Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 1.50

1.50.1

bhīṣma uvāca-/
yatpuṇyamadhikaṃ loke sarvadā sarvasaṃmatam/
tadvadasvecchayā vipra yatkṛtaṃ pūrvapūrvakaiḥ

1.50.2

pulastya uvāca-/
ekadā tu dvijāḥ sarve vyāsaśiṣyāssahādarāt/
vyāsaṃ praṇamya papracchu dharmaṃ māṃ ca yathā bhavān

1.50.3

dvijā ūcuḥ-/
puṇyātpuṇyatamaṃ loke sarvadharmeṣu cottamam/
kiṃ kṛtvā mānavā svargaṃ bhuṃjate cākṣayaṃ vada

1.50.4

labhyaṃ cākaṣṭakaṃ śuddhaṃ varṇānāṃ martyavāsinām/
gurūṇāṃ ca laghūnāṃ ca sādhyamekaṃ kratuṃ vada

1.50.5

yadyatkṛtvā ca devānāṃ pūjyo nāke bhavennaraḥ/
tattadvada ca no brahmanprasādī bhava dharmataḥ

1.50.6

vyāsa uvāca-/
paṃcākhyānaṃ vadiṣyāmi śṛṇudhvaṃ tatra pūrvataḥ/
paṃcānāmekakaṃ kṛtvā viṃdenmokṣaṃ divaṃ yaśaḥ

1.50.7

pitrorarcā'tha patyuśca sāmyaṃ sarvajaneṣu ca/
mitrādroho viṣṇubhaktirete paṃca mahāmakhāḥ

1.50.8

prākpitrorarcayā viprā yaddharmaṃ sādhayennaraḥ/
na tatkratuśataireva tīrthayātrādibhirbhuvi

1.50.9

pitā dharmaḥ pitā svargaḥ pitā hi paramaṃ tapaḥ/
pitari prītimāpanne prīyaṃte sarvadevatāḥ

1.50.10

pitaro yasya tṛpyaṃti sevayā ca guṇena ca/
tasya bhāgīrathī snānamahanyahani vartate

1.50.11

sarvatīrthamayī mātā sarvadevamayaḥ pitā/
mātaraṃ pitaraṃ caiva yastu kuryātpradakṣiṇam

1.50.12

pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasuṃdharā/
jānunī ca karau yasya pitroḥ praṇamataḥ śiraḥ

1.50.13

nipataṃti pṛthivyāṃ ca sokṣayaṃ labhate divaṃ/
tayoścaraṇayoryāvadrajaścihnāni mastake

1.50.14

pratīke ca vilagnāni tāvatpūtaḥ sutastayoḥ/
pādāraviṃdasalilaṃ yaḥ pitroḥ pibate sutaḥ

1.50.15

tasya pāpakṣayaṃ yāti janmakoṭiśatārjitaṃ/
dhanyosau mānavo loke pūtosau sarvakalmaṣāt

1.50.16

vināyakatvamāpnoti janmanaikena mānavaḥ/
pitarau laṃghayedyastu vacobhiḥ puruṣādhamaḥ

1.50.17

niraye ca vasettāvadyāvadābhūtasaṃplavaṃ/
pitroranarcanaṃ kṛtvā bhuṃkte yastu sutādhamaḥ

1.50.18

krimikūpetha narake kalpāṃtamupatiṣṭhati/
rogiṇaṃ cāpi vṛddhaṃ ca pitaraṃ vṛttikarśitam

1.50.19

vikalaṃ netrakarṇābhyāṃ tyaktvā gacchecca rauravam/
aṃtyajātiṣu mleccheṣu cāṃḍāleṣvapi jāyate

1.50.20

pitrorapoṣaṇaṃ kṛtvā sarvapuṇyakṣayo bhavet/
nārādhya pitarau putrastīrthadevānbhajannapi

1.50.21

tayorna phalamāpnoti kīṭavadramate mahīm/
kathayāmi purāvṛttaṃ viprāḥ śṛṇuta yatnataḥ

1.50.22

yaṃ śrutvā na punarmohaṃ prayāsyatha punarbhuvi/
purāsīcca dvijaḥ kaścinnarottama iti smṛtaḥ

1.50.23

svapitarāvanādṛtya gatosau tīrthasevayā/
tataḥ sarvāṇi tīrthāni gacchato brāhmaṇasya ca

1.50.24

ākāśe snānacelāni praśuṣyaṃti dine dine/
ahaṃkāro'viśattasya mānase brāhmaṇasya ca

1.50.25

matsamo nāsti vai kaścitpuṇyakarmā mahāyaśāḥ/
ityukte cānane tasya ahadacca bakastadā

1.50.26

krodhāccaiveritastasya sa śaśāpa dvijo bakam/
papāta ca bakaḥ pṛthvyāṃ sa bhasmībhūtavigrahaḥ

1.50.27

bhīrdvijeṃdraṃ mahāmohaḥ prāviśaccāṃtakarmaṇi/
tataḥ pāpācca viprasya celaṃ khaṃ ca na gacchati

1.50.28

viṣādamagamatsadyastataḥ khaṃ tamuvāca ha/
gaccha bāḍava cāṃḍālaṃ mūkaṃ paramadhārmikam

1.50.29

tatra dharmaṃ ca jānīṣe kṣemaṃ te tadvaco bhavet/
khācca tadvacanaṃ śrutvā gatosau mūkamaṃdiram

1.50.30

śuśrūṣaṃtaṃ ca pitarau sarvāraṃbhāndadarśa saḥ/
dadataṃ śītakāle ca samyaguṣṇaṃ jalaṃ tayoḥ

1.50.31

tailatāpanatāṃbūlaṃ tathā tūlavatīṃ paṭīm/
nityāśanaṃ ca miṣṭānnaṃ dugdhakhaṃḍaṃ tathaiva ca

1.50.32

dāpayaṃtaṃ vasaṃte ca madhumālāṃ sugaṃdhikāṃ/
anyāni yāni bhogyāni kṛtyāni vividhāni ca

1.50.33

uṣṇe cāvījayatsopi nityaṃ ca pitarāvapi/
tatastayoḥ pracaryāṃ ca kṛtvā bhuṃktetha sarvadā

1.50.34

śramasya vāraṇaṃ kuryātsaṃtāpasya tathaiva ca/
ebhiḥ puṇyaiḥ sthito viṣṇustasya gehodare ciram

1.50.35

aṃtarikṣe ca krīḍaṃtamādhārastaṃbhavarjite/
tasyāpi bhavane nityaṃ sthitaṃ tribhuvaneśvaraṃ

1.50.36

viprarūpadharaṃ kāṃtaṃ nānyairbhūtaṃ ca satparam/
tejomayaṃ mahāsatvaṃ śobhayaṃtaṃ ca maṃdiraṃ

1.50.37

dṛṣṭvā vismayamāpanno vipraḥ provāca mūkakam/
vipra uvāca-/
āsannaṃ ca mamāgaccha tvayaivecchāmi śāśvataṃ

1.50.38

hitaṃ me sarvalokānāṃ tatvato vaktumarhasi/
mūka uvāca-/
pitrorarcāṃ karomyadya kathamāyāmi teṃtikaṃ

1.50.39

arcayitvā tu pitarau kṛtyaṃ te karavāṇi vai/
tiṣṭha me dvāradeśe ca ātithyaṃ te karomyaham

1.50.40

ityukte caiva cāṃḍāle cukopa brāhmaṇastadā/
brāhmaṇaṃ māṃ parityajya kiṃ kāryamadhikaṃ tava

1.50.41

mūka uvāca-/
kiṃ kupyasi vṛthā vipra na bakohaṃ tavādhunā/
kopassiddhyati te tāvadbakenānyatra kiṃcana

1.50.42

gagane snānaśāṭī te na śuṣyati na tiṣṭhati/
vacanaṃ khāttataḥ śrutvā madgṛhaṃ cāgato bhavān

1.50.43

tiṣṭha tiṣṭha vadiṣyāmi nocedgaccha pativratāṃ/
tāṃ ca dṛṣṭvā dvijaśreṣṭha dayitaṃ te phaliṣyati

1.50.44

tatastasyagṛhādviṣṇurdvijarūpadharo vibhuḥ/
vinissṛtya dvijaṃ prāha gehaṃ tasyāḥ prayāmyahaṃ

1.50.45

sa vimṛśya dvijaśreṣṭhastena sārdhaṃ cacāla ha/
gacchaṃtaṃ tamuvācedaṃ hariṃ vipreti vismitaḥ

1.50.46

kirthaṃ ca tvayā vipra cāṃḍālasya gṛhodare/
sadā saṃsthīyate tāta yoṣājanavṛte mudā

1.50.47

hariruvāca-/
idānīṃ mānasaṃ śuddhaṃ na bhūtaṃ bhavato dhruvam/
pativratādikaṃ dṛṣṭvā paścājjñāsyasi māṃ kila

1.50.48

vipra uvāca-/
pativratā ca kā tāta kiṃ vā tasyāśśrutaṃ mahat/
yenāhaṃ tatra gacchāmi kāraṇaṃ vada me dvija

1.50.49

hariruvāca-/
nadīnāṃ jāhnavī śreṣṭhā pramadānāṃ pativratā/
manuṣyāṇāṃ prajāpālo devānāṃ ca janārdanaḥ

1.50.1.50.50

pativratā ca yā nāri patyurnityaṃ hite ratā/
kuladvayasya puruṣānuddharetsā śataṃ śataṃ५०

1.50.51

svargaṃ bhunakti tāvacca yāvadābhūtasaṃplavaṃ/
svargādbhraṣṭo bhavedvāsyāḥ sārvabhaumo nṛpaḥ patiḥ

1.50.52

asyaiva mahiṣī bhūtvā sukhaṃ viṃdedanaṃtaraṃ/
punaḥ punaḥ svargarājyaṃ tasya tasyā na saṃśayaḥ

1.50.53

evaṃ janmaśataṃ prāpya aṃte mokṣo bhaveddhruvam/
vipra uvāca-/
pativratā bhavetkāvā tasyāḥ kiṃ vā ca lakṣaṇaṃ

1.50.54

brūhi me dvijaśārdūla yathā jānāmi tattvataḥ/
hariruvāca-/
putrācchataguṇaṃ snehādrājānaṃ ca bhayādatha

1.50.55

ārādhayetpatiṃ śauriṃ yā paśyetsā pativratā/
kārye dāsī ratau veśyā bhojane jananīsamā

1.50.56

vipatsu maṃtriṇī bhartuḥ sā ca bhāryā pativratā/
bharturājñāṃ na laṃghedyā mano vākkāyakarmabhiḥ

1.50.57

bhukte patyau sadā cātti sā ca bhāryā pativratā/
yasyāṃ yasyāṃtu śayyāyāṃ patiḥ svapiti yatnataḥ

1.50.58

tatra tatra ca sābharturarcāṃ karoti nityaśaḥ/
naiva matsaramāyāti na kārpaṇyaṃ na māninī

1.50.59

māne'māne samānaṃ ca yā paśyetsā pativratā/
suveṣaṃ yā naraṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ pitaraṃ sutaṃ

1.50.60

manyate ca paraṃ sādhvī sā ca bhāryā pativratā/
tāṃ gaccha dvijaśārdūla vadakāmaṃ yathā tava

1.50.61

tasya patnyo'ṣṭa tiṣṭhaṃti tanmadhye varavarṇinī/
rūpayauvanasaṃpannā dayāyuktā yaśasvinī

1.50.62

śubhā nāmeti vikhyātā gatvā tāṃ pṛccha te hitaṃ/
evamuktvā tu bhagavāṃstatraivāṃtaradhīyata

1.50.63

tasyaivādṛśyatāṃ dṛṣṭvā vismitobhūddvijastadā/
sa ca sādhvīgṛhaṃ gatvā papracchātha pativratāṃ

1.50.64

atithervacanaṃśrutvāgṛhānniḥsṛtyasaṃbhramāt/
dṛṣṭvā dvijaṃ satī tatra dvāradeśe sthitābhavat

1.50.65

tāṃ ca dṛṣṭvā dvijaśreṣṭha uvāca vacanaṃ mudā/
priyaṃ mamahitaṃ brūhi yathādṛṣṭaṃ tvameva hi

1.50.66

pativratovāca-/
sāṃprataṃ patyurarcāsti na cāsmākaṃ svataṃtratā/
paścātkāryaṃ kariṣyāmi gṛhāṇātithyamadya vai

1.50.67

vipra uvāca-/
mama dehe kṣudhā nāsti pipāsādya na ca śramaḥ/
abhīṣṭaṃ vada kalyāṇi nocecchāpaṃ dadāmi te

1.50.68

tamuvāca tadā sāpi na bakohaṃ dvijottama/
gaccha dharmatulādhāraṃ pṛccha taṃ te hitaṃ dvija

1.50.69

ityuktvā sā mahābhāgā prayayau ca gṛhodaram/
tatrāpaśyaddvijo vipraṃ yathā cāṃḍālaveśmani

1.50.70

vimṛśya vismayāpannastena sārdhaṃ yayau dvijaḥ/
tiṣṭhaṃtaṃ ca dvijaṃ taṃ ca sopaśyaddhṛṣṭamānasam

1.50.71

sa covāca mudā vipraṃ dṛṣṭvā taṃ tāṃ satīṃ ca saḥ/
deśāṃtare ca yadvṛttaṃ tayā ca kathitaṃ kila

1.50.72

kathaṃ jānāti madvṛttaṃ cāṃḍālopi pativratā/
ato me vismayastāta kimāścaryaṃ paraṃ mahat

1.50.73

hariuvāca-/
jñāyate kāraṇaṃ tāta sarveṣāṃ bhūtabhāvanaiḥ/
atipuṇyātsadācārādyatastvaṃ vismayaṃ gataḥ

1.50.74

kimuktaśca tayā tvaṃ ca vada tatsāṃprataṃ mune/
vipra uvāca-/
praṣṭuṃ dharmatulādhāraṃ sā ca māṃ samupādiśat

1.50.75

hariruvāca-/
āgaccha muniśārdūla ahaṃ gacchāmi taṃ prati/
gacchaṃtaṃ ca hariṃ prāha tulādhāraḥ kva tiṣṭhati

1.50.76

hariruvāca-/
janānāṃ nikaro yatra bahudravyasuvikraye/
vikrīṇāti ca krīṇāti tulādhārastatastataḥ

1.50.77

jano yavānrasaṃ snehaṃ kūṭamannasya saṃcayaṃ/
sarvaṃ tasya mukhādeva gṛhṇāti ca dadātyapi

1.50.78

satyaṃ tyaktvānṛtaṃ kiṃcitprāṇāṃte samupasthite/
noktaṃ naravaraśreṣṭhastenadharmatulādharaḥ

1.50.79

ityukte tu tamadrākṣīdvikrīṇaṃtaṃ rasānbahūn/
malapaṃkadharaṃ martyaṃ daṃtakuḍmalapaṃkilam

1.50.80

tatra vastudhanotthāṃ ca bhāṣaṃtaṃ vividhāṃ giram/
vṛtaṃ bahuvidhairmartyaiḥ strībhiḥ puṃbhiśca sarvataḥ

1.50.81

kathaṃ kathamiti prāha sa taṃ madhurayā girā/
dharmasya me samuddeśaṃ vada prāptoṃ'tikaṃ hi te

1.50.82

tulādhāra uvāca-/
yāvajjanāḥ pratiṣṭhaṃti mamaiva sannidhau dvija/
tāvanme svasthatā nāsti yāvacca rātriyāmakaḥ

1.50.83

taccopadeśamādāya gaccha dharmākaraṃ prati/
bakasya maraṇe doṣaṃ khe ca vastrāviśoṣaṇam

1.50.84

sarvaṃ tatra ca jānīṣe sajjanādrohakaṃ vraja/
tatra tasyopadeśena tava kāmaḥ phaliṣyati

1.50.85

ityuktvā tulādhāraḥ karoti krayavikrayau/
tathā tāta gamiṣyāmi sajjanādrohakaṃ prati

1.50.86

tulādhārasamuddeśānna jānāmi tadālayam/
hariruvāca-/
ehyāgaccha gamiṣyāmi tvayā sārddhaṃ ca tadgṛham

1.50.87

atha vartmani gacchaṃtamuvāca brāhmaṇo hariṃ/
vipra uvāca-/
tulādhāre ca na snānaṃ na devapitṛtarpaṇam

1.50.88

maladigdhaṃ ca gātraṃ tu sarvaṃ celamalakṣaṇam/
kathaṃ jānāti madvṛttaṃ deśāṃtarasamudbhavam

1.50.89

ato me vismayastāta sarvaṃ tvaṃ vada kāraṇam/
hariruvāca-/
satyena samabhāvena jitaṃ tena jagattrayam

1.50.90

tenātṛpyaṃta pitaro devā munigaṇaiḥ saha/
bhūtabhavya pravṛttaṃ ca tena jānāti dhārmikaḥ

1.50.91

nāsti satyātparo dharmo nānṛtātpātakaṃ param/
viśeṣe samabhāvasya puruṣasyānaghasya ca

1.50.92

arau mitrepyudāsīne mano yasya samaṃ vrajet/
sarvapāpakṣayastasya viṣṇusāyujyatāṃ vrajet

1.50.93

evaṃ yo vartate nityaṃ kulakoṭiṃ samuddharet/
satyaṃ damaḥ śamaścaiva dhairyaṃ sthairyamalobhatā

1.50.94

anāścaryamanālasyaṃ tasminsarvaṃ pratiṣṭhitam/
tena vai devalokasya naralokasya sarvaśaḥ

1.50.95

vṛttaṃ jānāti dharmajñastasyadehe sthito hariḥ/
loke tasya samo nāsti samaḥ satyārjaveṣu ca

1.50.96

sa ca dharmamayaḥ sākṣāttenaiva dhāritaṃ jagat/
dvija uvāca-/
jñātaṃ me tvatprasādācca tulādhārasya kāraṇam

1.50.97

adrohakasya yadvṛttaṃ tadbrūhi tvaṃ yadīcchasi/
hariruvāca-/
puraiva rājaputrasya kulastrīnavayauvanā

1.50.98

patnīva kāmadevasya śacīva vāsavasya ca/
tasya prāṇasamā bhāryā sundarī nāma sundarī

1.50.99

akasmātpārthivasyaiva kārye gantuṃ samudyataḥ/
manasālocitaṃ tena prāṇebhyopi garīyasīm

1.50.1.50.100

kasminsthāne sthāpayāmi yato rakṣā bhaveddhruvam/
ityālocyaiva sahasā tvāgatosya gṛhaṃ prati १००

1.50.101

uktaṃ ca tādṛśaṃ vākyaṃ śrutvā sa vismayaṃgataḥ/
na tātaste na ca bhrātā na cāhaṃ tava bāndhavaḥ

1.50.102

pitṛmātṛkulasyaiva tasyā na hi suhṛjjanaḥ/
kathaṃ ca madgṛhe tāta sthityā svastho bhaviṣyasi

1.50.103

etasminnantare tena coktaṃ vākyaṃ yathocitam/
loke tvatsadṛśo nāsti dharmajño vijitendriyaḥ

1.50.104

sa cāha taṃ ca sarvajñaṃ vaktuṃ nārhasi dūṣaṇam/
trailokyamohinīṃ bhāryāṃ kaḥ pumānrakṣituṃ kṣamaḥ

1.50.105

rājaputra uvāca-/
dharaṇyāṃ parivijñāya tvāgatohaṃ tavāntikam/
eṣā tiṣṭhatu te'gāre vrajāmi nijamandiram

1.50.106

ityukte sa punaḥ prāha nagare'sminpraśobhane/
bahukāmuka saṃpūrṇe kathaṃ rakṣā bhavetstriyāḥ

1.50.107

sa covāca punastaṃ ca kuru rakṣāṃ vrajāmyaham/
gṛhasthassaṅkaṭādāha dharmasya rājaputrakam

1.50.108

karomyanucitaṃ kāryaṃ svadāsyamucitaṃ hitam/
sadā caivedṛśī bhāryā sthātavyā madgṛhe pitaḥ

1.50.109

arakṣārakṣaṇe deva vadābhīṣṭaṃ kuru priyam/
mama talpe mayā sārdhaṃ śayānaṃ bhāryayā saha

1.50.110

manyase daivataṃ svaṃ cettiṣṭhennocettu gacchatu/
kṣaṇaṃ vimṛśya taṃ prāha rājaputraḥ punastadā

1.50.111

bāḍhametadvacastāta yathābhīṣṭaṃ tathā kuru/
tato bhāryāṃ jagādātha asya vākyācchivāśivam

1.50.112

kartavyaṃ ca na te doṣa ājñayā mama suṃdari/
etaduktvā gataḥ sopi bhūpateḥ śāsanātpituḥ

1.50.113

anaṃtaraṃ kṣapāyāṃ ca yaduktaṃ ca tathākṛtam/
yoṣitormadhyagaḥ sopi nityaṃ svapiti dhārmikaḥ

1.50.114

dharmānna calate sopi svabhāryāparabhāryayoḥ/
saṃsparśātsvastriyaścāsya kāmābhilaṣitaṃ manaḥ

1.50.115

tasyāḥ saṃsargataścaiva duhitaiva pramanyate/
stanau tasyāstu pṛṣṭhe ca lagantau ca punaḥpunaḥ

1.50.116

bālakasyeva putrasya stanau mātuḥ samanyate/
tasyā aṃgāni cāṃgeṣu lagaṃti ca punaḥpunaḥ

1.50.117

tato mātussutasyeva somanyata dine dine/
tasya yoṣāsusaṃsargo nivṛttastvabhavattataḥ

1.50.118

evaṃ saṃvatsarasyārddhe tatpatiścāgataḥ puraṃ/
apṛcchattaṃ ca lokeṣu tasyā vṛttamathoditam

1.50.119

kecidbhadraṃ bodhayanto yuvānopi suvismitāḥ/
kecidāhustvayā dattā tayā sārddhaṃ svapityasau

1.50.120

strīpuṃsorekasaṃsargātśāṃtatā tu kathaṃ bhavet/
tasyāṃ yasyābhilāṣosti na pṛṣṭassa vadedyuvā

1.50.121

lokānāṃ kuśrutirvārtā tena puṇyabalācchrutā/
janāpavādamokṣārthaṃ buddhistasyābhavacchubhā

1.50.122

dārūṇi svayamāhṛtyājijvalatsa mahānalam/
etasminnaṃtare tāta rājaputraḥ pratāpavān

1.50.123

āgamattadgṛhaṃ sadyaḥ sopaśyattaṃ ca yoṣitam/
protphullavadanāṃ nārīṃ praviṣādagataṃ naraṃ

1.50.124

anayormānasaṃ jñātvā rājaputrovadadvacaḥ/
kiṃ na saṃbhāṣase māṃ ca mitrakaṃ ciramāgatam

1.50.125

abravītsopi dharmātmā rājaputramanaṣṭadhīḥ/
yatkṛtaṃ duṣkaraṃ karma mayā tvaddhitakāraṇāt

1.50.126

sarvaṃ vyarthamahaṃ manye janānāṃ ca pravādataḥ/
adya vahnimahaṃ yāsye prapaśyaṃtu narāssurāḥ

1.50.127

ityuktvā sa mahābhāgaḥ praviveśa hutāśanam/
viśatastasya vahnau na kusumaṃ cikurālaye

1.50.128

nāṃgamasyānalodhākṣīnna ca vastraṃ na kuṃtalam/
khe ca devā mudā sarvesādhusādhviti cābruvan

1.50.129

apatanpuṣpavarṣāṇi tasya mūrdhni samaṃtataḥ/
yairyaiśca duṣkṛtaṃ vākyaṃ gaditaṃ tāvubhau prati

1.50.130

teṣāṃ mukhe prajāyaṃte kuṣṭhāni vividhāni ca/
tatrāgatya ca devāśca vahnerākṛṣyataṃ mudā

1.50.131

apūjayansupuṣpaiśca munayo vismayaṃ gatāḥ/
sarvairmunivarairevaṃ manuṣyairvividhaistadā

1.50.132

arcyate tu mahātejāḥ sa ca sarvānapūjayat/
sajjanādrohakaṃ nāma kṛtaṃ devāsurairnṛbhiḥ

1.50.133

tasya pādarajaḥ pūtā sasyapūrṇā dharābhavat/
surāścāhuśca taṃ tatra bhāryā te saṃpragṛhyatām

1.50.134

etasya sadṛśo loke na bhūto na bhaviṣyati/
nāstīti sāṃprataṃ pṛthvyāṃ kāmalobhājitaḥ pumān

1.50.135

devāsuramanuṣyāṇāṃ rakṣasāṃ mṛgapakṣiṇām/
kīṭādīnāṃ ca sarveṣāṃ kāma eṣa sudurjayaḥ

1.50.136

kāmāllobhāttathākrodhānnityaṃ sattveṣu jāyate/
saṃsārabaṃdhakaḥ kāmo hyakāmo na kvacidbhavet

1.50.137

anenaiva jitaṃ sarvaṃ bhuvanāni caturdaśa/
amuṣya hṛdaye nityaṃ vāsudevo mudāsthitaḥ

1.50.138

evaṃ spṛṣṭvātha dṛṣṭvā taṃ manuṣyāḥ sarvakalmaṣāt/
pūyaṃte hyanaghāścaiva labhaṃte cākṣayāṃ divam

1.50.139

evamuktvā gatā devā vimānaiśca divaṃ mudā/
manuṣyāḥ prayayustuṣṭā daṃpatī svagṛhaṃ tathā

1.50.140

divyaṃ cakṣustadā tasya cāsīddevānsa paśyati/
trailokyasya ca vārttāṃ ca jānāti līlayā bhṛśam

1.50.141

tatastasya ca vīthyāṃ ca dṛṣṭastena sahaiva saḥ/
sa papraccha mudā taṃ ca dharmoddeśaṃ hitaṃ vada

1.50.142

sajjanādroha uvāca-/
gaccha bāḍava dharmajña vaiṣṇavaṃ puruṣottamam/
taṃ ca dṛṣṭvā tvabhīṣṭaṃ te sāṃprataṃ ca phaliṣyati

1.50.143

bakasya nidhanaṃ yadvā vastrasyāśoṣaṇaṃ tathā/
jānīṣe cāparo yaśca kāmaste'sti hṛdisthitaḥ

1.50.144

etacchrutvā tu vacanamāgato vaiṣṇavaṃ prati/
viṣṇurūpadvijenaiva sārddhaṃ tena mudā yayau

1.50.145

apaśyatpuruṣaṃ śuddhaṃ jvalaṃtaṃ ca puraḥsthitam/
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ dīpyamānaṃ svatejasā

1.50.146

abravītsa ca dharmātmā dhyānasthaṃ ca hareḥ priyam/
vadano yadyadvṛttaṃ vai dūrāttvāṃ cāgato hyaham

1.50.147

vaiṣṇava uvāca-/
prasannaste suraśreṣṭho dānavārīśvaraḥ sadā/
dṛṣṭvā tvāṃ ca mano'smākaṃ hṛṣyatīvādhunā dvija

1.50.148

kalyāṇaṃ cātulaṃ tedya phaliṣyati manorathaḥ/
suravartmani te nityaṃ celaṃ śuṣyati nānyathā

1.50.149

dṛṣṭvā devaṃ suraśreṣṭhaṃ mama gehe hariṃ sthitam/
ityukte vaiṣṇavenātha sa tu taṃ punabravīt

1.50.1.50.150

kvāsau viṣṇuḥ sthito nityaṃ darśayādya prasādataḥ/
vaiṣṇava uvāca-/
asmindevagṛhe ramye praviśya parameśvaram१५०

1.50.151

taṃ dṛṣṭvā kilbiṣāddhorānmucyase janmabaṃdhānat/
tasya tadvacanaṃ śrutvā praviśya sadanaṃ prati

1.50.152

apaśyattaṃ dvijaṃ viṣṇuṃ tiṣṭhaṃtaṃ padmatalpake/
śirasaiva pravaṃdyātha jagrāha caraṇau mudā

1.50.153

prasādī bhava deveśa na jñātastvaṃ purā mayā/
ihāmutra ca deveśa tavāhaṃ kiṃkaraḥ prabho

1.50.154

anugrahaśca me dṛṣṭo bhavato madhusūdana/
rūpaṃ te draṣṭumicchāmi yadi cāsti kṛpā mayi

1.50.155

viṣṇuruvāca-/
asti me tvayi bhūdeva priyatvaṃ ca sadaiva hi/
snehātpuṇyavatāmeva darśanaṃ kāritaṃ mayā

1.50.156

darśanātsparśanāddhyānātkīrtanādbhāṣaṇāttathā/
sakṛtpuṇyavatāmeva svargaṃ cākṣayamaśnute

1.50.157

nityameva tu saṃsargātsarvapāpakṣayo bhavet/
bhuktvā sukhamanaṃta ca maddehe pravilīyate

1.50.158

snātvā ca puṇyatīrtheṣu dṛṣṭvā māṃ caiva sarvataḥ/
dṛṣṭvā puṇyavatāṃ deśānmama dehe vilīyate

1.50.159

kathayitvā kathāṃ puṇyāṃ lokānāmagrataḥ sadā/
sa caiva naraśārdūla maddehe pravilīyate

1.50.160

upoṣya vāsaresmākaṃ śrutvā maccaritaṃ dhruvam/
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā maddehe pravilīyate

1.50.161

atyaṃtaghoṣaṇo nṛtyagītavādyādikaissadā/
nāmasmarandvijaśreṣṭha maddehe pravilīyate

1.50.162

madbhaktastīrthabhūtaśca tvameva bakamāraṇāt/
yatpāpaṃ tasya mokṣāya sakhe sthitvā uvāca ha

1.50.163

gaccha mūkaṃ mahātmānaṃ tīrthaṃ puṇyavatāṃ varam/
mūkasya darśanāttāta sarve dṛṣṭā mahājanāḥ

1.50.164

teṣāṃ ca darśanādeva tathā saṃbhāṣaṇānmama/
mamasaṃparkabhāvācca madgṛhaṃ cāgato bhavān

1.50.165

janmakoṭisahasrebhyo yasya pāpakṣayo bhavet/
sa māṃ paśyati dharmajño yathā tena prasannatā

1.50.166

mamaivānugrahādvatsaahaṃdṛṣṭastvayānagha/
tasmādvaraṃ gṛhāṇa tvaṃ yatte manasi vartate

1.50.167

vipra uvāca-/
asmākaṃ sarvathā nātha mānasaṃ tvayi tiṣṭhatu/
tvadṛte sarvalokeśa kadācinna tu rocatām

1.50.168

mādhava uvāca-/
yasmādetādṛśī buddhiḥ sphurate te sadānagha/
tasmānmatsadṛśānbhogānmadgehe saṃpralapsyase

1.50.169

kiṃtu te pitarau pūjāmāpnuto na tvayānagha/
pūjayitvā tu pitarau paścādyāsyasi mattanum

1.50.170

tayorniśśvāsavātena manyunā ca bhṛśaṃ punaḥ/
tapaḥ kṣarati te nityaṃ tasmātpūjaya tau dvija

1.50.171

manyurnipatate yasminputre pitrośca nityaśaḥ/
tannirayaṃ nābādhehaṃ na dhātā na ca śaṃkaraḥ

1.50.172

tasmāttvaṃ pitarau gaccha kuru pūjāṃ prayatnataḥ/
tatastvaṃ hitayoreva prasādānmatpadaṃ vraja

1.50.173

ityukte tu dvijaśreṣṭhaḥ punarāha jagadgurum/
prasanno yadi me nātha rūpaṃ svaṃ darśayācyuta

1.50.174

tato dvijapraṇayataḥ prasannahṛdayo vaśī/
rūpaṃ svaṃ darśayāmāsa brahmaṇyo brahmakarmaṇe

1.50.175

śaṃkhacakragadāpadmadhāraṇaṃ puruṣottamam/
kāraṇaṃ sarvalokasya tejasā pūrayajjagat

1.50.176

praṇamya daṃḍavadvipra uvāca punaracyutam/
adya me saphalaṃ janma adya me cakṣuṣī śive

1.50.177

adya me ca karau ślāghyau dhanyohaṃ jagadīśvara/
adya me puruṣā yāṃti brahmalokaṃ sanātanam

1.50.178

naṃdaṃti bāṃdhavā medya tvatprasādājjanārdana/
idānīṃ ca prasiddhā me sarve caiva manorathāḥ

1.50.179

kiṃtu me vismayo nātha mūkādi jñānino bhṛśam/
kathaṃ jānaṃti madvṛttaṃ deśāṃtaramupasthitam

1.50.180

tasya gehodarākāśe sthito viprotiśobhanaḥ/
tathā pativratā gehe tulādhāraśirasyapi

1.50.181

tathā mitrādrohakasya tvaṃ ca vaiṣṇavamaṃdire/
anugrahācca me vipra tattvato vaktumarhasi

1.50.182

śrībhagavānuvāca-/
pitrorbhaktaḥ sadā mūkaḥ pativratā śubhā ca sā/
satyavādī tulādhāraḥ samaḥ sarvajaneṣu ca

1.50.183

lobhakāmajidadroho madbhakto vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ/
saṃprītohaṃ guṇaireṣāṃ tiṣṭhāmyāvasathe mudā

1.50.184

bhāratīkamalābhyāṃ ca sahito dvijasattama/
vipra uvāca-/
mahāpātakisaṃsargānnarāścaivātipātakāḥ

1.50.185

iti jalpaṃti dharmajñāḥ smṛtiśāstreṣu sarvadā/
purāṇāgamavedeṣu kathaṃ tvaṃ tiṣṭhase gṛhe

1.50.186

śrībhagavānuvāca-/
kalyāṇānāṃ ca sarveṣāṃ karttā mūko jagattraye/
vṛttastho yopi cāṇḍālastaṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ

1.50.187

mūkasya sadṛśo nāsti lokeṣu puṇyakarmataḥ/
pitrorbhaktipare nityaṃ jitaṃ tena jagattrayam

1.50.188

tayorbhaktyā tvahaṃ tuṣṭaḥ sarvadevagaṇaiḥ saha/
tiṣṭhāmi dvijarūpeṇa tasya gehodare ca khe

1.50.189

tathā pativratā gehe tulādhārasya maṃdire/
adrohakasya bhavane vaiṣṇavasya ca veśmani

1.50.190

sadā tiṣṭhāmi dharmajña muhūrtaṃ na tyajāmyaham/
tena paśyaṃti māṃ nityaṃ ye tvanye pāpakṛjjanāḥ

1.50.191

puṇyatvācca tvayā dṛṣṭo mamānugrahakāraṇāt/
pitrorbhaktiparaḥ śuddhaścāṃḍālo devatāṃ gataḥ

1.50.912

tasmāttena saha prītyā tiṣṭhāmi tasya maṃdire/
punaḥ punaḥ kathālāpaṃ karomi dvijanaṃdana

1.50.193

tasya vai mānase nityaṃ varte'hatabhāvanaḥ/
sa tajjānāti tvadvṛttaṃ tathā pativratādayaḥ

1.50.194

teṣāṃ vṛttaṃ vadiṣyāmi śṛṇu tvaṃ cānupūrvaśaḥ/
yacchrutvā sarvathā martyo mucyate janmabaṃdhanāt

1.50.195

piturmātuḥ paraṃ tīrthaṃ devadeveṣu naiva hi/
pitrorarcā kṛtā yena sa eva puruṣottamaḥ

1.50.196

pitrorājñā ca devasya gurorājñā samaṃ phalaṃ/
ārādhanāddivo rājyaṃ bādhayā rauravaṃ vrajet

1.50.197

sa cāsmākaṃ hṛdistho'pi tasyāhaṃ hṛdaye sthitaḥ/
āvayoraṃtaraṃ nāsti paratreha ca matsamaḥ

1.50.198

madagre matpure ramye sarvaiśca bāṃdhavaiḥ saha/
sabhuṃjītākṣayaṃ bhogamaṃte mayi ca līyate

1.50.199

ataeva hi mūkosau vārttāṃ trailokyasaṃbhavām/
jānāti naraśārdūla eṣa te vismayaḥ kutaḥ

1.50.1.50.200

dvija uvāca-/
mohādajñānato vāpi na kṛtvā piturarcanaṃ/
jñātvā vā kiṃ ca kartavyaṃ sadasajjagadīśvara२००

1.50.201

śrībhagavānuvāca-/
dinaikaṃ māsapakṣau vā pakṣārdhaṃ vātha vatsaraṃ/
pitrorbhaktiḥ kṛtā yena sa ca gacchenmamālayaṃ

1.50.202

kārayitvā manaḥ kaṣṭamavaśyaṃ narakaṃ vrajet/
na kṛtā vākṛtā vā syātpitrorarcā paraṃ purā

1.50.203

vṛṣotsargaṃ naraḥ kṛtvā pitṛbhakti phalaṃ labhet/
annaṃ vastraṃ tathā gavyaṃ sāmiṣaṃ ca nirāmiṣam

1.50.204

sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ jñātibhyo yatpradīyate/
sarvasvena kṛtaṃ śrāddhaṃ yena putreṇa dhīmatā

1.50.205

jātismaratvaṃ prāpnoti pitṛbhaktiphalaṃ labhet/
śrāddhātparo mahāyajñastrailokye tu na vidyate

1.50.206

atra yaddīyate kiṃcitsarvaṃ cākṣayamaśnute/
anyasmiṃścāyutaṃ viddhi jñātibhyo lakṣamucyate

1.50.207

piṇḍe koṭiguṇaṃ proktaṃ dvijāyānantamucyate/
gaṃgājale gayāyāṃ ca prayāge puṣkare tathā

1.50.208

vārāṇasyāṃ siddhakuṃḍe gaṃgāsāgara saṃgame/
annapiṃḍaṃ pradadyādyastasya muktirbhaveddhruvam

1.50.209

pitaraścākṣayaṃ svargaṃ labhaṃte janmanaḥ phalam/
bhāgīrathyāṃ viśeṣeṇa yastu dadyāttilodakam

1.50.210

muktimārgaṃ sa cāpnoti piṃḍadāne tu kiṃ punaḥ/
nadītīreṣu sāhasraṃ nade tvayutamiṣyate

1.50.211

sāmānyaphalasaṃsargācchrāddhaṃ śataguṇaṃ bhavet/
amāyāṃ ca yugādyāyāṃ grahaṇe sūryacaṃdrayoḥ

1.50.212

pārvaṇaṃ kurute yastu sokṣayaṃ lokamaśnute/
pitarastasya tuṣyaṃti sarve samāyutaṃ prati

1.50.213

āśiṣaṃ dayitaṃ datvā bhogyaṃ cānaṃtamātmaje/
tataḥ parvaṇi putraiśca karttavyaṃ pārvaṇaṃ mudā

1.50.214

pitroryajñamimaṃ kṛtvā mucyate janmabaṃdhanāt/
ahanyahani yacchrāddhaṃ nityaśrāddhamiti smṛtam

1.50.215

śraddhayā kārayedyastu so'kṣayaṃ lokamaśnute/
tathaivāparapakṣe ca kāmyaśrāddhaṃ vidhānataḥ

1.50.216

kṛtvā kāmaṃ sa cāpnoti yadvā manasi vartate/
āṣāḍhīmavadhiṃ kṛtvā yastu pakṣastu paṃcamaḥ

1.50.217

tatra śrāddhaṃ prakurvīta kanyāṃ gacchatu vā na vā/
kanyāṃ gate savitari yānyahāni tu ṣoḍaśa

1.50.218

kratubhistāni tulyāni samāpta varadakṣiṇaiḥ/
kāmyaśrāddhaṃ mahāpuṇyamidaṃ tasyāgataṃ śivam

1.50.219

abhāvātkṛṣṇapakṣādau tulāyāṃ kartumarhati/
amāvṛścikamāyāti nairāśyaṃ pitaro gatāḥ

1.50.220

punaḥsvabhavanaṃ yāṃti śāpaṃ datvā sudāruṇam/
pitṛśāpena putrasya naṣṭaṃ sarvamiti smṛtam

1.50.221

dhanaṃ putrā yaśaḥ kāmyamabhīṣṭamāyureva ca/
sarvāṇyetāni labhyaṃte janmajanmasu mānavaiḥ

1.50.222

pitṝṇāṃ ca vareṇaiva tasmānmainaṃ parityajet/
vivāhavratayajñādau kṛtvā nāṃdīmukhaṃ dvijaḥ

1.50.223

akṣayaṃ labhate puṇyaṃ gotraṃ tasya pravarddhate/
etadviparyayo yasya sa yāti narakaṃ naraḥ

1.50.224

kulakṣayo bhavettasya sa jīvo duḥkhito bhavet/
tatastu pūjayedagre gaṇeśaṃ śaṃbhunaṃdanam

1.50.225

paraṃ ṣoḍaśamātṝśca tatpaścātpitṛsaṃcayam/
nāṃdīmukheṣu sarveṣu prapitāmahapūrvakam

1.50.226

nāṃdīmukhe dvijānsarvānsthāpayetprāṅmukhānsudhīḥ/
uccārayennamovākyaṃ svadhā cānyatra yojayet

1.50.227

grahaṇe caṃdrasūryasya datvā piṃḍodakaṃ naraḥ/
akṣayaṃ labhate svargaṃ pitṝṇāṃ puṣṭivarddhanam

1.50.228

tatra snānaṃ na kuryādyaḥ śaktyā piṃḍodakaṃ naraḥ/
na dadāti pitṝṇāṃ tu cāṃḍālatvaṃ sa gacchati

1.50.229

sarvaṃ bhūmisamaṃ dānaṃ sarve vyāsasamā dvijāḥ/
sarvaṃ gaṃgāsamaṃ toyaṃ rāhugraste niśākare

1.50.230

iṃdorlakṣaguṇaṃ proktaṃ daśalakṣaṃ tu bhāskare/
gaṃgātoye tu saṃprāpta iṃdoḥ koṭī raverdaśa

1.50.231

gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam/
tatphalaṃ jāhnavīsnāne rāhugraste niśākare

1.50.232

caṃdrasūryagrahe caiva avagāhati jāhnavīṃ/
sa snātassarvatīrtheṣu kimarthamaṭate mahīm

1.50.233

sūryagrahaḥ sūryavāre some somagrahastathā/
cūḍāmaṇiriti khyātastatrānaṃtaphalaṃ smṛtam

1.50.234

samupoṣya tayoḥ pūrve puṇyatīrthe tu yaḥ pumān/
datvā piṃḍodakaṃ dānaṃ satyaloke pratiṣṭhitaḥ

1.50.235

dvija uvāca-/
pitureva mahāyajñaḥ śrāddhaṃ ca bhavateritaṃ/
tātā paścimakālādau kiṃ karttavyaṃ sutena hi

1.50.236

kiṃ kṛtvā ca paraṃ śreyo janmajanmasu labhyate/
putreṇa dhīmatā deva yatnato vaktumarhasi

1.50.237

śrībhagavānuvāca-/
pūrve vayasi saṃprāpte pitā putra iti smṛtaḥ/
uttare ca sutastātaḥ pālanānna tu pūjanāt

1.50.238

devavatpūjayettātaṃ snehaṃ kuryācca putravat/
na laṃghayedvacastasya manasāpi kadācana

1.50.239

āturasya pituḥ putro yastu kuryātpratikriyāṃ/
sokṣayaṃ labhate svargaṃ sadā devaiḥ prapūjyate

1.50.240

mumūrṣorapitā tasya paśyato mṛtyulakṣaṇam/
kṛtvā ca yajanaṃ putro devānāṃ tulyatāṃ vrajet

1.50.241

vidhinānaśane naiva pituḥ svargaṃ dadāti yaḥ/
putrasya tasya dhīrasya śṛṇu vakṣyāmi yadguṇam

1.50.242

aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca/
bhavedanaśane puṇyaṃ tīrthakoṭiguṇaṃ tayoḥ

1.50.243

bhāgīrathyā jale caiva yo mṛtaḥ puruṣottamaḥ/
payodhararasaṃ māturna pibenmuktatāṃ vrajet

1.50.244

vārāṇasyāṃ tyajedyastu prāṇāṃścaiva yadṛcchayā/
abhīṣṭaṃ ca phalaṃ bhuktvā maddehe pravilīyate

1.50.245

yā gatiryogayuktānāṃ munīnāmūrddhvaretasāṃ/
sā gatistyajataḥ prāṇānbrahmaputreṣu saptasu

1.50.246

lohitasya viśeṣeṇa tīrottarasamāśritaḥ/
vidhinā yastyajetprāṇānsa ca matsamatāṃ vrajet

1.50.247

tasyaiva corvaśīkeśe puṇyatīrthe dvijottama/
mṛtotpannaḥ samāpnoti sarvaṃ doṣairna lipyate

1.50.248

gṛhasyābhyaṃtare yasya prāṇatyāgo bhaveddhruvam/
yāvadgraṃthirgṛhe tiṣṭhettāvadbaṃdho bhave tanau

1.50.249

hāyanehāyane cāpi ekaikaṃ parihīyate/
paśyatāṃ putrabaṃdhūnāṃ vaṃdhane nāsti niṣkṛtiḥ

1.50.1.50.250

parvate kānane durge sthāne vā jalavarjite/
mṛto durgatimāpnoti kīṭādau jāyate punaḥ २५०

1.50.251

saṃskāraśca bhavedyasya mṛtasya paravāsare/
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi kuṃbhīpāke pratiṣṭhati

1.50.252

aspṛśyasparśanādeva ucchiṣṭaḥ patito mṛtaḥ/
suciraṃ narake sthitvā mlecchajātiṣu jāyate

1.50.253

tathaiva bahukīṭeṣu jāyate sattvajātiṣu/
tasmānna cirakāleṣu jānīyātpuṇyapātakam

1.50.254

puṇyātpuṇyaprayogaiśca sarveṣāṃ martyavāsinām/
maraṇe yā gatiḥ puṃsāṃ gatirbhavati tādṛśī

1.50.255

puṇyatīrthe mṛto yastu viṣṇornāmāni ciṃtayan/
pāpātpūto vrajetsvargaṃ sarvadoṣairna lipyate

1.50.256

piturmṛtasya dehaṃ tu vahedyastu suto balī/
padepadeśvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam

1.50.257

prākcitau ca piturdehe mukhāgniṃ kārayetsutaḥ/
vidhinā maṃtrapūtena paścāddehaṃ dahetpunaḥ

1.50.258

lobhamohasamāyuktaṃ pāpapuṇyasamāvṛtam/
daheyaṃ sarvagātrāṇi divyānlokānsa gacchatu

1.50.259

dagdhvā ca laṃghayetputropyasthisaṃcayanaṃ prati/
daśāhe samanuprāpte cārdravastraṃ parityajet

1.50.260

chitvā ca lohitaṃ celaṃ vahnau cātha jale kṣipet/
tataścaikādaśāhe ca śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

1.50.261

pretasya dehapuṣṭyarthaṃ brāhmaṇaikaṃ tu bhojayet/
dānaṃ dadyācca vidhivadvastraṃ pīṭhaṃ ca pādukām

1.50.262

sarvopakaraṇaistulyaṃ dharādigajavājikam/
kṛṣṇāṃ gāṃ ca pradadyāttu sarvapāpavimuktaye

1.50.263

caturthāhe tripakṣe ca ṣaṇmāse cābdike tathā/
dvādaśa pratimāsyāni śrāddhānye tāni ṣoḍaśa

1.50.264

yasyaitāni na saṃtīha yathāśakti ca śraddhayā/
piśācatvaṃ sthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi

1.50.265

abdamaṃbughaṭaṃ dadyādannaṃ cāmiṣasaṃyutaṃ/
nityānityamabhāvācca kṣapanmāsaṃ kṣamāpayet

1.50.266

sapiṃḍīkaraṇaśrāddhaṃ gate saṃvatsare budhaḥ/
pārvaṇasya vidhānena kārayeddvijasattamaḥ

1.50.267

piturabdamaśaucaṃ syānmātuḥ ṣaṇmāsameva ca/
trimāsaṃ tu striyaścaiva tadarddhaṃ bhrātṛputrayoḥ

1.50.268

sapiṃḍānāmaśaucaṃ syādyāvadgehe sa tiṣṭhati/
putrasya yanniṣiddhaṃ tu śṛṇu tāta vadāmyaham

1.50.269

brahmacārī sadācārī na gacchecca striyaṃ kvacit/
saptaghaṭyāḥ paraṃ caiva navaghaṭyāśca pūrvataḥ

1.50.270

sa kālaḥ kutapo jñeyaḥ pitṝṇāṃ dattamakṣayam/
śrāddhe trīṇi pavitrāṇi dauhitraṃ kutapastilāḥ

1.50.271

trīṇi cātra praśaṃsaṃti satyamakrodhamatvarām/
sāyaṃ saṃdhyāṃ parānnaṃ ca punarbhojanamaithunam

1.50.272

dānaṃ pratigrahaṃ caiva śrāddhaṃ kṛtvā vivarjayet/
akartavyaśataṃ kṛtvā śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

1.50.273

tacca kartavyatāmeti svayamuktaṃ viriṃcinā/
śṛṇu putra purāvṛttaṃ bahūnāṃ ca vadāmyaham

1.50.274

gurorgohananaṃ kṛtvā daduḥ śrāddhaṃ yayurdivam/
teṣāṃ ca kīrttanādeva śrāddhaṃ bhavati cākṣayam

1.50.275

vasiṣṭhasya muneḥ śiṣyā brāhmaṇāssapta suvratāḥ/
pitṛśrāddhe samāyāte homadhenuṃ guroḥ priyām

1.50.276

prārthayitvā gṛhaṃ nītvā saptabhirbhrātṛbhirmudā/
gavyārthaṃ pitṛyajñe tāṃ dhenuṃ hatvā vimṛśya ca

1.50.277

dadurmāṃsaṃ ca vipre ca śeṣaṃ viprāṃstvabhojayan/
samāpya pitṛkarmāṇi vatsaṃ saṃgṛhyate dvijāḥ

1.50.278

gurau samarpayāmāsurdhenurvyāghreṇa bhakṣitā/
tatastaporbalādeva jñātvā teṣāṃ ca kāraṇam

1.50.279

sa śaśāpa tataḥ śiṣyāṃścāḍālāśca bhaviṣyatha/
vepamānāstato viprāḥ kṛtāṃjalipuṭāḥ sthitāḥ

1.50.280

dhenormāṃsaṃpradātāraḥ pitṛkṛtye sadānagha/
akartavyasahasrāṇi mahāṃti pātakāni ca

1.50.281

kurvaṃtaḥ pitṛkāryeṣu pāpātpūtā divaṃ gatāḥ/
śrutaṃ bahuvidhaṃ nātha mukhātte ca purātanam

1.50.282

kṣaṃtumarhasi dharmajña śāpasyāṃto vidhīyatām/
vasiṣṭha uvāca-/
śāpo votha yathā pāpmā na tu dharmavicāraṇāt

1.50.283

cāṃḍālādau samutpannāḥ purāvṛttaṃ smariṣyatha/
na ca vo jñānalopaśca smṛtiśāstramanaṣṭakam

1.50.284

pāpayoniṃ samuttīrya paścānmokṣaṃ gamiṣyatha/
tataḥ prāṇānparityajya guruśāpāttu te dvijāḥ

1.50.285

jātāścāṃḍālayonau tu sarve jñānasamanvitāḥ/
stanyaṃ taistu na pītaṃ vai smaradbhiḥ pūrvajanma tat

1.50.286

mṛtā jātā mṛgāḥ sarve cakravākāḥ punarvane/
haṃsāstu mānase tīrthe śuklā jātāḥ punardvijāḥ

1.50.287

mumūrṣavo mahābhāgā mṛtāste khedakāraṇāt/
tasminkāle mahārājo dharmaketuriti smṛtaḥ

1.50.288

yayau snātuṃ tatastīrthaṃ sadāraḥ saparicchadaḥ/
tato haṃsāstrayo mohādrājyaṃ bhogyaṃ tu yoṣitaḥ

1.50.289

bhakṣyāṇi ciṃtayaṃtaśca lokāṃtaramayustadā/
jñātvā vedaṃ ca vedāṃgaṃ mokṣaṃ yāsyāmahe vayam

1.50.290

ciṃtayaṃto gatā anye tato lokāṃtaraṃ prati/
atha trayo nṛpā jātāścatvāro viprasattamāḥ

1.50.291

kurukṣetre tato vedānvedāṃgāni samaṃtataḥ/
tapobalādvidaṃti sma vārtāṃ cāmutra ceha ca

1.50.292

trayo rājakule jātā rājāno madamohitāḥ/
jñānalopātparaṃ lokaṃ na jānaṃti hitāhitam

1.50.293

te ca viprāśca saṃdehādāhūya ceṭakaṃ svakam/
rājño gaccha svakārpaṇyātpatraṃ dehi ca saṃbhramāt

1.50.294

sapta vyādhā daśārṇeṣu mṛgāḥ kālaṃjare girau/
cakravākāḥ śaradvīpe haṃsāḥ sarasi mānase

1.50.295

tepi jātāḥ kurukṣetre brāhmaṇā vedapāragāḥ/
prasthitā dūtamadhvānaṃ yūyaṃ kimavasīdatha

1.50.296

gṛhītvā ceṭako lekhaṃ rājñastu samadarśayat/
dṛṣṭvā lekhaṃ tu rājāno rājyaṃ tyaktvā yayurdvijān

1.50.297

śrutvā vākyaṃ tatasteṣāṃ gatāste ca tapodhanāḥ/
acireṇaiva kālena mokṣaṃ yātāśca taissaha

1.50.298

ya idaṃ śṛṇuyācchrāddhe saptavyādhādikaṃ dvija/
akṣayaṃ cānnapānaṃ ca pitṝṇāmupatiṣṭhati

1.50.299

dvija uvāca-/
vittahīnasya viprasya pitṛkāryaṃ kathaṃ bhavet/
tapasvino vanasthasya gṛhasthasya ca keśava

1.50.1.50.300

bhagavānuvāca-/
tṛṇakāṣṭhārjanaṃ kṛtvā prārthayitvā varāṭakam/
karoti pitṛkāryāṇi tato lakṣaguṇaṃ bhavet ३००

1.50.301

akartavyaṃ śataṃ kṛtvā pitṛśrāddhaṃ karoti yaḥ/
sarvapāpakṣayastasya svargaṃ yāti ca mānavaḥ

1.50.302

sarvābhāve pitṛtithau gobhyo ghāsaṃ dadāti yaḥ/
phalaṃ ca piṃḍadānasya saṃprāpnotyadhikaṃ naraḥ

1.50.303

purā vairāṭaviṣaye rurodātīva dīnakaḥ/
pitṛtithau svayaṃ prāpte sarvābhāvācca roditi

1.50.304

ruditvā suciraṃ sopi papraccha kovidaṃ dvijaṃ/
brahmanpitṛtithāvadya kiṃsvitkṛtvā hitaṃ bhavet

1.50.305

varāṭakaśca me nāsti dhanaṃ brahmavidāṃvara/
upadeśaṃ ca me dehi yena dharme sthito hyaham

1.50.306

dvija uvāca-/
gaccha śīghraṃ vane tāta muhūrte kutape'dhunā/
ghāsaṃ pitaramuddiśya gave dehīti satvaram

1.50.307

tatastasyopadeśena gṛhītvā ghāsapūlakam/
gave datvā yathāhṛṣṭaḥ puṣṭyarthaṃ pitureva ca

1.50.308

etatpuṇyaprasādena gatosau suramaṃdiram/
svargaṃ ca suciraṃ bhuktvā utpanno dhanināṃ kule

1.50.309

dhanavānsa purā puṇyātpitṛyajñasya kāraṇāt/
sa dadāti pituḥ piṃḍaṃ sarvasvena dhanena ca

1.50.310

tatraikajanmanobhyāsādgatosau viṣṇumaṃdiram/
bhuktvānantasukhaṃ tatra sārvabhaumobhavannṛpaḥ

1.50.311

pitṛyajñātparo yasmāddharmo nāsti kathaṃcana/
tasmātsarvaprayatnena śaktyā kuryādamatsaraḥ

1.50.312

yaḥ paṭheddharmasaṃtānaṃ janānāmagrato naraḥ/
viṣṇupadyā jale snānaṃ prati loke ca labhyate

1.50.313

janmajanmakṛto yena mahāpātakasaṃcayaḥ/
tatsarvaṃ pralayaṃ yāti sakṛduccarite śrute

1.50.50

iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe paṃcākhyānonāma paṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc