Padma Purana · Chapter 5.89
ekonanavatitamo'dhyāyaḥ
nārada uvāca-
evaṃ saṃbodhito vipro devaśarmā dvijottamaḥ /
punaḥ prāha priyāṃ bhāryāṃ sahitāṃ jñānavādinīm
satyamuktaṃ tvayā bhadre sarvasaṃdehanāśanam /
tathā hi vaṃśamicchaṃti sādhavaḥ satyapaṃḍitāḥ
yathā putrasya ciṃtā me na dhanasya tathā priye /
yenakenāpyupāyena putramutpādayāmyaham
sumanovāca-
putreṇa lokāñjayati putrastārayate kulam /
suputreṇa mahābhāga pitāmātā prajīvataḥ
ekaḥ putro varaḥ kāṃta bahubhirnirguṇaistu kim /
ekastārayate vaṃśamanye saṃtāpakārakāḥ
pūrvameva mayā proktamanye saṃbaṃdhabhāginaḥ /
puṇyena prāpyate putraḥ puṇyena prāpyate kulam
sugarbhaḥ prāpyate puṇyairdurmṛtyuḥ pātakaistathā /
sukhānāṃ nicayaṃ kāṃta satyameva vadāmyaham
brahmacaryeṇa satyena tapasā nityavartanaiḥ /
dānena niyamaiścāpi kṣamā śaucena vallabha
ahiṃsayā ca śaktyā vā'steyenāpi pravartate /
etairdaśabhiraṃgaiśca dharmamevaṃ prasūyate
saṃpūrṇo jāyate dharma aṃgairgarbho yathodare /
dharmaṃ sṛjati dharmātmā trividhenaiva karmaṇā
tasya dharmaḥ prasannātmā puṇya saukhyaṃ prayacchati /
yaṃyaṃ ciṃtayate prājñastaṃtaṃ prāpnoti durlabham
devaśarmmovāca-
sarvaṃ devi samākhyātaṃ dharmākhyaṃ jñānamuttamam /
kathaṃ putramahaṃ viṃdyāṃ vaiṣṇavaṃ guṇasaṃyutam
vada tvaṃ me mahābhāge yadi jānāsi suvrate /
dharmamārgastvayā sarvvaḥ pituḥ prāptaḥ purānaghe
mamaitadviditaṃ kāṃte bhavatī brahmavādinī /
cyavanasya prasādena viṣṇostuṣṭasya te purā
sumanovāca-
vasiṣṭhaṃ gaccha dharmajña taṃ prārthaya mahāmunim /
tasmātprāpsyasi taṃ putraṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam
evamukte tayā vākye devaśarmā dvijottamaḥ /
kariṣye tava kalyāṇi matamevaṃ na saṃśayaḥ
evamuktvā jagāmāsau devaśarmā dvijottamaḥ /
vasiṣṭhaṃ sarvavettāraṃ dīpyaṃtaṃ tapatāṃ varam
gaṃgātīre sthitaṃ puṇyamāsanasthaṃ dvijottamam /
tejojvālāsamākīrṇaṃ dvitīyamiva bhāskaram
rājamānaṃ mahātmānaṃ brahmasiṃhaṃ dvijottamam /
bhaktyā praṇamya sa muniṃ daṃḍavattaṃ punaḥpunaḥ
tamuvāca mahātejā brahmasūnurakalmaṣam /
upaviśāsane puṇye sukhena sumahāmate
nārada uvāca-
upaviṣṭaḥ sa yogīṃdra punaḥ prāha tapodhanam /
gṛhe puruṣa te vatsa dārabhṛtyeṣu sarvadā
kṣemamasti mahābhāga puṇyakarmasu cāgniṣu /
nirāmayo'si cāṃgeṣu dharmaṃ pālayase sadā
evamuktvā mahāprājñaḥ punaḥ prāha mahīsuram /
kiṃ karomi priyaṃ kāmaṃ supriyaṃ te dvijottama
nārada uvāca-
evaṃ saṃbhāṣya taṃ vipraṃ virarāma śubhaṃ vacaḥ /
tato vipro mahābhāgo vasiṣṭhaṃ munipuṃgavam
sa hovāca mahātmānaṃ vasiṣṭhaṃ tapatāṃ varam /
bhagavañchrūyatāṃ vākyaṃ vicchedaya dvijottama
dāridryaṃ kena bhāvena putrasaukhyaṃ kathaṃ nahi /
etanme saṃśayaṃ tāta kasmātpāpādvadasva me
mahāmohena saṃmugdhaḥ priyayā bodhito dvija /
tayāhaṃ preṣitastāta tava pārśvaṃ samāgataḥ
tatsarvaṃ hi samācakṣva sarvasaṃdehanāśakam /
muktidātā bhava svatvaṃ mamasaṃsārabaṃdhanāt
vasiṣṭha uvāca-
putrā mitrāstathā bhrātā anye svajanabāṃdhavāḥ /
paṃcabhedāstu saṃbaṃdhāḥ puruṣasya bhavaṃti te
tete sumanasā proktāḥ pūrvameva tavāgrataḥ /
ṛṇasaṃbaṃdhinaḥ sarve te kuputrā dvijottama
putrasya lakṣaṇaṃ puṇyaṃ tavāgre pravadāmyaham /
puṇyaprasakto yasyātmā satyadharmarataḥ sadā
śuddhimāñjñānasaṃpannastapasvī vāgvidāṃ varaḥ /
sarvakarmasusaṃvīto vedādhyayanatatparaḥ
sarvaśāstrapravedī ca devabrāhmaṇapūjakaḥ /
yājñikaḥ sarvayajñānāṃ dātā tyāgī priyaṃvadaḥ
viṣṇudhyānaparo nityaṃ śāṃtodāṃtaḥ suhṛtsadā /
pitṛmātṛparo nityaṃ sarvasvajanavatsalaḥ
kulasya tārako vidvānsvakulaṃ paripoṣakaḥ /
evaṃguṇaistu saṃyuktaḥ suputraḥ sukhadāyakaḥ
anye saṃbaṃdhayuktāśca śokasaṃtāpakārakāḥ /
udāsīnena kiṃ kāryaṃ phalahīnena te'nagha
āyāṃti yāṃti te sarve duḥkhaṃ datvā sudāruṇam /
putrarūpeṇa te sarve saṃsāre dvijasattama
pūrvajanmakṛtaṃ karma yattvayā paripālitam /
tatsarvaṃ hi pravakṣyāmi śrūyatāmadbhutaṃ punaḥ
bhavāñchūdro mahāprājña pūrvajanmani nānyathā /
kṛṣikarttā jñānahīno mahālobhena saṃyutaḥ
ekabhāryaḥ sadā dveṣī bahuputro hyadattavān /
dharmaṃ naiva vijānāsi satyaṃ ca pariniṣṭhitam
dānaṃ naiva tvayā dattaṃ śāstraṃ naiva pariśrutam /
kṛtaṃ naiva tvayā tīrthaṃ na ca yātrā mahāmate
evaṃ kṛtastvayā vipra kṛṣimārgaḥ punaḥpunaḥ /
paśūnāṃ pālanaṃ pūrvaṃga cchaṃścaiva dvijottama
mahiṣīṇāṃ tathāśvīnāṃ pālanaṃ ca punaḥpunaḥ /
evaṃ pūrvaṃ kṛtaṃ karma tvayaiva ca dvijottama
vipulaṃ tu dhanaṃ tadvallobhena parisaṃcitam /
tasya vyayastu puṇyena na kṛtastu tvayā kadā
pātre dānaṃ na dattaṃ hi dṛṣṭvā vā durbalaṃ ca tat /
kṛṣiṃ kṛtvā na dattaṃ tu bhavatā dhanameva hi
gomayaṃ hi tvidaṃ sarvaṃ paśūnāṃ saṃcayaṃ ca vai /
vikrayitvā dhanaṃ vipra saṃcitaṃ vipulaṃ tvayā
takraṃ ghṛtaṃ tathā kṣīraṃ vikrītaṃ satataṃ dadhi /
duṣkālaściṃtito vipra mohito viṣṇumāyayā
kṛtvā mahārghamevaitaddhanaṃ brāhmaṇasattama /
nirdayena tvayā dānaṃ na dattaṃ tu tadā kila
devānāṃ pūjanaṃ vipra bhavatā na kṛtaṃ sadā /
parvāṇi prāpya viprebhyo dravyaṃ naiva samarpitam
śrāddhakālaṃ ca saṃprāpya śraddhayā na kṛtaṃ tvayā /
bhāryā vadati te sādhvī dinamadhye samāgate
śvaśuraśrāddhakālaśca śvaśrvāścaiva mahāmate /
tacchrutvā tadvacasteṣāṃ gṛhaṃ tyaktvā palāyase
dharmamārgo na dṛṣṭo hi śruto naiva kadā tvayā /
lobho mātāpitā bhrātā lobhaḥ svajanabāṃdhavāḥ
pālito lobha evaikastyaktvā dharmaṃ sadaiva hi /
tasmādduḥkhī bhavāñjāto dāridreṇāti pīḍitaḥ
dinedine mahātṛṣṇā hṛdaye te pravarttate /
yadāyadā gṛhe dravyaṃ vṛddhimāyāti te sadā
tṛṣṇayā dahyamānastu tadā tvaṃ vahnirūpayā /
rātrau vā tvaṃ prasuptastu lobhaṃ ciṃtayase'dhikam
dinaṃ prāpya mahāmohairvyāpito hi sadaiva hi /
sahasraṃ lakṣataḥ koṭiḥ kadāvārbudameva ca
bhaviṣyati kadā kharvo nikharvaścātha me gṛhe /
evaṃ sahasralakṣaṃ ca koṭirarbudameva ca
kharvo nikharvaḥ saṃjātastṛṣṇā naiva pragacchati /
evaṃ kālaṃ parityajya vṛddhimāyāti sarvadā
naiva dattaṃ hutaṃ vipra bhuktaṃ naiva kadā tvayā /
niścitaṃ bhūmimadhye tatkṣiptaṃ putrānajānate
anyamevamupāyaṃ tu dravyāgamanakāraṇāt /
kuruṣe sarvadā vipra lokānpṛcchasi buddhimān
khanitramaṃjanaṃ vādaṃ dhātuvādamataḥparam /
pṛcchamāno bhramasyekastṛṣṇayā parimohitaḥ
sarvāṃściṃtayase nityaṃ kalpānsiddhi pradāyakān /
praveśaṃ citravarṇānāṃ ciṃtāmaṇiṃ ca pṛcchasi
tṛṣṇānalenadagdhosi sukhaṃ naiva pragacchasi /
tṛṣṇānalapradīptosi hāhābhūto'pracetanaḥ
evaṃbhūtosi vipreṃdra gatastvaṃ kālavaśyatām /
dāraputreṣu taddravyaṃ pṛcchamāneṣu vai tvayā
kathitaṃ naiva taddattaṃ prāṇāṃstyaktvā gato yamam /
evaṃ sarvaṃma yākhyātaṃ vṛttāṃtaṃ tava pūrvakam
anena karmaṇā vipra nirdhanosi daridravān /
saṃsāre yasya satputrā bhaktimaṃtaḥ sadaiva hi
suśīlā jñānasaṃpannāḥ satyadharmaratāḥ sadā /
saṃbhavaṃti gṛhe tasya yasya viṣṇuḥ prasīdati
dhanaṃ dhānyaṃ kalatraṃ tu putrapautramanaṃtakam /
sabhuṃkte martyaloke vai yasya viṣṇuḥ prasannavān
vinā viṣṇoḥ prasādena dārāḥ putrā bhavaṃti na /
sujanma ca kule vipra tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vaiśākhamāsamāhātmye devaśarmopākhyāne ekonanavatitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0