Padma Purana · Chapter 2.123
siddha uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi jñānarūpaṃ tavāgrataḥ /
jñānasya nāsti vai deho hastau pādau ca cakṣuṣī
nāsākarṇau na jñānasya nāsti caivāsthisaṃgrahaḥ /
kena dṛṣṭaṃ tu vai jñānaṃ kāni liṃgāni tasya vai
ākārairvarjitaṃ nityaṃ sarvaṃ vetti sa sarvavit /
divāprakāśakaḥ sūryo rātrau prakāśayecchaśī
gṛhaṃ prakāśayeddīpo lokamadhye sthitā amī /
tatpadaṃ kena vai dhāmnā dṛśyate śṛṇu sattama
na viṃdaṃti hi mūḍhāste mohitā viṣṇumāyayā /
kāyamadhye sthitaṃ jñānaṃ dhyānadīptamanaupamam
tatpadaṃ tena dṛśyeta caṃdrasūryādibhirna ca /
hastapādau vinā jñānamacakṣuḥ karṇavarjitam
tasya sarvatra gatirasti sarvaṃ gṛhṇāti paśyati /
sarvamāghrāti vipreṃdra śṛṇotyevaṃ na saṃśayaḥ
nāsti jñānasamo dīpaḥ sarvāṃdhakāranāśane /
svarge bhūmau ca pātāle sthāne sthāne ca dṛśyate
kāyamadhye sthitaṃ jñānaṃ na viṃdaṃti kubuddhayaḥ /
jñānasthānaṃ pravakṣyāmi yasmājjñānaṃ prajāyate
prāṇināṃ hṛdaye nityaṃ nihitaṃ sarvadā dvija /
kāmādīnsumahābhogānmahāmohādikāṃstathā
vivekavahninā sarvāndidhakṣati sadaiva yaḥ /
sarvaśāṃtimayobhūtvā iṃdriyārthaṃ pramarddayet
tatastu jāyate jñānaṃ sarvatattvārthadarśakam /
tattvamūlamidaṃ jñānaṃ nirmalaṃ sarvadarśakam
tasmācchāṃtiṃ kuruṣva tvaṃ sarvasaukhyapravarddhinīm /
samaḥ śatrau ca mitre ca yathātmani tathāpare
bhava svaniyato nityaṃ jitāhāro jiteṃdriyaḥ /
maitraṃ naiva prakartavyaṃ vairaṃ dūre parityajet
niḥsaṃgo niḥspṛho bhūtvā ekāṃtasthānamāśritaḥ /
sarvaprakāśako jñānī sarvadarśī bhaviṣyasi
ekasthānasthito vatsa trailokye yadbhaviṣyati /
vṛttāṃtaṃ vetsyasi tvaṃ tu matprasādānna saṃśayaḥ
kuṃjala uvāca-
siddhena tena me vipra jñānarūpaṃ prakāśitam /
tasya vākye sthito nityaṃ tadbhāvenāpi bhāvitaḥ
trailokye varttate yadyadekasthāne sthito hyaham /
tattadeva prajānāmi prasādāttasya sadguroḥ
etatte sarvamākhyātamātmavṛttāṃtameva hi /
anyatkiṃ te pravakṣyāmi tadbrūhi dvijasattama
cyavana uvāca-
kīrayoniṃ kathaṃ prāpto bhavāñjñānavatāṃ varaḥ /
tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi sarvasaṃdehanāśanam
kuṃjala uvāca-
saṃsargājjāyate pāpaṃ saṃsargātpuṇyameva hi /
tasmādvivarjayecchuddho bhavyaṃ viruddhameva ca
lubdhakenāpi pāpena kenāpyekaḥ śukaḥ śiśuḥ /
baṃdhayitvā samānīto vikrayārthaṃ samudyataḥ
cāṭukāṃra surūpaṃ taṃ paṭuvākyaṃ samīkṣya ca /
gṛhīto brāhmaṇaikena mama prītyā samarpitaḥ
jñānadhyānasthito nityamahameva dvijottama /
same bālasvabhāvena kautukātkarasaṃsthitaḥ
tasya kautukavākyairvā mugdho'haṃ dvijasattama /
śukasya putrarūpasya nityaṃ tatparamānasaḥ
māmevaṃ vadate sopi tātatāteti āsyatām /
snātuṃ gaccha mahābhāga devamarcaya sāṃpratam
ityādicāṭukairvākyairmāmevaṃ paribhāṣayet /
tasyavākyavinodena vismṛtaṃ jñānamuttamam
puṣpārthaṃ phalabhogārthaṃ gatohaṃ vanameva ca /
nītaḥ śuko biḍālena mama duḥkhasya hetave
mama saṃsargibhiḥ sarvairvayasyaiḥ sādhucāribhiḥ /
biḍālena hataḥ pakṣī tenaiva bhakṣito hi saḥ
śrutvā mṛtyuṃ gataṃ vipra śukaṃ taṃ cāṭukārakam /
mahatā duḥkhabhāvena asukhenātiduḥkhitaḥ
tasya duḥkhena mugdhosmi tīvreṇāpi supīḍitaḥ /
mahatā mohajālena baddho'haṃ dvijapuṃgava
prālapaṃ rāmacaṃdreti śukarājeti paṃḍita /
ślokarājeti taṃ vipra mohāccalitamānasaḥ
tato'haṃ duḥkhasaṃtaptaḥ saṃjātaḥ svenakarmaṇā /
viyogenāpi vipreṃdra śukasya śṛṇu sāṃpratam
vismṛtaṃ tanmayā jñānaṃ siddhenāpi prakāśitam /
saṃsmarañchokasaṃtaptastaṃ śukaṃ cāṭukārakam
vatsavatseti nityaṃ vai pralapañchṛṇu bhārgava /
gadyapadyamayairvākyaiḥ saṃskṛtākṣarasaṃyutaiḥ
tvāṃ vinā kaśca māṃ vatsa bodhayiṣyati sāṃpratam /
kathābhistu vicitrābhiḥ pakṣirājaprasādya mām
asminsunirjanodyāne vihāya kva gato bhavān /
kena doṣeṇa liptosmi tanme kathaya sāṃpratam
evaṃvidhairahaṃ vākyaiḥ karuṇaistaistu mohitaḥ /
evamādi pralapyāhaṃ śokenāpi supīḍitaḥ
mṛtohaṃ tena mohena tadbhāvenāpi mohitaḥ /
maraṇe yādṛśo bhāvo matiścāsīcca yādṛśī
tādṛśenāpi bhāvena jāto'haṃ dvijasattama /
garbhavāso mayā prāpto jñānasmṛtividhāyakaḥ
smṛtaṃ pūrvakṛtaṃ karma svayameva viceṣṭitam /
mayā pāpena mūḍhena kiṃ kṛtaṃ hyakṛtātmanā
garbhayogasamārūḍhaḥ punastaṃ ciṃtayāmyaham /
tena me nirmalaṃ jñānaṃ jātaṃ vai sarvadarśakam
gurostasya prasādācca prāptaṃ vai jñānamuttamam /
tasyavākyodakaiḥ svacchaiḥ kāyasya malameva ca
sabāhyābhyaṃtaraṃ vipra kṣālitaṃ nirmalaṃ kṛtam /
tiryaktvaṃ ca mayā prāptaṃ śukajātisamudbhavam
śukasya dhyānabhāvena maraṇe samupasthite /
tasminkāle mṛto vipra tadbhāvenāpi bhāvitaḥ
tādṛśo'smi punarjātaḥ śukarūpo mahītale /
maraṇe yādṛśo bhāvaḥ prāṇināṃ parijāyate
tādṛśāḥ syustu satvāste tadrūpāstatparāyaṇāḥ /
tadguṇāstatsvarūpāste bhāvabhūtā bhavaṃti hi
mṛtyakālasya vipreṃdra bhāvenāpi na saṃśayaḥ /
atulaṃ prāptavāñjñānamahamatra mahāmate
tena sarvaṃ vipaśyāmi yadbhūtaṃ yadbhaviṣyati /
vartamānaṃ mahāprājña jñānenāpi mahāmate
sarvaṃ vidāmyahaṃ hyatra saṃsthitopi na saṃśayaḥ /
tāraṇāya manuṣyāṇāṃ saṃsāre parivartatām
nāsti tīrthaṃ gurusamaṃ baṃdhacchedakaraṃ dvija /
etatte sarvamākhyātaṃ śṛṇu bhārgavanaṃdana
yattvayā pṛcchitaṃ vipra tatte sarvaṃ prakāśitam /
sthalajāccodakātsarvaṃ bāhyaṃ malaṃ praṇaśyati
janmāṃtarakṛtānpāpāngurutīrthaṃ praṇāśayet /
saṃsāratāraṇāyaiva jaṃgamaṃ tīrthamuttamam
viṣṇuruvāca-
śuka evaṃ mahāprājñaścyavanāya mahātmane /
tattvaṃ prakāśayitvā tu virarāma nṛpottama
etatte sarvamākhyātaṃ jaṃgamaṃ tīrthamuttamam /
varaṃ varaya bhadraṃ te yatte manasi varttate
vena uvāca-
nāhaṃ rājyasya kāmārthī nānyatkiṃcitprakāmaye /
sadeho gaṃtumicchāmi tava kāyaṃ janārdana
evaṃ varamahaṃ manye yadi dātumihecchasi /
viṣṇuruvāca-
yaja tvamaśvamedhena rājasūyena bhūpate
go bhū svarṇāmbudhānyānāṃ kuru dānaṃ mahāmate /
dānānnaśyati vai pāpaṃ brahmavadhyādighorakam
caturvargastu dānena siddhyatyeva na saṃśayaḥ /
tasmāddānaṃ prakartavyaṃ māmuddiśya ca bhūpate
yādṛśenāpi bhāvena māmuddiśya dadāti yaḥ /
tādṛśaṃ tasya vai bhāvaṃ satyamevaṃ karomyaham
ṛṣīṇāṃ darśanātsparśādbhraṣṭaste pāpasaṃcayaḥ /
āgamiṣyasi yajñāṃte mama dehaṃ na saṃśayaḥ
evamābhāṣya taṃ venamaṃtarddhānaṃ gato hariḥ
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmyasaṃpūrtivarṇane/
cyavanacaritrasamāptau ca trayoviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0