Navasāhasāṅkacarita · Chapter 12
atha mānavamīnalakṣmaṇo maṇiparyaṅkagatasya tasya sā
apatat phaṇirājakanyakā jagadekābharaṇam smṛteḥ pathi //
vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu
janitotkalikāśataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata //
muhur aṅgalatāvivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnyavilokanena ca
kṣitibhartur upāntavartinā madanākalpakam anvamīyata //
kadalīdaladattamāruto hṛdayanyastamṛṇālakandalaḥ
atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ //
abhavad dvayam eva bhūpateḥ smarataptasya manovinodanam
sudṛśaḥ saḥ karātithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stanacandanāṅkitaḥ //
madanāntarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa
stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudī viśadakṣaumatirohitānanaḥ //
atha pārśvacareṇa sādaraṃ mṛdusaṃvāhitapādapallavaḥ
saḥ kuraṅgadṛśeva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata //
svapuropavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapnaprathena pārthivaḥ
avataṃsitahemapaṅkajām atha tām aṅkagatāṃ vyalokayat //
abhikāntam apāṅgapātinā jitanīlābjadalena cakṣuṣā
dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍukapolamaṇḍalam //
śaradindumarīcinirmalaṃ vigaladvepathunā stanāṃśukam
muhur ākṣipatīm alakṣitam ślathamuktāvalayena pāṇinā //
navapallavakāntinā kim apy acirāvāsitapuṣpaketunā
lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukhacandrāṃśusaṭāṃ smitacchaṭām //
jagadekavilokanotsave vapuṣi svedakaṇair alaṅkṛtām
uditām iva mandarāhatāt udadher lagnasudhālavāṃ śriyam //
valitāhitaniḥsahāṅguli svakaraśleṣaviśeṣakampini
pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāmakuce vilocane //
atibhāsuraratnakuṇḍalām atikāntāyatahāramaṇḍalām
jaghanaślathahemamekhalām asameṣor adhidevatām iva //
atha sasmitam āttavepathuḥ patito manmathapatriṇāṃ pathi
iti tāṃ praṇayārdragirā saḥ kilāmbhojamukhīm avocat //
valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarīkāntam idaṃ tavānanam
ayi nīlapayodhalekhayā saḥ pariṣvaṅgam ivendumaṇḍalam //
idam aṅgadavartinā karair maṇinā ruddham iveritaṃ hriyā
na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalitāṅgi kā gatiḥ //
idam ardhavilokitādharaṃ madhurāpāṅgataraṅgitekṣaṇam
śriyam ātanute sitāsitaṃ sutanu tryaśruvilokitaṃ tava //
militas tava gaṇḍalekhayā sudati svedalavārdrapatrayā
kim api spṛhaṇīya eṣa me marudāsannadivāntaśītalaḥ //
ayam utpalaḥpatralocane tava bimbādharapāṭalacchaviḥ
avalokaya kartum īhate padam astācalacūlake raviḥ //
duritaghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūrusāratheḥ
smaralakṣmi vihāyasāmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane //
aravindakareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapāśukam
idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitenāparadigvadhūṃ prati //
karuṇārpitalocanaṃ mithaḥ kramaviśleṣagaladbisāṅkuram
idam ārdrayatīva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ //
avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate
dyumaṇiḥ prabhayā, śriyāmbujaṃ priyayā sāśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ //
idam ambarapalvalodarād atitāmradyuti kāladantinā
ravivāriruhaṃ nirasyate kanakasnigdhamayūkhakesaram //
paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāgahṛte vivasvati
dig iyaṃ śatamanyulāñchitā bhavati śyāmamukhī mitodari //
iha bhānty atilohitātapa stabakāḥ paśya vanāntabhūmayaḥ
tapanānugamotsavāṅkitā dinalakṣmyeva padaiḥ sayāvakaiḥ //
madirākṣi puro 'valokyatām aparasyāmayamānato diśi
stimitām avagāhate gatiṃ gurugotraskhalitākulo raviḥ //
amunā śatapatrabandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam
samam adriguhāmukhasthitais timirais tat tad itaḥkaṭākṣitam //
viramannayi pallavādhare suravīthīpathiko virocanaḥ
ayam astagirer niṣīdati svakarāmṛṣṭaśilātale tale //
iyam aśrutaraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakravadhūr vimuñcati
navakuṅkumalohite ravau dayite cāndraviyogaviklave //
calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā
kṛtapaṅkajakuḍmalāñjalir nalinī kāntam itīva yācate //
anupuñjitapiṅgadīdhiti drutalākṣāruṇadarpaṇopamam
parato 'stagirer idaṃ galaty anavadyāṅgi pataṅgamaṇḍalam //
sarale saha vārijaśriyā nibhṛtaṃ kvāpi gataḥ sa bhāskaraḥ
vada tena vinābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya natāṅgi neṣyati //
sphuṭavidrumarājinaikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ
sudati tvadapāṅgapaṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati //
paripiñjaritāsitāmbarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ
ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛtasandhyātapakuṅkumair diśaḥ //
kṣaṇadābhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī
kupiteva nivartate javāt ativācālavihaṅganūpuram //
tava caṇḍi viḍamayaty adas tanusandhyātapaliptam ambujam
maṇikuṇḍalakāntisaṅkarāt idam ātāmrakapolam ānanam //
uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī
dinabhartur itīva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam //
nihitaṃ balidīpakeṣu tat tapanenāśu mahaḥ kṛśodari
svaśarasphuritaṃ manobhuvā tava savṛīḍavilokiteṣv iva //
atasīkusumopamaṃ mukhe tad anu tvatkucacūcukadyuti
atha bālatamālamāṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ //
tarukoṭaramūkaśārikaṃ nijanīḍāṅkanilīnakokilam
karabhoru sanidrabarhiṇaṃ pramododyānam idaṃ nimīlati //
prasṛtair girikandarodarāt idam indīvaradāmakāntibhiḥ
adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padmasaraś ca dantibhiḥ //
timirāñjanabhaktiśobhinā dhavalenāyatapakṣmapaṅktinā
amunā bhavatīva cakṣuṣā kumudenaiti rucaṃ kumudvatī //
udarasthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum ivāsphuṭaṃ vacaḥ
kamalasya nilīya niścalaṃ dalasandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ //
tarale 'tisitāsitadyutāv iha dolāyitam īkṣaṇadvaye
likhitāgarupatralekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ //
uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgurakeśi bhāty adaḥ
atigāḍhadinoṣṇajanmabhiḥ paritaḥ svedalavair ivāṅkitam //
śabalaṃ śaśalāñchanatviṣā satamaḥ paśya mahendradiṅmukham
acalendrasutāsmitacchavi churitaṃ kaṇṭham umāpater iva //
ahirājasute vilokyatām iyam indoḥ prathamodgatā kalā
ayi bhāti yayā indradiṅmukhe pramadevārdranakhāṅkarekhayā //
yadi kautukam āyatekṣane na cirād eva sudhārdrayānayā
aravindadaladyutau kare mṛdu līlāvalayaṃ karomi te //
anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavānanam
nabhasaḥ sahasāṅkam eṣa yan na kalaṅkatrapayādhirohati //
idam udgatam indumaṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat
tvam ivācchakapolamaṇḍala sphuṭakālāgarupatram ānanam //
vigalattimirāṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīratārake
iha paśya niśāvadhūmukhe sphurati śvetamarīcikuṇḍalam //
ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvaralocane tamaḥ
kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā ivālayaḥ //
idam añjananīlam āhataṃ pihitāśaṃ tuhināṃśunā karaiḥ
acalendraguhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ(?) //
masṛṇollasadaṃśumaṇḍala chalataḥ paśya divaḥkṛte 'nayā
iyam indusamudgakādito niśayā hāralateva kṛṣyate //
yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkarapatralocane
tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkumakandapāṇḍunā //
prasṛteva vilocanodare tilake saṅkuciteva cāndena
kaliteva natāṅgi lakṣyate tava muktāvalayeṣu candrikā //
kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā
vidhineva vibhinnasaṃpuṭas tava lāvaṇyasudhāsamudgakaḥ //
hṛtamugdhamadhūkaśobhayor anayoḥ pannagalokakaumudi
tava candrakalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśakutūhalād iva //
ayam indumukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ
anayaiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅgalāñchanas //
dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smaramaurvīlatayā tanūdari
śaśineritayā samucchrite pulinādrau ca payodhavelayā //
kṛtacāṭuśataiḥ parasparaṃ makarandārdrarajaḥsugandhiṣu
sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkaravāsaveśmasu //
marutā suhṛdeva vījitaṃ kumudāmodamucā śanair itaḥ
svapiti praṇayārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ //
ayi cakravadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini
iha sākṣitayālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati //
iti bhūtalavāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ
praviveśa tayāsamaṃ kila pramanāḥ kelinagendrakandaram //
jhaṭiti sphuṭabhāvasaṅkarāṃ madhurāmaṅgalatāṃ dadhānayā
śaśikāntaśilātalaṃ tataḥ saḥ kilādhyāsta tayā yuvānvitaḥ //
tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulakālaṅkṛtapīvarastanīm
saḥ kilāñcitacāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūlavṛttitām //
atha mantharalocanaṃ hriyā vinamatsmeramukhaḥ smitānncitam
so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinnakapolam ānanam //
yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilaikṣat
likhiteva kilāsta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilāharat //
parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇendīvarareṇurūṣitam
sudṛśaḥ śamavāripaṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata //
atha tāṃ śithilīkṛtatrapām asamapremahṛtaḥ kileśvaraḥ
smarakelikalārasajñatām anayadyūthapatir vaśām iva //
śithilākulakeśapāśayā parimṛṣṭārdrakapolapatrayā
viralādhararatnarāgayā sulabhasvedamukhendubimbayā //
truṭitojjhitahāralekhayā nibiḍāśleṣakṛśāṅgarāgayā
asamagranakhāṅgamaṇḍita stanavinyastasakampahastayā //
adhikādhikajātalajjayā mṛdumīlannayanatribhāgayā
atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilāpat phaṇirājakanyayā //
dadatā nalinīdalānilaṃ vikasatsvedakaṇe kucadvaye
caturaṃ kila dīrghacakṣuṣas tad anu klāntir anena cicchide //
atha satrapayā dhṛtāṃśukāṃ jaghanasrastavisūtramekhalām
avataṃsitalocanotpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca //
sudṛśaḥ saḥ kilānyataścutaṃ(?) svapade maulimaṇiṃ nyaveśayat
akaroc ca kilāruṇāṅgulir lalitāvartanakuñcitān kacān //
paśyātra darpaṇatale likhitā mayeyaṃ patrāvalī taruṇi te valitānaneti
svapnāntarapraṇayajalpitam ātmabhartur aśrūyata smitamukhena ramāṅgadena //
atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭajāṅgaṇapādapasthitena
viracitadayitāsamāgamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā //
jhaṭiti vigate svapnāyātapriyānavasaṅgame puno 'pi tathā tatpratyāśānimīlitalocanaḥ
likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam //
Original text: Navasāhasāṅkacarita · Edition: Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0