Narada Purana · Chapter 1.69
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde gaṇeśamantravidhānanirūpaṇaṃ nāmāṣṭaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha vakṣye trayīmūrtervidhānaṃ tvabjinīpateḥ /
mantrāṇāṃ yatsamārādhya sarveṣṭaṃ prāmuyāhṛvi
tāro recikayā yukto medhānetrayutā ratiḥ /
sasargā bāmakarṇoḍhyo bhṛgurvaḍhyāsano marut
śeṣoditya iti prokto vasvarṇo bhuktimuktidaḥ /
devabhāgo muniśchando gāyatrī devatā raviḥ
māyā vījaṃ ramā śaktirdṛṣṭādṛṣṭe niyogakaḥ /
satyāya hṛdayaṃ paścādbrahmaṇe śira īritam
viṣṇave tu śikhāvarma rudrāya parikīrtitam /
netraṃ syādagraye paścātśarvāyāsramudāhṛtam
netro jvālā mano huṃ phaṭsvāhāntā manavo gaṇāḥ /
punaḥ ṣaḍarṇairhrī lakṣmyāḥ kṛtvāntaḥ sthaiḥ ṣaḍaṅgakam
śiṣṭāraujaṭhare pṛṣṭe tayorṅeṃtākhyayā nyaset /
ādityaṃ ca raviṃ paścādbhānuṃ bhāskarameva ca
sūryaṃ ca mūrdhni vadane hṛdi guhye ca pādayoḥ /
sadyādipañca hrasvādyān nyasenṅeṃ hṛdayoṃ'timān
hrīṃ ramāmadhyagāmaṣṭau varṇāṃstārādikānnyaset /
mūrddhāsyakaṇṭhahṛtkukṣinābhiliṅgagudeṣu ca
sacandrasvarapūrvaṃ tu ṅetaṃ śītāṃśumaṇḍalam /
mūrddhādikaṇṭhaparyantaṃ nyaseñcāndrimanuspraran
sparśānseṃdūnsamuñcārya ṅeṃtaṃ bhāskaramaṇḍalam /
nyasetkaṇṭhādinābhyantaṃ dhyāyanpradyotanaṃ hṛdi
yādīnsacandrānuñcārya ṅetaṃ ca vahnimaṇḍalam /
nābhyādipādaparyantaṃ nyasedvahnimanusmaran
prokto 'yaṃ maṇḍalanyāso mahātejovidhāyakaḥ /
ādiṭhāntārṇapūrvaṃ ṅeṃnamontaṃ somamaṇḍalam
mūrddhādihṛdayāntaṃ tu vinyasetsādhakottamaḥ /
ḍakārādikṣakārāntavarṇādyaṃ pahnimaṇḍalam
ṅeṃtaṃ hṛdādipādāntaṃ vinyasetsusamāhitaḥ /
agrīṣomātmako nyāsaḥ kathitaḥ sarvasiddhidaḥ
nyasetseṃdūnmātṛkārṇāñjayāntapuruṣātmane /
namonte vyāpakaṃ mantrī haṃsnayāso 'yamīritaḥ
aṣṭāvaṣṭau svarāñśeṣānpañcapañca mitānpunaḥ /
uktādityamukhānetānvinyaseñca navagrahān
ādhāraliṅgayornābhau hṛdi kaṇṭhe mukhāntare /
bhrūmadhye ca tathā bhāle brahmaraṅghre nyasetkramāt
haṃsākhyamagnīṣomākhyaṃ maṇḍalatrayameva ca /
punarnyāsatrayaṃ kuryānmūlena vyāpakaṃ caret
evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyetsūryaṃ hṛdabuje /
dānābhayābjayugalaṃ dhārayantaṃ karai ravim
kuṇḍalāṃ gadakeyūrahāriṇaṃ ca trayītanum /
dhyātvaivaṃ prajapenmantrī vasulakṣaṃ daśāṃśataḥ
raktāṃbhojaistilairvāpi juhuyādvidhivadvasau /
prathamaṃ pīṭhayajane dharmādīnāṃ sthale yajet
prabhūtaṃ vimalaṃ śāraṃ samārādhyamanantaram /
paramādimukhaṃ madhye khabiṃbāntaṃ prapūjayet
somāgnimaṇḍalaṃ pūjyaravimaṇḍalamarcayet /
dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvimalā tathā
amoghā vidyutā sarvatomukhī pīṭhaśaktayaḥ /
hrasvatrayoktijāḥ klībahī nā vahnīndusaṃyutāḥ
svarā bījāni śaktīnāṃ tadādyāḥ pūjayettuḥ tāḥ /
brahmaviṣṇuśivātmā te sṛṣṭiḥ śeṣānvitāpyasau
evaṃ cānte yoga pīṭhātmane hṛdayamīrayet /
tārādyo 'yaṃ pīṭhamantrastvanenāsanamādiśet
dhruvo viyadbinduyutaṃ khaṃ khakholkāya dṛnmanuḥ /
navārṇāya ca manave mūrtiṃ saṃkalpayetsudhīḥ
sākṣiṇaṃ jagatāṃ tasyāmāvāhya vidhivadyajet /
tataḥ ṣaḍaṅgāmārādhya dvikṣvaṣṭāṅgaṃ prapūjayet
saṃpūjya madhye vādityaṃ raviṃ bhānuṃ ca bhāskaram /
sūryaṃ diśāsu sadyādipañca hrasvādikānimān
svasvanāmādivarṇādyāḥ śaktayor'cyā vidikṣu ca /
uṣāṃ prajñāṃ prabhāṃ saṃdhyāṃ tato brahmādikānyajet
purato 'ruṇamabhyarcya somaṃ jñaṃ ca guruṃ bhṛgum /
dikṣvaryamādikāniṣṭvā bhūmijaṃ ca śanaiścaram
rāhuṃ ketuṃ ca koṇeṣu pūrvavatparipūjayet /
indrādyānapi vajrādyānpūjayetpūrvavatsudhīḥ
itthaṃ saṃpūjya vidhivadbhāskaraṃ bhaktavatsalam /
samāhito dineśāya dadyādardhyaṃ dine dine
prāṇānāyamya sadbhūmau nyāsānkṛtvā puroditān /
vidhāya maṇḍalaṃ bhānoḥ pīṭhaṃ pūrvavadarcayet
dhyātvārkaṃ prayajeddvivyairmānasairupacārakaiḥ /
pātraṃ tāmramayaṃ prasthatoyagrāhi suśobhanam
nidhāya maṇḍale raktacandanādivinirmite /
vilomamātṛkāmūlamuñcaranpūrayejjalaiḥ
sūryabiṃbavinirgacchatsudhāṃbudhivibhāvitaiḥ /
kuṅkumaṃ rojanāṃ rājīṃ candanaṃ raktacandanam
karavīraṃ japāśālikuśaśyāmākataṇḍulān /
tilaveṇuyavāṃścaiva nikṣipetsalile śubhe
sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tatrāvāhyārkaṃ pūrvavadyajet /
gandhapuṣpadhūpadīpanaivedyādyai rvidhānataḥ
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā kuryādaṅgāni pūrvavat /
sudhābījaṃ candanena dakṣe karatale likhet
tenācchādyārdhyapātraṃ ca japenmanumananyadhīḥ /
aṣṭottaraśatāvṛttyā punaḥ saṃpūjya bhāskaram
hastābhyāṃ pātramādāya jānubhyāmavanīṃ gataḥ /
āmūrdhni pātramuddhṛtyāṃbareṇa varaṇe raveḥ
dṛṣṭiṃ cādhāya manasā pūjayitvā raviṃ punaḥ /
sādhakena svakaikyena mūlamantraṃ dhiyā japan
ardhyaṃ dadyādraviṃ dhyāyavraktacandanamaṇḍale /
dattvā puṣpāñjaliṃ bhūyo japedaṣṭottaraṃ śatam
nityaṃ vā tadvine 'pyevamardhyaṃ dadyādvivasvate /
tena tuṣṭo dineśo 'smai dadyādvittaṃ yaśaḥ sukham
putrānpautrānabhīṣṭaṃ ca yadyatsarvaṃ prayacchati /
ardhyadānamidaṃ proktamāyurārogyavarddhanam
dhanadhānyapaśukṣemakṣetramitrakalatradam /
tejovīryayaśaḥkīrtividyāvibhavabhogadam
gāyatryārādhanāsaktaḥ saṃdhyāvandanatatparaḥ /
evaṃ manuṃ japanvipro duḥkhaṃ naivāpnuyātkvacit
vikartanāya nirmālyamevaṃ saṃpūjya dāpayet /
viyadvahnimarutsādyāntārvīseṃdusamanvitam
mārtaṇḍabhairavākhyaṃ hi bījaṃ trailokyamohanam /
biṃbabījena puṭitaṃ sarvakāmaphalapradam
pūrvavatsakalaṃ cānyadatra jñeyaṃ manīṣibhiḥ /
bhṛgurjalendumanvāḍhyaḥ somāya hṛdayāntimaḥ
ṣaḍakṣaro mantrarājo munirasya bhṛgurmataḥ /
chandaḥ paṅktistu somo 'sya devatā parikīrtitā
ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye /
ṣaḍdīrgheṇa svabījena ṣaḍaṅgāni samācaret
pūrṇedvāsyaṃ sphaṭikabhaṃ nīlālakalasanmukham /
vibhrāṇamiṣṭaṃ kumudaṃ dhyāyenmuktāsrajaṃ vidhum
ṛtulakṣaṃ japenmantraṃ pāyasena sasarpiṣā /
juhuyāttaddaśāṃśena pīṭhe somāntapūjite
mūrtimūlena saṃkalpya pūjayedvidhivadvidhum /
kesareṣvaṅgapūjā syātpatreṣvetāśca śaktayaḥ
rohiṇī kṛttikā caiva revatī bharaṇī puraḥ /
rātrirārdrā tato jyetsnā kalā hārasamaprabhā
suśuklamālyavasanāmuktāhāravibhūṣitāḥ /
sarvāḥstanabharākrāntā racitāñjalayaḥ śubhāḥ
svapriyāsaktamanaso madavibhramamantharāḥ /
samabhyarcyāḥ sarojākṣyaḥ pūrṇendusadṛśānanāḥ
dalāgreṣu samabhyarcyāstvaṣṭau sūryādikā grahāḥ /
ādityabhūsutabudhamandadevejyarāhavaḥ
śukraketuyutā hyete pūjyāḥ patragragāgrahāḥ /
raktāruṇaśvetanīlapītadhūmrasitāsitāḥ
vāmorunyastataddhastā dakṣiṇena dhṛtābhayāḥ /
sokapālāṃstadastrāṇi tadvāhye pūjayetsudhīḥ
eva saṃsādhito mantraḥ prayacchediṣṭamātmanaḥ /
paurṇamāsyāṃ jitāhāro dadyādardhyaṃ vidhūdaye
maṇḍalatritaryaṃ kuryātprākpratyagāyataṃ bhuvi /
paścime maṇḍale sthitvā pūjādravyaṃ ca madhyame
saṃsthāpya somamanyasminmaṇḍale 'bjasamanvite /
samabhyarcyaṃ vidhānena pīṭhapūjanapūrvakam
sthāpayedrājataṃ pātraṃ puratastatra mantravit /
surabhīpayasāpūryya taṃ spṛśanprajapenmanum
aṣṭottaraśataṃ paścādvidyā mantreṇa mantravit /
dadyānniśākarāyārdhyaṃ sarvābhīṣṭārthasiddhaye
kuryādanena vidhinā pratimāsamatandritaḥ /
vaṣāntareṇa savaṣṭaṃ prāpnoti bhuvimānavaḥ
vidye vidyāmālini syādanta candriṇi katavadet /
candramukhi dviṭhānto 'yaṃ vidyāmantra udāhṛtaḥ
evaṃ kumudinīnāthamantraṃ yo japati dhruvam /
dhanaṃ dhānyaṃ sutānpautrānsaubhāgyaṃ labhate 'cirāt
athāṅgārakamantraṃ tu vakṣye dhanasutapradam /
tāro dīrghenduyugvyoma tadevenduyutaḥ punaḥ
ṣāntaḥ sargī ca caṇḍīśau kramārdiduvisargiṇai /
ṣaḍarṇo 'yaṃ mahāmantro maṅgalasyākhileṣṭadaḥ
virūpākṣo muniśchandogāyatraṃ devatā kujaḥ /
mantrārṇaiḥ ṣaḍbhiraṅgāni krurvandhyāyeddharātmajam
meṣasthaṃ raktavasrāṅgaṃ śūlaśaktigadāvarān /
karairbibhrāṇamīśānasvedajaṃ bhūṃsutaṃ smaret
rasalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ khadirodbhavaiḥ /
samidbhirjuhuyādagnau śaive pīṭhe yajetkujam
prāgaṅgāni samārādhya hyekaviṃśatikoṣṭakam /
maṅgalobhūmiputraśca ṛṇahartā dhanapradaḥ
sthirāsano mahākāyaḥ sarvakarmāvarodhakaḥ /
lohito lohitākṣaśca sāmagānāṃ kṛpākaraḥ
dharātmajaḥ kujo bhaumo bhūmido bhūminandanaḥ /
aṅgārako mahīsūnuḥ sarvarogāpahārakaḥ
vṛṣṭikartā vṛṣṭihartā sarvakāryārthasiddhidaḥ /
ityeka rviśatiḥ proktā mūrtayo bhūsutasya vai
maṅgalādīnyajenmantrī svasvasthānasthitānkramāt /
indrādyānapi vajrādīnevaṃ siddho bhavenmanuḥ
sutakāmā kuraṅgākṣī bhaumavratamupācaret /
mārgaśīrṣe 'tha vaiśākhe vratāraṃbhaḥ praśasyate
aruṇodayavelāyāmutthāyāvaśyakaṃ punaḥ /
vinirvartya radāndhāvedapāmārgeṇa vāgyatā
snātvā raktāṃbaradharā raktamālyavilepanā /
naivedyādīṃśca saṃbhārānraktānsarvānprakalpayet
yogyaṃ vipraṃ samāhūya kujamarcettadājñayā /
raktagogomayāliptabhūmau raktāsane viśet
ācamya deśakālau ca smṛtvā kāmya samuccaran /
maṅgalādīni nāmāni svakīyāṅgeṣu vinyaset
mukhe pravinyasetsādhvī sāmagānāṃ kṛpākaram /
dharātmajaṃ nasorakṣṇoḥ kujaṃ bhaumaṃ lalāṭake
bhūmidaṃ tu bhruvormadhye mastake bhūminandanam /
aṅgārakaṃ śikhāyāṃ ca sarvāṅge ca mahīsutam
bāhudvaye nyasetpaścātsarvarogāpahārakam /
mūrddhādi vṛṣṭikartāramāpādāntaṃ nyasetsudhīḥ
vinyasedrṛṣṭihartāraṃ mūrddhāntaṃ caraṇāditaḥ /
nyasedante tato dikṣu sarvakāryārthasiddhidam
nābhau hṛdi śirasyāraṃ vakre bhūmijameva ca /
vinyasyaivaṃ nije dehe dhyāyetprāgvaddharātmajam
mānasairupacāraiśca saṃpūjyārdhyaṃ nidhāpayet /
ekaviṃśatikoṣṭhāḍhye trikoṇe tāmrapatrage
āvāhyāṅgārakaṃ tatra raktapuṣpādibhiryajet /
aṅgāni pūrvamārādhya maṅgalādīnprapūjayet
ekaviṃśatikoṣṭheṣu cakramāraṃ ca bhūmijam /
trikoṇeṣu ca sampūjya bahiraṣṭau ca mātṛkāḥ
indrādīnatha vajrādīnbāhye saṃpūjayetpunaḥ /
dhūpadīpau samarpyātha godhūmānnaṃ nivedayet
tāmrapātre śuddhatoyapūrite raktacandanam /
raktapuṣpākṣataphalānyākṣipyārdhyaṃ samarpayet /
maṅgalāya tato mantrī idaṃ mantradvayaṃ paṭhet
bhūmiputra mahātejaḥ svedodbhavapinākinaḥ /
sutārthinī prapannā tvāṃ gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te
raktapravālasaṃkāśa japākusumasannibha /
mahīsuta mahābhāga gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te
ekaviṃśatipūrvoktairṅenamontaiṃśca nāmabhiḥ /
tārādyaiḥ praṇametpaścāttāvatyaśca pradakṣiṇāḥ
dharaṇīgarbhasaṃbhūtaṃ vidyuttejaḥ samaprabham /
kumāraṃ śaktihastaṃ ca maṅgalaṃ praṇamāmyaham
tato rekhātrayaṃ kuryātkhadirāṅgārakeṇa ca /
mārjayedvāmapādena mantrābhyāṃ ca samāhitā
duḥkhadaurbhāgyanāśāya putrasaṃtānahetave /
kṛtarekhātrayaṃ vāmapādenaitatpramārjmyaham
ṛṇaduḥ khavināśāya manobhīṣṭārthasiddhiye /
mārjayāmyasitā rekhāstisro janmatrayodbhavāḥ
stuvīta dharaṇīputraṃ puṣpāñjalikarā tataḥ /
dhyāyantī tatpadāṃbhojaṃ pūjāsāṃgatvasiddhaye
ṛṇahartre namastubhyaṃ duḥkhadāridrayanāśine /
saubhāgyasukhado nityaṃ bhava me dharaṇīsuta
taptakāñcanasaṃkāśa taruṇārkasamaprabha /
sukhasaubhāgyadhanada ṛṇadāridṣanāśaka
graharāja namaste 'stu sarvakalyāṇakāraka /
prasādaṃ kuru deveśa sarvakalyāṇabhājana
devadānavagandharvayakṣarākṣasapannagāḥ /
āpnuvanti śivaṃ sarve sadā pūrṇamanorathāḥ
ācirādeva loke 'sminyasyārādhanato janāḥ /
prāpnuvanti sukhaṃ tasmai namo dharaṇisūnave
yo vakragatimāpanno nṛṇāṃ duḥkhaṃ prayacchati /
pūjitaḥ sukhasaubhāgyaṃ tasmai kṣmāsūnave namaḥ
nabhasi dyotamānāya sarvakalyāṇahetave /
maṅgalāya namastubhyaṃ dhanasaṃtānahetave
prasādaṃ kuru me bhaumamaṅgalaprada maṅgala /
meṣavāhana rudrātmandehi putrāndhanaṃ yaśaḥ
evaṃ stutvā praṇamyātha visṛjya dharaṇīsutam /
yathāśaktyā pradāya svaṃ gṛhṇīyādbraṇāśiṣaḥ
gurave dakṣiṇāṃ dattvā bhuñjīyāttanniveditam
evamāvatsaraṃ kuryātpratimaṅgalavāsaram /
tilairhemaṃ vidhāyātha śatārddhaṃ bhojayoddvijān
bhaumamūrtiṃ svarṇamayīmācāryāya samarpayet /
maṇḍalasthe ghaṭe 'bhyarcyetsutasaubhāgyasiddhaye
evaṃ vrataparā nārī prāpnuyātsubhagānsutān /
ṛṇanāśāya vittārthaṃ vrataṃ kuryātpumānapi
brāhmaṇaḥ prajapenmantraṃmagnirmūrddheti vaidikam /
aṅgārakasya gāyatrīṃ vakṣye yajanasiddhaye
aṅgārakāya śabdānte vidmahe padamīrayet /
śaktihastāya varṇānte dhīmahīti samuñcaret
tanno bhaumaḥ pracovarṇāndayānditi ca saṃvadet /
bhaumasyaiṣā tu gāyatrī japtuḥ sarveṣṭasiddhidā
bhaumopāsanametaddhi budhamantramathocyate /
phaāntaḥ karṇendusaṃyukto budho ṅeṃte hadantimaḥ
rasāṇoṃ budhamantro 'yaṃ munibrahmāsya kīrtitaḥ /
paṅktiśchaido devatā tu budhaḥ sarveṣṭado nṛṇām
ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye /
vande budhaṃ sadā bhaktyā pītāmbaravibhūṣaṇam
jānusthavāmahastāḍhyaṃ sābhayetarapāṇikam /
dhyātvevaṃ prajapesahasraṃ vijitendriyaḥ
daśāṃśaṃ juhuyādājyaiḥ pīṭhe pūrvoditer'cayet /
aṅgamātṛdiśāpālahetibhirbudhamarcayet
evaṃ siddhe manau mantrī sādhayetsvamanorathān /
sahasraṃ prajapenmantraṃ nityaṃ daśadināvadhi
tasyāśu grahajā pīḍā naśyatyeva na saṃśayaḥ /
budhasyārādhanaṃ proktaṃ gurorārādhanaṃ śṛṇu
bṛṃhaspatipadaṃ ṅeṃtaṃ seṃdvādyarṇāghamaṇḍitam /
namonto vasuvarṇo 'yaṃ munirbrahmāsya saṃmataḥ
chando 'nuṣṭupsurācāryo devatā bījamādimam /
hṛcchaktirdīrghavahnīnduyugalenāṅgakalpanā
nyastavāmakaraṃ rāśau ratnānāṃ dakṣiṇātkarāt /
kirantaṃ pītapuṣpālaṅkārālepāṃśukārcitam
sarvavidyānidhiṃ devaguruṃ svarṇadyutiṃ smaret /
lakṣaṃ japo daśāṃśena ghṛtenānnena vā hunet
dharmādipīṭhe prayajedaṅgadikpālahetibhiḥ /
evaṃ siddhe manau mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ
viparogādipīḍāsu kalahe svajanodbhave /
pippalotthasamidbhiśca juhuyāttannivṛttaye
hutvā dinatrayaṃ mantrī niśāpuṣpairghṛtaplutaiḥ /
sa viṃśatiśataṃ śīghraṃ vāsāṃsi labhate mahīm
gurorārādhanaṃ proktaṃ śṛṇu śukrasya sāṃpratam /
vasraṃ me dehi śukrāya ṭhadvayānto dhruvādikaḥ
rudrārṇo 'yaṃ manurbrahmā muniśchando virāhuta /
daityejyo devatā bījaṃ dhruvaḥ śaktirvasupriyā
bhūnetra candranetrāgninetrārṇaiḥ syātṣaḍaṅgakam /
śuklāṃbarālepabhūṣaṃ kareṇa dadataṃ dhanam
vāmena śukraṃ vyākhyānamudrādoṣaṃ smaretsudhīḥ /
ayutaṃ prajapenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyād ghṛtaiḥ
dharmādipīṭhe prayajedaṅgendrāditadāyudhaiḥ /
śvetapuṣpaiḥ sugandhaiśca juhuyād bhṛguvāsare
ekaviṃśativāraṃ yo labhatesoṃ'śukaṃ maṇīn /
manavo 'mo sadā gopyā na deyā yasya kasyacit
bhaktiyuktāya śiṣyāya deyā vā nijasūnave
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0