Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 2.122

2.122.1

viṣṇuruvāca-
kuṃjalo dharmapakṣī sa ityuktvā tānsutānprati /
virarāma mahāprājñaḥ kiṃcinnovāca tānprati

2.122.2

vaṭādhaḥstho dvijaśreṣṭhastamuvāca mahāśukam /
ko bhavāndharmavaktā hi pakṣirūpeṇa vartate

2.122.3

kiṃ vā devo'tha gaṃdharvaḥ kiṃ vā vidyādharo bhavān /
kasya śāpādimāṃ prāpto yoniṃ kīrasya pātakīm

2.122.4

kasmātte īdṛśaṃ jñānaṃ vartate'tīdriyaṃ śuka /
supuṇyasya tu kasyāpi kasya vai tapasaḥ phalam

2.122.5

kiṃ vā cchannena rūpeṇa anenāpi mahāmate /
kastvaṃ siddho'si devo vā tanme kathaya kāraṇam

2.122.6

kuṃjala uvāca-
bhoḥ siddha tvāmahaṃ jāne kulaṃ te gotramuttamam /
vidyāṃ tapaḥprabhāvaṃ ca yasmādbhramasi medinīm

2.122.7

sarvaṃ vipra pravakṣyāmi svāgataṃ tava suvrata /
upaviśyāsane puṇye chāyāmāśrayaśītalām

2.122.8

avyaktaprabhavo brahmā tasmājjajñe prajāpatiḥ /
brāhmaṇastu guṇairyukto bhṛgurbrahmasamo dvijaḥ

2.122.9

bhārgavo nāma tasyāsītsarvadharmārthatatvavit /
tasyānvaye bhavānvipra cyavanaḥ khyātimānbhuvi

2.122.10

nāhaṃ devo na gaṃdharvo nāhaṃ vidyādharaḥ punaḥ /
yohaṃ vipra pravakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu

2.122.11

kaśyapasya kule jātaḥ kaścidbrāhmaṇasattamaḥ /
vedavedāṃgatattvajñaḥ sarvakarmaprakāśakaḥ

2.122.12

vidyādhareti vikhyātaḥ kulaśīlaguṇairyutaḥ /
rājamānaḥ śriyā vipra ācāraistapasā tadā

2.122.13

saṃbabhūvuḥ sutāstasya vidyādharasya te trayaḥ /
vasuśarmā nāmaśarmā dharmaśarmā ca te trayaḥ

2.122.14

teṣāmahaṃ dharmaśarmā kaniṣṭho guṇavarjitaḥ /
vasuśarmā mama bhrātā vedaśāstrārthakovidaḥ

2.122.15

ācāreṇa susaṃpanno vidyādisuguṇaiḥ punaḥ /
nāmaśarmā mahāprājñastadvaccāsīdguṇādhikaḥ

2.122.16

ahameko mahāmūrkhaḥ saṃjātaḥ śṛṇu sattama /
vidyānāmuttamaṃ vipra bhāvamarthaṃ śubhaṃ kadā

2.122.17

na śṛṇomi na vai yāmi gurugehamanuttamam /
tatastu janako me tu māmevaṃ pariciṃtayet

2.122.18

dharmaśarmeti putrasya nāmāsya tu nirarthakam /
saṃjātaḥ kṣitimadhye tu na vidvānme guṇākaraḥ

2.122.19

iti saṃciṃtya dharmātmā māmuvāca suduḥkhitaḥ /
vraja putra gurorgehaṃ vidyārthaṃ parisādhaya

2.122.20

evamākarṇya tattasya piturvākyaṃ mayāśubham /
nāhaṃ tāta gamiṣyāmi gurorgehaṃ suduḥkhadam

2.122.21

yatra vai tāḍanaṃ nityaṃ bhrūbhaṃgādi ca krośanam /
annaṃ na dṛśyate tatra karmaṇā śṛṇusattama

2.122.22

divārātrau na nidrāsti nāsti sukhasya sādhanam /
tasmādduḥkhamayaṃ tāta na yāsye gurumaṃdiram

2.122.23

vidyākāryaṃ kariṣye na krīḍārthamahamutsukaḥ /
bhokṣye svapsye prasādātte kariṣye krīḍanaṃ pitaḥ

2.122.24

ḍiṃbhaiḥ sārddhaṃ sukhenāpi divārātramataṃdritaḥ /
māmuvāca sa dharmātmā mūḍhaṃ jñātvā suduḥkhitaḥ

2.122.25

vidyādhara uvāca-
mā putra sāhasaṃ kārṣīrvidyārthamudyamaṃ kuru /
vidyayā prāpyate saukhyaṃ yaśaḥ kīrtistathātulā

2.122.26

jñānaṃ svargaśca mokṣaśca tasmādvidyāṃ prasādhaya /
pūrvaṃ suduḥkhamūlā tu paścādvidyā sukhapradā

2.122.27

tasmātsādhaya putra tvaṃ vidyāṃ gurugṛhaṃ vraja /
piturvākyamakurvāṇo ahamevaṃ dinadine

2.122.28

yatrayatra sthito nityamarthahāniṃ karomyaham /
upahāsaḥ kṛto lokairmamavipra prakutsanam

2.122.29

mama lajjā samutpannā jīvanāśakarī tadā /
vidyārthamudyato vipra kaṃ guruṃ prārthayāmyaham

2.122.30

iti ciṃtāparo jāto duḥkhaśokasamākulaḥ /
kathaṃ vidyāmahaṃ jāne kathaṃ viṃdāmyahaṃ guṇān

2.122.31

kathaṃ me jāyate svargaḥ kathaṃ mokṣaṃ vrajāmyaham /
ityevaṃ ciṃtayanvipra vārddhakyamagamaṃ punaḥ

2.122.32

devatāyatane duḥkhī upaviṣṭastvahaṃ kadā /
madbhāgyaiḥ preritaḥ kaścitsiddha ekaḥ samāgataḥ

2.122.33

nirāśrayo jitāhāraḥ sadānaṃdastu niḥspṛhaḥ /
ekāṃtamāsthito vipra yogayukto jiteṃdriyaḥ

2.122.34

parabrahmaṇi saṃlīno jñānadhyānasamādhimān /
tamahaṃ saṃśrito vipra jñānarūpaṃ mahāmatim

2.122.35

ahaṃ śuddhena bhāvena bhaktyā namitakaṃdharaḥ /
namaskṛtya mahātmānaṃ puratastasya saṃsthitaḥ

2.122.36

dīnarūpo hyahaṃ jāto maṃdabhāgyastathā punaḥ /
tenāhaṃ pṛcchito vipra kasmādbhavānpraśocati

2.122.37

kenābhiprāyabhāvena duḥkhameva bhunakti vai /
tenetyuktosmi vipreṃdra jñāninā yoginā tadā

2.122.38

sumūḍhena mayā tasya pūrvavṛttāṃtameva hi /
tamevaṃ śrāvitaṃ sarvaṃ sarvajñatvaṃ kathaṃ vrajet

2.122.39

etadarthaṃ mahāduḥkhī bhavānmama gatiḥ sadā /
sa covāca mahātmā me sarvaṃ jñānasya kāraṇam

2.122.122

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmye cyavanacaritre dvāviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc