Narasimha Purana · Chapter 1

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam
devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet //

taptahāṭakakeśānta jvalatpāvakalocana
vajrādhikanakhasparśa divyasiṃha namo 'stu te //

pāntu vo narasiṃhasya nakhalāṅgūlakoṭayaḥ
hiraṇyakaśipor vakṣaḥ kṣetrāsṛkkardamāruṇāḥ //

himavadvāsiṇaḥ sarve munayo vedapāragāḥ
trikālajñā mahātmāno naimiṣāraṇyavāsinaḥ //

ye 'rbudāraṇyaniratāḥ puṣkarāraṇyavāsinaḥ
mahendrādriratā ye ca ye ca vindhyanivāsinaḥ //

dharmāraṇyaratā ye ca daṇḍakāraṇyavāsinaḥ
śrīśailaniratā ye ca kurukṣetranivāsinaḥ //

kaumāraparvate ye ca ye ca pampānivāsinaḥ
ete cānye ca bahavaḥ saśiṣyā munayo 'malāḥ //

māghamāse prayāgaṃ tu snātuṃ tīrthaṃ samāgatāḥ
tatra snātvā yathānyāyaṃ kṛtvā karma japādikam //

natvā tu mādhavaṃ devaṃ kṛtvā ca pitṛtarpaṇam
dṛṣṭvā tatra bharadvājaṃ puṇyatīrthanivāsinam //

taṃ pūjayitvā vidhivat tenaiva ca supūjitāḥ
āsaneṣu vicitreṣu vṛṣyādiṣu yathākramam //

bharadvājena datteṣu āsīnās te tapodhanāḥ
kṛṣṇāśritāḥ kathāḥ sarve parasparam athābruvan //

kathānteṣu tatas teṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām
ājagāma mahātejās tatra sūto mahāmatiḥ //

vyāsaśiṣyaḥ purāṇajño lomaharṣaṇasaṃjñakaḥ
tān praṇamya yathānyāyaṃ sa ca taiś cābhipūjitaḥ //

upaviṣṭo yathāyogyaṃ bharadvājamatena saḥ
vyāsaśiṣyaṃ sukhāsīnaṃ tatas taṃ lomaharṣaṇam
sa papraccha bharadvājo munīnām agratas tadā //

śaunakasya mahāsattre vārāhākhyā tu saṃhitā
tvattaḥ śrutā purā sūta etair asmābhir eva ca //

sāṃprataṃ nārasiṃhākhyāṃ tvattaḥ paurāṇasaṃhitām
śrotum icchāmy ahaṃ sūta śrotukāmā ime sthitāḥ //

atas tvāṃ paripṛcchāmi praśnam etaṃ mahāmune
ṛṣīṇām agrataḥ sūta prātar hy eṣāṃ mahātmanām //

kuta etat samutpannaṃ kena vā paripālyate
kasmin vā layam abhyeti jagad etac carācaram //

kiṃ pramāṇaṃ ca vai bhūmer nṛsiṃhaḥ kena tuṣyati
karmaṇā tu mahābhāga tan me brūhi mahāmate //

kathaṃ ca sṛṣṭer ādiḥ syād avasānaṃ kathaṃ bhavet
kathaṃ yugasya gaṇanā kiṃ vā syāt tu caturyugam //

ko vā viśeṣas teṣv atra kā vāvasthā kalau yuge
katham ārādhyate devo narasiṃho 'py amānuṣaiḥ //

kṣetrāṇi kāni puṇyāni ke ca puṇyāḥ śiloccayāḥ
nadyaś ca kāḥ parāḥ puṇyā nṛṇāṃ pāpaharāḥ śubhāḥ //

devādīnāṃ kathaṃ sṛṣṭiḥ manor manvantarasya tu
tathā vidyādharādīnāṃ sṛṣṭir ādau kathaṃ bhavet //

yajvānaḥ ke ca rājānaḥ ke ca siddhiṃ parāṃ gatāḥ
etat sarvaṃ mahābhāga kathayasva yathākramam //

vyāsaprasādāj jānāmi purāṇāni tapodhanāḥ
taṃ praṇamya pravakṣyāmi purāṇaṃ nārasiṃhakam //

pārāśaryaṃ paramapuruṣaṃ viśvadevaikayoniṃ vidyāvantaṃ vipulamatidaṃ vedavedāṅgavedyam
śaśvacchāntaṃ śamitaviṣayaṃ śuddhatejo viśālam vedavyāsaṃ vigataśamalaṃ sarvadāhaṃ namāmi //

namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase
yasya prasādād vakṣyāmi vāsudevakathām imām //

sunirṇīto mahān praśnas tvayā yaḥ parikīrtitaḥ
viṣṇuprasādena vinā vaktuṃ kenāpi śakyate //

tathāpi narasiṃhasya prasādād eva te 'dhunā
pravakṣyāmi mahāpunyaṃ bhāradvāja śṛṇuṣva me //

śṛṇvantu munayaḥ sarve saśiṣyās tv atra ye sthitāḥ
purāṇaṃ narasiṃhasya pravakṣyāmi yathātathā //

nārāyaṇād idaṃ sarvaṃ samutpannaṃ carācaram
tenaiva pālyate sarvaṃ narasiṃhādimūrtibhiḥ //

tathaiva līyate cānte harau jyotiḥsvarūpiṇi
yathaiva devaḥ sṛjati tathā vakṣyāmi tac chṛṇu //

purāṇānāṃ hi sarveṣām ayaṃ sādhāraṇaḥ smṛtaḥ
śloko yas taṃ mune śrutvā niḥśeṣaṃ tvaṃ tataḥ śṛṇu //

sargaś ca pratisargaś ca vaṃśo manvantarāṇi ca
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam //

ādisargo 'nusargaś ca vaṃśo manvantarāṇi ca
vaṃśānucaritaṃ caiva vakṣyāmy anusamāsataḥ //

ādisargo mahāṃs tāvat kathayiṣyāmi vai dvijāḥ
yasmād ārabhya devānāṃ rājñāṃ caritam eva ca //

jñāyate sarahasyaṃ ca paramātmā sanātanaḥ
prāk sṛṣṭeḥ pralayād ūrdhvaṃ nāsīt kiṃcid dvijottama //

brahmasaṃjñam abhūd ekaṃ jyotiṣmat sarvakāraṇam
nityaṃ nirañjanaṃ śāntaṃ nirguṇaṃ nityanirmalam //

ānandasāgaraṃ svacchaṃ yaṃ kāṅkṣanti mumukṣavaḥ
sarvajñaṃ jñānarūpatvād anantam ajam avyayam //

sargakāle tu saṃprāpte jñātvāsau jñātṛnāyakaḥ
antarlīnaṃ vikāraṃ ca tat sraṣṭum upacakrame //

tasmāt pradhānam udbhūtaṃ tataś cāpi mahān abhūt
sāttviko rājasaś caiva tāmasaś ca tridhā mahān //

vaikārikas taijasaś ca bhūtādiś caiva tāmasaḥ
trividho 'yam ahaṃkāro mahattattvād ajāyata //

yathā pradhānaṃ hi mahān mahatā sa tathāvṛtaḥ
bhūtādis tu vikurvāṇaḥ śabdatanmātrakaṃ tataḥ //

sasarja śabdatanmātrād ākāśaṃ śabdalakṣaṇam
śabdamātraṃ tathākāśaṃ bhūtādiḥ sa samāvṛṇot //

ākāśas tu vikurvāṇaḥ sparśamātraṃ sasarja ha
balavān abhavad vāyus tasya sparśo guṇo mataḥ //

ākāśaṃ śabdatanmātraṃ sparśamātraṃ tathāvṛṇot
tato vāyur vikurvāṇo rūpamātraṃ sasarja ha //

jyotir utpadyate vāyos tad rūpaguṇam ucyate
sparśamātraṃ tu vai vāyū rūpamātraṃ samāvṛṇot //

jyotiś cāpi vikurvāṇaṃ rasamātraṃ sasarja ha
saṃbhavanti tato 'mbhāṃsi rasādhārāṇi tāni tu //

rasamātrāṇi cāmbhāṃsi rūpamātraṃ samāvṛṇot
vikurvāṇāni cāmbhāṃsi gandhamātraṃ sasarjire //

tasmāj jātā mahī ceyaṃ sarvabhūtaguṇādhikā
saṃghāto jāyate tasmāt tasya gandhaguṇo mataḥ //

tasmiṃs tasmiṃs tu tanmātrā tena tanmātratā smṛtā
tanmātrāṇy aviśeṣāṇi viśeṣāḥ karmaśo 'parāḥ //

bhūtatanmātrasargo 'yam ahaṃkārāt tu tāmasāt
kīrtitas te samāsena bharadvāja mayā tava //

taijasānīndriyāṇy āhur devā vaikārikā daśa
ekādaśaṃ manaś cātra kīrtitaṃ tatra cintakaiḥ //

buddhīndriyāṇi pañcātra pañca karmendriyāṇi ca
tāni vakṣyāmi teṣāṃ ca karmāṇi kulapāvana //

śravaṇe ca dṛśau jihvā nāsikā tvak ca pañcamī
śabdādijñānasiddhyarthaṃ buddhiyuktāni pañca vai //

pāyūpasthe hastapādau vāg bharadvāja pañcamī
visargānandaśilpī ca gatyuktī karma tat smṛtam //

ākāśavāyutejāṃsi salilaṃ pṛthivī tathā
śabdādibhir guṇair vipra saṃyuktāny uttarottaraiḥ //

nānāvīryāḥ pṛthagbhūtās tatas te saṃhatiṃ vinā
nāśaknuvan prajāṃ sraṣṭum asamāgamya kṛtsnaśaḥ //

sametyānyonyasaṃyogaṃ parasparasamāśrayāt
ekasaṃghātalakṣyāś ca saṃprāpyaikyam aśeṣataḥ //

puruṣādhiṣṭhitatvāc ca pradhānānugraheṇa ca
mahadādyā viśeṣāntās tv aṇḍam utpādayanti te //

tat krameṇa vivṛddhaṃ tu jalabudbudavat sthitam
bhūtebhyo 'ṇḍaṃ mahābuddhe bṛhat tad udakeśayam //

prākṛtaṃ brahmarūpasya viṣṇoḥ sthānam anuttamam
tatrāvyaktasvarūpo 'sau viṣṇur viśveśvaraḥ prabhuḥ //

brahmasvarūpam āsthāya svayam eva vyavasthitaḥ
merur ulbam abhūt tasya jarāyuś ca mahīdharāḥ
garbhodakaṃ samudrāś ca tasyābhūvan mahātmanaḥ //

adridvīpasamudrāś ca sajyotir lokasaṃgrahaḥ
tasminn aṇḍe 'bhavat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam //

rajoguṇayuto devaḥ svayam eva hariḥ paraḥ
brahmarūpaṃ samāsthāya jagatsṛṣṭau pravartate //

sṛṣṭaṃ ca pāty anuyugaṃ yāvat kalpavikalpanā
narasiṃhādirūpeṇa rudrarūpeṇa saṃharet //

brāhmeṇa rūpeṇa sṛjaty ananto jagat samastaṃ paripātum icchan
rāmādirūpaṃ sa tu gṛhya pāti bhūtvātha rudraḥ prakaroti nāśam //