Narada Purana · Chapter 1.67
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge buhadupākhyāne tṛtīyapāde saṃdhyādinirūpaṇaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha vakṣye devapūjāṃ sādhakābhīṣṭasiddhidām /
trikoṇaṃ caturasraṃ vā vāmabhāge prakalpya ca
sampūjyā sreṇa saṃkṣālya hṛdādhāraṃ nidhāya ca /
tatrāgnimaṇḍalaṃ cedvā pātraṃ saṃkṣālya cāsrataḥ
ādhāre nāmasaṃ sthāpya tatra cedravimaṇḍalam /
klimamātṛkā pūlamuñcaranpūrapejjalaiḥ
catreñjumaṇḍalaṃ prārcya tīrthānyāvāhya pūrvavat /
gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhayet
saṃkṣālyāsreṇa praṇavaṃ taduparyaṣṭadhā japet /
sāmānyārghamidaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām
tajjalaṃ rkicidudūdhṛtya prokṣiṇyā sādhakottamaḥ /
ātmānaṃ yāgavastūni tena saṃprokṣayetputhak
ātmavāmāgrataḥ kuryātṣaṭṭkoṇāntasrikoṇakam /
caturasreṇa saṃveṣṭya saṃkṣālyārghodakena ca
tatastu sādhakaśreṣṭhaḥ staṃbhayecchaṅkhamudrayā /
āgneyādiṣu koṇeṣu hṛdādyaṅgacatuṣṭayam
netraṃ madhye dikṣu cāsraṃ trikoṇe pūjayettataḥ /
mūlakhaṇḍatrayenāthādhāraśaktiṃ tu madhyagām
evaṃ saṃpūjya vidhivadasraṃsaṃkṣālitaṃ hṛdā /
pratiṣṭāpya tripadikāṃ pūjayenmanunāmunā
maṃ vahnimaṇḍalā yeti tato deśakalātmane /
amukārdhyeti pātrānte sanāpahṛdayoṃ'time
caturviṃśativarṇo 'yamādhārasyārcane manuḥ /
svamantrakṣālitaṃ śaraṃvaṃ saṃsyāpyāya samarcayet
tāraḥ kārṃmamahāṃste tu tato jalacarāya ca /
varma phaṭ hṛdayaṃ pāñcajanyāya hṛdayaṃ maneḥ
tatrārkamaṇḍalāyeti dvādaśānte kalāramane /
amukārdhyeti pātrānte namontastryakṣivarṇavān
sampūjya tena tatrārceddvādaśārkakalāḥ kramāt /
tataḥ śuddhajalairmūlaṃ vilomamātṛkāṃ paṭhan
śaṅkhamāpūrayettasminpūjayenmanunāmunā /
oṃ somamaṇḍalāyeti ṣoḍaśānte kalātmane
amukārdhyāmṛtāyeti hṛnmanuścārdhyapūjane /
tatra ṣoḍaśasaṃkhyākā yajeñcandramasaḥ kalāḥ
tatastu tīrthānyāvāhya gaṅge cetyādipūrvavat /
gomudrayāmṛtīkṛtyācchādayenmatsmamudrayā
kavacenāvaguṇṭhyātha rakṣedastreṇa tatpunaḥ /
cintayitveṣṭadevaṃ ca tato mudrāḥ pradarśayet
śaṅkhamauśalacakākhyāḥ paramīkaraṇaṃ tataḥ /
mahāmudrāṃ yonimudrāṃ darśayetkramataḥ sudhīḥ
gāruḍī gālinī caiva mukhye mudre prakīrtite /
gandhapuṣpādibhistatra pūjayeddevatāṃ smaranaṭ
aṣṭakṛtvo japenmūlaṃ praṇavaṃ cāṣṭadhā tathā /
śaṅkhāddakṣiṇadigbhāge prokṣaṇīpātramādiśet
prokṣaṇyāṃ tajjalaṃ kiñcitkṛtvātmānaṃ tridhā tataḥ /
ātmatattvātmane hṛñca vidyātattvātmane namaḥ
śivatattvātmane hṛñca ityetairmanubhistribhiḥ /
prokṣetpuṣpākṣataiścāpi maṇḍalaṃ vidhivatsudhīḥ
athavā mūlagāyatryā pūjādravyāṇi prokṣayet /
pādyārdhyācamanūyārthaṃ madhuparkārthamapyuta
pātrāṇyādhārayuktāni sthāpayedvidhinā puraḥ /
pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntajalaiḥ smṛtam
ardhyaṃ puṣpākṣatayavaiḥ kuśāgratilasarṣapaiḥ /
gandhadūrvādalaiḥ proktaṃ tataścācamanīyakam
jātīphalaṃ ca kaṅkolaṃ lavaṅgaṃ ca jalānvitam /
kṣaudrājyadadhisaṃmiśraṃ madhuparkasamīritam
ekasminnathavā pātre pādyādīni prakalpayet /
śaṅkarārkārcane śaṅkhamayenaiva praśasyate
śvetākṛṣṇāruṇāpītāśyāmāraktāsitāsitāḥ /
raktāṃbarābhayakarādhyeyāḥspuḥ pīṭhaśaktayaḥ
svarṇādilikhite yantre śālagrāme maṇau tathā /
vidhinā sthāpitāyāṃ vā pratimāyāṃ prapūjayet
aṅguṣṭādivitastyantamānā svarṇādidhātubhiḥ /
nirmitā śubhadā gehe pūjanāya dine dine
vakrāṃ dagdhāṃ khaṇḍitāṃ ca bhinnamūrddhadṛśaṃ punanaḥ /
spaṣṭāṃ vāpya ntyajādyaiśca pratimāṃ naiva pūjayet
bāṇādiliṅge vābhyarcetsarvalakṣaṇalakṣite /
mūlena mūrtiṃ saṃkalpya dhyātvā devaṃ yathoditam
āvāhā pūjayetasyāṃ parivāragaṇaiḥ saha /
śālagrāme sthāpitāyāṃ nāvāhanavisarjane
puṣpāñjaliṃ samādāya dhyātvā mantramudīrayet
ātmasaṃsthamajaṃ śuddhaṃ tvāmahaṃ parameśvara /
araṇyāmiva havyāśaṃ mūrtāvāvāhayāmyaham
taveyaṃ hi mahāmūrtistasyāṃ tvāṃ sarvagaṃ prabho /
bhaktirevahasamākṛṣṭaṃ dīpavatsthāpayāmyaham
sarvāntaryāmiṇe devaṃ sarvabījamaya śubham /
ravātmasthaāya paraṃ śuddhamāsanaṃ kalpayāvyaham
ananyā tava deveśa mūrtiśaktiriyaṃ prabho /
sāṃnidhyaṃ kuru tasyāṃ tvaṃ bhaktānugrāhakāraka
ajñānājuca mattattvādvaikalyātsādhanasya ca /
yadyapūrṇaṃ bhavetkalpaṃ katathāpyabhimukho bhava
dṛśā pūyūṣavarṣiṇyā pūrayanyajñaviṣṭare /
mūrtauṃ vā yajñasaṃpūrtyai sthito bhava maheśvara
abhaktavāṅmanaścakṣuḥ śrotradūrāyitadyute /
svatejaḥ pañjareṇāśu veṣṭito bhava sarvataḥ
yasya darśanāmicchanti devāḥ svābhīṣṭasiddhaye /
tasmai te parameśāya svāgataṃ svāgataṃ ca me
kṛtārtho 'nugṛhīto 'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama /
āgato devadeveśaḥ sukhāgatamidaṃ punaḥ
yadbhaktileptasaṃparkātparamānandasaṃbhavaḥ /
tasmai me paraṇābjāya pādyaṃ śuddhāya kalpyate
vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane /
ācāmaṃ kalpayāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave
tāpatrayahara divyaṃ paramānandalakṣaṇam /
tāpatrayavinirmuktyai tavārghyaṃ kalpayāmyaham
sarvakāluṣyahīnāya paripūrṇasukhātmane /
madhuparkamidaṃ deva kalpayāmi prasīda me
avacchiṣṭo 'pyaśucirvāpi yasya smaraṇamātrataḥ /
śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakam
snehaṃ gṛhāṇa snehena lokanātha mahāśaya /
sarvalokeṣu śuddhātmandadāmi snehamuttamam
paramānandabodhābdhinimagnanijamūrtaye /
sāṃgopāṅgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśa te /
sahasraṃ vā śataṃ vāpi yathāśaktyādareṇa ca
gandhapuṣpādikairīśa manunāṃ cābhiṣiñcet
māyāci trapaṭacchannanijaguhyorutejase /
nirāvaraṇavijñāna vāsaste kalpayāmyaham
yamāśritya ma hāmāyā jagatsaṃmohinī sadā /
tasmai te parameśāya kalpayāmyuttarīyakam
raktaṃ śaktyarkavighneṣu pītaṃviṣṇau sitaṃ śive /
tailādidūṣitaṃ jīrṇaṃ sacchidraṃ malinaṃ tyajet
yasya śaktitrayeṇadaṃ saṃprītamakhilaṃ jagat /
yajñasūtrāya tasmai te yajñasūtraṃ prakalpaye
svabhāvasundarāṅgāya nānāśaktyāśrayāya te /
bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārcita
paramānandasaurabhyaparipūrṇadigantaram /
gṛhāṇa parama gandha kṛpayā parameśvara
turīyavanasaṃbhūtaṃ nānāguṇamanoharam /
amandasaurabhapuṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamam /
japākṣatārkadhattūrānviṣṇau naivārpayetkvacit
ketakīṃ kuṭajaṃ kundaṃ bandhūkaṃ kesaraṃ japām /
mālatīpuṣpaka caiva nārpayettu maheśvare
mātuliṅgaṃ ca tagaraṃ ravau naivārpayetkvacit /
śaktau dūrvārkamandārān gaṇeśe tulasīṃ tyajet
sarojinīdamanakau tathā marubakaḥ kuśaḥ /
viṣṇukrāntā nāgavallī dūrvāpāmārgadāḍimau
dhātrī muniyutānāṃ ca patrairdevārcanaṃ caret /
kadalī badarī dhātrī tintiṇī bījapūrakam
āmradāḍimajaṃbīrajaṃbūpanasabhūruhāḥ /
eteṣāṃ tu phalaiḥ kuryāddevatāpūjanaṃ budhaḥ
śuṣkaistu nārcayeddevaṃ patraiḥ puṣpaiḥ phalairapi
dhātrī khadirabitvānāṃ tamālasya dalāni ca /
chinnabhinnānyapi mune na dūṣyāṇi jagurbudhāḥ
padmamāmalakaṃ tiṣṭecchuddhaṃ caiva dinatrayam /
sarvadā tulasī śuddhā bilvapatrāṇi vai tathā
palāśakāśakusumaistamālatulasīdalaiḥ /
chātrīdalaiśca dūrvābhirnārcayejjagadaṃbikām
nārpayetkusumaṃ patraṃ phalaṃ deve hyadhomukham /
puṣpapatrādikaṃ vipra yathotpannaṃ tathārpayet
vanaspatirasaṃ divyaṃ gandhāḍhyaṃ sumanoharam /
āghreyaṃ devadeveśa dhūpaṃ bhaktyā gṛhāma me
suprakāśaṃ mahādīpaṃ sarvadā timirāpaham /
ghṛtavartisamāyuktaṃ gṛhāṇa mama satkṛtam
annaṃ caturvidhaṃ svādu rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam /
bhaktyā gṛhāṇa me deva naivedyantuṣṭidaṃsadā
nāgavallīdalaṃ śreṣṭhaṃ pūgakhadiracūrṇayuk /
karpūrādisugandhāḍhyaṃ yaddattaṃ tadgṛhāṇa me
dadyātpuṣpāñjaliṃ paścātkuryādāvaraṇārcanam
yadāśābhimukho bhūtvā pūjanaṃ tu samācaret /
saiva prācī tu vijñeyā tato 'nyā vidiśo daśa
keśareṣvagnikoṇādi hṛdayādīni pūjayet /
netramagre dikṣu cāstraṃ aṅgamantrairyathākramam
śuklaśvetasitaśyāmakṛṣṇaraktārciṣaḥ kramāt /
varābhayakarā dhyeyāḥ svasvadikṣvaṃ gaśaktayaḥ
amukāvaraṇānte tu devatā iti saṃvadet /
sālaṅkārāstataḥ paścātsāṃgāḥ saparicārikāḥ
savāhanāḥ sāyudhāśca tataḥ sarvo pacārakaiḥ /
saṃpūjitāstarpitāśca varadāḥ saṃtvidaṃ paṭhet
mūlānte ca samuñcārya divatāyai nivedayet /
abhīṣṭasiddhiṃ me dehi śaraṇāgatavatsala
bhaktayā samarpaye tubhyamamukāvaraṇārcanam /
ityuñcārya kṣipetpuṣpāñjaliṃ devasya mastake
tatastvabhyarcyanīyāḥ syuḥ kalpoktāścāvṛtīḥ kramāt /
sāyudhāṃstata indrādyānsvasvadikṣu prapūjayet
idro vahniryamo rakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ /
īśāno 'tha vidhiścaivamadhastātpanna gādhipaḥ
airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretastimirmṛgaḥ /
vājī vṛṣo haṃsakūrmauṃ vāhanāni vidurbudhāḥ
vajraṃ śaktiṃ daṇḍakhaḍgau pāśāṃ kuśagadā api /
triśūlaṃ padmacakre ca kramādindrādihetayaḥ
samāpyāvaraṇārcāṃ tu devatārārtikaṃ caret /
śaṅkhatoyaṃ parikṣipyodvāhurnṛtyan patetkṣitau
daṇḍavañcāpyathotthāya prārthayitvā nije śvaram /
dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvā tatra saṃskāramācaret
mūlenekṣaṇamastreṇa prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ punaḥ /
kuśaistadvarmaṇābhyukṣya pūjya tatra nyasedvasum
pradāpya tatra juhuyāddhyātvā caiveṣṭadevatām /
mahāvyāhṛtibhiryastu samastābhiścatuṣṭayam
juhuyātsarpiṣā bhaktaistilairvā pāyasena vā /
saghṛtaiḥ sādhakaśreṣṭhaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā
punarvyāhṛtibhaghirhutvā gandhādyaiḥ punararcayet /
devaṃ saṃyojayenmūrtauṃ tato vahniṃ visarjayet
bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka /
karmāntare 'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram
visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam /
avaśiṣṭena haviṣā gandhapuṣpākṣatānvitam
devatāpārṣadebhyo 'pi pūrvoktebhyo baliṃ dadet /
ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ
yoginyo hyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye /
vighnabhūtāstathā cānye digvidikṣu samāśritāḥga
sarve te prītamanasaḥ pratigṛhṇantvimaṃ balim /
ityaṣṭadikṣu datvā ca punarbhūtabaliṃ caret
pānīyamamṛtīkṛtya mudrayā dhenusaṃjñayā /
devatāyāḥ kare dadyātpunaścācamanīyakam
devamudvāsya mūrtisthaṃ punastatraiva yojayet /
naivedyaṃ ca tato dadyāttattaducchiṣṭabhojine
maheśvarasya caṇḍeśo viṣvaksenastathā hareḥ /
caṇḍāṃśustaraṇervaktatuṇḍaścāpi gaṇeśituḥ /
śakterucchiṣṭacāṇḍālī proktā ucchiṣṭabhojinaḥ
tato ṛṣyādikaṃ smṛtvā kṛtvā mūlaṣaḍaṅgakam /
japtvā mantraṃ yathāśakti devatāyai nivedayet
guhyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam /
siddhirbhavatu me deva tvatprasādāttvayi sthitā
tataḥ parāṅmukhaṃ cārghaṃ kṛtvā puṣpaiḥ prapūjayet /
dorbhyāṃ pabhdyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasādṛśā /
manasā vacasā ceti praṇāmo 'ṣṭāṅga īritaḥ
bāhubhyāṃ ca sajānubhyāṃ śirasā vacasāpi vā /
pañcāṅgakaḥ praṇāmaḥ syātpūjāyāṃ pravarāvubhau
natvā ca daṇḍavanmantrī tataḥ kuryātpradakṣiṇāḥ /
viṣmusomārkavighnānāṃ vedārdhendvadrivahnayaḥ
tataḥ stotrādikaṃ mantrī prapaṭhe dbhaktipūrvakam /
itaḥ pūrṇaṃ prāṇabuddhidehadharmādhikārataḥ
jāgratsvapnasuṣuptyante 'vasthāsu manasā vadet /
vācā hastābhyāṃ ca padbhyā mudareṇa tataḥ param
śiṣṇānte yatsmṛtaṃ paścādyaduktaṃ yatkṛtaṃ tataḥ /
tatsarvaṃ ca tato brahmarpaṇaṃ bhavatu ṭhadvayam
māṃ madīyaṃ ca sakalaṃ viṣṇave ca samarpaye /
tāraṃ tatsadato brahmarpaṇamastu manurmataḥ
praṇavādyo 'ṣṭavasvarṇo hyanenātmānamarpayet /
ajñānādvā pramādādvā vaikalyātsādhanasya ca
yannyūnamatiriktaṃ vā tatsarvaṃ kṣantumarhasi /
dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ mantrahīnaṃ mayānyathā
kṛtaṃ yattatkṣamasveśa kṛpayā tvaṃ dayānidhe /
yanmayā kriyate karma jāgratsvaprasuṣuptiṣu
tatsarvaṃ tāvakī pūjā bhūyādbhūtyai ca me prabho /
bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalaṃbanam
tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho /
anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama
tasmātkāruṇyabhāvena kṣamasva parameśvara /
aparādhasahasrāṇi kriyante 'harnniśaṃ mayā
dāso 'yamiti māṃ matvā kṣamasva jagatāṃ pate /
āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam
pūjāṃ caiva na jānāmi tvaṃ gatiḥ parameśvara /
saṃprārthyaivaṃ tato mantrī mūlānte ślokamuñcaret
gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ jagadīśa jaganmaya /
yanna brahmādayo devā jānanti ca sadāśivaḥ
iti puṣpāñjaliṃ datvā tataḥ saṃhāramudrayā /
nidhāya devaṃ sāṃgaṃ ca svīyadṛtsarasīruhe
suṣumṇāvartmanā puṣpamāghrāyodvāsayed budhaḥ /
śaṅkhacakraśilāliṅgavighnasūryadvayaṃ tathā
śaktitrayaṃ na caikatra pūjayedduḥkhakāraṇam /
akālamṛtyuharaṇaṃ sarvavyādhivināśan
sarvapāpakṣayakaraṃ viṣṇupādodakaṃ śubham
tattadbhaktairgṛhī tavyaṃ tannaivedyaniveditam /
agrāhyaṃ śivanirmālyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam
śālagrāmaśilāsparśātsarvaṃ yāti pavitratām /
pūjā pañcavidhā tatra kathitā nāradākhilaiḥ
āturī sautikī trāsī sādhanā bhāvinī tathā /
daurbodhī ca kramādāsāṃ lakṣaṇāni śṛṇuṣaava me
rogādiyukto na srāyānna japenna ca pūjayet /
vilokya pūjāṃ devasya mūrtiṃ vā sūryyamaṇḍalam
praṇamyātha smaranmantramarpayetkumāñjalim /
roge nivṛtte snātvātha natvā saṃpūñcedgurum
tvatprasādājjagannātha jagatpūjya dayānidhe /
pūjāvicchedadoṣo me māstviti prārthayecca tam
dvijānapi ca saṃpūjya yathāśaktyā pratoṣya ca /
tebhyaścāśiṣamādāya devaṃ prāgvattator'cayet
āturī kathitā hyeṣā sotikyatha nigadyate /
sūtakaṃ dvividhaṃ proktaṃ jātākhyaṃ mṛtasaṃjñakam
tatra snātvā mānasīṃ tu kṛtvā saṃdhyāṃ samāhitaḥ /
manasaiva yajeddevaṃ manasaiva japenmanum
nivṛtte sūtake prāgvatsaṃpūjya ca guruṃ dvijān /
tebhyaścāśiṣamādāya tato nityakramaṃ caret
eṣā tu sautikī proktā trāsī cātha nigadyate /
duṣṭebhyastrāsamāpanno yathālabdhopacāraṅkaiḥ
mānasairvai yajeddevaṃ trāsī sā parikīrtitā /
pūjāsādhanavastūnāma sāmarthye tu sarvataḥ
puṣpaiḥ patraiḥ phalairvāpi manasā vā yajedvibhum /
sādhanābhāvinī hyeṣā daurbodhīṃ śṛṇu nārada
striyo vṛddhā stathā bālā mūrkhāstaistu yathākramam /
yathājñānakṛtā sā tu daurbodhīti prakīrtitā
evaṃ yathākathañcittu pūjāṃ kuryāddhi sādhakaḥ /
devapūjāvihīno yaḥ sa gacchennarakaṃ dhruvam
vaiśvadevādikaṃ kṛtvā bhojayeddvijasattamān /
deve niveditaṃ paścādbhuñjīta svagaṇaiḥ svayam
ācamyānanaśuddhiṃ ca kṛtvā tiṣṭet kiyatkṣaṇam /
purāṇamitihāsaṃ ca śṛṇuyātsvajanaiḥ saha
samarthaḥ sarvakalpeṣu yo 'nukalpaṃ samācaret /
na sāṃgaśayikaṃ tasya durmaterjāyate phalam
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0