Narada Purana · Chapter 2.2
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge dvādaśīmāhātmyavarṇanaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ
vasiṣṭa uvāca
imamevārthamuddiśya naimiṣāraṇyavāsinaḥ /
papracchurmunayaḥ sūtaṃ vyāsaśiṣyaṃ mahāmatim
sa tu pṛṣṭo mahābhāga ekādaśyāḥ suvistaram /
māhātmyaṃ kathayāmāsa upavāsavidhiṃ tathā
tadvākyaṃ sūtaputrasya śrutvā dvijavarottamāḥ /
māhātmyaṃ cakriṇaścāpi sarvapāpaugha śāntidam
punaḥ papracchuramalaṃ sūtaṃ paurāṇikaṃ nṛpa /
aṣṭādaśa purāṇāni bhavān jānāti mānada
kānīnasya prasādenaḥ mahābhāratamapyuta /
tannāsti yanna vetsi tvaṃ purāṇeṣu smṛtiṣvapi
carite raghunāthasya śatakoṭipravistare /
asmākaṃ saṃśayaḥ kaściddhṛdaye saṃpravartate
taṃ bhavānarhati cchettuṃ yāthārthyena suvistarāt /
titheḥ prāntamupoṣyaṃ syādāhosvinmūlameva ca
daive paitrye samākhyāhi nāvedyaṃ vidyate tavala /
sautiruvāca
titheḥ prāntaṃ surāṇāṃ hi upoṣyaṃ prītivarddhanam
mūlaṃ titheḥ pitṝṇāṃ tu kālajñaiḥ priyamīritam /
ataḥ prāntamupoṣyaṃ hi titherdaśaphalepsubhiḥ
mūlaṃ hi pitṛtṛptyarthaṃ vijñeyaṃ dharmakāṅkṣibhiḥ /
pūrvaviddhā na kartavyā dvitīyā cāṣṭamī tathā
ṣaṣṭhī caikādaśī bhūpa dharmakāmārthalipsubhiḥ /
pūrvaviddhā dvijaśreṣṭhāḥ kartavyā saptamī sadā
darśaśca paurṇamāsaśca pituḥ sāṃvatsaraṃ dinam /
pūrvaviddhānimāṃstyaktvā narakaṃ pratipadyate
hāniṃ ca saṃtaterbhūpadaurbhāgyaṃ samavāpnuyāt /
etacchrutaṃ mayā viprāḥ kṛṣṇadvaipāyanātpurā
ādityodayavelāyāṃ yāstokāpi tithirbhavet /
pūrvaviddhā tu mantavyā prabhūtā nodayaṃ vinā
pāraṇe maraṇe nṝṇāṃ tithistātkālikī smṛtā /
pitrye 'stamanavelāyāṃ sparśe pūrṇā nigadyate
na tatrodayinī grāhyā daivasyodayikī tithiḥ /
pratyahaṃ śodhayetprājñastithiṃ daivajñacintakāt
tithipramāṇaṃ viprendrāḥ kṣapākaradivākarau /
candrārkacāravijñānātkālaṃ kālavido viduḥ
pūrvāyāḥ saṃgadoṣeṇa na yogyāstāḥ prapūjane /
varjayanti narāstajjñā yāmāṃśca caturo dvijāḥ
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi snānapūjāvidhikramam /
na divā śuddhimāpnoti tadā rātrau vidhīyate
dinakāryamaśeṣaṃ hi kartavyaṃ śarvarīmukhe /
vidhireṣa mayā khyāto narāṇāmupavāsinām
alpāyāmatha viprendrā dvādaśyāmaruṇodaye /
snānārcanakriyā kāryyā dānahomādisaṃyutā
trayodaśyāṃ pāraṇe pṛthivīphalam /
śatayajñādhikaṃ vāpi naraḥ prāpnotyasaṃśayam
etasmātkāraṇādviprāḥ pratyūṣe snānamācaret /
pitṛtarpaṇasaṃyuktaṃ na dṛṣṭvā dvādaśīdinam
mahāhānikarā hyeṣā dvādaśī laṅghitā nṛbhiḥ /
karoti dharmaharaṇamasnāteva sarasvatī
kṣaye vāpyathavā vṛddhau saṃprāpte vā dinodaye /
upoṣyā dvādaśī puṇyā pūrvaviddhāṃ vivarjayet
brāhmaṇa uvāca
yadā ca prāpyate sūta dvādaśyāṃ pūrvasaṃbhavā /
tadopavāso hi kathaṃ kartavyo mānavairvada
upavāsadinaṃ viddhaṃ yadā bhavati pūrvayā /
dvitīye 'hni yadā na syātsvalpāpyekādaśī tithiḥ
tatropavāso vihitaḥ kathaṃ tadvada sūtaja /
sautiruvāca
yadā na prāpyate viprā dvādaśyāṃ pūrvasambhavam
ravicandrārkajāhaṃ tu tadopoṣyaṃ paraṃ dinam /
bahvā gamavirodheṣu brāhmaṇeṣu vivādiṣu
upoṣyā dvādaśī puṇyā trayodaśyāṃ tu pāraṇam /
ekādaśyāṃ tu viddhāyāṃ saṃprāpte śravaṇe tathā
upoṣyā dvādaśī puṇyā pakṣayorubhayorapi /
eṣa vo nirṇayaḥ prokto mayā śāstravinirṇayāt
kimanyacchrotukāmā hi tadbhavanto bruvantu me /
ṛṣaya ūcuḥ
yugādīnāṃ vadavidhiṃ saute samyagyathātatham
ravisaṃkrātikādīnāṃ nāvedyaṃ vidyate tava /
sautiruvāca
dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādyāḥ kavayo viduḥ
śukle pūrvāhṇike grāhye kṛṣṇe grāhye 'parāhṇike /
ayanaṃ dinabhāgāḍhyaṃ saṃkramaḥ ṣoḍaśaḥ palaḥ
pūrve tu dakṣiṇe bhāge vyatīte cottaro mataḥ /
madhyakāle tu viṣuve tvakṣayā parikīrtitā
jñātvā viprāstithiṃ samyaksāṃvatsarasamīritām /
kartavyo hyupavāsastu anyathā narakaṃ vrajet
pūrvaviddhāṃ prakurvāṇo naro dharmaṃ nikṛntati /
saṃtatestu vināśāya saṃpadāṃ haraṇāya ca
palavedhe 'pi viprendrā daśamyā varjayecchivām /
surāyā bindunā spṛṣṭa yathā gaṅgājalantyajet
śvahataṃ pañcagavyaṃ ca daśamyā dūṣitāṃ tyajet /
ekādaśīṃ dvijaśreṣṭhāḥ pakṣayorubhayorapi
pūrvaviddhā purā dattā sā tithiryadumaulinā /
dānavebhyo dvijaśreṣṭhāḥ prīṇanārthaṃ mahātmanām
akāle yaddhanaṃ dattamapātrebhyo dvijottamāḥ /
saṃkrudvairapi yaddattaṃ yaddattaṃ cāpyasatkṛtam
pūrvaviddhatithau dattaṃ taddattamasureṣvatha /
yaducchiṣṭena dattaṃ tu yaddattaṃ patiteṣvapi
strījeteṣu ca yaddattaṃ yaddattaṃ jalavarjitam /
punaḥ kīrtanasaṃyuktaṃ taddattamasureṣu vai
tasmādviprā na kartvyā viddhāpyekādaśī tithiḥ /
yathā hantipurā puṇyaṃ śrāddhaṃ ca vṛṣalīpatiḥ
dattaṃ japtaṃ hutaṃ snātaṃ tathā pūjā kṛtā hareḥ /
tithau viddhe kṣayaṃ yāti tamaḥ sūryodaye yathā
jīrṇaṃ patiṃ yauvanagarvitā yathā tyajanti nāryo jhaṣaketunārditāḥ /
tathā hi vedhaṃ vibudhāstyajanti tithyantaraṃ dharmavivṛddhaye sadā
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0