Padma Purana · Chapter 2.94
kuṃjala uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi tatsarvaṃ kāraṇaṃ suta /
yasmāttau tādṛśau jātau svamāṃsaparibhakṣakau
sarvatra kāraṇaṃ karma śubhāśubhaṃ na saṃśayaḥ /
puṇyena karmaṇā putra naraḥ saukhyaṃ prabhuṃjati
duṣkṛtaṃ bhuṃjate cātra pāpayuktena karmaṇā /
sūkṣmavartmavicāryaivaṃ śāstrajñānena cakṣuṣā
sthūladharmaṃ pradṛṣṭvaiva suvicārya punaḥ punaḥ /
samārabhennaraḥ karma manasā nipuṇena ca
samūrtikārakaḥ śilpī rasamāvarttayedyathā /
agneśca tejasā putra jvālābhiśca samaṃtataḥ
dravībhūto bhaveddhāturvahninā tāpitaḥ śanaiḥ /
yādṛśaṃ vatsa bhakṣyaṃtu rasapakvaṃ niṣecyate
tādṛśaṃ jāyate vatsa rūpaṃ caiva na saṃśayaḥ /
yādṛśaṃ kriyate karma tādṛśaṃ paribhujyate
karma eva pradhānaṃ yadvarṣārūpeṇa varttate /
kṣetreṣu yādṛśaṃ bījaṃ vapate kṛṣikārakaḥ
tādṛśaṃ bhuṃjate tāta phalameva na saṃśayaḥ /
yādṛśaṃ kriyate karma tādṛśaṃ paribhujyate
vināśahetuḥ karmāsya sarve karmavaśā vayam /
karma dāyādakā loke karma saṃbaṃdhibāṃdhavāḥ
karmāṇi codayaṃtīha puruṣaṃ sukhaduḥkhayoḥ /
suvarṇaṃ rajataṃ vāpi yathārūpaṃ niṣicyate
tathā niṣicyate jaṃtuḥ pūrvakarmavaśānugaḥ /
paṃcaitānīha dṛśyaṃte garbhasthasyaiva dehinaḥ
āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyāni dhanameva ca /
yathā mṛtpiṃḍakaṃ karttā kurute yadyadicchati
tathā karmakṛtaṃ caiva karttāraṃ pratipadyate /
devatvamatha mānuṣyaṃ paśutvaṃ pakṣitāṃ tathā
tiryaktvaṃ sthāvaratvaṃ vā yāti jaṃtuḥ svakarmabhiḥ /
sa eva tu tathā bhuṃkte nityaṃ vihitamātmanaḥ
ātmanā vihitaṃ duḥkhamātmanā vihitaṃ sukham /
garbhaśayyāmupādāya bhuṃjate pūrvadehikam
pūrvadehakṛtaṃ karma na kaścitpuruṣottamaḥ /
balena prajñayā vāpi samarthaḥ kartumanyathā
svakṛtānyeva bhuṃjaṃti duḥkhāni ca sukhāni ca /
hetutaḥ kāraṇairvāpi sohaṃ kāreṇa bādhyate
yathā dhenusahasreṣu vatso viṃdati mātaram /
tadvacchubhāśubhaṃ karma kartāramanugacchati
upabhogādṛte yasya nāśa eva na vidyate /
prāktanaṃ baṃdhanaṃ karma konyathākartumarhati
suśīghramanudhāvaṃtaṃ vidhānamanudhāvati /
śobhate saṃnipātena yathākarma purākṛtam
upatiṣṭhati tiṣṭhaṃtaṃ gacchaṃ tamanugacchati /
karoti kurvataḥ karmacchāyevānu vidhīyate
yathā chāyātapau nityaṃ susaṃbaddhau parasparam /
upasargā hi viṣayā upasargā jarādayaḥ
pīḍayaṃti naraṃ paścātpīḍitaṃ pūrvakarmaṇā /
yena yatropabhoktavyaṃ duḥkhaṃ vā sukhameva ca
sa tatra baddhvā rajjveva balāddaivena nīyate /
daivaṃ prāhuśca bhūtānāṃ sukhaduḥkhopapādanam
anyathā karmatacciṃtyaṃ jāgrataḥ svapatopi vā /
anyathā hyudyate daivaṃ badhyate ca jighāṃsati
śastrāgniviṣadurgebhyo rakṣitavyaṃ surakṣati /
yathā pṛthivyāṃ bījāni vṛkṣagulmatṛṇānyapi
tathaivātmani karmāṇi tiṣṭhaṃti prabhavaṃti ca /
tailakṣayādyathā dīpo nirvāṇamadhigacchati
karmakṣayāttathā jaṃtoḥ śarīraṃ nāśamṛcchati /
karmakṣayāttathā mṛtyustattvavidbhirudāhṛtam
vividhāḥ prāṇināṃ rogāḥ smṛtāsteṣāṃ ca hetavaḥ /
tasmāttattvapradhānastu karma eva hi prāṇinām
yatpurā kriyate karma tadihaiva prabhujyate /
yattvayā dṛṣṭamevāpi pṛcchitaṃ tāta sāṃpratam
tasyārthaṃ tu mayā proktaṃ bhuṃjāte tau hi sāṃpratam /
ānaṃde kānane dṛṣṭaṃ tayoḥ karmasudāruṇam
tayośceṣṭāṃ pravakṣyāmi śṛṇu vatsa prabhāṣataḥ /
karmabhūmiriyaṃ tāta anyā bhogārthabhūmayaḥ
sargādīnāṃ mahāprājña tāsu gatvā subhuṃjati /
sūta uvāca-
cauladeśe mahāprājñaḥ subāhurnāma bhūmipaḥ
rūpavānguṇavāndhīraḥ pṛthivyāṃ nāsti tādṛśaḥ /
viṣṇubhakto mahāprājño vaiṣṇavānāṃ ca supriyaḥ
karmaṇā trividhenāpi pradhyāyanmadhusūdanam /
aśvamedhādikānyajñānyajeta sakalānnṛpa
purodhāstasya caivāsti jaiminirnāma brāhmaṇaḥ /
sa cāhūya subāhuṃ tamidaṃ vacanamabravīt
rājandehi sudānāni yaiḥ sukhaṃ tu prabhuṃjyata /
dānaistu tarate lokāndurgānpretya gato naraḥ
dānena sukhamāpnoti yaśaḥ prāpnoti śāśvatam /
dānena cātulā kīrtirjāyate mṛtyumaṃḍale
yāvatkīrtiḥ sthitā cātra tāvatkartā divaṃ vaset /
taddānaṃ duṣkaraṃ prāhurdātuṃ naiva praśakyate
tasmātsarvaprayatnena dātavyaṃ mānavaiḥ sadā /
subāhuruvāca-
dānācca tapaso vāpi dvayormadhye suduṣkaram
kiṃ vā mahatphalaṃ pretya tanme brūhi dvijottama /
jaiminiruvāca-
dānānna duṣkarataraṃ pṛthivyāmasti kiṃcana
rājanpratyakṣamevaikaṃ dṛśyate lokasākṣikam /
parityajya priyānprāṇāndhanārthaṃ lobhamohitāḥ
praviśaṃti narā loke samudramaṭavīṃ tathā /
sevāmanye prapadyaṃte'śvavṛttiriti yā sthitā
hiṃsāprāyāṃ bahukleśāṃ kṛṣiṃ caiva tathā purā /
tasya duḥkhārjitasyāpi prāṇebhyopi garīyasaḥ
arthasya puruṣavyāghra parityāgaḥ suduṣkaraḥ /
viśeṣato mahārāja tasya nyāyārjitasya ca
śraddhayā vidhivatpātre dattasyāṃto na vidyate /
śraddhā dharmasutā devī pāvanī viśvatāriṇī
sāvitrī prasavitrī ca saṃsārārṇavatāriṇī /
śraddhayā sādhyate dharmo mahadbhirnnārtharāśibhiḥ
niṣkiṃcanāstu munayaḥ śraddhādharmā divaṃ gatāḥ /
saṃti dānānyanekāni nānābhedairnṛpottama
annadānātparaṃ nāsti prāṇināṃ gatidāyakam /
tasmādannaṃ pradātavyaṃ payasā ca samanvitam
madhureṇāpi puṇyena vacasā ca samanvitam /
nāstyannāttu paraṃ dānamihaloke paratra ca
tāraṇāya hitāyaiva sukhasaṃpattihetave /
śraddhayā vidhivatpātre nirmalenāpi cetasā
annaikasya pradānasya phalaṃ bhuṃkte bhavennaraḥ /
grāsādgrāsaṃ pradātavyaṃ muṣṭiprasthaṃ na saṃśayaḥ
akṣayaṃ jāyate tasya dānasyāpi mahāphalam /
na ca prasthaṃ na vā muṣṭiṃ narasya hi na saṃbhavet
anāstikyaprabhāveṇa parvaṇi prāpya mānavaḥ /
śraddhayā brāhmaṇaṃ caikaṃ bhaktyā caiva prabhojayet
ekasyāpi pradhānasya annasyāpi prajeśvara /
janmāṃtaraṃ susaṃprāpya nityaṃ cānnaṃ prabhuṃjati
pūrvajanmani yaddattaṃ bhaktyā pātre sakṛnnaraiḥ /
janmāṃtaraṃ susaṃprāpya nityameva bhunakti ca
annadānaṃ prayacchaṃti brāhmaṇebhyo hi nityaśaḥ /
miṣṭānnapānaṃ bhuṃjaṃti te narā annadāyinaḥ
annameva vadaṃtyeta ṛṣayo vedapāragāḥ /
prāṇabhūtaṃ na saṃdehamamṛtāddhi samudbhavam
prāṇāstena pradattā hi yena cānnaṃ samarpitam /
annadānaṃ mahārāja dehi tvaṃ tu prayatnataḥ
evamākarṇya vai rājā jaiminestu mahātmanaḥ /
punaḥ papraccha taṃ vipraṃ jaiminiṃ jñānapaṃḍitam
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmye cyavanacaritre caturnavatitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0