Narada Purana · Chapter 2.43
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye guḍadhenuvidhikathanaṃ nāma dvicatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ
vasiṣṭha uvāca
vasorvacanamākarṇya gaṅgāmāhātmyasūcakam /
punaḥ papraccha rājendraṃ taṃ vipraṃ svapurohitam
mohinyuvāca
śrutaṃ vipra mayā sarvaṃ godānādi śubhāvaham /
adhunā śrotumicchāmi gaṅgāvratamanuttamam
gaṅgādīnāṃ pūjanaṃ ca sthāpanaṃ tatra vā dvija /
kiṃ phalaṃ vada sarvajña tvāmahaṃ śaraṇaṃ gatā
adhunā gatidātā tvaṃ varjitāyāśca bandhubhiḥ /
patyā virahitā cāhaṃ putrahīnā vidāṃvara
tvāmeva śaraṇaṃ prāptā piturvacanagauravāt /
tadbhavānpraṇatāyā me gaṅgāmāhātmyaṃsaṃyutam /
devatārādhanaṃ brūhi yacchrutvā mucyate hyaghāt
vasiṣṭha uvāca
tacchrutvā mohinīvākyaṃ vasurvipraḥ pratāpavān /
sabhājya mohinīṃ bhūpa prāha vedavidāṃ varaḥ
vasuruvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi lokānāṃ hitakāmyayā
gaṅgāmāhātmyamakhilaṃ mahāpāpapraṇāśanam /
vṛṣadhvajena kathitaṃ śivena dayayā purā
prītyā devyābhi pṛṣṭena gaṅgātīranivāsinā /
devaistu bhuktaṃ pūrvāhṇe madhyāhne ṛṣibhistathā
aparāhṇe ca pitṛbhiḥ śarvarṃyāṃ guhyakādibhaiḥ /
sarvā velā atikramya naktabhojanamuttamam
upavāsādvāraṃ bhaikṣyaṃ bhaikṣyādvaramayācitam /
ayācitādvāraṃ naktaṃ tasmānnaktaṃ samācaret
haviṣyabhojanaṃ snānaṃ satyamāhāralāghavam /
agnikāryyamadhaḥśayyāṃ naktāśī ṣaṭ samācaret
gaṅgātīre māghamāse yaḥ kuryānnaktabhojanam /
śivāyatanapārśve tu kṛśaraṃ ghṛtasaṃyutam
naivedyaṃ ca nivedyaiva kṛśarānnaṃ śivasya tu /
kāṣṭhamaunena bhuñjāno jihvālaulyaṃ vivarjayet
palāśapatre bhuñjānaḥ śivaṃ smṛtvā jitendriyaḥ /
dharmarājasya devyāśca pṛthakpiṇḍaṃ prakalpayet
sopavāsaścaturddaśyāṃ bhavedubhayapakṣayoḥ /
paurṇamāsyāṃ tu gandhaiśca gaṅgāyāḥ salilaistathā
śivaṃ saṃsnāpya payasā madhvājyadadhibhiḥ pṛthak /
tathaiva hemapuṣpaṃ ca liṅgamūrdhni vinikṣipet
tato dadyāttu śaktyaivāpūpañca ghṛtapācitam /
tilāḍhakaṃ pragṛhyātha śivaliṅgopari kṣipet
nīlotpalaiśca sarveśaṃ pūjayetpaṅkajairapi /
tadalābhe tu sauvarṇaiḥ paṅkajaiḥ pūjayeddharam
pāyasaṃ cātra madhvaktaṃ ghṛtayuktaṃ ca guggulam /
ghṛtadīpaṃ tathā caiva candanādyairvilepanam
dadyādbhaktyā maheśāya tathā patraphalāni ca /
kṛṣṇagomithunaṃ caiva sarūpaṃ ca nivedayet
bhojayedbrāhmaṇānaṣṭau māsāṃte tu sadakṣiṇān /
varjayenmadhu māṃsaṃ ca taṃ māsaṃ brahmacaryavān
evaṃ kṛtvā yathoddiṣṭamekavāramidaṃ vratam /
yamaiśca niyamairyuktaḥ śraddhābhaktiparāyaṇaḥ
iha bhogānavāpnoti pretya cānuttamāṃ gatim /
indranīlapratīkāśairvimānaiḥ śikhisaṃyuktaiḥ
divyaratnamayaiścaiva divyabhogasamanvitaiḥ /
gatvā śivapuraṃ ramyaṃ sarvasvakulasaṃyutaḥ
suhṛdbhirvividhaiścaiva vividhānapyabhīpsitān /
bhuktvā bhogānaśeṣāṃśca yāvadābhūtasaṃplavam
tato bhavati dharmātmā jaṃbūdvīpapatistathā /
tatra bhuṅkte samastāṃśca bhogānvigatakalmaṣaḥ
surūpaḥ subhagaścaiva tathā vihitaśāsanaḥ /
sarvarogavinirmuktaḥ so 'pyetatphalabhāgbhavet
vaiśākhe śuklapakṣe vā caturdaśyāṃ samāhitaḥ /
śālyannaṃ kṣīrasaṃyuktaṃ yaḥ kuryānnaktabhojanam
śivaṃ saṃpūjya puṣpādyairbhojyaṃ tu saṃnivedya ca /
kāṣṭhamaunena bhuñjāno vaṭakāṣṭena vai tathā
maunena prayato bhūtvā kuryādvai dantadhāvanam /
śivaliṅgasamīpe tu gaṅgātīre niśi svapet
paurṇamāsyāṃ prabhāte tu gaṅgāyāṃ vidhinā tathā /
snātvopavāsaṃ saṃkalpya kuryyājjāgaraṇaṃ niśi
liṅgaṃ ghṛtena saṃsnāpya puṣpagandhādibhistathā /
naivedyadhūpadīpaiśca saṃpūjya vṛṣabhaṃ śubham
suśvetapuṣpavastrādyairhāridraiścandanaistathā /
alaṅkṛtya vidhānena śivāya vinivedayet
brāhmaṇāṃśca yathāśakti pāyasena tu bhojayet /
evaṃ sakṛcca yo bhaktyā karoti śraddhayānvitaḥ
labhate daivapādonayugānāṃ dvisahasrakam /
tapaḥ kṛtvā tu niyamādyatpuṇyaṃ tadasaṃśayam
haṃsakundaprabhāyuktairvimānaiścandrasannibhaiḥ /
suśvetavṛṣayuktaiśca muktājālavibhūṣitaiḥ
svakīyapitṛbhiḥ sārddhaṃ prayātīśvaramandiram /
nīlotpalasuṃgandhābhiḥ surūpābhiḥ samantataḥ
kāntābhirdivyarūpābhirbhuktvā bhogānanekaśaḥ /
anantakālamaiśvaryayukto bhūtvā tato bhuvi
jāyate sa mahīpālaḥ kīrtyaiśvaryasamanvitaḥ /
ekacchatreṇa sa mahīṃ pālayatyājñayā saha
ante vairāgyasaṃpanno gaṅgāṃ sa labhate punaḥ /
sa tayā śraddhayā yukto gaṅgāyāṃ maraṇaṃ labhet
tathā tatra smṛtiṃ labdhvā mokṣamāpnoti sa dhruvam /
jyeṣṭhe māsi site pakṣe daśamyāṃ hastasaṃyute
gaṅgātīre tu puruṣo nārī vā bhaktibhāvataḥ /
niśāyāṃ jāgaraṃ kṛtvā gaṅgāṃ daśavidhaistataḥ
puṣpairgandhaiśca naivedyaiḥ phalaiśca daśasaṃkhyāyā /
tathaiva dīpaistāṃbūlaiḥ pūjayecchraddhayānvitaḥ
snātvā bhaktyā tu jāhnavyāṃ daśakṛtvo vidhānataḥ /
daśaprasṛti kṛṣṇaṃśca tilānsarpiśca vai jale
saktupiṇḍānguḍapiṇḍāndadyācca daśasaṃkhyayā /
tato gaṅgātaṭe ramye hemnā rūpyeṇa vā tathā
gaṅgāyāḥ pratimāṃ kṛtvā vakṣyamāṇasvarūpiṇīm /
padmasvastikacihnasya saṃsthitasya tathopari
vastrasragdāmakaṇṭhasya pūrṇakuṃbhasya copari /
saṃsthāpya pūjayeddevīṃ tadalābhe mṛdādi vā
atha tatrāpyaśaktaścellikhetpiṣṭena vai bhuvi /
caturbhujāṃ sunetrāṃ ca candrāyutasamaprabhām
cāmarairvījyamānāṃ ca śvetacchatropaśibhitām /
suprasannāṃ ca varadāṃ karuṇārdranijāntarām
sudhāplāvitabhūpṛṣṭhāṃ devādibhirabhiṣṭutām /
divyaratnaparītāṃ ca diṃvyamālyānulepanām
dhyātvā jale yathāproktāṃ tatrārcāyāṃ tu pūjayet /
vakṣyamāṇena mantreṇa kuryātpūjāṃ viśeṣataḥ
pañcāmṛtena ca snānamarcāyāṃ tu viśiṣyate /
pratimāgre sthaṇḍile tu gomayenopalepayet
nārāyaṇaṃ maheśaṃ ca brahmāṇaṃ bhāskaraṃ tathā /
bhagīrathaṃ ca nṛpatiṃ himavantaṃ nageśvaram
gandhapuṣpādibhiścaiva yathāśakti prapūjayet /
daśaprasthāṃ stilāndadyāddaśa viprebhya eva ca
daśaprasthānyavāndadyāddaśa gavyairyathāhitān /
matsyakacchapamaṇḍūkamarādijalecarān
kāritānvai yathāśakti svarṇena rajatena vā /
tadalābhe piṣṭamayānabhyarcya kusumādibhiḥ /
gaṅgāyāṃ prakṣipetpūrvvaṃ mantreṇaiva tu mantravit
rathayātrādine tasminvibhave sati kārayet /
rathārūḍhapratikṛtiṃ gaṅgāyāstūttarāmukhām
bhramantyā darśanaṃ loke durlabhaṃ pāpakarmaṇām /
durgāyā rathayātrāsti tathaivātrāpi kārayet
evaṃ kṛtvā vidhānena vittaśāṭhyavivarjitaḥ /
daśapāpairvakṣyamāṇaiḥ sadya eva vimucyate
adattānāmupādānaṃ hiṃsā caivāvidhānataḥ /
paradāropasevā ca kāyikaṃ tribidhaṃ smṛtam
pāṃruṣyamanṛtaṃ vāpi paiśunyaṃ cāpi sarvaśaḥ /
asaṃbaddhapralāpaśca vācikaṃ syāccaturvidham
paradravyeṣvabhidhyānaṃ manasāniṣṭacintanam /
vitathābhiniveśaśca mānasaṃ trividhaṃ smṛtam
etairdaśavidhaiḥ pāpaiḥ koṭijanmasamudbhavaiḥ /
mucyate nātra saṃdeho brahmaṇo vacanaṃ yathā
daśa triṃśacca tānpūrvānpitṝneva tathāparān /
uddharatyeva saṃsārānmantreṇānena pūjitā
oṃ namo daśaharāyai nārāyaṇyai gaṅgāyai namaḥ /
iti mantreṇa yo martyo dine tasmindivāniśam
japetpacasahasrāṇi daśadharmaphalaṃ labhet /
uddareddaśa pūrvāṇi parāṇi ca bhavārṇavāt
vakṣyamāṇamidaṃ stotraṃ vidhinā pratigṛhya ca /
gaṅgāgre taddine japyaṃ viṣṇupūjāṃ pravartayet
oṃ namaḥ śivāyai gaṅgāyai śivadāyai namo 'stu te /
namo 'stu viṣṇurūpiṇyai gaṅgāyai te namo namaḥ
sarvadevasvarūpiṇyai namo bheṣajamūrtaye /
sarvasya sarvavyādhīnāṃ bhiṣakśreṣṭhe namo 'stu te
sthāṇujaṅgamasaṃbhūtaviṣahantri namo 'stu te /
saṃsāraviṣanāśinyai jīvanāyai namonamaḥ
tāpatritayahantryai ca prāṇeśvaryai namonamaḥ /
śāntyai saṃtāpahāriṇyai namaste sarvamūrtaye
sarvasaṃśuddhikāriṇyai namaḥ pāpavimuktaye /
bhuktimuktipradāyinyai bhogavatyai namonamaḥ
mandākinyai namaste 'stu svargadāyai namonamaḥ /
namastrailokyamūrtāyai tridaśāyai namonamaḥ
namaste śuklasaṃsthāyai kṣemavatyai namonamaḥ /
tridaśāsanasaṃsthāyai tejovatyai namo 'stu te
mandāyai liṅgadhāriṇyai nārāyaṇyai namonamaḥ /
namaste viśvamitrāyai revatyai te namonamaḥ
bṛhatyai te namo nityaṃ lokadhātryai namonamaḥ /
namaste viśvamukhyāyai nandinyai te namonamaḥ
pṛthvyai śivāmṛtāyai ca virajāyai namonamaḥ /
parāvaragatādyaiyai tārāyai te namonamaḥ
namaste svargasaṃsthāyai abhinnāyai namonamaḥ /
śāntāyai te pratiṣṭhāyai varadāyai namonamaḥ
ugrāyai nukhajalpāyai saṃjīvinyai namonamaḥ /
brahmagāyai brahmadāyai duritaghnyai namonamaḥ
praṇatārtiprabhañjinyai jaganmātre namonamaḥ /
viluṣāyai durgahantryai dakṣāyai te namonamaḥ
sarvāpatpratipakṣāyai maṅgalāyai namonamaḥ /
parāpare pare tubhya namo mokṣaprade sadā /
gaṅgā mamāgrato bhūyādgaṅgā me pārśvayostathā
gaṅgā me sarvato bhūyāttvayi gaṅge 'stu me sthitiḥ /
ādau tvamante madhye ca sarvā tvaṃ gāṅgate śive
tvameva mūlaprakṛtistvaṃ hi nārāyaṇaḥ prabhuḥ /
gaṅge tvaṃ paramātmā ca śivastubhyaṃ namonamaḥ
itīdaṃ paṭhati stotraṃ nityaṃ bhaktiparastu yaḥ /
śṛṇoti śraddhayā vāpi kāyavācikasaṃbhavaiḥ
daśadhā saṃsthitairdeṣaiḥ sarvaireva pramucyate /
rogī pramucyate rogānmucyetāpanna āpadaḥ
dviṣabhdyo bandhanāccāpi bhayebhyaśca vimucyate /
sarvānkāmānavāpnoti pretya brahmaṇi līyate
idaṃ stotraṃ gṛhe yasya likhitaṃ paripūjyate /
nāgnicaurabhayaṃ tatra pāpebhyo 'pi bhayaṃ nahi
tasyāṃ daśamyāmetacca stotraṃ gaṅgājale sthitaḥ /
japaṃstu daśakṛtvaśca daridro vāpi cākṣamaḥ
so 'pi tatphalamāpnoti gaṅgāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ /
pūrvoktena vidhānena phalaṃ yatparikīrtitam
yathā gaurī tathā gaṅgā tasmādgauryāstu pūjane /
vidhiryo vihitaḥ samyakso 'pi gaṅgāprapūjane
yathā śivastathā viṣṇuryathā viṣṇustathā hyumā /
umā yathā tathā gaṅgā cātra bhedo na vidyate
viṣṇurudrāntaraṃ yaśca gagāgauryantaraṃ tathā /
lakṣmīgauryataraṃ yaśca prabrūte mūḍhadhīstu saḥ
śuklapakṣe divā bhūmau gaṅgāyāmuttarāyaṇe /
dhanyā dehaṃ vimuñcanti hṛdayasthe janārdane
ye muñcanti narā-prāṇān gaṅgāyāṃ vidhinaṃ dini /
te viṣṇulokaṃ gacchanti stūyamānā divisthitaiḥ
arddhodakena jāhnavyāṃ mniyate 'naśanena yaḥ /
sa yāti na punarjanma brahmasāyujyameti ca
yā gatiryogayuktasya sātvikasya manīṣiṇaḥ /
sā getistyajataḥ prāṇān gaṅgāyāṃ tu śarīriṇaḥ
anaśanaṃ gṛhītvā yo gaṅgātīre mṛto naraḥ /
satyameva paraṃ lokamāpnoti pitṛbhiḥ saha
gaṅgāyāṃ maraṇātprāṇānyoḥ prājñastyaktumicchati /
gatāni bahujanmāni yatra yatra mṛtāni ca
mahāṃścāpi gataḥ kālo yatra tatrāpi gacchataḥ /
atradūre samīpe ca sadṛśaṃ yojanadvayam
gaṅgāyāṃ maraṇeneha nātra kāryā vicāraṇā /
jñānato 'jñānato vāpi kāmato 'pi vā
gaṅgāyāṃ tu mṛto martyaḥ svargaṃ mokṣaṃ ca vindati /
prāṇeṣūtsṛjyamāneṣu yo gaṅgāṃ saṃsmarennaraḥ
spṛśedvā pāpaśīlo 'pi sa vai yāti parāṃ gatim
gaṅgāṃ gatvā yaiḥ śarīraṃ visṛṣṭaṃ prāptā dhīrāste tu devaiḥ samatvam /
tasmātsurvānprohya muktipradānvai sevedgaṅgāmā śarīrasya pātam
antarikṣe kṣitau toye pāpīyānapi yo mṛtaḥ /
brahmaviṣṇuśivaiḥ pūjyaṃ padamakṣayyamaśnute
yo dharmiśṭaśca saprāṇaḥ prayataḥ śiṣṭasaṃmataḥ /
cintayenmanasā gaṅgāṃ sa gatiṃ paramāṃ labhet
yatra tatra mṛto vāpi maraṇe samupasthite /
bhaktyā gaṅgāṃ smaranyāti śaivaṃ vā vaiṣṇavaṃ puram
śaṃbhorjaṭākalāpāttu viniṣkrāntātikarkaśāt /
plāvayitvā divaṃ ninye yā pāpānyagarātmajān
yāvantyasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya vai /
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate
gagātoye tu yasyāsthi nītvā prakṣipyate naraiḥ /
tatkālamāditaḥ kṛtvā svargaloke bhavetsthitiḥ
gaṅgātoye tu yasyāsthi prāpyate śubhakarmaṇaḥ /
na tasya punarāvṛttirbrahmalokātkathañcana
daśāhābhyantare yasya gaṅgātoye 'sthi saṃgatam /
gaṅgāyāṃ maraṇe yādṛktādṛkphalamavāpnuyāt
snātvā tataḥ pañcagavyena siktvā hiraṇyamadhvājyatilairniyojya /
tadasthipiṇḍaṃ puṭake nidhāya paśyan diśaṃ pretagaṇopagūḍhām
namo 'stu dharmāya vadanpraviśya jalaṃ sa me prīta iti kṣipecca /
snātvā tatastīrthavaṭākṣayaṃ ca dṛṣṭvā pradadyādatha dakṣiṇāṃ tu
evaṃ kṛtvā pretapure sthitasya svarge gatiḥ syātta mahendratulyā
pravāhamavadhiṃ kṛtvā yāvaddhastacatuṣṭayam /
tatra nārāyaṇaḥ svāmī nānyaḥ svāmī kadācana
na tatra pratigṛhṇīyātprāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi /
bhādraśuklacaturdaśyāṃ yāvadākramate jalam
tāvadgabhaṃ vijānīyāttaddūraṃ tīramucyate /
sārddhahastaśataṃ yāvadgarbhastīraṃ tataḥ param
iti keṣāṃ mataṃ devi śrutismṛtiṣu saṃmatam /
tīrādgavyūtimātraṃ tu paritaḥ kṣetramucyate
tīraṃ tyaktvā vasetkṣetre tīre vāso na ceṣyate /
ekayojanavistīrṇā kṣetrasīmā taṭadvayāt
gaṅgāsīmāṃ na laghanti pāpānyapyakhilānyapi /
tāṃ tu dṛṣṭvā palāyante yathā siṃhaṃ vanaukasaḥ
yatra gaṅgā mahābhāge rāmaśaṃbhutapovanam /
siddhakṣetraṃ tu tajjñeyaṃ samantāttu triyojanam
tīrthe na pratigṛhṇīyātpuṇyeṣvāyataneṣu ca /
nimitteṣu ca sarveṣu tannivṛtto bhavennaraḥ
tīrthe yaḥ pratigṛhṇāti puṇyeṣvāyataneṣu ca /
niṣphalaṃ tasya tattīrthaṃ yāvattaddhanamucyate
gaṅgāvikrayāṇāddevi viṣṇorvikrayaṇaṃ bhavet /
janārdane tu vikrīte vikrītaṃ bhuvanatrayam
gaṅgā tīrasamudbhūtāṃ ma-daṃ mūrghnā bibharti yaḥ /
bibharti rūpaṃ sor'kasya tamonāśāya kevalam
gaṅgāpulinajāṃ dhūlimāstīryātha nijān pitṝn /
prīṇayanyo naraḥ piṇḍāndadyāttān svarnayedapi
idaṃ te 'bhihitaṃ bhadre gaṅgāmāhātmyamuttamam /
paṭhan śṛṇvannaro hyeti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
nityaṃ japyamidaṃ bhaktyā prayataiḥ śraddhayānvitaiḥ /
vaiṣṇavīṃ gatimicchadbhiḥ śaivīṃ vā vidhinandini
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0