Narasimha Purana · Chapter 7

mārkaṇḍeyena muninā kathaṃ mṛtyuḥ parājitaḥ
etad ākhyāhi me sūta tvayaitat sūcitaṃ purā //

idaṃ tu mahad ākhyānaṃ bharadvāja śṛṇuṣva me
śṛṇvantu ṛṣayaś ceme purāvṛttaṃ bravīmy aham //

kurukṣetre mahāpuṇye vyāsapīṭhe varāśrame
tatrāsīnaṃ munivaraṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ munim //

kṛtasnānaṃ kṛtajapaṃ muniśiṣyaiḥ samāvṛtam
vedavedārthatattvajñaṃ sarvaśāstraviśāradam //

praṇipatya yathānyāyaṃ śukaḥ paramadhārmikaḥ
imam evārtham uddiśya taṃ papraccha kṛtāñjaliḥ //

yam uddiśya vayaṃ pṛṣṭās tvayātra munisaṃnidhau
narasiṃhasya bhaktena kṛtatīrthanivāsinā //

mārkaṇḍeyena muninā kathaṃ mṛtyuḥ parājitaḥ
etad ākhyāhi me tāta śrotum icchāmi te 'dhunā //

mārkaṇḍeyena muninā yathā mṛtyuḥ parājitaḥ
tathā te kathayiṣyāmi śṛṇu vatsa mahāmate //

śṛṇvantu munayaś ceme kathyamānaṃ mayādhunā
macchiṣyāś caiva śṛṇvantu mahad ākhyānam uttamam //

bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpanno mṛkaṇḍur nāma vai sutaḥ
sumitrā nāma vai patnī mṛkaṇḍos tu mahātmanaḥ //

dharmajñā dharmaniratā patiśuśrūṣaṇe ratā
tasyāṃ tasya suto jāto mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ //

bhṛgupautro mahābhāgo bālatve 'pi mahāmatiḥ
vavṛdhe vallabho bālaḥ pitrā tatra kṛtakriyaḥ //

tasmin vai jātamātre tu āgamī kaścid abravīt
varṣe dvādaśame pūrṇe mṛtyur asya bhaviṣyati //

śrutvā tanmātṛpitarau duḥkhitau tau babhūvatuḥ
vidūyamānahṛdayau taṃ nirīkṣya mahāmate //

tathāpi tatpitā tasya yatnāt kāle kriyāṃ tataḥ
cakāra sarvāṃ medhāvī upanīto guror gṛhe //

vedān evābhyasann āste guruśuśrūṣaṇodyataḥ
svīkṛtya vedaśāstrāṇi sa punar gṛham āgataḥ //

mātāpitṛn namaskṛtya pādayor vinayānvitaḥ
tasthau tatra gṛhe dhīmān mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ //

taṃ nirīkṣya mahātmānaṃ satprajñaṃ ca vicakṣaṇam
duḥkhitau tau bhṛśaṃ tatra tanmātāpitarau śucā //

tau dṛṣṭvā duḥkham āpannau mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ
uvāca vacanaṃ tatra kimarthaṃ duḥkham īdṛśam //

sadaitat kuruṣe mātas tātena saha dhīmatā
vaktum arhasi duḥkhasya kāraṇaṃ mama pṛcchataḥ //

ityuktā tena putreṇa mātā tasya mahātmanaḥ
kathayām_asa tat sarvam āgamī yad uvāca ha //

tac chrutvāsau muniḥ prāha mātaraṃ pitaraṃ punaḥ
pitrā sārdhaṃ tvayā mātar na kāryaṃ duḥkham aṇv api //

apaneṣyāmi bho mṛtyuṃ tapasā nātra saṃśayaḥ
yathā cāhaṃ cirāyuḥ syāṃ tathā kuryām ahaṃ tapaḥ //

ity uktvā tau samāśvāsya pitarau vanam abhyagāt
vallīvaṭaṃ nāma vanaṃ nānāṛṣiniṣevitam //

tatrāsau munibhiḥ sārdham āsīnaṃ svapitāmaham
bhṛguṃ dadarśa dharmajñaṃ mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ //

abhivādya yathānyāyaṃ munīṃś caiva sa dhārmikaḥ
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā tasthau tatpurato damī //

gatāyuṣaṃ tato dṛṣṭvā pautraṃ bālaṃ mahāmatiḥ
bhṛgur āha mahābhāgaṃ mārkaṇḍeyaṃ tadā śiśum //

kimāgato 'si putrātra pitus te kuśalaṃ punaḥ
mātuś ca bāndhavānāṃ ca kim āgamanakāraṇam //

ity evam ukto bhṛguṇā mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ
uvāca sakalaṃ tasmai ādeśivacanaṃ tadā //

pautrasya vacanaṃ śrutvā bhṛgus tu punar abravīt
evaṃ sati mahābuddhe kiṃ tvaṃ karma cikīrṣasi //

bhūtāpahāriṇaṃ mṛtyuṃ jetum icchāmi sāṃpratam
śaraṇaṃ tvāṃ prapanno 'smi tatropāyaṃ vadasva naḥ //

nārāyaṇam anārādhya tapasā mahatā suta
ko jetuṃ śaknuyān mṛtyuṃ tasmāt taṃ tapasārcaya //

tam anantam ajaṃ viṣṇum acyutaṃ puruṣottamam
bhaktapriyaṃ suraśreṣṭhaṃ bhaktyā tvaṃ śaraṇaṃ vraja //

tam eva śaraṇaṃ pūrvaṃ gatavān nārado muniḥ
tapasā mahatā vatsa nārāyaṇam anāmayam //

tatprasādān mahābhāga nārado brahmaṇaḥ sutaḥ
jarāṃ mṛtyuṃ vijityāśu dīrghāyur vardhate sukham //

tam ṛte puṇḍarīkākṣaṃ nārasiṃhaṃ janārdanam
kaḥ kuryān mānavo vatsa mṛtyusattānivāraṇam //

tam anantam ajaṃ viṣṇuṃ kṛṣṇaṃ jiṣṇuṃ śriyaḥ patim
govindaṃ gopatiṃ devaṃ satataṃ śaraṇaṃ vraja //

narasiṃhaṃ mahādevaṃ yadi pūjayase sadā
vatsa jetāsi mṛtyuṃ tvaṃ satataṃ nātra saṃśayaḥ //

uktaḥ pitāmahenaivaṃ bhṛguṇā punar abravīt
mārkaṇḍeyo mahātejā vinayāt svapitāmaham //

ārādhyaḥ kathitas tāta viṣṇur viśveśvaraḥ prabhuḥ
kathaṃ kutra mayā kāryam acyutārādhanaṃ guro
yenāsau mama tuṣṭas tu mṛtyuṃ sadyo 'paneṣyati //

tuṅgabhadreti vikhyātā yā nadī sahyaparvate
tatra bhadravaṭe vatsa tvaṃ pratiṣṭhāpya keśavam //

ārādhaya jagannāthaṃ gandhapuṣpādibhiḥ kramāt
hṛdi kṛtvendriyagrāmaṃ manaḥ saṃyamya tattvataḥ //

hṛtpuṇḍarīke deveśaṃ śaṅkhacakragadādharam
dhyāyann ekamanā vatsa dvādaśākṣaram abhyasan //

imaṃ mantraṃ hi japato devadevasya śārṅgiṇaḥ
prīto bhavati viśvātmā mṛtyuṃ yenāpaneṣyati //

ityuktas taṃ praṇamyātha sa jagāma tapovanam //

sahyapādodbhavāyās tu bhadrāyās taṭam uttamam
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam //

gulmaveṇulatākīrṇaṃ nānāmunijanākulam
tatra viṣṇuṃ pratiṣṭhāpya gandhadhūpādibhiḥ kramāt //

pūjayām_asa deveśaṃ mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
pūjayitvā hariṃ tatra tapas tepe suduṣkaram //

nirāhāro munis tatra varṣam ekam atandritaḥ
mātroktakāle tv āsanne dine tatra mahāmatiḥ //

snātvā yathoktavidhinā kṛtvā viṣṇos tathārcanam
hṛdi kṛtvendriyagrāmaṃ viśuddhenāntarātmanā //

āsanaṃ svastikaṃ baddhvā kṛtvāsau prāṇasaṃyamam
oṃkāroccāraṇād dhīmān hṛtpadmaṃ sa vikāsayan //

tanmadhye ravisomāgni maṇḍalāni yathākramam
kalpayitvā hareḥ pīṭhaṃ tasmin deśe sanātanam //

pītāmbaradharaṃ kṛṣṇaṃ śaṅkhacakragadādharam
bhāvapuṣpaiḥ samabhyarcya manas tasmin niveśya ca //

brahmarūpaṃ hariṃ dhyāyaṃs tato mantram udīrayat
oṃ namo bhagavate vāsudevāya //

ity evaṃ dhyāyatas tasya mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ
manas tatraiva saṃlagnaṃ devadeve jagatpatau //

tato yamājñayā tatra āgatā yamakiṃkarāḥ
pāśahastās tu taṃ netuṃ viṣṇudūtais tu te hatāḥ //

śūlaiḥ prahanyamānās tu dvijaṃ muktvā yayus tadā
vayaṃ nivartya gacchāmo mṛtyur evāgamiṣyati //

yatra naḥ svāmino nāma lokanāthasya śārṅgiṇaḥ
ko yamas tatra mṛtyur vā kālaḥ kalayatāṃ varaḥ //

āgatya svayam evāha mṛtyuḥ pārśvaṃ mahātmanaḥ
mārkaṇḍeyasya babhrāma viṣṇukiṃkaraśaṅkayā //

te 'py udyamyāśu muśalān āyasān viṣṇukiṃkarāḥ
viṣṇvājñayā haniṣyāmo mṛtyum adyeti saṃsthitāḥ //

tato viṣṇvarpitamanā mārkaṇḍeyo mahāmatiḥ
tuṣṭāva praṇato bhūtvā devadevaṃ janārdanam //

viṣṇunaivoditaṃ yat tat stotraṃ karṇe mahātmanaḥ
subhāṣitena manasā tena tuṣṭāva mādhavam //

nārāyaṇaṃ sahasrākṣaṃ padmanābhaṃ purātanam
praṇato 'smi hṛṣīkeśaṃ kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

govindaṃ puṇḍarīkākṣam anantam ajam avyayam
keśavaṃ ca prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

vāsudevaṃ jagadyoniṃ bhānuvarṇam atīndriyam
dāmodaraṃ prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

śaṅkhacakradharaṃ devaṃ channarūpiṇam avyayam
adhokṣajaṃ prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

vārāhaṃ vāmanaṃ viṣṇuṃ narasiṃhaṃ janārdanam
mādhavaṃ ca prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

puruṣaṃ puṣkaraṃ puṇyaṃ kṣemabījaṃ jagatpatim
lokanāthaṃ prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ jagadyonim ayonijam
viśvarūpaṃ prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

sahasraśirasaṃ devaṃ vyaktāvyaktaṃ sanātanam
mahāyogaṃ prapanno 'smi kiṃ me mṛtyuḥ kariṣyati //

ity udīritam ākarṇya stotraṃ tasya mahātmanaḥ
apayātas tato mṛtyur viṣṇudūtaiś ca pīḍitaḥ //

iti tena jito mṛtyur mārkaṇḍeyena dhīmatā
prasanne puṇḍarīkākṣe nṛsiṃhe nāsti durlabham //

mṛtyuṃjayam idaṃ puṇyaṃ mṛtyupraśamanaṃ śubham
mārkaṇḍeyahitārthāya svayaṃ viṣṇur uvāca ha //

ya idaṃ paṭhete bhaktyā trikālaṃ niyataḥ śuciḥ
nākāle tasya mṛtyuḥ syān narasyācyutacetasaḥ //

hṛtpadmamadhye puruṣaṃ purāṇaṃ nārāyaṇaṃ śāśvatam ādidevam
saṃcintya sūryād api rājamānaṃ mṛtyuṃ sa yogī jitavāṃs tadaiva //