Padma Purana · Chapter 3.61
sūta uvāca-
evamuktā purā viprā vyāsenāmitatejasā /
etāvaduktvā bhagavānvyāsaḥ satyavatīsutaḥ
samāśvāsya munīnsarvānjagāma ca yathāgatam /
bhavadbhyastu mayā proktaṃ varṇāśramavidhānakam
evaṃ kṛtvā priyo viṣṇorbhavatyeva na cānyathā /
rahasyaṃ tatra vakṣyāmi śṛṇuta dvijasattamāḥ
ye cātra kathitā dharmā varṇāśramanibaṃdhanāḥ /
haribhaktikalāṃśāṃśa samānā na hi te dvijāḥ
puṃsāmekeha vai sādhyā haribhaktiḥ kalau yuge /
yugāṃtareṇa dharmā hi sevitavyā nareṇa hi
kalau nārāyaṇaṃ devaṃ yajate yaḥ sa dharmmabhāk /
dāmodaraṃ hṛṣīkeśaṃ puruhūtaṃ sanātanam
hṛdi kṛtvā paraṃ śāṃtaṃ jitameva jagattrayam /
kalikāloragādaṃśātkilbiṣātkālakūṭataḥ
haribhaktisudhāṃ pītvā ullaṃghyo bhavati dvijaḥ /
kiṃ japaiḥ śrīharernāma gṛhītaṃ yadi mānuṣaiḥ
kiṃ snānairviṣṇupādāṃbu mastake yena dhāryate /
kiṃ yajñena hareḥ pādapadmaṃ yena dhṛtaṃ hṛdi
kiṃ dānena hareḥ karma sabhāyāṃ vai prakāśitam /
harerguṇagaṇānśrutvā yaḥ prahṛṣyetpunaḥ punaḥ
samādhinā prahṛṣṭasya sā gatiḥ kṛṣṇacetasaḥ /
tatra vighnakarāḥ proktāḥ pākhaṃḍālāpapeśalāḥ
nāryastatsaṃginaścāpi haribhaktivighātakāḥ /
nārīṇāṃ nayanādeśaḥ surāṇāmapi durjayaḥ
sa yena vijito loke haribhaktaḥ sa ucyate /
mādyaṃti munayopyatra nārīcaritalolupāḥ
haribhaktiḥ kutaḥ puṃsāṃ nārībhaktijuṣāṃ dvijāḥ /
rākṣasyaḥ kāminīveṣāścaraṃti jagati dvijāḥ /
narāṇāṃ buddhikavalaṃ kurvaṃti satataṃ hitāḥ
tāvadvidyā prabhavati tāvajjñānaṃ pravartate /
tāvatsunirmalā medhā sarvaśāstravidhāriṇī
tāvajjapastapastāvattāvatīrthaniṣevaṇam /
tāvacca guruśuśrūṣā tāvaddhi taraṇe matiḥ
tāvatprabodho bhavati vivekastāvadeva hi /
tāvatsatāṃ saṃgarucistāvatpaurāṇalālasā
yāvatsīmaṃtinī lolanayanāṃdolanaṃ nahi /
janopari patedviprāḥ sarvadharmavilopanam
tatra ye haripādābjamadhuleśaprasāditāḥ /
teṣāṃ na nārīlolākṣikṣepaṇaṃ hi prabhurbhavet
janmajanma hṛṣīkeśa sevanaṃ yaiḥ kṛtaṃ dvijāḥ /
dvije dattaṃ hutaṃ vahnau viratistatra tatra hi
nārīṇāṃ kila kiṃ nāma sauṃdaryyaṃ paricakṣate /
bhūṣaṇānāṃ ca vastrāṇāṃ cākacakyaṃ taducyate
snehātmajñānarahitaṃ nārīrūpaṃ kutaḥ smṛtam /
pūyamūtrapurīṣāsṛktvaṅmedosthivasānvitam
kalevaraṃ hi tannāma kutaḥ sauṃdaryyamatra hi /
tadevaṃ pṛthagāciṃtya spṛṣṭvā snātvā śucirbhavet
taiḥ saṃhitaṃ śaṃrīraṃ hi dṛśyate suṃdaraṃ janaiḥ /
ahotidurdaśā nṝṇāṃ durdaiva ghaṭitā dvijāḥ
kucāvṛteṃge puruṣo nārī buddhvā pravarttate /
kā nārī vā pumānko vā vicāre sati kiṃcana
tasmātsarvātmanā sādhurnārīsaṃgaṃ vivarjayet /
ko nāma nārīmāsādya siddhiṃ prāpnoti bhūtale
kāminī kāminīsaṃgi saṃgamityapi saṃtyajet /
tatsaṃgādrauravamiti sākṣādeva pratīyate
ajñānāllolupā lokāstatra daivena vaṃcitāḥ /
sākṣānnarakakuṃḍesminnārīyonau pacennaraḥ
yata evāgataḥ pṛthvyāṃ tasminneva punā ramet /
yataḥ prasarate nityaṃ mūtraṃ reto malotthitam
tatraiva ramate lokaḥ kastasmādaśucirbhavet /
tatrātikaṣṭaṃ lokesminnaho daivaviḍaṃbanā
punaḥ punā ramettatra aho nistrapatā nṛṇām /
tasmādvicārayeddhīmānnārīdoṣagaṇānbahūn
maithunādbalahāniḥ syānnidrāti taruṇāyate /
nidrayāpahṛtajñānaḥ svalpāyurjāyate naraḥ
tasmātprayatnato dhīmānnārīṃ mṛtyumivātmanaḥ /
paśyedgoviṃdapādābje mano vai ramayedbudhaḥ
ihāmutra sukhaṃ taddhi goviṃdapadasevanam /
vihāya ko mahāmūḍho nārīpādaṃ hi sevate
janārddanāṃghrisevā hi hyapunarbhavadāyinī /
nārīṇāṃ yonisevā hi yonisaṃkaṭakāriṇī
punaḥpunaḥ patedyonau yaṃtraniṣpācito yathā /
punastāmevābhilaṣedvidyādasya viḍaṃbanam
ūrdhvabāhurahaṃ vacmi śṛṇu me paramaṃ vacaḥ /
goviṃde dhehi hṛdayaṃ na yonau yātanājuṣi
nārīsaṃgaṃ parityajya yaścāpi parivarttate /
padepadeśvamedhasya phalamāpnoti mānavaḥ
kulāṃganā daivayogādūḍhā yadi nṛṇāṃ satī /
putramutpādya yastatra tatsaṃgaṃ parivarjayet
tasya tuṣṭo jagannātho bhavatyeva na saṃśayaḥ /
nārīsaṃgo hi dharmajñairasatsaṃgaḥ prakīrtyate
tasminsati harau bhaktiḥ sudṛḍhā naiva jāyate /
sarvasaṃgaṃ parityajya harau bhaktiṃ samācaret
haribhaktiśca loketra durllabhā hi matā mama /
harau yasya bhavedbhaktiḥ sa kṛtārtho na saṃśayaḥ
tattadevācaretkarma hariḥ prīṇāti yena hi /
tasmiṃstuṣṭe jagattuṣṭaṃ prīṇite prīṇitaṃ jagat
harau bhaktiṃ vinā nṝṇāṃ vṛthā janma prakīrtitam /
brahmeśādi surā yasya yajaṃte prītihetave
nārāyaṇamanāvyaktaṃ na taṃ seveta ko janaḥ /
tasya mātā mahābhāgā pitā tasya mahākṛtī
janārddanapadadvaṃdvaṃ hṛdaye yena dhāryate /
janārdanajagadvaṃdya śaraṇāgatavatsala
itīrayaṃti ye martyā na teṣāṃ niraye gatiḥ /
brāhmaṇā hi viśeṣeṇa pratyakṣaṃ harirūpiṇaḥ
pūjayeyuryathāyogaṃ haristeṣāṃ prasīdati /
viṣṇurbrāhmaṇarūpeṇa vicaretpṛthivīmimām
brāhmaṇena vinā karmma siddhiṃ prāpnoti naiva hi /
dvijapādāṃbubhaktyā yaiḥ pītvā śirasi cārpitam
tarpitā pitarastena ātmāpi kila tāritaḥ /
brāhmaṇānāṃ mukhe yena dattaṃ madhuramarcitam
sākṣātkṛṣṇamukhe dattaṃ tadvai bhuṃkte hariḥ svayam /
ahotidurllabhā lokā pratyakṣe keśave dvije
pratimādiṣu sevaṃte tadabhāve hi tatkriyā /
brāhmaṇānāmadhiṣṭhānātpṛthvī dhanyeti gīyate
teṣāṃ pāṇau ca yaddattaṃ haripāṇau tadarpitam /
tebhyaḥ kṛtānnamaskārāttiraskāro hi pāpmatām
mucyate brahmahatyādi pāpebhyo vipravaṃdanāt /
tasmātsatāṃ samārādhyo brāhmaṇo viṣṇubuddhitaḥ
kṣudhitasya dvijasyāsye yatkiṃciddīyate yadi /
pretya pīpūṣadhārābhiḥ siṃcate kalpakoṭikam
dvijatuṃḍaṃ mahākṣetramanūṣaramakaṃṭakam /
tatra cedupyate kiṃcitkoṭikoṭiphalaṃ labhet
saghṛtaṃ bhojanaṃ cāsmai dattvā kalpaṃ sa modate /
nānāsumiṣṭamannaṃ yo dadāti dvijatuṣṭaye
tasya lokā mahābhogāḥ koṭikalpāṃtamuktidāḥ /
brāhmaṇaṃ ca puraskṛtya brāhmaṇenānukīrtitam
purāṇaṃ śṛṇuyānnityaṃ mahāpāpadavānalam /
purāṇaṃ sarvatīrtheṣu tīrthaṃ cādhikamucyate
yasyaikapādaśravaṇāddharireva prasīdati /
yathā sūryavapurbhūtvā prakāśāya careddhariḥ
sarveṣāṃ jagatāmeva harirālokahetave /
tathaivāṃtaḥprakāśāya purāṇāvayavo hariḥ
vicarediha bhūteṣu purāṇaṃ pāvanaṃ param /
tasmādyadi hareḥ prīterutpāde dhīyate matiḥ
śrotavyamaniśaṃ puṃbhiḥ purāṇaṃ kṛṣṇarūpiṇam /
viṣṇubhaktena śāṃtena śrotavyamapi durlabham
purāṇākhyānamamalamamalīkaraṇaṃ param /
yasminvedārthamāhṛtya hariṇā vyāsarūpiṇā
purāṇaṃ nirmitaṃ vipra tasmāttatparamo bhavet /
purāṇe niścito dharmo dharmaśca keśavaḥ svayam
tasmātkṛte purāṇe hi śrute viṣṇurbhavediti /
sākṣātsvayaṃ harirvipraḥ purāṇaṃ ca tathāvidham
etayoḥ saṃgamāsādya harireva bhevannaraḥ /
tathā gaṃgāṃbusekena nāśayetkilbiṣaṃ svakam
keśavo dravarūpeṇa pāpāttārayate mahīm /
vaiṣṇavo viṣṇubhajanasyākāṃkṣī yadi vartate
gaṃgāṃbusekamamalamamalīkaraṇaṃ caret /
viṣṇubhaktipradā devī gaṃgā bhuvi ca gīyate
viṣṇurūpā hi sā gaṃgā lokavistārakāriṇī
brāhmaṇeṣu purāṇeṣu gaṃgāyāṃ goṣu pippale /
nārāyaṇadhiyā puṃbhirbhaktiḥ kāryā hyahaitukī
pratyakṣaviṣṇurūpā hi tatvajñairniścitā amī /
tasmātsatatamabhyarcyā viṣṇubhaktyabhilāṣiṇā
viṣṇau bhaktiṃ vinā nṝṇāṃ niṣphalaṃ janma ucyate /
kalikālapayorāśiṃ pāpagrāhasamākulam
viṣayāmajjanāvartaṃ durbodhaphenilaṃ param /
mahāduṣṭajanavyāla mahābhīmaṃ bhayānakam
dustaraṃ ca taraṃtyeva haribhaktitari sthitāḥ /
tasmādyateta vai loko viṣṇubhaktiprasādhane
kiṃ sukhaṃ labhate jaṃturasadvārtāvadhāraṇe /
hareradbhutalīlasya līlākhyānena sajjate
tadvicitrakathāloke nānāviṣayamiśritāḥ /
śrotavyā yadi vai nṝṇāṃ viṣaye sajjate manaḥ
nirvāṇe yadi vā cittaṃ śrotavyā tadapi dvijāḥ /
helayā śravaṇāccāpi tasya tuṣṭo bhaveddhariḥ
niṣkriyopi hṛṣīkeśo nānākarma cakāra saḥ /
śuśrūṣūṇāṃ hitārthāya bhaktānāṃ bhaktavatsalaḥ
na labhyate karmaṇāpi vājapeyaśatādinā /
rājasūyāyutenāpi yathā bhaktyā sa labhyate
yatpadaṃ cetasā sevyaṃ sadbhirācaritaṃ muhuḥ /
bhavābdhitaraṇe sāramāśrayadhvaṃ hareḥ padam
re re viṣayasaṃlubdhāḥ pāmarā niṣṭhurā narāḥ /
raurave hi kimātmānamātmanā pātayiṣyatha
vinā goviṃdasaumyāṃghrisevanaṃ mā gamiṣyati /
anāyāsena duḥkhānāṃ taraṇaṃ yadi vāṃchatha
bhajadhvaṃ kṛṣṇacaraṇāvapunarbhavakāraṇe /
kuta evāgato martyaḥ kuta eva punarvrajet
etadvicārya matimānāśrayeddharmasaṃgraham /
nānānarakasaṃpātādutthito yadi pūruṣaḥ
sthāvarādi tanuṃ labdhvā yadi bhāgyavaśātpunaḥ /
mānuṣyaṃ labhate tatra garbhavāsotiduḥkhadaḥ
tataḥ karmavaśājjaṃturyadi vā jāyate bhuvi /
bālyādibahudoṣeṇa pīḍito bhavati dvijāḥ
punaryauvanamāsādya dāridryeṇa prapīḍyate /
rogeṇa guruṇā vāpi anāvṛṣṭyādinā tathā
vārddhakena labhetpīḍāmanirvācyāmitastataḥ /
manasaścalanādvyādhestato maraṇamāpnuyāt
na tasmādadhikaṃ duḥkhaṃ saṃsārepyanubhūyate /
tataḥ karmmavaśājjaṃturyamaloke prapīḍyate
tatrātiyātanāṃ bhuktvā punareva prajāyate /
jāyate mriyate jaṃtu mriyate jāyate punaḥ
anārādhita goviṃdacaraṇe tvīdṛśī daśā /
anāyāsena maraṇaṃ vināyāsena jīvanam
anārādhitagoviṃdacaraṇasya na jāyate /
dhanaṃ yadi bhavedgehe rakṣaṇāttasya kiṃ phalam
yadāsau kṛṣyate yāmyairdūtaiḥ kiṃ dhanamanviyāt /
tasmāddvijātisatkāryaṃ draviṇaṃ sarvasaukhyadam
dānaṃ svargasya sopānaṃ dānaṃ kilbiṣanāśanam /
goviṃdabhaktibhajanaṃ mahāpuṇyavivarddhanam
balaṃ yadi bhavenmartye na vṛthā tadvyayaṃ caret /
hareragre nṛtyagītaṃ kuryādevamataṃdritaḥ
yatkiṃcidvidyate puṃsāṃ tacca kṛṣṇe samarpayet /
kṛṣṇārpitaṃ kuśaladamanyārpitamasaukhyadam
cakṣurbhyāṃ śrīharereva pratimādinirūpaṇam /
śrotrābhyāṃ kalayetkṛṣṇa guṇanāmānyaharniśam
jihvayā haripādāṃbu svāditavyaṃ vicakṣaṇaiḥ /
ghrāṇenāghrāya goviṃdapādābjatulasīdalam
tvacā spṛṣṭvā harerbhaktaṃ manasādhyāya tatpadam /
kṛtārtho jāyate jaṃturnātra kāryā vicāraṇā
tanmanā hi bhavetprājñastathā syāttadgatāśayaḥ /
tamevāṃtebhyeti loko nātra kāryā vicāraṇā
cetasā cāpyanudhyātaḥ svapadaṃ yaḥ prayacchati /
nārāyaṇamanādyaṃtaṃ na taṃ seveta ko janaḥ
satata niyatacitto viṣṇupādāraviṃde vitaraṇamanuśakti prītaye tasya kuryāt /
natimatiratimasyāṃghridvaye saṃvidadhyātsa hi khalu naraloke pūjyatāmāpnuyācca
iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0