā

aciṃtyaśaktigaṃgāṃbhastilamātraṃ tu yaḥ pibet /
devo bhavetsa siddho vā garbhe naiva ca saṃviśet

na gaṃgā sadṛśī siddhirna gaṃgā sadṛśī matiḥ /
na gaṃgāsadṛśī muktirgaṃgā sarvādhikā yataḥ

tasmātsarvaprayatnena mahābhaktyā ca dhārmika /
karasthaṃ tasya kaivalyaṃ yogaṃ gāṃ sevate sadā

āyuṣmānbhava pāṃthatvaṃ mā dharmavirato bhava /
tvayā'haṃ tāritaḥ sadyo gaṃgāṃbukaṇadānataḥ

ityuktvā prasthito nākaṃ piśācastu sa keralaḥ /
āśīrbhirabhinaṃdyātha pāṃthaṃ baṃdhuvaraṃ naram

pretaṃ vimokṣya pāṃtho'pi punarādāya tajjalam /
gatastenaiva mārgeṇa smaraṃstīrthodakautukam

vasiṣṭha uvāca/
itthaṃ prayāgamāhātmyaṃ śrutvā natvā ca taṃ munim /
prayāgaṃ sahasā māghe piśācaḥ satvaraṃ gataḥ

snātvā sitāsite so'pi māghamāse dvijottama /
piśācaḥ kṣīṇapāpastu paiśācīṃ vijahau tanum

divyadehastato bhūtvā drāviḍo bhūpatistadā /
stuvannārāyaṇaṃ devaṃ bhaktyā doṣavivarjitaḥ

gaṃdharvaiḥ stūyamānastu nākanārīsupūjitaḥ /
uttamena vimānena puraṃdarapuraṃ yayau

iti te kathitaṃ vipra pūrvavṛttaṃ sakautukam /
itihāsaṃ dvijaśreṣṭha sadyaḥ pātakanāśanam

jñānadaṃ mokṣadaṃ vipra śrutaṃ durgatināśanam /
iti te kathitaṃ sarvaṃ purāvṛttaṃ sakautukam

itihāsaṃ dvijaśreṣṭha śrutaṃ durgatināśanam /
adhunā tu mayā sārdhamimāḥ kanyāḥ sutaśca te

tvaṃ cāyātu prayāgaṃ vai sarve sadgatimīpsavaḥ /
māghasnānaṃ prakurmo'tra devānāmapi durlabham

tatra mokṣyaṃti paiśācyaṃ sadyaḥ pāpasamudbhavam

maheśa uvāca/
evaṃ vasiṣṭhavaktrābjakathāmadhurasaṃmudā /
pītvā pramuditāḥ sarve nistīrṇā narakārṇavāt

prasthitāstena sārdhaṃ te satvaraṃ vyomni harṣitāḥ /
dilīpa śṛṇu tatsarvaṃ tattīrthaṃ tu sitāsitam

satvaraṃ vyomamārgeṇa kāmamāsādya duḥsahāḥ /
samāgamya tadā tatra saṃhṛṣṭahṛdayāśca te

athoce lomaśastatra sadayaṃ gaganāṃgaṇe /
paśyaṃtu śraddhayā sarve tīrtharājamimaṃ bhuvi

vinā jñānaṃ prayāge'sminmucyaṃte sarvajaṃtavaḥ /
iṣṭvātraiva mahāyajñaṃ sraṣṭukāmaḥ prajāpatiḥ

avāpa sṛṣṭisāmarthyaṃ tataḥ sṛṣṭiṃ cakāra saḥ /
atra nārāyaṇaḥ sasnau patnīkāmaḥ sitāsite

ataḥ sa labdhavānlakṣmīṃ bhāryāmamṛtamaṃthane /
uṣitvā cātra ṣaṇmāsaṃ snātvā veṇyāṃ yathecchayā

tripuraṃ ghātayāmāsa tribāṇena triśūlabhṛt /
imāni trīṇi kuṃḍāni dīptānyajasravahnibhiḥ

eṣa tṛptiṃ gato vahniryaḥ kenāpi ca puṣyati /
atra devāstrayastriṃśattṛptā mumudire bhṛśam

āvirbhūto maheśo'tra nīlakaṃṭhaḥ kapālabhṛt /
aniśaṃsa suraiḥ sevya āyātoṃjalaye baṭuḥ

mṛkaṃḍasūnunā kalpe praviśya yanmukhe sthitam /
loke jvālākule so'yaṃ yogarūpī janārdanaḥ

seyaṃ bhāgīrathī śaṃbhoḥ sarvaduḥkhāpahāriṇī /
siddhyarthaṃ sevyate siddhairbhuktimuktiphalapradā

aniśaṃ bhūtidā yā ca svargamārge hyanuttamā /
svargahetuśca yā devī seyaṃ bhāgīrathī nadī

yadaṃbhaḥ snānamātreṇa vikartana salokatām /
labhaṃte prāṇinaḥ sarve nadī sā yamunā svayam

anayoḥ puṇyanadyośca saṃgamaḥ sukhado mune /
atra snātā na pacyaṃte narake jñānabhāvitāḥ

vinā jñānaṃ prayāge'sminmucyaṃte sarvajaṃtavaḥ /
anyacca śrūyatāṃ vipra itihāsaṃ purātanam

śṛṇvatāṃ sarvapāpaghnaṃ sarvarogavināśanam /
ṛcīkena purā śapto gaṃdharvo vāyaso'bhavat

śāpaṃ mumoca so'traiva snātaḥ sadyaḥ sitāsite /
vāsavasya tu śāpena svargādbhraṣṭāpsarorvaśī

svargakāmā ca sā sasnau lebhe svargaṃ tatocirāt /
putraṃ ca śaṃkaraṃ lebhe yayātirnāhuṣo mune

putrakāmaḥ prayāge hi snātvā puṇye sitāsite /
dhanakāmaḥ purā śakraḥ susnāto'tra dvijottama

dhanadasya nidhīnsarvāñjahāra sa ca māyayā /
kaśyapo'tra tapastepe śivārādhanatatparaḥ

asmiṃstīrthe bharadvājo yogasiddhimavāptavān /
asmiṃstīrthe purā vipra yogeśāḥ śāṃtamānasāḥ

yogasya phalabhūmiṃ tu lebhire sanakādayaḥ /
asminmāghe tu ye snātā gaṃgāyāmunasaṃgame

tārārūpāśca te sarve tairvyāptaṃ sakalaṃ jagat /
viṃdaṃti kāminaḥ kāmānmuktiṃ yāṃti mumukṣavaḥ

viṃdaṃti sādhakāḥ siddhiṃ prayāge hi dvijottama /
sāṃprataṃ muktikāmāstu kanyāścāpi sutaśca te

madvākyādatra majjaṃtu sarve tvaṃ ca sitāsite /
prākkālīnāghavidhvaṃsi veṇījalabalena tu

labhaṃtāmakhilaṃ lakṣmīṃ prāptaśāpamahāphalām /
evamārṣavacaḥ satyamatīṃdriyamalaṃghanam

śrutvā cotkaṃṭhacittāstesarve snānāya codyatāḥ /
prayāgaṃ prāpya duṣprāpyaṃ paiśācyaṃ vijahuḥ kṣaṇāt

vimuktāḥ śāpaduḥkhena tanuṃ svāṃ svāṃ ca lebhire /
dṛṣṭvā vedanidhiḥ putraṃ tāḥ kanyā divyarūpiṇīḥ

tuṣṭāva lomaśaṃ prītyā prasannenāṃtarātmanā /
tvadanugrahamātreṇottīrṇaḥ pāpamahārṇavaḥ

idānīmucitaṃ brūhi bālānāmṛṣisattama /
lomaśa uvāca/
kumārodhītavedo'yaṃ samāptaniyamo yuvā

āsāṃ tu sānurāgāṇāṃ gṛhṇātu karapaṃkajam /
tato lomaśavākyena svapiturvacanāttadā

vivāhavidhinā cāśu brahmacārī sa dhārmikaḥ /
śubhadravyaiśca maṃtraiśca ṛṣibhiḥ kṛtamaṃgalaḥ

paṃcānāmapi kanyānāṃ pāṇiṃ jagrāha dharmataḥ /
ānaṃdinyastadā sarvāḥ kanyāḥ pūrṇamanorathāḥ

babhūvuḥ sa kumāraśca saṃtuṣṭaśca babhūva ha /
dattvānujñāṃ muniḥ so'tha lomaśastairnamaskṛtaḥ

jagāma svāśramaṃ meruṃ parvataṃ surasevitam /
tato vedanidhī rājansnuṣāḥ paṃcasutaṃ tathā /
puraskṛtya mudāyukto dhanadasya puraṃ yayau

iti nṛpavaramāghe snānasaṃjātapuṇyānmunivaravacasā drāktīrtharājaprayāge /
sakalakaluṣamuktāḥ paṃca gaṃdharvakanyā alamabhigatalābhātprāpya tarṣaṃ ca jagmuḥ

paramimamitihāsaṃ pāvanaṃ tīrthabhūtaṃ vṛjinavilayahetuṃ yaḥ śṛṇotīha nityam /
sa bhavati khalu pūrṇaḥ sarvakāmairabhīṣṭairvrajati ca suraloke durlabho dharmayuktaḥ

itihāsamimaṃ śrutvā pūjayedyastu pāṭhakam /
gobhirhiraṇyavastraiśca brahmatulyo yato hi saḥ

vācake pūjite yasmādviṣṇurbhavati pūjitaḥ /
tasmātprapūjayennityaṃ yadīcchetsaphalaṃ bhavam

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe māghamāhātmye vasiṣṭhadilīpasaṃvāde gaṃdharvakanyāpariṇayonāmaikonatriṃśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ