Narasimha Purana · Chapter 45

śṛṇu rājan samāsena vāmanasya parākramam
baliyāge hatā yena purā daityāḥ sahasraśaḥ //

virocanasutaḥ pūrvaṃ mahābalaparākramaḥ
trailokyaṃ bubhuje jitvā devān indrapurogamān //

tataḥ kṛśatarā devā babhūvus tena khaṇḍitāḥ
indraṃ kṛśataraṃ dṛṣṭvā naṣṭarājyaṃ nṛpottama //

aditir devamātā yā sātapyat paramaṃ tapaḥ
tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ praṇipatya janārdanam //

tataḥ stutyābhisaṃtuṣṭo devadevo janārdanaḥ
sthitvā tatpurato vācam uvāca madhusūdanaḥ //

tava putro bhaviṣyāmi subhage balibandhanaḥ
ity uktvā tāṃ gato viṣṇuḥ svagṛhaṃ sā samāyayau //

tataḥ kālena sā garbham avāpa nṛpa kaśyapāt
ajāyata sa viśveśo bhagavān vāmanākṛtiḥ //

tasmiñ jāte samāgatya brahmā lokapitāmahaḥ
jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyās tatra cakāra vai //

kṛtopanayano devo brahmacārī sanātanaḥ
aditiṃ capy anujñāpya yajñaśālāṃ baler yayau //

gacchataḥ pādavikṣepāc cacāla sakalā mahī
yajñabhāgān na gṛhṇanti dānavāś ca baler makhāt //

praśāntāś cāgnayas tatra ṛtvijo mantrataś cyutāḥ
viparītam idaṃ dṛṣṭvā śukram āha mahābalaḥ //

na gṛhṇanti mune kasmād *dhavirbhāgaṃ mahāsurāḥ
kasmāc ca vahnayaḥ śāntāḥ kasmād bhūś calati dvija //

kasmāc ca mantrato bhraṣṭā ṛtvijaḥ sakalā amī
ityukto balinā śukro dānavendraṃ vaco 'bravīt //

he bale śṛṇu me vākyaṃ tvayā devā nirākṛtāḥ
teṣāṃ rājyapradānāya adityām acyuto 'sura //

devadevo jagadyoniḥ saṃjāto vāmanākṛtiḥ
sa tv āgacchati te yajñaṃ tadpadanyāsakampitā //

calatīyaṃ mahī sarvā tenādyāsurabhūpate
tatsaṃnidhānād asurā na gṛhṇanti havir makhe //

tavāgnayo 'pi vai śāntā vāmanāgamanād dhi bhoḥ
ṛtvijaś ca na bhāsante homamantro bale 'dhunā //

asurāṇāṃ śriyo hanti surāṇāṃ bhūtir uttamā
ityuktaḥ sa baliḥ prāha śukraṃ nītimatāṃ varam //

śṛṇu brahman vaco me tvam āgate vāmane makhe
yan mayā cādya kartavyaṃ vāmanasyāsya dhīmataḥ //

tan me vada mahābhāga tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ //

iti saṃcoditaḥ śukraḥ sa rājñā balinā nṛpa //

tam uvāca baliṃ vākyaṃ mamāpi śṛṇu sāṃpratam
devānām upakārāya bhavatāṃ saṃkṣayāya ca //

sa nūnam āyāti bale tava yajñe na śaṃśayaḥ
āgate vāmane deve tvayā tasya mahātmanaḥ //

pratijñā naiva kartavyā dadāmy etat taveti vai
iti śrutvā vacas tasya balir balavatāṃ varaḥ //

uvāca tāṃ śubhāṃ vāṇīṃ śukram ātmapurohitam
āgate vāmane śukra yajñe me madhusūdane //

na śakyate pratikhyātuṃ dānaṃ prati mayā guro
anyeṣām api jantūnām ity uktaṃ te mayādhunā //

kiṃ punar vāsudevasya āgatasya tu śārṅgiṇaḥ
tvayā vighno na kartavyo vāmane 'trāgate dvija //

yad yad dravyaṃ prārthayate tat tad dravyaṃ dadāmy aham
kṛtārtho 'haṃ muniśreṣṭha yady āgacchati vāmanaḥ //

ity evaṃ vadatas tasya yajñaśālāṃ sa vāmanaḥ
āgatya praviveśātha praśaśaṃsa baler makham //

taṃ dṛṣṭvā sahasā rājan rājā daityādhipo baliḥ
upacāreṇa saṃpūjya vākyam etad uvāca ha //

yad yat prārthayase māṃ tvaṃ devadeva dhanādikam
tat sarvaṃ tava dāsyāmi māṃ yācasvādya vāmana //

ityukto vāmanas tatra nṛpendra balinā tadā
yācayām_asa deveśo bhūmer dehi padatrayam //

mamāgniśaraṇārthāya na me 'rthe 'sti prayojanam
ityukto vāmanenātha baliḥ prāha ca vāmanam //

padatrayeṇa cet tṛptir mayā dattaṃ padatrayam
evam ukte tu balinā vāmano balim abravīt //

dīyatāṃ me kare toyaṃ yadi dattaṃ padatrayam
ityukto devadevena tadā tatra svayaṃ baliḥ //

sajalaṃ hemakalaśaṃ gṛhītvotthāya bhaktitaḥ
yāvat sa vāmanakare toyaṃ dātum upasthitaḥ //

tāvac chukraḥ kalaśago jaladhārāṃ rorodha ha
tataś ca vāmanaḥ kruddhaḥ pavitrāgreṇa sattama //

udake kalaśadvāri tacchukrākṣim avedhayat
tato vyapagataḥ śukro viddhaikākṣo narottama //

toyadhārā nipatitā vāmanasya kare punaḥ
kare nipatite toye vāmano vavṛdhe kṣaṇāt //

pādenaikena vikrāntā tenaiva sakalā mahī
antarikṣaṃ dvitīyena dyaus tṛtīyena sattama //

anekān dānavān hatvā hṛtvā tribhuvanaṃ baleḥ
puraṃdarāya trailokyaṃ dattvā balim uvāca ha //

yasmāt te bhaktito dattaṃ toyam adya kare mama
tasmāt te sāṃprataṃ dattaṃ pātālatalam uttamam //

tatra gatvā mahābhāga bhuṅkṣva tvaṃ matprasādataḥ
vaivasvate 'ntare 'tīte punar indro bhaviṣyasi //

praṇamya ca tato gatvā talaṃ bhogam avāptavān //

śukro 'pi svargam āruhya prasādād vāmanasya vai
samāgatās tribhuvanaṃ rājan devasamanvitaḥ //

yaḥ smaret prātar utthāya vāmanasya kathām imām
sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate //

itthaṃ purā vāmanarūpam āsthito harir baler hṛtya jagattrayaṃ nṛpa
kṛtvā prasādaṃ ca divaukasāṃ pater dattvā trilokaṃ sa yayau mahodadhim //