Padma Purana · Chapter 5.4

vātsyāyana uvāca/
bhujagādhīśvareśāna dharābhāradharakṣama /
śṛṇvekaṃ saṃśayaṃ mahyaṃ kṛpayā kathayasva tam

raghunāthasya gamanaṃ vanaṃ prati yadā hyabhūt /
tadā prabhṛti dehena sthitā śūnyena cetasā

tadviprayogavidhurā kṛśadehātiduḥkhitā /
sumukhānmaṃtriṇaḥ śrutvā raghunāthaṃ samāgatam

kathaṃ jaharṣa kimabhūtkīdṛśaṃ tatra cihnitam /
rāmacaṃdrasya saṃdeśahartāraṃ kimuvāca sā

etanme saṃśayaṃ chiṃdhi raghunāthaguṇodayam /
yathāvacchṛṇvate mahyaṃ kathayasva prasādataḥ

śeṣa uvāca /
sādhupṛṣṭaṃ mahābhāga dvijavaryapuraskṛta /
tanme nigadataḥ sākṣācchṛṇuṣvaikamanāḥ kila

sā vai tadvadanāṃbhoja cyutaṃ rāmāgamāmṛtam /
pītvā pītvā babhūvāho sthagitāṃgena vihvalā

kiṃ me svapno vimūḍhāyāḥ kiṃ vā bhramakaraṃ vacaḥ /
mamavai maṃdabhāgyāyāḥ kathaṃ rāmekṣaṇaṃ punaḥ

bahunā tapasā kṛtvā prāpto'yaṃ vai sutaḥ śiśuḥ /
kenacinmama pāpena viprayogaṃ gataḥ punaḥ

sumaṃtrinkuśalī rāmaḥ sītālakṣmaṇasaṃyutaḥ /
kathaṃ māṃ smarate vīro vanacārī suduḥkhitām

iti sā vilalāpoccai raghunāthasmṛtiṃ gatā /
na niveda nijaṃ kiṃcitparakīyaṃ vimohitā /
sumukho'pi tathā dṛṣṭvā duḥkhitāṃ mātaraṃ bhṛśam

vījayāmāsa vāsograiḥ saṃjñāmāpa ca sā punaḥ /
uvāca jananīṃ saumyaṃ vacoharṣakaraṃ muhuḥ

raghunāthāgamasmāra hṛṣṭāṃ tāṃ vyadadhātpunaḥ /
mātarviddhi gṛhaṃ prāptaṃ raghunāthaṃ salakṣmaṇam

sītayā sahitaṃ paśya cāśīrbhirabhiyuṃkṣva ca /
iti tathyaṃ vacaḥ śrutvā sumukhena prabhāṣitam

yādṛśaṃ harṣamāpede tādṛśaṃ vedmyahaṃ nahi /
utthāya cājire prāptā romāṃcitatanūruhā

harṣavihvalitāṃgyaśru muṃcaṃtī rāmamaikṣata /
tāvatsa rāmo rājeṃdro narayānamadhiśritaḥ

prāptaḥ svamāturbhavanaṃ kaikeyyāḥ sunayaḥ puraḥ /
kaikeyyapi trapābhāranamrā rāmaṃ puraḥsthitam

novāca kiṃcinmahatīṃ ciṃtāṃ prāptavatī muhuḥ /
sūryavaṃśadhvajo rāmo mātaraṃ vīkṣya lajjitām

uvāca sāṃtvayaṃstāṃ ca vākyairvinayamiśritaiḥ /
śrīrāma uvāca/
mātarmayā vanaṃ gatvā sarvamācaritaṃ tathā

adhunā karavai kiṃ vā tvadājñāto jananyaho /
mayā nyūnaṃ kṛtaṃ nāsti kathaṃ māṃ nekṣyase punaḥ

āśīrbhirabhinaṃdyainaṃ bharataṃ māṃ ca vīkṣaya /
iti śrutvāpi tadvākyaṃ sā namravadanānagha

śanaiḥ śanaiḥ pratyuvāca rāma gaccha svamālayam /
rāmo'pi śrutvā vacanaṃ jananyāḥ puruṣottamaḥ

namaskṛtya yayau gehaṃ sumitrāyāḥ kṛpānidhiḥ /
sumitrā putrasahitaṃ rāmaṃ dṛṣṭvā mahāmanāḥ

ciraṃjīva ciraṃjīva hyāśīrbhiriti cābhyadhāt /
mātuśca rāmabhadro'pi caraṇau praṇipatya ca

pariṣvajya mudāyukto jagāda vacanaṃ punaḥ /
ratnagarbhe mama bhrātrā kenāpi na kṛtaṃ tathā

yathāyamakaroddhīmānmamaduḥkhāpanodanam

rāvaṇena hṛtā sītā mayā yatprāpyate punaḥ /
mātastatsarvamāviddhi lakṣmaṇasya viceṣṭitam

dattāmāśiṣamāgṛhya śirasāyaṃ sumitrayā /
nijamātuśca bhavanaṃ prayayau vibudhairvṛtaḥ

mātaraṃ vīkṣya hṛṣitāṃ nijadarśanalālasām /
svayānādavaruhyāśu caraṇāvagrahīddhariḥ

mātā taddarśanotkaṃṭhā vihvalīkṛtamānasā /
pariṣvajya pariṣvajya rāmaṃ mudamavāpa sā

śarīre romaharṣo'bhūdgadgadā vāgabhūttadā /
harṣāśrūṇi tu soṣṇāni pravāhaṃ prāpurāpadāt

jananīṃ vīkṣya vinayī tāṭaṃkadvayavarjitām /
karākalpa padākalparahitāṃ bibhratīṃ tanum

kiṃcitsvadarśanāddhṛṣṭāṃ kṛśāṃgīṃ tāṃ sa śokabhāk /
duḥkhasya samayo nāyamiti matvā jagāda tām

śrīrāma uvāca/
mātarmayā tvaccaraṇau cirakālaṃ na sevitau /
tataḥ kṣamasvāparādhaṃ bhāgyahīnasya vai mama

ye putrā mātāpitrorna śuśrūṣāyāṃ samutsukāḥ /
te maṃtavyāḥ parā mātaḥ kīṭakā retaso bhavāḥ

kiṃ kurve janakājñāto gato vai daṃḍakaṃ vanam /
tatrāpi tvatkṛpāpāṃgāttīrṇo'smi duḥkhasāgaram

rāvaṇena hṛtā sītā laṃkāyāṃ gamitā punaḥ /
tvatkṛpāto mayā labdhā taṃ hatvā rākṣaseśvaram

sīteyaṃ tvaccaraṇayoḥ patitā vai pativratā /
saṃbhāvayāśu cakitāṃ tvatpādārpitamānasām

iti śrutvā tu tadvākyaṃ pādayoḥ patitāṃ snuṣām /
āśīrbhirabhiyujyaināṃ babhāṣe tāṃ pativratām

sīte svapatinā sārddhaṃ ciraṃ vilasa bhāmini /
putrau prasūya ca kulaṃ svakaṃ pāvaya pāvane

tvatsadṛśyaḥ patiparāḥ patiduḥkhasukhānugāḥ /
bhavaṃti duḥkhabhāginyo na hi satyaṃ jagattraye

videhaputri svakulaṃ tvayā pāvitamātmanā /
rāmapādābjayugalamanuyāṃtyā mahāvanam

kiṃ citraṃ yatpumāṃsastu vairikoṭiprabhaṃjanāḥ /
yeṣāṃ gehe satī bhāryā svapatipriyavāñchikā

ityuktvā raghunāthasya bhāryāmaṃcitalocanām /
tūṣṇīṃ babhūva hṛṣitā prahṛṣṭasvatanūruhā

atha bhrātāsya bharataḥ pitrā dattaṃ nijaṃ mahat /
rājyaṃ nivedayāmāsa rāmacaṃdrāya dhīmate

maṃtriṇaste prahṛṣṭāṃgā daivajñānmaṃtrakovidān /
āhūya sumuhūrtaṃte papracchuḥ paramādarāt

śubhe muhūrte sudine śubhanakṣatrasaṃyute /
abhiṣekaṃ mahārājye kārayāmāsurudyatāḥ

saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ vyāghracarmaṇi suṃdare /
likhitvopari rājeṃdro mahārājodhitasthivān

taddinādeva sādhūnāṃ manāṃsi pramudaṃ yayuḥ /
duṣṭānāṃ cetaso glānirabhavatparatāpinām

striyastu patibhaktyā ca pativrataparāyaṇāḥ /
manasāpi kadā pāpaṃ nācaraṃti janā mune

daityādevāstathā nāgā yakṣāsuramahoragāḥ /
sarve nyāyapathe sthitvā rāmājñāṃ śirasā dadhuḥ

paropakaraṇeyuktāḥ svadharmasukhanirvṛtāḥ /
vidyāvinodagamitā dinarātrikṣaṇāḥ śubhāḥ

vāto'pi mārgasaṃsthānāṃ balānnāharate mahān /
vāsāṃsyapi tu sūkṣmāṇi tatra caurakathā nahi

dhanado hyarthināṃ rāmaḥ kāruṇyaśca kṛpānidhiḥ /
bhrātṛbhiḥ sahito nityaṃ gurudevastutiṃ vyadhāt

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe raghuvarasya rājyābhiṣekonāma caturtho'dhyāyaḥ