Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 5.63

5.63.1

śeṣa uvāca/
lavaṃ vimūrcchitaṃ dṛṣṭvā balivairividāraṇam /
śatrughno jayamāpede raṇamūrdhni mahābalaḥ

5.63.2

lavaṃ bālaṃ rathe sthāpya śirastrāṇādyalaṃkṛtam /
rāmapratinidhiṃ mūrtyā tato gaṃtumiyeṣa saḥ

5.63.3

svamitraṃ śatruṇā grastamiti duḥkhasamanvitāḥ /
bālāmātre'sya sītāyai tvaritāḥ saṃnyavedayan

5.63.4

bālā ūcuḥ/
mātarjānaki te putro balādvāhamapāharat /
kasyacidbhūpavaryasya balayuktasya māninaḥ

5.63.5

tato yuddhamabhūdghoraṃ tasya sainyena jānaki /
tadā vīreṇa putreṇa tava sarvaṃ nipātitam

5.63.6

paścādapi jayaṃ prāptaḥ sutastava manoharaḥ /
taṃ bhūpaṃ mūrchitaṃ kṛtvā jayamāpa raṇāṃgaṇe

5.63.7

tato mūrcchāṃ vihāyaiṣa rājā paramadāruṇaḥ /
saṃkupya pātayāmāsa tava putraṃ raṇāṃgaṇe

5.63.8

asmābhirvāritaḥ pūrvaṃ mā gṛhāṇa hayottamam /
asmānsarvāṃśca dhikkṛtya brāhmaṇānvedapāragān

5.63.9

iti vākyaṃ śiśūnāṃ sā samākarṇya sudāruṇam /
papāta bhūtalopasthe duḥkhayuktā ruroda ha

5.63.10

sītovāca/
kathaṃ nṛpo dayāhīno bālena saha yudhyati /
adharmakṛtadurbuddhiryo madbālaṃ nyapātayat

5.63.11

lava vīrabhavānkutra vartate'ti balānvitaḥ /
kathaṃ tvaṃ niṣkṛpasyāho rājño'hārṣīddhayottamam

5.63.12

tvaṃ bālaste durākrāṃtāḥ sarvaśastraviśāradāḥ /
rathasthā virathastvaṃ vai kathaṃ yuddhaṃ samaṃ bhavet

5.63.13

tātāhaṃ tu tvayā sārddhaṃ rāmatyāgāsukhaṃ jahau /
idānīṃ rahitā yuṣmatkathaṃ jīvāmi kānane

5.63.14

ehi māṃ muṃca yajñāśvaṃ gacchatveṣa mahīpatiḥ /
madduḥkhaṃ nābhijānāsi mama duḥkhapramārjakaḥ

5.63.15

kuśo yadyabhaviṣyatsa raṇe vīraśiromaṇiḥ /
amocayiṣyadadhunā bhavaṃtaṃ bhūpapārśvataḥ

5.63.16

so'pi maddaivato nāsti samīpe kiṃ karomyataḥ /
daivameva mamāpyatra kāraṇaṃ duḥkhasaṃbhave

5.63.17

evamādi bahuśrīmatyeṣā vai vilalāpa ha /
pādāṃguṣṭhena likhatī bhūmiṃ netradvayāśrubhiḥ

5.63.18

bālānprati jagādāsau pṛthukaḥ sa ca bhūpatiḥ /
kathaṃ matsutamāpātya raṇe kutra gamiṣyati

5.63.19

iti vākyaṃ vadatyeṣā jānakī patidevatā /
tāvatkuśastu saṃprāpta ujjayinyā maharṣibhiḥ

5.63.20

māghāsitacaturdaśyāṃ mahākālaṃ samarcya ca /
prāpya bhūrivarāṃstasmādāgamanmātṛsannidhau

5.63.21

jānakīṃ vihvalāṃ dṛṣṭvā netrodbhūtāśru viklavām /
śokavihvaladīnāṃgīṃ babhāṣe yāvadutsukaḥ

5.63.22

tadā svabāhuravadatsphuradyuddhābhiśaṃsanaḥ /
hṛdaye caraṇotsāho babhūvātirathasya hi

5.63.23

sa pratyuvāca jananīṃ dīnagadgadabhāṣiṇīm /
mātastava gataṃ duḥkhaṃ mayi putra upasthite

5.63.24

mayi jīvati te netrādaśrūṇi bhuvi no patan /
prasūmuvācāśrukhinnāṃ dīnagadgadabhāṣiṇīm

5.63.25

kuśo duḥkhamitaḥ sadyo duḥkhitāṃ dhīramānasaḥ /
mama bhrātā lavaḥ kutra vartate vairimardanaḥ

5.63.26

sadā māmāgataṃ jñātvā praharṣansannidhāviyāt /
na dṛśyate kathaṃ vīraḥ kutra raṃtuṃ gato balī

5.63.27

kena vā saha bālatvādgato māṃ vai nirīkṣitum /
kiṃ tvaṃ rodiṣi me mātarlavaḥ kutra sa vartate

5.63.28

tanme kathaya sarvaṃ yattava duḥkhasya kāraṇam /
tacchrutvā putravākyaṃ sā duḥkhitā kuśamabravīt

5.63.29

lavo dhṛto nṛpeṇātra kenaciddhayarakṣiṇā /
babaṃdha bālako metra hayaṃ yāgakriyocitam

5.63.30

tadrakṣakānbahūñjigye eko'nekānripūnbalī /
rājā taṃ mūrcchitaṃ kṛtvā babaṃdha raṇamūrdhani

5.63.31

bālakā iti māmūcuḥ sahagaṃtāra eva hi /
tato'haṃ duḥkhitā jātā niśamya lavamādhṛtam

5.63.32

tvaṃ mocaya balāttasmātkāle prāpto nṛpottamāt /
niśamya māturvacanaṃ kuśaḥ kopasamanvitaḥ /
jagāda tāṃ daśannoṣṭhaṃ daṃtairdaṃtānviniṣpiṣan

5.63.33

kuśa uvāca/
mātarjānīhi taṃ muktaṃ lavaṃ pāśasya baṃdhanāt /
idānīṃ hanmi taṃ bāṇaiḥ samagrabalavāhanam

5.63.34

yadi devo'maro vāpi yadi śarvaḥ samāgataḥ /
tathāpi mocaye tasmādbāṇairniśitaparvabhiḥ

5.63.35

mā rodiṣi mātariha vīrāṇāṃ raṇamūrchitam /
kīrtaye'tra bhavatyeva palāyanamakīrtaye

5.63.36

dehi me kavacaṃ divyaṃ dhanurguṇasamanvitam /
śirastrāṇaṃ ca me mātaḥ karavālaṃ tathāśitam

5.63.37

idānīṃ yāmi samare pātayāmi balaṃ mahat /
mocayāmi bhrātaraṃ svaṃ raṇamadhyādvimūrchitam

5.63.38

na mocayāmyadya putraṃ tava mātarmahāraṇāt /
tadā tau me bhavatpādau saṃruṣṭau bhavatāṃ kṣitau

5.63.39

śeṣa uvāca/
iti vākyena saṃtuṣṭā jānakī śubhalakṣaṇā /
sarvaṃ prādādastravṛṃdaṃ jayāśīrbhirniyujyatam

5.63.40

prayāhi putra saṃgrāmaṃ lavaṃ mocaya mūrcchitam /
ityājñaptaḥ kuśaḥ saṃkhye kavacī kuṃḍalī balī

5.63.41

mukuṭī karavālī ca carmadhārī dhanurdharaḥ /
akṣayāviṣudhī kṛtvā skaṃdhayoḥ siṃhavīryayoḥ

5.63.42

jagāma tarasā natvā mātṛpādau rathāgraṇīḥ /
vegena yāvadyuddhāya gacchati kṣipramāhave

5.63.43

tāvaddadarśa svalavaṃ vairivṛṃdanipātakam /
āyāṃtaṃ taṃ kuśaṃ vīrā dadṛśuḥ sumahābhaṭāḥ

5.63.44

kṛtāṃtamiva saṃhartuṃ sarvaṃ viśvamupasthitam /
lavo mahābalaṃ dṛṣṭvā kuśaṃ bhrātaramāgatam

5.63.45

atyaṃtaṃ vahnivadyuddhe didīpe vāyunā samam /
rathādunmucya cātmānaṃ yuddhāya sa vinirgataḥ

5.63.46

kuśaḥ sarvānraṇasthānvai vīrānpūrvadiśi kṣipat /
paścimāyāṃ diśi lavaḥ kopātsarvānsamairayat

5.63.48

kuśabāṇavyathāvyāptā lavasāyakapīḍitāḥ /
sainye janā mune sarve utkallolāṃbudhibhramāḥ ४७ utkala/
kuśena ca lavenātha śaravrātaiḥ prapīḍitam /
na śarma lebhe sakalaṃ sainyaṃ vīraprapūritam

5.63.49

itastataḥ prabhagnaṃ tadbalaṃ trastaṃ punaḥ punaḥ /
na kutracidraṇe sthitvā yuddhamaicchadbalānvitaḥ

5.63.50

etasminsamaye rājā śatrughnaḥ paratāpanaḥ /
kuśaṃ vīraṃ yayau yoddhuṃ tādṛśaṃ lavasannibham

5.63.51

kuśaṃ dṛṣṭvā balākrāṃtaṃ rāmamūrtisamaprabham /
rathe tiṣṭhanhemamaye jagāda paravīrahā

5.63.52

śatrughna uvāca/
ko'si tvaṃ sannibho bhrātrā lavena sumahābalaḥ /
kiṃ nāmāsi mahāvīra kaste tātaḥ kva te prasūḥ

5.63.53

kathaṃ vane dvijairjuṣṭe tiṣṭhasi tvaṃ nararṣabha /
sarvaṃ śaṃsa yathāyudhye tvayā saha mahābala

5.63.54

iti vākyaṃ samākarṇya kuśaḥ provāca bhūmipam /
meghagaṃbhīrayā vācā nādayanraṇamaṃḍalam

5.63.55

kevalaṃ suṣuve sītā pativrataparāyaṇā /
vane vasāvo vālmīkeścaraṇārcanatatparau

5.63.56

mātṛsevāsamudyuktau sarvavidyāviśāradau /
kuśo lava iti prakhyāmāgatau bhūpate'nagha

5.63.57

kastvaṃ vīro raṇaślāghī kimarthaṃ hayasattamaḥ /
mukto'sti samare tvadya jetāsi balasaṃyutaḥ

5.63.58

yudhyasva tvaṃ mayā sārddhaṃ yadi vīro'si bhūmipa /
idānīṃ pātayiṣyāmi bhavaṃtaṃ raṇamūrdhani

5.63.59

śatrughnastaṃ sutaṃ jñātvā sītāyā rāmasaṃbhavam /
visiṣmāya svayaṃ citte kopāddhanurupādadat

5.63.60

tamāttadhanuṣaṃ dṛṣṭvā kuśaḥ kopasamanvitaḥ /
visphārayāmāsa dhanuḥ svīyaṃ sudṛḍhamuttamam

5.63.61

mumoca bāṇānniśitāñchatrughnaḥ sarvaśastravit /
tāṃściccheda kuśaḥ sarvāṃllīlayā prahasanraṇe

5.63.62

bāṇāśca śatasāhasrāḥ kuśasya ca nṛpasya ca /
bhuvanaṃ vyāpnuvansarvaṃ taccitramabhavanmune

5.63.63

agnyastreṇa kuśaḥ sarvāndadāha tarasā balī /
śamayāmāsa taṃ bhūpaḥ parjanyāstreṇa vīryavān

5.63.64

śamayāmāsa taṃ bhūpo vāyavyenātivikramaḥ /
tadā vāyurabhūttīvraḥ sarvato raṇamaṃḍale /
parvatāstreṇa taṃ vāyuṃ kṣobhayaṃtaṃ samāvṛṇot

5.63.65

vajrāstreṇa nṛpaḥ saṃkhye ciccheda sanagopalān /
tadā nārāyaṇāstraṃ sa mumoca kuśa udbhaṭaḥ /
nārāyaṇaṃ tadā bhūpaṃ nāśakatparibādhitum

5.63.66

tadā prakupito'tyataṃ kuśaḥ kopaparāyaṇaḥ /
uvāca bhūpaṃ śatrughnaṃ mahābalaparākramam

5.63.67

jānāmi tvāṃ mahāvīraṃ saṃgrāme jayakāriṇam /
yattvāṃ nārāyaṇāstraṃ me na babādhe bhayānakam

5.63.68

idānīṃ pātayāmyadya bhūmau tvāṃ nṛpate śaraiḥ /
tribhiścennakaromyetatpratijñāṃ tarhi me śṛṇu

5.63.69

yo manuṣyavapuḥ prāpya durlabhaṃ puṇyakoṭibhiḥ /
tannādriyeta saṃmohāttasya mestvatra pātakam

5.63.70

sāvadhāno bhavānatra bhavatu pradhanāṃgaṇe /
pātayāmi kṣitau sadya ityuktvā svaśarāsane

5.63.71

śaraṃ saṃropayāmāsa ghoraṃ kālānalaprabham /
lakṣīkṛtya riporvakṣo vipulaṃ kaṭhinaṃ mahat

5.63.72

taṃ saṃdhitaṃ śaraṃ dṛṣṭvā śatrughnaḥ kopamūrcchitaḥ /
mumoca bāṇānniśitānkuśatvagbhedakārakān

5.63.73

sa bāṇo hṛdayaṃ tasya bhettuṃ tatpracacāla vai /
ghorarūpo vahnisamaāśīviṣavaducchvasan

5.63.74

sa bāṇo nṛpavaryeṇa rāmaṃ smṛtvāśulakṣitaḥ /
ciccheda kuśamuktaṃ sa sāyakaṃ śitaparvakam

5.63.75

tadātyaṃtaṃ prakupitaḥ kuśo bāṇasya kṛṃtanāt /
aparaṃ sāyakaṃ cāpe dadhāra śitaparvakam

5.63.76

sa yāvattaduro bhettuṃ karoti ca baloddhuraḥ /
taṃ tāvadacchinattasya śaraṃ kālānalaprabham

5.63.77

tadā kuśo mātṛpādau smṛtvā roṣasamanvitaḥ /
tṛtīyaṃ cāpake svīye dadhāra śaramadbhutam

5.63.78

śatrughnastamapi kṣipraṃ cchettuṃ bāṇaṃ samādade /
tāvadviddhaḥ śareṇāsau papāta dharaṇītale

5.63.79

hāhākāro mahānāsīcchatrughne vinipātite /
jayamāpakuśastatra svabāhubaladarpitaḥ

5.63.63

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe/
śatrughnamūrcchane kuśajayonāma triṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc