Padma Purana · Chapter 5.30

śeṣa uvāca/
atha tejaḥpuraṃ prāptasturagaḥ patraśobhitaḥ /
yasyāṃ pālayate rājā prajāḥ satyena satyavān

atha koṭiparīvāro raghunāthānujastataḥ /
hayānugo yayau tasya purataḥ puradharṣaṇaḥ

taddṛṣṭvā nagaraṃ ramyaṃ citraprākāraśobhitam /
kāṃcanaiḥ kalaśaistatra paritaḥ pratibhāsitam

devāyatanasāhasraiḥ sarvataśca virājitam /
yatīnāṃ tu maṭhāstatra śobhaṃte yatipūritāḥ

vahatyatra mahādevī śikhilocanamūrdhagā /
haṃsakāraṃḍavākīrṇāmunivṛṃdaniṣevitā

brāhmaṇānāṃ pratyagāramagnihotrabhavaḥ punaḥ /
dhūmastatra punātyaṃga pātakāplutamānasān

uvāca sumatiṃ rājā śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ /
tatpuraprekṣaṇodbhūtaharṣavismitamānasaḥ

śatrughna uvāca/
maṃtrinkathaya kasyedaṃ puraṃ me dṛṣṭigocaram /
karoti mānasāhlādaṃ dharmeṇa pratipālitam

śeṣa uvāca/
iti vākyaṃ samākarṇya śatrughnasya mahīpateḥ /
uvāca sumatiḥ sarvaṃ yathātathamanuddhatam

sumatiruvāca/
śṛṇuṣvāvahitaḥ svāminvaiṣṇavasya kathāḥ śubhāḥ /
yāḥ śrutvā mucyate pāpādbrahmahatyāsamādapi

jīvanmukto varīvarti rāmāṃghryaṃbujaṣaṭpadaḥ /
satyavānyajñayajñāṃga jñātā kartā'vitā mahān

dhenuṃ prasādya bahubhirvratairyaṃ prāpa tatpitā /
ṛtaṃbharākhyo jagati khyātaḥ paramadhārmikaḥ

gauḥ prasannā dadau putramanekaguṇasaṃskṛtam /
satyavaṃtaṃ suśobhāḍhyaṃ taṃ jānīhi nṛpottamam

śatrughna uvāca/
ko vā ṛtaṃbharo rājā kimarthaṃ dhenupūjanam /
kathaṃ prāptaḥ sutastasya vaiṣṇavo viṣṇusevakaḥ

sarvametatsamācakṣva vaiṣṇavasya kathānakam /
śrutaṃ harati jaṃtūnāṃ mahāpātakaparvatam

śeṣa uvāca/
iti vākyaṃ samākarṇya śatrughnasya mahārthakam /
kathayāmāsa viśadaṃ tadutpattikathānakam

ṛtaṃbharo narapatiranapatyaḥ purā'bhavat /
kalatrāṇi bahūnyasya na putraṃ prāpa teṣu vai

tadā jābālināmānaṃ muniṃ daivādupāgatam /
prapaccha kuśalodyuktaḥ saputrotpattikāraṇam

ṛtaṃbhara uvāca/
svāminvaṃdhyasya me brūhi putrotpattikaraṃ vacaḥ /
yatkṛtvā jāyate'patyaṃ mama vaṃśadharaṃ varam

tajjñātvā bhavato bhavyaṃ prakuryāṃ niścitaṃ vacaḥ /
dānaṃ vrataṃ vā tīrthaṃ vā makhaṃ vā munisattama

iti rājñovacaḥ śrutvā jagāda munisattamaḥ /
sutotpattikaraṃ vākyaṃ praṇatasya sutārthinaḥ

apatyaprāptikāmasya saṃtyupāyāstrayaḥ prabho /
viṣṇoḥ prasādo goścāpi śivasyāpyathavā punaḥ

tasmāttvaṃ kuru vai pūjāṃ dhenordevatanornṛpa /
yasyāḥ pucche mukhe śṛṃge pṛṣṭhe devāḥ pratiṣṭhitāḥ

sā tuṣṭā dāsyati kṣipraṃ vāṃchitaṃ dharmasaṃyutam /
evaṃ viditvā gopūjāṃ vidhehi tvamṛtaṃbhara

yo vai nityaṃ pūjayati gāṃ gehe yavasādibhiḥ /
tasya devāśca pitaro nityaṃ tṛptā bhavaṃti hi

yo vai gavāhnikaṃ dadyānniyamena śubhavrataḥ /
tena satyena tasya syuḥ sarve pūrṇā manorathāḥ

tṛṣitā gaurgṛhe baddhā gehe kanyā rajasvalā /
devatā ca sanirmālyā haṃti puṇyaṃ purākṛtam

yo vai gāṃ pratiṣiddhyeta caraṃtīṃ svaṃ tṛṇaṃ naraḥ /
tasya pūrve ca pitaraḥ kaṃpaṃte patanonmukhāḥ

yo vai yaṣṭyā tāḍayati dhenuṃ martyo vimūḍhadhīḥ /
dharmarājasya nagaraṃ sa yāti karavarjitaḥ

yo vai daṃśānvārayati tasya pūrve hyadhogatāḥ /
nṛtyaṃti matsuto hyasmāṃstārayiṣyati bhāgyavān

atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam /
janakasya purāvṛttaṃ dharmarājapure'dbhutam

ekadā janako rājā yogenāsūnsamatyajat /
tadā vimānaṃ saṃprāptaṃ kiṃkiṇījālabhūṣitam

tadāruhya gato rājā sevakairūḍhadehavān /
mārge jagāma dharmasya saṃyaminyāḥ puroṃ'tike

tadā narakakoṭīṣu pīḍyaṃte pāpakāriṇaḥ /
janakasyāṃgapavanaṃ prāpya saukhyaṃ prapedire

niraye dāhajāpīḍā jātaiṣāṃ sukhakāriṇī /
mahāduḥkhaṃ tadā naṣṭaṃ janakasyāṃgavāyunā

tadā taṃ nirgataṃ dṛṣṭvā jaṃtavaḥ pāpapīḍitāḥ /
atyaṃtaṃ cukruśurbhītāstadviyogamanicchavaḥ

ūcuste karuṇāṃ vācaṃ mā gaccha sukṛtinnitaḥ /
tvadaṃgavāyusaṃsparśātsukhinaḥ syāmapīḍitāḥ

iti vākyaṃ samākarṇya rājā paramadhārmikaḥ /
mānase ciṃtayāmāsa karuṇāpūrapūritaḥ

cenmattaḥ prāṇināṃ saukhyaṃ bhavediha tadā punaḥ /
atraiva ca pure sthāsye svarga eṣa manoramaḥ

evaṃ kṛtvā nṛpastasthau tatraiva nirayāgrataḥ /
vidadhatprāṇināṃ saukhyamanukaṃpitamānasaḥ

tatra dharmastu saṃprāpto nirayadvāri duḥkhade /
kārayanyātanāstīvrā nānāpātakakāriṇām

tadā dadarśa rājānaṃ janakaṃ dvārisaṃsthitam /
vimānena mahāpuṇyakāriṇaṃ dayayāyutam

tamuvāca pretapatirjanakaṃ sahasangirā /
rājankutastvaṃ saṃprāptaḥ sarvadharmaśiromaṇiḥ

etatsthānaṃ pātakināṃ duṣṭānāṃ prāṇaghātinām /
nāyāṃti puruṣā bhūpa tvādṛśāḥ puṇyakāriṇaḥ

atrāyāṃti narāste vai ye paradrohatatparāḥ /
parāpavādaniratāḥ paradravyaparāyaṇāḥ

yo vai kalatraṃ dharmiṣṭhaṃ nijasevāparāyaṇam /
aparādhādṛte jahyātsanaro'tra samāvrajet

mitraṃ vañcayate yastu dhanalobhena lobhitaḥ /
āgatyātra naraḥ pīḍāṃ mattaḥ prāpnoti dāruṇām

yo rāmaṃ manasā vācā karmaṇā daṃbhato'pi vā /
dveṣādvācopahāsādvā na smaratyeva mūḍhadhīḥ

taṃ badhnāmi punastveṣu nikṣipya śrapayāmi ca /
yaiḥ smṛto na ramānātho narakakleśavārakaḥ

tāvatpāpaṃ manuṣyāṇāmaṃgeṣu nṛpa tiṣṭhati /
yāvadrāmaṃ na rasanā gṛṇāti kali durmateḥ

mahāpāpakarā rājanye bhavaṃti mahāmate /
tānānayaṃti madbhṛtyāstvādṛśāndraṣṭumakṣamāḥ

tasmādgaccha mahārāja bhuṃkṣva bhogānanekaśaḥ /
vimānavaramāruhya bhuṃkṣva puṇyamupārjitam

iti vākyaṃ samākarṇyadha rmarājasya tatpateḥ /
uvāca dharmarājānaṃ karuṇāpūrapūritaḥ

janaka uvāca/
ahaṃ gacchāmi no nātha jīvānāmanukampayā /
madaṃgavāyunā hyete sukhaṃ prāptāḥ sma saṃsthitāḥ

etānmuṃcasi cedrājansarvānvai nirayasthitān /
tato gacchāmi sukhitaḥ svargaṃ puṇyajanāśritam

jābāliruvāca/
iti vākyamathāśrutya janakaṃ pratyuvāca saḥ /
pratyekaṃ nirdiśañjīvānnirayasthānanekaśaḥ

dharma uvāca/
ayaṃ mitra kalatraṃ vai viśvastamanujagmivān /
tasmādenaṃ lohaśaṃkau varṣāyutamapīpacam

paścādenaṃ sūkarāṇāṃ yonau nikṣipya doṣiṇam /
mānuṣeṣvavatāryo'yaṃ ṣaṃḍhacihnena cihnitaḥ

anena paradārāśca balādāligitā muhuḥ /
tasmādayaṃ pacyate'tra raurave śatahāyanam

ayaṃ tu parakīyaṃ svaṃ muṣitvā bubhuje kudhīḥ /
tasmādasya karau chittvā paceyaṃ pūyaśoṇite

ayaṃ sāyaṃtane prāptamatithiṃ kṣudhayārditam /
vāṇyāpi nākarottasya pūjanaṃ svāgataṃ na ca

tasmādayaṃ pātanīyastāmisreṃdhanapūrite /
bhramaraiḥ pīḍito yātu yātanāṃ śatahāyanam

ayaṃ tāvatparasyoccairniṃdāṃ kurvannalajjitaḥ /
ayamapyaśṛṇotkarṇau prerayanbahuśastu tām

tasmādimāvaṃdhakūpe patitau duḥkhaduḥkhitau /
ayaṃ mitradhrugudvignaḥ pacyate raurave bhṛśam

tasmādetānpāpabhogānkārayitvā vimocaye /
tvaṃ gaccha naraśārdūla puṇyarāśividhāyakaḥ

jābāliruvāca/
evaṃ sa nirdiśañjīvāṃstūṣṇīmāsāghakāriṇaḥ /
provāca rāmabhakto'sau karuṇāpūritekṣaṇaḥ

janaka uvāca/
kathaṃ nirayanirmuktirjīvānāṃ duḥkhināṃ bhavet /
tadāśu kathaya tvaṃ vai yatkṛtvā sukhamāpnuyuḥ

dharma uvāca/
naibhirārādhito viṣṇurnaibhistasya kathāḥ śrutāḥ /
kathaṃ nirayanirmuktirbhavedvai pāpakāriṇām

yadi tvaṃ mocayasyetānmahāpāpakarānapi /
tarhyarpaya mahārāja puṇyaṃ tatkathayāmi yat

ekadā prātarutthāya śuddhabhāvena cetasā /
dhyātaḥ śrīraghunātho'sau mahāpāpaharābhidhaḥ

rāmarāmeti yaccoktaṃ tvayā śuddhena cetasā /
tatpuṇyamarpayaitebhyo yena syānnirayāccyutiḥ

jābāliruvāca/
etacchrutvā vacastasya dharmarājasya dhīmataḥ /
puṇyaṃ dadau mahārāja ājanmasamupārjitam

yadā janmakṛtaiḥ puṇyai raghunāthārcanodbhavaiḥ /
eteṣāṃ nirayānmuktirbhavatvatra manoramā

evaṃ kathayatastasya jīvā nirayasaṃsthitāḥ /
tatkṣaṇānnirayānmuktā jātā divyavapurdharāḥ

ūcuste janakaṃ rājaṃstvatprasādādvayaṃ kṣaṇāt /
duḥkhadānnirayānmuktā yāsyāmaḥ paramaṃ padam

tāndṛṣṭvā sūryasaṃkāśānnarānnirayaniḥsṛtān /
tutoṣa citte subhṛśaṃ sarvabhūtadayāparaḥ

te sarve prayayurlokaṃ divaṃ devairalaṃkṛtam /
janakaṃ tu praśaṃsaṃto mahārājaṃ dayānidhim

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe satyavadākhyāne janakena narakasthaprāṇimocanaṃnāma triṃśo'dhyāyaḥ