Language

ENहिગુ
Scripture Library

Narasimha Purana · Chapter 58

58.1

kṣatrādīnāṃ pravakṣyāmi yathāvad anupūrvaśaḥ
yena yena pravartante vidhinā kṣatriyādayaḥ //

58.2

rājyasthaḥ kṣatriyaś caiva prajā dharmeṇa pālayet
kuryād adhyayanaṃ samyag yajed yajñān yathāvidhi //

58.3

dadyād dānaṃ dvijāgryebhyo dharmabuddhisamanvitaḥ
svadāranirato nityaṃ paradāravivarjitaḥ //

58.4

nītiśāstrārthakuśalaḥ saṃdhivigrahatattvavit
devabrāhmaṇabhaktaś ca pitṛkāryaparas tathā //

58.5

dharmeṇaiva jayaṃ kāṅkṣed adharmaṃ parivarjayet
uttamāṃ gatim āpnoti kṣatriyo 'thaivam ācaran //

58.6

gorakṣākṛṣivāṇijyaṃ kuryād vaiśyo yathāvidhi
dānadharmaṃ yathāśaktyā guruśuśrūṣaṇaṃ tathā //

58.7

lobhadambhavinirmuktaḥ satyavāg anasūyakaḥ
svadāranirato dāntaḥ paradāravivarjitaḥ //

58.8

dhanair viprān samarceta yajñakāle tvarānvitaḥ
yajñādhyayanadānāni kuryān nityam atandritaḥ //

58.9

pitṛkāryaṃ ca tatkāle narasiṃhārcanaṃ tathā
etad vaiśyasya karmoktaṃ svadharmam anutiṣṭataḥ //

58.10

etad āsevamānas tu sa svargī syān na saṃśayaḥ
varṇatrayasya śuśrūṣāṃ kuryāc chūdraḥ prayatnataḥ //

58.11

dāsavad brāhmaṇānāṃ ca viśeṣeṇa samācaret
ayācitaṃ pradātavyaṃ kṛṣiṃ vṛttyartham ācaret //

58.12

grahāṇāṃ māsikaṃ kāryaṃ pūjanaṃ nyāyadharmataḥ
dhāraṇaṃ jīrṇavastrasya viprasyocchiṣṭamārjanam //

58.13

svadāreṣu ratiṃ kuryāt paradāravivarjitaḥ
purāṇaśravaṇaṃ viprān narasiṃhasya pūjanam //

58.14

tathā vipranamaskāraṃ kāryaṃ śraddhāsamanvitam
satyasaṃbhāṣaṇaṃ caiva rāgadveṣavivarjanam //

58.15

itthaṃ kurvan sadā śūdro manovākkāyakarmabhiḥ
sthānam aindram avāpnoti naṣṭapāpas tu puṇyabhāk //

58.16

varṇeṣu dharmā vividhā mayoktā yathākramaṃ brāhmaṇavaryasādhitāḥ
śṛṇudhvam atrāśramadharmam ādyaṃ mayocyamānaṃ kramaśo munīndrāḥ //

58.17

upanīto māṇavako vased gurukule sadā
guroḥ priyahitaṃ kāryaṃ karmaṇā manasā girā //

58.18

brahmacaryam adhaḥśayyā tathā vahner upāsanam
udakumbhaṃ guror dadyāt tathā cendhanam āharet //

58.19

kuryād adhyayanaṃ pūrvaṃ brahmacārī yathāvidhi
vidhiṃ hitvā prakurvāṇo na svādhyāyaphalaṃ labhet //

58.20

yat kiṃcit kurute karma vidhiṃ hitvā nirātmakaḥ
na tatphalam avāpnoti kurvāṇo vidhivicyutaḥ //

58.21

tasmād evaṃ vratānīha caret svādhyāyasiddhaye
śaucācāram aśeṣaṃ tu śikṣayed gurusaṃnidhau //

58.22

ajinaṃ daṇḍakāṣṭhaṃ ca mekhalāṃ copavītakam
dhārayed apramattas tu brahmacārī samāhitaḥ //

58.23

sāyaṃ prātaś cared bhaikṣaṃ bhojanaṃ saṃyatendriyaḥ
guroḥ kule na bhikṣeta na jñātikulabandhuṣu //

58.24

alābhe tv anyagehānāṃ pūrvapurvaṃ ca varjayet
ācamya prayato nityam aśnīyād gurvanujñayā //

58.25

śayanāt pūrvam utthāya darbhamṛddantaśodhanam
vastrādikam athānyac ca gurave pratipādayet //

58.26

snāne kṛte gurau paścāt snānaṃ kurvīta yatnavān
brahmacārī vratī nityaṃ na kuryād dantaśodhanam //

58.27

chatropānaham abhyaṅgaṃ gandhamālyāni varjayet
nṛtyagītakathālāpaṃ maithunaṃ ca viśeṣataḥ //

58.28

varjayen madhu māṃsaṃ ca rasāsvādaṃ tathā striyaḥ
kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca parivādaṃ tathā nṛṇām //

58.29

strīṇāṃ ca prekṣaṇālambham upaghātaṃ parasya ca
ekaḥ śayīta sarvatra na retaḥ skandayet kvacit //

58.30

svapne siktvā brahmacārī dvijaḥ śukram akāmataḥ
snātvārkam arcayitvāgniṃ punar mām ity ṛcaṃ japet //

58.31

āstiko 'har ahaḥ saṃdhyāṃ trikālaṃ saṃyatendriyaḥ
upāsīta yathānyāyaṃ brahmacārivrate sthitaḥ //

58.32

abhivādya guroḥ pādau saṃdhyākarmāvasānataḥ
yathāyogaṃ prakurvīta mātāpitros tu bhaktitaḥ //

58.33

eteṣu triṣu tuṣṭeṣu tuṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ
tad eṣāṃ śāsane tiṣṭhed brahmacārī vimatsaraḥ //

58.34

adhītya caturo vedān vedau vedam athāpi vā
gurave dakṣiṇāṃ dattvā tadā svasvecchayā vaset //

58.35

viraktaḥ pravrajed vidvān saṃraktas tu gṛhī bhavet
sarāgo narakaṃ yāti pravrajan hi dhruvaṃ dvijaḥ //

58.36

yasyaitāni suśuddhāni jihvopasthodaraṃ giraḥ
saṃnyased akṛtodvāho brāhmaṇo brahmacaryavān //

58.37

evaṃ yo vidhim āsthāya nayet kālam atandritaḥ
tena bhūyaḥ prajāyeta brahmacārī dṛḍhavrataḥ //

58.38

yo brahmacārī vidhim etam āsthitaś caret pṛthivyāṃ gurusevane rataḥ
saṃprāpya vidyām api durlabhāṃ tāṃ phalaṃ hi tasyāḥ sakalaṃ hi vindati //

58.39

gṛhītavedādhyayanaḥ śrutiśāstrārthatattvavit
guror dattavaraḥ samyak samāvartanam ārabhet //

58.40

asamānanāmagotrāṃ kanyāṃ bhrātṛyutāṃ śubhām
sarvāvayavasaṃyuktāṃ sadvṛttām udvahet tataḥ //

58.41

nodvahet kapilāṃ kanyāṃ nādhikāṅgīṃ na rogiṇīm
vācālām atilomāṃ ca na vyaṅgāṃ bhīmadarśanām //

58.42

narkṣavṛkṣanadīnāmnīṃ nāntaparvatanāmikām
na pakṣiahipreṣyanāmnīṃ na ca bhīṣaṇanāmikām //

58.43

avyaṅgāṅgīṃ saumyanāmnīṃ haṃsavāraṇagāminīm
tanvoṣṭhakeśadaśanāṃ mṛdvaṅgīm udvahet striyam //

58.44

brāhmeṇa vidhinā kuryāt praśastena dvijottamaḥ
yathāyogaṃ tathā hy evaṃ vivāhaṃ varṇadharmataḥ //

58.45

uṣaḥkāle samutthāya kṛtaśauco dvijottamaḥ
kuryāt snānaṃ tato vidvān dantadhāvanapūrvakam //

58.46

mukhe paryuṣite nityaṃ yato 'pūto bhaven naraḥ
tasmāc chuṣkam athārdraṃ vā bhakṣayed dantadhāvanam //

58.47

khadiraṃ ca kadambaṃ ca karañjaṃ ca vaṭaṃ tathā
apāmārgaṃ ca bilvaṃ ca arkaś codumbaras tathā //

58.48

ete praśastāḥ kathitā dantadhāvanakarmaṇi
dantadhāvanakāṣṭhaṃ ca vakṣyāmi tatpraśastatām //

58.49

sarve kaṇṭakinaḥ puṇyāḥ kṣīriṇas tu yaśasvinaḥ
aṣṭāṅgulena mānena tatpramāṇam ihocyate //

58.50

prādeśamātram athavā tena dantān viśodhayet
pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyāṃ caiva sattamāḥ //

58.51

dantānāṃ kāṣṭhasaṃyogad dahaty āsaptamaṃ kulam
alābhe dantakāṣṭhasya pratiṣiddhe ca taddine //

58.52

apāṃ dvādaśagaṇḍūṣair mukhaśuddhir vidhīyate
snātvā mantravad ācamya punar ācamanaṃ caret //

58.53

mantravān prokṣya cātmānaṃ prakṣiped udakāñjalim
ādityena saha prātar mandehā nāma rākṣasāḥ //

58.54

yudhyanti varadānena brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
udakāñjalivikṣepo gāyatryā cābhimantritaḥ //

58.55

tān hanti rākṣasān sarvān mandehān ravivairiṇaḥ
tataḥ prayāti savitā brāhmaṇai rakṣito divi //

58.56

marīcyādyair mahābhāgaiḥ sanakādyais ca yogibhiḥ
tasmān na laṅghayet saṃdhyāṃ sāyaṃ prātar dvijaḥ sadā //

58.57

ullaṅghayati yo mohāt sa yāti narakaṃ dhruvam
sāyaṃ mantravad ācamya prokṣya sūryasya cāñjalim //

58.58

dattvā pradakṣiṇaṃ kṛtvā jalaṃ spṛṣṭvā viśudhyati
pūrvāṃ saṃdhyāṃ sanakṣatrām upakramya yathāvidhi //

58.59

gāyatrīm abhyaset tāvad yāvad ṛkṣāṇi paśyati
tatas tv āvasathaṃ prāpya homaṃ kuryāt svayaṃ budhaḥ //

58.60

saṃcintya bhṛtyavargasya bharaṇārthaṃ vicakṣaṇaḥ
tataḥ śiṣyahitārthāya svādhyāyaṃ kiṃcid ācaret //

58.61

īśvaraṃ caiva rakṣārtham abhigacched dvijottamaḥ
kuśapuṣpendhanādīni gatvā dūrāt samāharet //

58.62

mādhyāhnikīṃ kriyāṃ kuryāc *chucau deśe samāhitaḥ
vidhiṃ snānasya vakṣyāmi samāsāt pāpanāśanam //

58.63

snātvā yena vidhānena sadyo mucyeta kilbiṣāt
sudhīḥ snānārtham ādāya suklāṃ kuśatilaiḥ saha //

58.64

sumanāś ca tato gacchen nadīṃ śuddhāṃ manoramām
nadyāṃ tu vidyamānāyāṃ na snāyād alpavāriṣu //

58.65

śucau deśe samabhyukṣya sthāpayet kuśamṛttikām
mṛttoyena svakaṃ deham abhiprakṣālya yatnataḥ //

58.66

snānāc charīraṃ saṃśodhya kuryād ācamanaṃ budhaḥ
śubhe jale praviśyātha named varuṇam appatim //

58.67

harim eva smaraṃś citte nimajjec ca bahūdake
tataḥ snānaṃ samāsādyā apa ācamya mantrataḥ //

58.68

prokṣayed varuṇaṃ devaṃ tair mantraiḥ pāvamānibhiḥ
kuśāgrasthena toyena prokṣyātmānaṃ prayatnataḥ //

58.69

ālabhen mṛttikāṃ gātre idaṃ viṣṇur iti tridhā
tato nārāyaṇaṃ devaṃ saṃsmaran praviśej jalam //

58.70

nimajjyāntarjale samyak triḥ paṭhed aghamarṣaṇam
snātvā kuśatilais tadvad devarṣīn pitṛbhiḥ saha //

58.71

tarpayitvā jalāt tasmān niṣkramya ca samāhitaḥ
jalatīraṃ samāsādya dhaute śukle ca vāsasī //

58.72

paridhāyottarīyaṃ ca na kuryāt keśadhūnanam
na raktam ulbaṇaṃ vāso na nīlaṃ tat praśasyate //

58.73

malāktaṃ tu daśāhīnaṃ varjayed ambaraṃ budhaḥ
tataḥ prakṣālayet pādau mṛttoyena vicakṣaṇaḥ //

58.74

triḥ pibed vīkṣitaṃ toyam āsyaṃ dviḥ parimārjayet
pādau śirasi cābhyukṣet trir ācamya tu saṃspṛśet //

58.75

aṅguṣṭhena pradeśinyā nāsikāṃ samupaspṛśet
aṅguṣṭhakaniṣṭhikābhyāṃ nābhau hṛdi talena ca //

58.76

śiraś cāṅgulibhiḥ sarvair bāhuṃ caiva tataḥ spṛśet
anena vidhinācamya brāhmaṇaḥ śuddhamānasaḥ //

58.77

darbhe tu darbhapāṇiḥ syāt prāṅmukhaḥ susamāhitaḥ
prāṇāyāmāṃs tu kurvīta yathāśāstram atandritaḥ //

58.78

japayajñaṃ tataḥ kuryād gāyatrīṃ vedamātaram
trividho japayajñaḥ syāt tasya bhedaṃ nibodhata //

58.79

vācikaś ca upāṃśuś ca mānasas trividhaḥ smṛtaḥ
trayāṇāṃ japayajñānāṃ śreyaḥ syād uttarottamam //

58.80

yad uccanīcasvaritaiḥ spaṣṭaśabdavadakṣaraiḥ
śabdam uccārayed vācā japayajñaḥ sa vācikaḥ //

58.81

śanair uccārayen mantram īṣad oṣṭhau pracālayet
kiṃcin mantraṃ svayaṃ vindyād upāṃśuḥ sa japaḥ smṛtaḥ //

58.82

dhiyā yad akṣaraśreṇyā varṇād varṇaṃ padāt padam
śabdārthacintanaṃ dhyānaṃ tad uktaṃ mānasaṃ japaḥ //

58.83

japena devatā nityaṃ stūyamānā prasīdati
prasannā vipulān bhogān dadyān muktiṃ ca śāśvatīm //

58.84

yakṣarakṣaḥ piśācāś ca grahāḥ sūryādidūṣaṇāḥ
jāpinaṃ nopasarpanti dūrad evāpayānti te //

58.85

ṛkṣādikaṃ parijñāya japayajñam atandritaḥ
japed ahar ahaḥ snātvā sāvitrīṃ tanmanā dvijaḥ //

58.86

sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām
gāyatrīṃ yo japen nityaṃ na sa pāpair hi lipyate //

58.87

atha puṣpāñjaliṃ dattvā bhānave cordhvabāhukaḥ
udutyaṃ ca japen mantraṃ citraṃ taccakṣur ity api //

58.88

pradakṣiṇam upāvṛtya namas kuryād divākaram
svena tīrthena devādīn adbhiḥ saṃtarpayed budhaḥ //

58.89

devān devagaṇāṃś caiva ṛṣīn ṛṣigaṇāṃs tathā
pitṝn pitṛgaṇāṃś caiva nityaṃ saṃtarpayed budhaḥ //

58.90

snānavastraṃ tataḥ pīḍya punar ācamanaṃ caret
darbheṣu darbhapāṇiḥ syād brahmayajñavidhānataḥ //

58.91

prāṅmukho brahmayajñaṃ tu kuryād buddhisamanvitaḥ
tato 'rghaṃ bhānave dadyāt tilapuṣpajalānvitam //

58.92

utthāya mūrdhaparyantaṃ haṃsaḥ śuciṣad ity ṛcā
jale devaṃ namaskṛtya tato gṛhagataḥ punaḥ //

58.93

vidhinā puruṣasūktena tatra viṣṇuṃ samarcayet
vaiśvadevaṃ tataḥ kuryād balikarma yathāvidhi //

58.94

godohamātram atithiṃ prativīkṣeta vai gṛhī
adṛṣṭapūrvam atithim āgataṃ prāk samarcayet //

58.95

āgatya ca punar dvāraṃ pratyutthānena sādhunā
svāgatenāgnayas tuṣṭā bhavanti gṛhamedhinām //

58.96

āsanena tu dattena prīto bhavati devarāṭ
pādaśaucena pitaraḥ prītim āyānti tasya ca //

58.97

annādyena ca dattena tṛpyatīha prajāpatiḥ
tasmād atithaye kāryaṃ pūjanaṃ gṛhamedhinā //

58.98

bhaktyā ca bhaktimān nityaṃ viṣṇum abhyarcya cintayet
bhikṣāṃ ca bhikṣave dadyāt parivrāḍbrahmacāriṇe //

58.99

ākalpitānnād uddhṛtya sarvavyañjanasaṃyutam
dadyāc ca manasā nityaṃ bhikṣāṃ bhikṣoḥ prayatnataḥ //

58.100

akṛte vaiśvadeve tu bhikṣau bhikṣārtham āgate
avaśyam eva dātavyaṃ svargasopānakārakam //

58.101

uddhṛtya vaiśvadevānnaṃ bhikṣāṃ dattvā visarjayet
vaiśvadevākṛtaṃ doṣaṃ śakto bhikṣur vyapohitum //

58.102

suvāsinīḥ kumārīś ca bhojayitvāturān api
bālavṛddhāṃs tataḥ śeṣaṃ svayaṃ bhuñjīta vai gṛhī //

58.103

prāṅmukhodaṅmukho vāpi maunī ca mitabhāṣaṇaḥ
annaṃ pūrvaṃ namaskṛtya prahṛṣṭenāntarātmanā //

58.104

pañca prāṇāhutīḥ kuryāt sa mantreṇa pṛthak pṛthak
tataḥ svādukaraṃ cānnaṃ bhuñjīta susamāhitaḥ //

58.105

ācamya devatām iṣṭāṃ saṃsmared udaraṃ spṛśan
itihāsapurāṇābhyāṃ kaṃcit kālaṃ nayed budhaḥ //

58.106

tataḥ saṃdhyām upāsīta bahir gatvā vidhānataḥ
kṛtahomaś ca bhuñjīta rātrāv atithim arcayet //

58.107

sāyaṃ prātar dvijātīnām aśanaṃ śruticoditam
nāntarā bhojanaṃ kuryād agnihotrasamo vidhiḥ //

58.108

śiṣyān adhyāpayet tadvad anadhyāyaṃ vivarjayet
smṛtyuktān sakalān pūrvaṃ purāṇoktān api dvijaḥ //

58.109

mahānavamyāṃ dvādaśyāṃ bharaṇyām api caiva hi
tathākṣayyatṛtīyāyāṃ śiṣyān nādhyāpayed budhaḥ //

58.110

māghamāse tu saptamyāṃ rathyām adhyayanaṃ tyajet
adhyāpanam athābhyajya snānakāle vivarjayet //

58.111

dānaṃ ca vidhinā deyaṃ gṛhasthena hitaiṣiṇā
hiraṇyadānaṃ godānaṃ bhūmidānaṃ viśeṣataḥ //

58.112

etāni yaḥ prayaccheta śrotriyebhyo dvijottamaḥ
sarvapāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate //

58.113

maṅgalācārayuktaś ca śuciḥ śraddhāparo gṛhī
śrāddhaṃ ca śraddhayā kuryāt sa yāti brahmaṇaḥ padam //

58.114

jātāv utkarṣam āyāti narasiṃhaprasādataḥ
sa tasmān muktim āpnoti brahmaṇā saha sattamāḥ //

58.115

evaṃ hi viprāḥ kathito mayā vaḥ samāsataḥ śāśvatadharmarāśiḥ
samyag gṛhasthasya sato hi dharmaṃ kurvan prayatnād dharim eti muktaḥ //

Original text: Narasiṃhapurāṇa · Edition: Siddheswar Jena: The Narasiṃha Purāṇam. Delhi: Nag Publ. 1987. · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc