Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 3.57

3.57.1

vyāsa uvāca-
athātaḥ saṃpravakṣyāmi dānadharmmamanuttamam /
brahmaṇābhihitaṃ pūrvamṛṣīṇāṃ brahmavādinām

3.57.2

arthānāmucitaṃ pātre śraddhayā pratipādanam /
dānamityabhinirdiṣṭaṃ bhuktimuktiphalapradam

3.57.3

yo dadāti viśiṣṭebhyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ /
tadvai dattamahaṃ manye śeṣaṃ kasyāpi rakṣati

3.57.4

nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ dānamucyate /
caturthaṃ vimalaṃ proktaṃ sarvadānottamottamam

3.57.5

ahanyahani yatkiṃciddīyate nupakāriṇe /
anuddiśyaphalaṃ tasmādbrāhmaṇāya tu nityakam

3.57.6

yattu pāpopaśāṃtyarthaṃ dīyate viduṣāṃ kare /
naimittikaṃ taduddiṣṭaṃ dānaṃ sadbhiranuttamam

3.57.7

apatyavijayaiśvarya sukhārthaṃ yatpradīyate /
dānaṃ tatkāmyamākhyātamṛṣibhirdharmaciṃtakaiḥ

3.57.8

yadīśvarasya prītyarthaṃ brahmavitsu pradīyate /
cetasā dharmayuktena dānaṃ tadvimalaṃ śivam

3.57.9

dānadharmaṃ niṣeveta pātramāsādya śaktitaḥ /
upāsyate tu tatpātraṃ yattārayati sarvataḥ

3.57.10

kuṭuṃbabhuktivasanāddeyaṃ yadatiricyate /
anyathā dīyate yadvai na taddānaṃ phalapradam

3.57.11

śrotriyāya kulīnāya vinītāya tapasvine /
vratasthāya daridrāya pradeyaṃ bhaktipūrvakam

3.57.12

yastu dadyānmahīṃ bhaktyā brāhmaṇāyāhitāgnaye /
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati

3.57.13

ikṣubhiḥ saṃyutāṃ bhūmiṃ yavagodhūmaśālinīm /
dadāti vedaviduṣe yaḥ sa bhūyo na jāyate

3.57.14

gocarmamātrāmapi vā yo bhūmiṃ saṃprayacchati /
brāhmaṇāya daridrāya sarvapāpaiḥ pramucyate

3.57.15

bhūmidānātparaṃ dānaṃ vidyate neha kiṃcana /
annadānaṃ tena tulyaṃ vidyādānaṃ tatodhikam

3.57.16

yo brāhmaṇāya śāṃtāya śucaye dharmaśīline /
dadāti vidyāṃ vidhinā brahmaloke mahīyate

3.57.17

dadyādaharahaḥ svarṇaṃ śraddhayā brahmacāriṇe /
sarvapāpavinirmukto brahmaṇaḥ sthānamāpnuyāt

3.57.18

gṛhasthāyānnadānena phalamāpnoti mānavaḥ /
annamevāsya dātavyaṃ datvāpnoti parāṃ gatim

3.57.19

vaiśākhyāṃ pūrṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta paṃca vā /
upoṣya vidhinā śāṃtaḥ śuciḥ prayatamānasaḥ

3.57.20

pūjayitvā tilaiḥ kṛṣṇairmadhunā ca viśeṣataḥ /
prīyatāṃ dharmarājeti yadā manasi varttate

3.57.21

yāvajjīvaṃ tu yatpāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati /
kṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyaṃ madhusarpiṣī

3.57.22

dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam /
ghṛtānnamudakuṃbhaṃ ca vaiśākhyāṃ tu viśeṣataḥ

3.57.23

nirddiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt /
suvarṇatilayuktaistu brāhmaṇānsapta paṃca vā

3.57.24

tarpayedudapātraistu brahmahatyāṃ vyapohati /
māghamāse tamisre tu dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ

3.57.25

śuklāṃbaradharaḥ kṛṣṇaistilairhutvā hutāśanam /
pradadyādbrāhmaṇebhyastu tilāneva samāhitaḥ

3.57.26

janmaprabhṛti yatpāpaṃ sarvaṃ tarati vai dvijaḥ /
amāvāsyāmanuprāpya brāhmaṇāya tapasvine

3.57.27

yatkiṃciddevadeveśaṃ dadyāccoddiśya keśavam /
prīyatāmīśvaro viṣṇurhṛṣīkeśaḥ sanātanaḥ

3.57.28

saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati /
yastu kṛṣṇacaturdaśyāṃ snātvā devaṃ pinākinam

3.57.29

ārādhayeddvijamukhena tasyāsti punarbhavaḥ /
kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa dhārmikāya dvijātaye

3.57.30

snātvābhyarcya yathānyāyaṃ pādaprakṣālanādibhiḥ /
prīyatāṃ me mahādevo dadyāddravyaṃ svakīyakam

3.57.31

sarvapāpavinirmuktaḥ prāpnoti paramāṃ gatim /
dvijaiḥ kṛṣṇacaturdaśyāṃ kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣataḥ

3.57.32

amāvāsyāṃ tathā bhaktaiḥ pūjanīyastrivikramaḥ /
ekādaśyāṃ nirāhāro dvādaśyāṃ puruṣottamam

3.57.33

arcayedbrāhmaṇamukhe sa gacchetparamaṃ padam /
eṣā tithirvaiṣṇavī syāddvādaśī śuklapakṣataḥ

3.57.34

tasyāmārādhayeddevaṃ prayatnena janārdanam /
yatkiṃciddevamīśānamuddiśya brāhmaṇe śucau

3.57.35

dīyate viṣṇumevāpi tadanaṃtaphalaṃ smṛtam /
yo hi yāṃ devatāmicchetsamārādhayituṃ naraḥ

3.57.36

brāhmaṇānpūjayedyatnātsa tasyāstoṣayettataḥ /
dvijānāṃ vapurāsthāya nityaṃ tiṣṭhaṃti devatāḥ

3.57.37

pūjyaṃte brāhmaṇā lābhe pratimādiṣu taiḥ kvacit /
pratimādiṣu yatnena tasmātphalamabhīpsatā

3.57.38

dvijeṣu devatā nityaṃ pūjanīyā viśeṣataḥ /
vibhūtikāmaḥ satataṃ pūjayeddhi puraṃdaram

3.57.39

brahmavarcasakāmastu brahmāṇaṃ jñānakāmukaḥ /
ārogyakāmotha raviṃ dhanakāmo hutāśanam

3.57.40

karmmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayedvai vināyakam /
bhogakāmastu śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam

3.57.41

mumukṣuḥ sarvasaṃsārātprayatnenārcayeddharim /
yastu yogaṃ tathā mokṣamanvicche'jjñānamaiśvaram

3.57.42

arcayeta virūpākṣaṃ prayatnena sureśvaram /
ye vāṃcchaṃti mahābhogānjñānāni ca maheśvaram

3.57.43

te pūjayaṃti bhūteśaṃ keśavaṃ cāpi bhoginaḥ /
vāridastṛptimāpnoti jaladānaṃ tatodhikam

3.57.44

tailapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam /
bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ

3.57.45

gṛhadātāgryaveśmāni rūpyado rūpamuttamam /
vāsodaścaṃdrasālokyamaśvado yānamuttamam

3.57.46

annadātā śriyaṃ sveṣṭāṃ godo brāhmaṇaviṣṭapam /
yānaśayyāprado bhāryyāmaiśvaryamabhayapradaḥ

3.57.47

dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahmaśāśvatam /
dhānyānyapi yathāśakti vipreṣu pratipādayet

3.57.48

vedavidyāviśiṣṭeṣu pretya svargaṃ samaśnute /
gavāṃ cānnapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate

3.57.49

iṃdhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ /
phalamūlāni pānāni śākāni vividhāni ca

3.57.50

pradadyādbrāhmaṇebhyastu mudāyuktaḥ sadā bhavet /
auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogiṇo rogaśāṃtaye

3.57.51

dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca /
asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam

3.57.52

tīkṣṇatāpaṃ ca tarati chatropānatprado naraḥ /
yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsyāpekṣitaṃ gṛhe

3.57.53

tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayamicchatā /
ayane viṣuve caiva grahaṇe caṃdrasūryayoḥ

3.57.54

saṃkrāṃtyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam /
prayāgādiṣu tīrtheṣu puṇyeṣvāyataneṣu ca

3.57.55

datvā cākṣayamāpnoti nadīprasravaṇeṣu ca /
dānadharmātparo dharmo bhūtānāṃ neha vidyate

3.57.56

tasmādviprāya dātavyaṃ śrotriyāya dvijātibhiḥ /
svargāya bhūtikāmena tathā pāpopaśāṃtaye

3.57.57

mumukṣuṇā tu dātavyaṃ brāhmaṇebhyastathānvaham /
dīyamānaṃ tu yo mohādgoviprāgnisureṣu ca

3.57.58

nivārayatyadharmātmā tiryagyoniṃ vrajeta saḥ /
yastu dravyārjanaṃ kṛtvā nārcayedbrāhmaṇānsurān

3.57.59

sarvasvamapahṛtyainaṃ rājā rāṣṭrātpravāsayet /
yastu durbhikṣavelāyāmannādyaṃ na prayacchati

3.57.60

mriyamāṇeṣu vipreṣu brāhmaṇaḥ sa tu garhitaḥ /
na tasmātpratigṛhṇīyuḥ na vaseyuśca tena hi

3.57.61

ājñāyitvā svakādrāṣṭrādrājā taṃ vipravāsayet /
paścātsadbhyo dadātīha svadravyaṃ dharmasādhanam

3.57.62

sapūrvābhyadhikaḥ pāpī narake pacyate naraḥ /
svādhyāyavaṃto ye viprā vidyāvaṃto jiteṃdriyāḥ

3.57.63

satyasaṃyamasaṃyuktāstebhyo dadyāddvijottamāḥ /
prabhuktamapi vidvāṃsaṃ dhārmikaṃ bhojayeddvijam

3.57.64

na ca mūrkhamavṛttasthaṃ daśarātramupoṣitam /
sannikṛṣṭamatikramya śrotriyaṃ yaḥ prayacchati

3.57.65

sa tena karmaṇā pāpī dahatyāsaptamaṃ kulam /
yadi syādadhiko vipraḥ śīlavidyādibhiḥ svayam

3.57.66

tasmai yatnena dātavyamatikramya ca sannidhim /
yorcitaṃ pratigṛhṇīyāddadyādarcitameva ca

3.57.67

tāvubhau gacchataḥ svargaṃ narakaṃ tu viparyaye /
na vāryapi prayaccheta nāstike haitukepi ca

3.57.68

na pākhaṃḍeṣu sarveṣu nāvedavididharmavit /
rūpyaṃ caiva hiraṇyaṃ ca gāmaśvaṃ pṛthivīṃ tilān

3.57.69

avidvānpratigṛhṇīyādbhasmī bhavati kāṣṭhavat /
dvijātibhyo dhanaṃ lipsetpraśastebhyo dvijotamaḥ

3.57.70

api rājanyavaiśyābhyāṃ na tu śūdrātkathaṃcana /
vṛttisaṃkocamanvicchenneheta dhanavistaram

3.57.71

dhanalobhe prasaktastu brāhmaṇyādeva hīyate /
vedānadhītya sakalānyajñāṃścāvāpya sarvaśaḥ

3.57.72

na tāṃ gatimavāpnoti saṃtoṣādyāmavāpnuyāt /
pratigraharucirna syācchūdrānna tu samāharet

3.57.73

sthityarthādadhikaṃ gṛhṇanbrāhmaṇo yātyadhogatim /
yastu yāti na saṃtoṣaṃ na sa svargasya bhājanam

3.57.74

udvejayati bhūtāni yathā caurastathaiva saḥ /
guruṃ bhṛtyāṃścojjihīrṣustarpayandevatātithīn

3.57.75

sarvataḥ pratigṛhṇīyānna tu tṛpyetsvayaṃ tataḥ /
evaṃ gṛhastho yuktātmā devatātithipūjakaḥ

3.57.76

vartamānaḥ saṃyatātmā yāti tatparamaṃ padam /
putreṣu bhāryāṃ nikṣipya gatvāraṇyaṃ tu tattvavit

3.57.77

ekākī vicarennityamudāsīnaḥ samāhitaḥ /
eṣa vaḥ kathito dharmmo gṛhasthānāṃ dvijottamāḥ /
jñātvā tu tiṣṭhenniyataṃ tathānuṣṭhāpayeddvijān

3.57.78

iti devamanādimekamīśaṃ gṛhadharmeṇa samarcayedajasram /
samatītya sa sarvabhūtayoniṃ prakṛtiṃ yāti paraṃ na yāti janma

3.57.57

iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe gṛhasthadharmanirṇayo nāma saptapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc