Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 5.99

5.99.1

yama uvāca-
babhūva bhūpatiḥ pūrvaṃ khyāto nāmnā mahīrathaḥ /
pūrvapuṇyaphalāvāpta prabhūtaiśvaryasaṃpadaḥ

5.99.2

kevalaṃ kāmakalanā lalanā lalitasthitaḥ /
tadekavyasanāsaktirna dharmārtha vyavasthitaḥ

5.99.3

maṃtriṇi nyasya rājyaśrīrbubhuje viṣayānnṛpaḥ /
sa kāminī sahacaro rājyakāryaparāṅmukhaḥ

5.99.4

na prajā na dhanaṃ dharmaṃ nārthaṃ kāryaṃ ca paśyati /
kevalaṃ kāminīkeli kalanocitavāsanaḥ

5.99.5

atha kālena mahatā purodhāstasya kaśyapaḥ /
vacaḥ provāca taṃ dharmyamiti cetasyaciṃtayat

5.99.6

na vārayati yo mohādadharmānnṛpatiṃ guruḥ /
sopi tatpāpabhuktasmādbodhanīyaḥ purodhasā

5.99.7

bodhito'pyavajānāti sa cedvākyaṃ purodhasaḥ /
purodhāstatra nirdoṣo rājā syātsarvadoṣabhāk

5.99.8

śṛṇu rājanmama gurorvaco dharmārthasaṃhitam /
abhinnārthamupetārthamicchārāgādi varjitam

5.99.9

ayameva paro dharmo yadgurorvacasi sthitiḥ /
gurvājñāyālavo rājñāmāyuḥ śrī saukhyavarddhanaḥ

5.99.10

na viprāstarpitā dānairviṣṇurnārādhitastvayā /
na vrataṃ na tapaḥ kiṃcinna tīrthaṃ hi kṛtaṃ tvayā

5.99.11

harināma tvayā kāmavaśagena na ciṃtitam /
hā tvayā bhīrusaṃgatyā na vidvatsaṃgatiḥ kṛtā

5.99.12

smaracāmaravāhinyo vallabhāḥ kasya na priyāḥ /
kiṃtu tāḥ pavanollolakadalīdalavaccalāḥ

5.99.13

taraṃgataralairarthairbhogairbhrūbhaṃgabhaṃguraiḥ /
muhūrtapeyaistāruṇyairna tṛpyaṃte mahāśayāḥ

5.99.14

kiṃ vidyayā ca tapasā kiṃ tyāgena nayena vā /
kiṃ viviktena manasā strībhiryasya hṛtaṃ manaḥ

5.99.15

eka eva suhṛddharmo nidhaneṣvanuyāti yaḥ /
sarvamanyaccharīreṇa samaṃ nāśaṃ gamiṣyati

5.99.16

dharmaṃ śanaiḥ saṃcinuyādvalmīkamiva puttikāḥ /
dharmeṇa hi sahāyena tamastarati dustaram

5.99.17

anilollāsitottāla jalakallola caṃcalam /
kiṃ na jānāsi rājeṃdra nṛṇāṃ jīvita vibhramam

5.99.18

vinayo ratnamukuṭaḥ satyadharmau ca kuṃḍale /
tyāgaśca kaṃkaṇo yeṣāṃ kiṃ teṣāṃ jaḍamaṃḍanaiḥ

5.99.19

mṛtaṃ śarīramutsṛjya kāṣṭhaloṣṭasamaṃ bhuvi /
vimukhā bāṃdhavā yāṃti dharmastamanugacchati

5.99.20

gamyamāneṣu sarveṣu kṣīyamāṇe tathāyuṣi /
jīvite lupyamāne ca kimutthāya na dhāvasi

5.99.21

kuṭuṃbaṃ putradārādi śarīraṃ dravyasaṃcayaḥ /
pārakyamadhruvaṃ kiṃtu svīye sukṛtaduṣkṛte

5.99.22

yadā sarvaṃ parityajya gaṃtavyamavaśena te /
anarthe kiṃ prasaktastvaṃ svadharmaṃ nānutiṣṭhasi

5.99.23

aviśrāmamanālaṃbamapātheyamadeśikam /
mṛtaḥ kāṃtāramadhvānaṃ kathameko gamiṣyasi

5.99.24

na hi tvāṃ prasthitaṃ kaścitpṛṣṭhato'nugamiṣyati /
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca tvāṃ yāsyaṃtamanuyāsyati

5.99.25

śrutismṛtyuditaṃ karma kuladeśocitaṃ hitam /
dharmamūlaṃ niṣevasva sadācāramataṃdritaḥ

5.99.26

parityajedarthakāmau syātāṃ ceddharmavarjitau /
dharmeṇa prāpyate sarvamarthakāmādikaṃ sukham

5.99.27

iṃdriyāṇāṃ jayaṃ yogaṃ samātiṣṭheddivāniśam /
jiteṃdriyo hi śaknoti pathi sthāpayituṃ prajāḥ

5.99.28

atipragalbha lalanā kaṭākṣa capalāśriyaḥ /
vinaye praṇidhānena ciraṃ tiṣṭhaṃti bhūbhujām

5.99.29

kāmadarpādiśīlānāmavicārita kāriṇām /
āyuṣā saha naśyaṃti saṃpado mūḍhacetasām

5.99.30

bhūtibhirnaṣṭadṛṣṭābhirnṛtyaṃte na mahāśayāḥ /
nāgatābhirna yātābhirnadībhiścīyateṃbudhiḥ

5.99.31

vyasanasya ca mṛtyośca vyasanaṃ kaṣṭamucyate /
vyasanyadhodho vrajati svargāmyavyasanī nṛpaḥ

5.99.32

vyasanāni duraṃtāni kāmajāni viśeṣataḥ /
tyaja tasmānmahārāja kāmaṃ dharmavirodhinam

5.99.33

jaḍānāmavivekānāmasurāṇāṃ durātmanām /
bhāgyabhogyāni rājyāni saṃtyanītimatāmapi

5.99.34

naiva sthirāṇi tānīha duritairanusevitaiḥ /
vilīyaṃte yathā vahnisaṃsargeṇeṃdhanāni ca

5.99.35

gacchatastiṣṭhato vāpi jāgrataḥ svapato'pi vā /
na vicāraparaṃ ceto yasyāsau mṛta eva saḥ

5.99.36

upadeṣṭā śrutavatāṃ gururityucyate yataḥ /
kiṃtu tvāsannavipadāmupadeśāḥ śiroruhāḥ

5.99.37

viṣayajvaramutsṛjya samayā svasthayā dhiyā /
yuktyā ca vyavahāriṇyā svārthaḥ prājñena sādhyate

5.99.38

aśubhāccalitaṃ yāti śubhaṃ tasmādapītaram /
jaṃtościttaṃ ca śiśuvattasmāttaccālayedbalāt

5.99.39

upadhārya matiṃ rājanvṛddhānāṃ dharmadarśinām /
niyacchetparayā buddhyā cittamutpathagāmi yat

5.99.40

na dhanānyupakurvaṃti na mitrāṇi na bāṃdhavāḥ /
na hastapādacalanaṃ na deśāṃtarasaṃgatam

5.99.41

na kāyakleśavaidhuryaṃ na tīrthāyatanāśrayaḥ /
kevalaṃ tanmanaskasya japenāsādyate padam

5.99.42

viṣaye vartamānasya tasmāccittasya saṃyame /
yatnaṃ kuryādbudho rājandhruvaṃ yaṃteva vājinām

5.99.43

tattatkuryādyato rājanbhavatā yena vaṃcitaḥ /
munibhiśca phalaistaistairatopyākarṇayādhunā

5.99.44

muhyatāpi manuṣyeṇa praṣṭavyāḥ suhṛdo budhāḥ /
te ca pṛṣṭā yathā brūyustatkarttavyaṃ yathocitam

5.99.45

sarvopāyena karttavyo nigrahaḥ kāmakopayoḥ /
śreyo'rthinā yatastau hi śreyoghātārthamudyatau

5.99.46

kāmo hi balavānrājañcharīrastho ripurmahān /
na tasya vaśago bhūyājjanaḥ śreyobhilāṣukaḥ

5.99.47

yaḥ kāmo devadevena purā tenaiva śūlinā /
lalāṭavahninā dagdhaḥ kṛtonaṃga iti sthitiḥ

5.99.48

yadā vāṃchatyasau nārīṃ nihaṃtuṃ samanobhavaḥ /
puṃsāṃ kāyaṃ samāśritya svarūpaṃ darśayatyasau

5.99.49

ciṃtyamānasya vai puṃso nāryā rūpaṃ punaḥpunaḥ /
tamadṛṣṭaṃ samāśritya naramunmādayatyasau

5.99.50

tathaivonmādayatyeṣa yoṣidaṃgaṃ na saṃśayaḥ /
smaraḥ saṃsmaraṇānnāma jātaṃ tasya tato nṛpa

5.99.51

yādṛśastādṛśo raṃgo vastraṃ vīrasamāśrayet /
ātmatejaḥ prakāśātso'śrudhārā peyatāṃ vrajet

5.99.52

nāryārūpaṃ samāruhya dhīraṃ tamapi mohayet /
puruṣaṃ tu samāśritya drāvayatyeṣa yoṣitam

5.99.53

sa eva sahajo rājannaśarīrī śarīragaḥ /
śarīrakasyāpi vibho kathaṃ pāpaṃ vidhīyate

5.99.54

yaṃ prāpyātipavitrāṇi paṃcagavyahavīṃṣi ca /
aśucitvaṃ kṣaṇaṃ yāṃti ko'nya syādaśucistataḥ

5.99.55

jighrannapi svadurgaṃdhaṃ paśyannapi malaṃ svakam /
na virajyati loko'yaṃ pīḍayannapi nāsikām

5.99.56

hṛdyānnamannapānāni yaṃ prāpya surabhīṇi ca /
aśucitvaṃ prayāṃtyāśu ko'nyasyādaśucistataḥ

5.99.57

yasyodaragataṃ cānnaṃ svaṃ hi rūpaṃ parityajet /
kṛmimiśramamedhyatvaṃ śīghraṃ prajñāyate kila

5.99.58

tathāpi dehe bhūpāla nijarūpaṃ parityajet /
śunatāṃ yāti vai paścātkṛmidurgaṃdhisaṃkule

5.99.59

jāyaṃte tatra vai yūkāḥ kṛmayo vā na saṃśayaḥ /
sakṛmiḥ kurute sphoṭaṃ kaṃḍūśca paridāruṇaḥ

5.99.60

vyathāmutpādayedbhūyaḥ sarvāṃgaṃ paricālayet /
nakhāgrairghṛṣyamāṇā sā kaṃḍūḥ śāṃtā prajāyate

5.99.61

tadvatsukhaṃ bhavatyeva suratasya na saṃśayaḥ /
bhuṃjatyevaṃ rasānmartyaḥ subhakṣānpibate punaḥ

5.99.62

tatrasthaṃ pacate vahnirapāne pātayenmalam /
sārabhūto rasastatra udriktastu prajāyate

5.99.63

nirmalaḥ śuddhavīryastu brahmasthānaṃ prayāti ca /
ākṛṣṭaḥ sa samānena nītastenāpi vāyunā

5.99.64

sthānaṃ na labhate vīryaṃ caṃcalatvena vartate /
prāṇināṃ hi kapāleṣu kṛmayaḥ saṃti paṃca vai

5.99.65

dvāvetau karṇamūle tu netrasthāne tataḥ punaḥ /
kaniṣṭhāṃgulimānena raktapucchāśca bhūpate

5.99.66

navanītasya varṇena kṛṣṇapucchā na saṃśayaḥ /
teṣāṃ nāmāni bhadraṃ te matto nigadataḥ śṛṇu

5.99.67

piṅgalī śṛṃgalī nāma dvau kṛmī karṇamūlayoḥ /
śṛṃgalī jaṃgalī cānyau netrayoraṃtarasthitau

5.99.68

kṛmīṇāṃ śatapaṃcāśattādṛgbhūtā na saṃśayaḥ /
lalāṭāṃtaḥ sthitāḥ sarve rājikāyāḥ pramāṇataḥ

5.99.69

kapālarogiṇaḥ sarve kurvaṃti na saṃśayaḥ /
anyamevaṃ pravakṣyāmi prājāpatyo mahākṛmiḥ

5.99.70

sataṃḍulapramāṇena tadvadvarṇena saṃśayaḥ /
keśadvayaṃ mukhe tasya vidyate śṛṇu bhūpate

5.99.71

prāṇināṃ saṃkṣayābuddhistatkṣaṇāddhi na saṃśayaḥ /
svasthāne saṃsthitasyāpi prājāpatyasya vai mukhe

5.99.72

tadvīryaṃ rasarūpeṇa patate nātra saṃśayaḥ /
sukhena pibate vīryaṃ tena mattaḥ prajāyate

5.99.73

tālusthānaṃ prabhedyaiva caṃcalatvena varttate /
iḍā ca piṃgalā nāḍī suṣumnā tatra saṃsthitāḥ

5.99.74

svabalenāpi tasyaiva kaṃpitā nāḍikā kṣaṇam /
kāmakaṃḍūrbhavedrājansarveṣāṃ prāṇināṃ kila

5.99.75

narasya sphuṭate ligaṃ nāryā yoniśca bhūpate /
strīnarau ca pramattau tau gacchataḥ saṃgamaṃ tataḥ

5.99.76

kāyena kāyaṃ saṃghṛṣya maithunena hi jāyate /
kṣaṇamātraṃ sukhaṃ tatra punaḥ kaṃḍūśca tādṛśī

5.99.77

sarvatra dṛśyate vīra bhāva evaṃvidhaḥ kila /
virasaḥ paripāko'yaṃ viṣayasya na saṃśayaḥ

5.99.78

dharma eva punaḥ śreyānvidhinā samanuṣṭhitaḥ /
dhairyamālaṃbya ca tato dharmameva samācara

5.99.79

śvāsa eṣa capalaḥ kṣaṇamadhye yo gatāgata śatāni vidhatte /
jīvitaṃ tanubhṛtāṃ tadadhīnaṃ kaḥ samācarati dharmavilaṃbam

5.99.80

daśamīmapi yātasya ceto nādyāpi bhūpate /
viṣayebhyo niṣiddhebhyo hāhā na virameccalam

5.99.81

na jātukāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati /
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivarddhate

5.99.82

puṃścalyāpahṛtaṃ cittaṃ kaścānyo mocituṃ kṣamaḥ /
ātmārāmeśvaramṛte bhagavaṃtaṃ ca mādhavam

5.99.83

tasmātsarvaṃ niṣphalatvaṃ prayātaṃ kāmakaśmalāt /
vayaste'pyadhunā bhūpa samācara hitaṃ nijam

5.99.84

vadāmyahaṃ tava nṛpahitaṃ sarvottamottamam /
purohito yataste'haṃ sadasatkarmabhāgapi

5.99.85

ekataḥ sarvapuṇyāni pāpanāśāya pāpinām /
ekato mādhave māso mādhavasyapriyaḥ sadā

5.99.86

brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṃganāgamaḥ /
mahāṃti pātakānyeva kīrtitāni munīśvaraiḥ

5.99.87

tatra yanmanasā kāye vratenāpi kṛtaṃ naraiḥ /
nāśayenmādhavo māsaḥ sarvaṃ pāpatamo mahat

5.99.88

divākara iva dhvāṃtaṃ nāśayennṛpasarvaśaḥ /
tathā śrī mādhavomāsastamācara vidhānataḥ

5.99.89

ājanmano'pi vihitāni mahāṃti rājanghorāṇi tāni duritāni vihāya martyāḥ /
vaiśākhamāsavihitācaraṇaprabhāva puṇyena te haripuraṃ muditā labhaṃte

5.99.90

yadyekamapi vaiśākhamācaraṃti vidhānataḥ /
bhāvataḥ pāpino'pyaṃte prayāṃti harimaṃdiram

5.99.91

tasmāttvamapi rājeṃdra māse'sminmādhavedhunā /
prātaḥsnātvā vidhānena samarcaya madhudviṣam

5.99.92

taṃḍulasya yathā carma yathā tāmrasya kālimā /
naśyaṃti kriyayā vīra puruṣasya tathā malaḥ

5.99.93

jīvasya taṃḍulasyeva sahajo'pi malo mahān /
naśyatyeva na saṃdehastasmātkarmoditaṃ kuru

5.99.99

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vaiśākhamāhātmye navanavatitamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc