Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 2.123

2.123.1

siddha uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi jñānarūpaṃ tavāgrataḥ /
jñānasya nāsti vai deho hastau pādau ca cakṣuṣī

2.123.2

nāsākarṇau na jñānasya nāsti caivāsthisaṃgrahaḥ /
kena dṛṣṭaṃ tu vai jñānaṃ kāni liṃgāni tasya vai

2.123.3

ākārairvarjitaṃ nityaṃ sarvaṃ vetti sa sarvavit /
divāprakāśakaḥ sūryo rātrau prakāśayecchaśī

2.123.4

gṛhaṃ prakāśayeddīpo lokamadhye sthitā amī /
tatpadaṃ kena vai dhāmnā dṛśyate śṛṇu sattama

2.123.5

na viṃdaṃti hi mūḍhāste mohitā viṣṇumāyayā /
kāyamadhye sthitaṃ jñānaṃ dhyānadīptamanaupamam

2.123.6

tatpadaṃ tena dṛśyeta caṃdrasūryādibhirna ca /
hastapādau vinā jñānamacakṣuḥ karṇavarjitam

2.123.7

tasya sarvatra gatirasti sarvaṃ gṛhṇāti paśyati /
sarvamāghrāti vipreṃdra śṛṇotyevaṃ na saṃśayaḥ

2.123.8

nāsti jñānasamo dīpaḥ sarvāṃdhakāranāśane /
svarge bhūmau ca pātāle sthāne sthāne ca dṛśyate

2.123.9

kāyamadhye sthitaṃ jñānaṃ na viṃdaṃti kubuddhayaḥ /
jñānasthānaṃ pravakṣyāmi yasmājjñānaṃ prajāyate

2.123.10

prāṇināṃ hṛdaye nityaṃ nihitaṃ sarvadā dvija /
kāmādīnsumahābhogānmahāmohādikāṃstathā

2.123.11

vivekavahninā sarvāndidhakṣati sadaiva yaḥ /
sarvaśāṃtimayobhūtvā iṃdriyārthaṃ pramarddayet

2.123.12

tatastu jāyate jñānaṃ sarvatattvārthadarśakam /
tattvamūlamidaṃ jñānaṃ nirmalaṃ sarvadarśakam

2.123.13

tasmācchāṃtiṃ kuruṣva tvaṃ sarvasaukhyapravarddhinīm /
samaḥ śatrau ca mitre ca yathātmani tathāpare

2.123.14

bhava svaniyato nityaṃ jitāhāro jiteṃdriyaḥ /
maitraṃ naiva prakartavyaṃ vairaṃ dūre parityajet

2.123.15

niḥsaṃgo niḥspṛho bhūtvā ekāṃtasthānamāśritaḥ /
sarvaprakāśako jñānī sarvadarśī bhaviṣyasi

2.123.16

ekasthānasthito vatsa trailokye yadbhaviṣyati /
vṛttāṃtaṃ vetsyasi tvaṃ tu matprasādānna saṃśayaḥ

2.123.17

kuṃjala uvāca-
siddhena tena me vipra jñānarūpaṃ prakāśitam /
tasya vākye sthito nityaṃ tadbhāvenāpi bhāvitaḥ

2.123.18

trailokye varttate yadyadekasthāne sthito hyaham /
tattadeva prajānāmi prasādāttasya sadguroḥ

2.123.19

etatte sarvamākhyātamātmavṛttāṃtameva hi /
anyatkiṃ te pravakṣyāmi tadbrūhi dvijasattama

2.123.20

cyavana uvāca-
kīrayoniṃ kathaṃ prāpto bhavāñjñānavatāṃ varaḥ /
tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi sarvasaṃdehanāśanam

2.123.21

kuṃjala uvāca-
saṃsargājjāyate pāpaṃ saṃsargātpuṇyameva hi /
tasmādvivarjayecchuddho bhavyaṃ viruddhameva ca

2.123.22

lubdhakenāpi pāpena kenāpyekaḥ śukaḥ śiśuḥ /
baṃdhayitvā samānīto vikrayārthaṃ samudyataḥ

2.123.23

cāṭukāṃra surūpaṃ taṃ paṭuvākyaṃ samīkṣya ca /
gṛhīto brāhmaṇaikena mama prītyā samarpitaḥ

2.123.24

jñānadhyānasthito nityamahameva dvijottama /
same bālasvabhāvena kautukātkarasaṃsthitaḥ

2.123.25

tasya kautukavākyairvā mugdho'haṃ dvijasattama /
śukasya putrarūpasya nityaṃ tatparamānasaḥ

2.123.26

māmevaṃ vadate sopi tātatāteti āsyatām /
snātuṃ gaccha mahābhāga devamarcaya sāṃpratam

2.123.27

ityādicāṭukairvākyairmāmevaṃ paribhāṣayet /
tasyavākyavinodena vismṛtaṃ jñānamuttamam

2.123.28

puṣpārthaṃ phalabhogārthaṃ gatohaṃ vanameva ca /
nītaḥ śuko biḍālena mama duḥkhasya hetave

2.123.29

mama saṃsargibhiḥ sarvairvayasyaiḥ sādhucāribhiḥ /
biḍālena hataḥ pakṣī tenaiva bhakṣito hi saḥ

2.123.30

śrutvā mṛtyuṃ gataṃ vipra śukaṃ taṃ cāṭukārakam /
mahatā duḥkhabhāvena asukhenātiduḥkhitaḥ

2.123.31

tasya duḥkhena mugdhosmi tīvreṇāpi supīḍitaḥ /
mahatā mohajālena baddho'haṃ dvijapuṃgava

2.123.32

prālapaṃ rāmacaṃdreti śukarājeti paṃḍita /
ślokarājeti taṃ vipra mohāccalitamānasaḥ

2.123.33

tato'haṃ duḥkhasaṃtaptaḥ saṃjātaḥ svenakarmaṇā /
viyogenāpi vipreṃdra śukasya śṛṇu sāṃpratam

2.123.34

vismṛtaṃ tanmayā jñānaṃ siddhenāpi prakāśitam /
saṃsmarañchokasaṃtaptastaṃ śukaṃ cāṭukārakam

2.123.35

vatsavatseti nityaṃ vai pralapañchṛṇu bhārgava /
gadyapadyamayairvākyaiḥ saṃskṛtākṣarasaṃyutaiḥ

2.123.36

tvāṃ vinā kaśca māṃ vatsa bodhayiṣyati sāṃpratam /
kathābhistu vicitrābhiḥ pakṣirājaprasādya mām

2.123.37

asminsunirjanodyāne vihāya kva gato bhavān /
kena doṣeṇa liptosmi tanme kathaya sāṃpratam

2.123.38

evaṃvidhairahaṃ vākyaiḥ karuṇaistaistu mohitaḥ /
evamādi pralapyāhaṃ śokenāpi supīḍitaḥ

2.123.39

mṛtohaṃ tena mohena tadbhāvenāpi mohitaḥ /
maraṇe yādṛśo bhāvo matiścāsīcca yādṛśī

2.123.40

tādṛśenāpi bhāvena jāto'haṃ dvijasattama /
garbhavāso mayā prāpto jñānasmṛtividhāyakaḥ

2.123.41

smṛtaṃ pūrvakṛtaṃ karma svayameva viceṣṭitam /
mayā pāpena mūḍhena kiṃ kṛtaṃ hyakṛtātmanā

2.123.42

garbhayogasamārūḍhaḥ punastaṃ ciṃtayāmyaham /
tena me nirmalaṃ jñānaṃ jātaṃ vai sarvadarśakam

2.123.43

gurostasya prasādācca prāptaṃ vai jñānamuttamam /
tasyavākyodakaiḥ svacchaiḥ kāyasya malameva ca

2.123.44

sabāhyābhyaṃtaraṃ vipra kṣālitaṃ nirmalaṃ kṛtam /
tiryaktvaṃ ca mayā prāptaṃ śukajātisamudbhavam

2.123.45

śukasya dhyānabhāvena maraṇe samupasthite /
tasminkāle mṛto vipra tadbhāvenāpi bhāvitaḥ

2.123.46

tādṛśo'smi punarjātaḥ śukarūpo mahītale /
maraṇe yādṛśo bhāvaḥ prāṇināṃ parijāyate

2.123.47

tādṛśāḥ syustu satvāste tadrūpāstatparāyaṇāḥ /
tadguṇāstatsvarūpāste bhāvabhūtā bhavaṃti hi

2.123.48

mṛtyakālasya vipreṃdra bhāvenāpi na saṃśayaḥ /
atulaṃ prāptavāñjñānamahamatra mahāmate

2.123.49

tena sarvaṃ vipaśyāmi yadbhūtaṃ yadbhaviṣyati /
vartamānaṃ mahāprājña jñānenāpi mahāmate

2.123.50

sarvaṃ vidāmyahaṃ hyatra saṃsthitopi na saṃśayaḥ /
tāraṇāya manuṣyāṇāṃ saṃsāre parivartatām

2.123.51

nāsti tīrthaṃ gurusamaṃ baṃdhacchedakaraṃ dvija /
etatte sarvamākhyātaṃ śṛṇu bhārgavanaṃdana

2.123.52

yattvayā pṛcchitaṃ vipra tatte sarvaṃ prakāśitam /
sthalajāccodakātsarvaṃ bāhyaṃ malaṃ praṇaśyati

2.123.53

janmāṃtarakṛtānpāpāngurutīrthaṃ praṇāśayet /
saṃsāratāraṇāyaiva jaṃgamaṃ tīrthamuttamam

2.123.54

viṣṇuruvāca-
śuka evaṃ mahāprājñaścyavanāya mahātmane /
tattvaṃ prakāśayitvā tu virarāma nṛpottama

2.123.55

etatte sarvamākhyātaṃ jaṃgamaṃ tīrthamuttamam /
varaṃ varaya bhadraṃ te yatte manasi varttate

2.123.56

vena uvāca-
nāhaṃ rājyasya kāmārthī nānyatkiṃcitprakāmaye /
sadeho gaṃtumicchāmi tava kāyaṃ janārdana

2.123.57

evaṃ varamahaṃ manye yadi dātumihecchasi /
viṣṇuruvāca-
yaja tvamaśvamedhena rājasūyena bhūpate

2.123.58

go bhū svarṇāmbudhānyānāṃ kuru dānaṃ mahāmate /
dānānnaśyati vai pāpaṃ brahmavadhyādighorakam

2.123.59

caturvargastu dānena siddhyatyeva na saṃśayaḥ /
tasmāddānaṃ prakartavyaṃ māmuddiśya ca bhūpate

2.123.60

yādṛśenāpi bhāvena māmuddiśya dadāti yaḥ /
tādṛśaṃ tasya vai bhāvaṃ satyamevaṃ karomyaham

2.123.61

ṛṣīṇāṃ darśanātsparśādbhraṣṭaste pāpasaṃcayaḥ /
āgamiṣyasi yajñāṃte mama dehaṃ na saṃśayaḥ

2.123.62

evamābhāṣya taṃ venamaṃtarddhānaṃ gato hariḥ

2.123.123

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmyasaṃpūrtivarṇane/
cyavanacaritrasamāptau ca trayoviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc