Padma Purana · Chapter 5.45

śeṣa uvāca
gurubhāṣitamākarṇya vṛṣaparvaripuḥ svarāṭ /
jñātvā rāmasya kāryārthamāgataṃ pavanātmajam

bhayaṃ tatyāja manasi vānarātsamupasthitam /
jaharṣa citte ca bhṛśaṃ vācaspatimuvāca ha

iṃdra uvāca
kathaṃ kāryaṃ surādhīśa droṇo'yaṃ nīyate yadi /
devānāṃ jīvanaṃ bhūyaḥ kathaṃ syāditi me vada

idānīṃ pavanodbhūtaṃ prasādaya yathātatham /
rāmaḥ prītiṃ parāṃ yāti devānāṃ ca sukhaṃ bhavet

devādhipasya vacanaṃ śrutvā vācaspatistadā /
śakraṃ tu purataḥ kṛtvā sarvadevaiḥ parīvṛtam

jagāma tatra yatrāste hanūmānnirbhayaḥ kapiḥ /
garjati prasabhaṃ jitvā surānsarvānsukhāsinaḥ

te gatvā sannidhau tasya bṛhaspatipurogamāḥ /
petuste caraṇau natvā samīratanujasya hi

bṛhaspatiśca taṃ vīraṃ jagāda prerito'munā /
surādhīśena lokasya guruṇā vadatāṃ varaḥ

ajānadbhiḥ kṛtaṃ karma devaistava parākramam /
śrīrāmacaraṇasya tvaṃ sevako'si mahāmate

kimarthamayamāraṃbhaḥ kathamatra samāgamaḥ /
tatkariṣyāmahe sarve sannatāstava bhāṣitam

roṣaṃ tyaktvā kṛpāṃ kṛtvā devādhīśaṃ vilokaya /
pavanātmaja daityānāṃ bhayaṃkaravapurdadhat

śeṣa uvāca
itthaṃ bhāṣitamākarṇya devānāṃ sa gurorvacaḥ /
uvāca devānsakalānguruṃ caiva mahayaśāḥ

rājño vīramaṇeḥ saṃkhye hatāḥ śarveṇa bhūriśaḥ /
bhaṭāstānvai jīvayituṃ droṇaṃ neṣyāmi parvatam

taṃ ye nivārayiṣyaṃti svavīryabaladarpitāḥ /
tānneṣyāmi kṣaṇādeva yamasya sadanaṃ prati

tasmādvadata me yūyaṃ droṇaṃ vātha tadauṣadham /
yena saṃjīvayiṣyāmi mṛtānvīrānraṇāṃgaṇe

śeṣa uvāca
iti vākyaṃ samākarṇya vāyusūnormahātmanaḥ /
te sarve praṇatiṃ gatvā daduḥ saṃjīvanauṣadham

te prahṛṣṭā bhayaṃ tyaktvā surāḥ svargaukasaḥ svayam /
yayuḥ surapatiṃ kṛtvā puraḥ saukhya samanvitāḥ

hanumānbheṣajaṃ tattu samādāyāgato raṇam /
stutaḥ sarvaiḥ suragaṇairmahākarmasamutsukaiḥ

tamāgataṃ hanūmaṃtaṃ vīkṣya sarve'pi vairiṇaḥ /
sādhusādhupraśaṃsaṃtamadbhutaṃ menire kapim

kapiḥ samāgatya mahāmudāyutaḥ /
puro bhaṭaṃ puṣkalamāgataṃ mṛtam /
śivena saṃrakṣitamugramaṃḍale /
śrīrāmacittaṃ savidhe jagāma ha

sumatiṃ ca samāhūya maṃtriṇaṃ mahatāṃ matam /
uvāca jīvayāmyadya sarvānvīrānraṇe mṛtān

evamuktvā bheṣajaṃ tatpuṣkalasya mahorasi /
śiraḥ kāyena saṃdhāya jagāda vacanaṃ śubham

yadyahaṃ manasā vācā karmaṇā rāghavaṃ patim /
jānāmi tarhi etena bheṣajenāśu jīvatu

iti vākyaṃ yadā vakti tāvatpuṣkala utthitaḥ /
raṇāṃgaṇe'daśadroṣāddaṃtānvīraśiromaṇiḥ

kva gato vīrabhadro'sau māṃ saṃmūrcchya raṇāṃgaṇe /
sadyo'haṃ pātayāmyenaṃ kvāsti me dhanuruttamam

iti taṃ bhāṣamāṇaṃ vai prāha vīraṃ kapīṃdrakaḥ /
dhanyo'si vīra yadbhūyo vadasyenaṃ raṇāṃgaṇe

tvaṃ hato vīrabhadreṇa raghunāthaprasādataḥ /
punaḥ saṃjīvito'syehi śatrughnaṃ yāma mūrcchitam

ityuktvā prayayau tatra saṃgrāmavaramūrdhani /
śvasannāste sa śatrughnaḥ śivabāṇaprapīḍitaḥ

tatra gatvā samīpaṃ tacchatrughnasya mahātmanaḥ /
nidhāya bheṣajaṃ tasya vakṣasi śvāsamāgate

uvāca hanumāṃstaṃ vai jīva śatrughnasattama /
mūrcchito'si raṇe kasmānmahābalaparākrama

yadyahaṃ brahmacaryaṃ ca janmaparyaṃtamudyataḥ /
pālayāmi tadā vīraḥ śatrughno jīvatu kṣaṇāt

uktamātreṇa tenedaṃ jīvitaḥ kṣaṇamātrataḥ /
kva śivaḥ kva śivo yāto vihāyaraṇamaṃḍalam

aneke nihatāḥ saṃkhye śrīrudreṇa pinākinā /
te sarve jīvitā vīrāḥ kapīndreṇa mahātmanā

tadā sarve susannaddhā roṣapūritamānasāḥ /
svesve rathe sthitāḥ śatrūnprayayuḥ kṣatavigrahāḥ

puṣkalo vīrabhadraṃ tu caṃḍaṃ caiva kuśadhvajaḥ /
naṃdinaṃ hanumānvīraḥ śatrughnaḥ saṃgare śivam

dhanurvisphārayaṃtaṃ taṃ śatrughnaṃ balināṃ varam /
saṃgrāme śivamāhūya tiṣṭhaṃtaṃ prayayau nṛpaḥ

rājā vīramaṇirvīraḥ śatrughnaḥ samare balī /
anyonyaṃ cakraturyuddhaṃ munivismayakārakam

rājñā ca vīramaṇinā rathā bhagnāḥ śatādhikāḥ /
śatrughnasya nareṃdrasya tilaśaḥ kṣaṇato dvija

tadā prakupito'tyaṃtaṃ śatrughno raṇamaṃḍale /
āgneyāstraṃ mumocāmuṃ dagdhuṃ sainyasamanvitam

dāhakaṃ tanmahaddṛṣṭvā mahāstraṃ śatrumocitam /
atyaṃtaṃ kupito rājā vāruṇāstraṃ samādade

vāruṇāstreṇa śītārtaṃ vīkṣya rāmānujo balī /
vāyavyāstraṃ mumocāsmai tena vāyurmahānabhūt

vāyunā saṃhatā meghā yayuste sarvatodiśam /
itastato gatāḥ sarve sainyaṃ tatsukhitaṃ babhau

sainye pavanapīḍārte nṛpo vīramatirmahān /
parvatāstraṃ ripūddhāri jagrāha ca śarāsane

parvataiḥ staṃbhito vāyurna cāsarpata saṃgare /
tadvīkṣya rāmāvarajo vajrāstraṃ tu samādade

vajrāstreṇa hatāḥ sarve nagāstu tilaśaḥ kṛtāḥ /
cūrṇatāṃ prāpuretasminraṇe vīravarārcite

vajrāstreṇa vidīrṇāṃgā vīrāḥ śoṇitaśobhitāḥ /
babhūvuḥ samaraprāṃte citraṃ samabhavadraṇam

tadā prakupito'tyaṃtaṃ rājā vīramaṇirmahān /
brahmāstraṃ cāpa ādhatta vairidāhakamadbhutam

śatrughnaḥ śaramādāya sasmāra sumanoharam /
astraṃ tadyoginīdattaṃ sarvavairivimohanam

brahmāstraṃ tatkarabhraṣṭamāgataṃ vairiṇaṃ prati /
tāvacchatrughnanāmnā tu tanmuktaṃ mohanāstrakam

mohanāstreṇa tadbrāhmaṃ dvidhāchinnaṃ kṣaṇādiha /
lagnaṃ rājño hṛdi kṣipraṃ mūrcchāṃ saṃprāpayannṛpam

te bāṇāḥ śataśo muktāḥ śatrughnena mahībhṛtā /
sarvepi mūrcchitā vīrā gaṇā rudrasya ye punaḥ

śivasya caraṇopasthe mūḍhāḥ peturmahītale /
tadā śivaḥ prakupito rathe tiṣṭhanyayau nṛpam

śivena sahasā yoddhuṃ samāyāto raṇāṃgaṇe /
śatrughnaḥ sajjamāttajyaṃ dhanuḥ kṛtvā vyayuddhyata

tayoḥ samabhavadyuddhaṃ ghoraṃ vairividāraṇam /
śastrāstrairbahudhāmuktairādīpita digaṃtaram

astrapratyastrasaṃghātaistāḍanapratitāḍanaiḥ /
devānāmapi daityānāṃ naitādṛgraṇamaṃḍalam

tadā vyākulito'tyaṃtaṃ śatrughnaḥ śivasaṃgare /
sasmāra svāminaṃ tatra pāvanerupadeśataḥ

hā nātha bhrātaratyugraḥ śivaḥ prāṇāpahāraṇam /
karoti dhanurudyamya trāyasva raṇamaṃḍale

aneke duḥkhapāthodhiṃ tīrṇā rāma tavākhyayā /
māmapyuddhara duḥkhasthaṃ rāmarāma kṛpānidhe

itthaṃ vakti yadā tāvadvīkṣito raṇamaṃḍale /
nīlotpaladalaśyāmo rāmo rājīvalocanaḥ

mṛgaśṛṃgaṃ kaṭau dhṛtvā dīkṣitaṃ vapurudvahan /
taṃ dṛṣṭvā vismayaṃ prāpa śatrughnaḥ samarāṃgaṇe

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe śrīrāmasamāgamonāma paṃcacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ