Narada Purana · Chapter 1.4
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sṛṣṭibharatakhaṇḍaprāśastyabhūgolānāṃ varṇanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
sanaka uvāca
śraddhāpūrvāḥ sarvadharmā manorathaphalapradāḥ /
śraddhayāsādhyate sarvaṃ śraddhayā tuṣyate hariḥ
bhaktirbhaktyaiva karttavyātathā karmāṇi bhaktitaḥ /
karmaścaddhāvihīnāni na sidhyantiṃ dvijo tamāḥ
yathā'loko hi jantūnāṃ ceṣṭākāraṇatāṃ gataḥ /
tathaiva sarvasiddhīnāṃ bhaktiḥ paramakāraṇam
yathā samasta lokānāṃ jīvanaṃ salilaṃ smṛtam /
tathā samastasiddhīnāṃ jīvanaṃ bhaktiriṣyate
yathā bhūmiṃ samāśritya sarve jīvanti jantavaḥ /
tathā bhaktiṃ samāśritya sarvakāryyāṇi sādhayet
śraddhāvāṃllabhate dharṃmaṃ śraddhāvātarthamāpnuyāt /
śraddhayā sādhyate kāmaḥ śraddhāvānmokṣamānpuyāt
na dānairna tapobhirvā yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ /
bhaktihīnermuniśceṣṭha tuṣyate bhagavānhariḥ
merumātrasuvarṇānāṃ koṭikoṭisahasraśaḥ /
dattā cāpyarthanāśāya yatobhaktivivarjitā
abhaktyā yattapastaptaiḥ kevalaṃ kāyaśoṣaṇam /
abhaktyā yaddhutaṃ havyaṃ bhasmani nyastahavyavat
yatkiñcitkurute karṃmaśraddhayāpyaṇumātrumātrakam /.
tannāma jāyate puṃsāṃ śāśvataṃ pratīdāyakam
aśvameghasahasraṃ vā karṃma vedoditaṃ kṛtam /
tatsarvaṃ niṣphalaṃ brahmanyadi bhaktivivarjitam
haribhaktiḥ parā nṝṇāṃ kāmadhenūpamā smṛtā /
tasyāṃ satyāṃ pibantyajñāḥ saṃsāragaralaṃ hyaho
asārabhūte saṃsāre sārametadajātmaja /
bhagavadbhaktasaṅgaśca haribhaktistitikṣutā
asūyopetamanasāṃ bhaktidānādikarṃma yat /
avehi niṣphalaṃ brahaṃsteṣāṃ dūrataro hariḥ
pariśriyābhitatpānāṃ dambhācāraratātmanām /
mṛṣā tu kurvatāṃ karma teṣāṃ dūrataro hariḥ
pṛcchatāṃ ca mahādharṃmānvadatāṃ vai mṛṣā ca tān /
dharmeṣvabhaktimanasāṃ teṣāṃ dūrataro hariḥ
vedapraṇihito dharṃmo dharṃmo vedo nārāyaṇaḥ paraḥ /
tatrāśraddhāparā ye tu teṣāṃ dūrataro hariḥ
yasya dharṃmavihīnāni dinānyāyānti yānti ca /
sa lohakārabhastreva śvasannapi na jīvati
dharmārthakāmamokṣākhyāḥ puruṣārthāḥ sanātanāḥ /
śraddhāvatāṃ hi sidhyanti nānyathā brahmanandanā
svācāramanatikramya haribhaktiparo hi yaḥ /
sa yāti viṣṇubhavanaṃ yadvai paśyanti sūrayaḥ
kurvanvedoditāndharṃmānmunīndra svāśramocitān /
haridhyānaparoyastu sa yāti paramaṃ padam
ācāraprabhavo dharmaḥ dharṃmasya prabhuracyutaḥ /
āśramācārayuktena pūjitaḥ sarvadā hariḥ
yaḥ svācāraparibhraṣṭaḥ sāṅgavedāntago 'pi vā /
sa eva patito jñeyo yataḥ karmabahiṣkṛtaḥ
haribhaktipari vāpi haridhyānaparo 'pi vā /
bhraṣṭo yaḥ svāśramācārātpatitaḥ so 'bhidhīyate
vedo vā haribhaktirvā bhaktirvāpi maheśvare /
ācārātpatitaṃ mūḍhaṃ na punāti dvijottama
puṇyakṣetrābhigamanaṃ puṇyatīrthaniṣevaṇam /
yajño vā vividho brahmaṃstyaktācāraṃna rakṣati
ācārātprāpyate svarga ācārātprāpyate sukham /
ācārātprāpyate mokṣa ācārātkiṃ na labhyate
ācārāṇāntu sarveṣāṃ yogānāṃ caiva sattam /
haribhaktepari tathā nidānaṃ bhaktiriṣyate
bhaktyaiva pūjyate viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ /
tasmātsamastalokānāṃ bhaktirmāteti gīyate
jīvanti jantavaḥ sarve yathā mātarāśritāḥ /
tathā bhaktiṃ samāśritya sarve jīvanti dhārṃmikāḥ
svāśramācārayuktasya haribhaktiryadā bhavet /
na tasya triṣu lokeṣu sadṛśo 'styajanandana
bhaktyā sidhyanti karṃmāṇi karṃmāṇi karṃmābhistuṣyate hariḥ /
tasmiṃstuṣṭe bhavejjñānaṃ jñānānmokṣamavāpyate
bhaktistu bhagavadbhaktasaṅgena khalu jāyate /
tatsaṅgaṃ prāpyate pumbhiḥ sukṛtaiḥ pūrvasañcitaiḥ
varṇāśramācāraratā bhagavadbhaktilālasāḥ /
kāmādidoṣanir muktāste santo lokaśikṣakāḥ
sastaṅgaḥ paramo brahmanna labhyetākṛtātmanām /
yadi labhyeta vijñeyaṃ puṇyaṃ janmāntarārjitam
pūrvārjitāni pāpāni nāśamāyānti yasya vai /
satsaṅgatirbhavettasya nānyathā ghaṭate hi sā
ravirhi raśimajālena divā hantibahistamaḥ /
santaḥ sūktimarīcyoścāntardhvāntaṃ hi sarvadā
durlabhāḥ puruṣā loke bhagavadbhaktilālasāḥ /
teṣāṃ saṅgo bhavedyasya tasya śāntirhi śāśvatī
nārada uvāca
kiṃlakṣaṇā bhāgavatāste ca kiṃ karṃma kurvate /
teṣāṃ loko bhavetkīdṛktatsarvaṃ brūhi tattvataḥ
tvaṃ hi bhakto rameśasya devadevasya citriṇaḥ /
etānnigadituṃ śaktastvato nāstyadhiko 'paraḥ
sanaka uvāca
śṛṇu brahmanparaṃ guhyaṃ mārkaṇḍeyasya dhīmanaḥ ña /
yamuvāca jagannātho yoganidrāvimocitaḥ
yo 'sau viṣṇuḥ paraṃ jyotirdevadevaḥ sanātanaḥ /
jagatkarttā śivabrahma svarupavān
yugānte raudrarupeṇa brahmāṇḍagrāhitaḥ /
jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvarajaṅgame
bhagavāneva śeṣātmā śete vaṭadale hariḥ /
asaṃkhyātābjajanmādyairābhūṣitatanūrūhaḥ
pādāṅguṣṭāgraniryātagaṅgāśītāmbupāvanaḥ /
sūkṣmātsūkṣmataro devo brahmāṇḍagrāsaṃbṛṃhitaḥ
vaṭacchade śayāno 'bhūtsarvaśaktisamanvitaḥ /
tasminsthāne mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ /
mārkaṇḍeyaḥ sthinastasya līlāḥ paśyanmahe śituḥ
ṛṣaya ūcuḥ
tasminkāle mahāghore naṣṭe sthāvarajaṅgame /
harirekaḥ sthita iti mune pūrvaṃ hi śuśruma
jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvarañjagame /
sarvagrastena hariṇā kimarthaṃ so 'vaśeṣitaḥ
paraṃ kautūhalaṃ hyatraṃ varttate 'tīva sūta naḥ /
harikīrtisudhāpāne kasyālasyaṃ prajā yate
sūta uvāca
āsīnmunirmahābhāgo mṛkaṇḍuriti viśrutaḥ /
śālagrāme mahātīrthe so 'tapyata mahātapāḥ
yugānāma yutaṃ brahmangṛṇanbrahma sanātanam //ṭa
nirāhāraḥ kṣamāyuktaḥ satyasandho jitendriyaḥ
ātmavatsarvabhūtāni paśyanviṣayaniḥspṛhaḥ /
sarvabhūtahito dānta statāpa sumahattapaḥ
tattāpaḥśaṅkitāḥ sarve devā indrādayastadā /
pareśaṃ śaraṇaṃ jagmurnārāyaṇamanāmayam
kṣīrābdheruttaraṃ tīraṃ saṃprāpyatrivivaukasaḥ /
tuṣṭuvurdevadeveśaṃ pahmanābhaṃ jagadgurum
devā ūcuḥ
nārāyaṇākṣarānanta śaraṇāgatapālaka /
mṛkaṇḍutapasā trastānpāhi naḥ śaraṇāgatān
jaya devādhideveśa jaya śaṅkhagadādhara /
jayo lokasvarupāya jayo brahmāṇḍahetave
namaste devadeveśa namaste lokapāvana /
namaste lokanāthāya namaste lokasākṣiṇe
namaste dhyānagamyāya namaste dhyānahetave /
namaste dhyānarupāya namaste dhyānapākṣiṇe
keśihantre namastubhyaṃ madhuhantre parātmane /
namo bhūmyādirūpāya namaścaitanyarupiṇe
namo jyeṣṭāya śuddhāya nirguṇāya guṇātmane /
arupāya svarupāya bahurupāya te namaḥ
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca /
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namonamaḥ
namo hikṣamagarbhāya namo brahmādirupiṇe /
namaḥ sūryyādirupāya havyakavyabhuje namaḥ
namo nityāya vandyāya sadānandaikarupiṇe /
namaḥ smṛtārtināśāya bhūyo bhūyo namo namaḥ
evaṃ devastutiṃ śrutvā bhagavānkamalāpatiḥ /
pratyakṣatāmagātteṣāṃ śaṅkacatragadādharaḥ
vikacāmbujapatrākṣaṃ sūryyakoṭisamaprabham /
sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ svarṇayajñopavītinam /
stṛyamānaṃ munivaraiḥ pārṣadapravarāvṛttam
taṃ dṛṣyvā devasaṃghāste tattejohatatejasaḥ /
namaścakrurmudā yuktā aṣṭāṅgauravaniṃ gatāḥ
tataḥ prasanno bhagavānmeghagaṃbhīranisvanaḥ /
uvāca prīṇayandevānnatānindrapurogamān
śrībhagavānuvāca
jāne vo mānasaṃ duḥkhaṃ mṛkaṇḍutapasoṅgam /
yuṣmānna bādhate devāḥ sa ṛṣiḥ sajjanāgrāṇīḥ
saṃpadbhiḥ saṃyutā vāpi vipadbhiścāpi sajjanāḥ /
sarvathānyaṃ na bādhante svapne 'pi surasattamāḥ
satataṃ bādhyamāno 'pi viṣayākhyairarātibhiḥ /
avidhāyātmano rakṣāmanyāndveṣṭi kathaṃ sudhīḥ
tāpatrayābhidhānena bādhyamāno hi mānavaḥ /
anyaṃ krīḍayituṃ śaktaḥ kathaṃ bhavati sattamaḥ
karmaṇā manasā vācā bādhate yaḥ sadā parān /
nityaṃ kāmādibhiryukto mūḍhadhīḥ procyate tu saḥ
yo lokahitakṛnmartyo gatāsuryo vimatsaraḥ /
niḥśaṅgaḥ procyate sadbhirihāmātra ca sattamāḥ
saśaṅkaḥ sarvadā duḥkhī niḥśaṅkaḥ sukhamānpuyāt /
gacchadhvaṃ svālayaṃ svasthāḥ krīḍayiṣyati vo na saḥ
bhavatāṃ rakṣakaścāhaṃ viharadhvaṃ yathāsukham /
iti datvā varaṃ teṣāmatasīkusumaprabhaḥ
paśyatāmeva devānāṃ tatraivāntaradhīyata /
tuṣṭātmānaḥ suragaṇāṃ yayurnākaṃ yathāgatam
mṛkaṇḍorapi tuṣṭātmā hariḥ pratyakṣatāmagāt /
arupaṃ paramaṃ brahmasvaprakāśaṃ nirañjanam
atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītavāsasamacyacutam /
divyāyudhadharaṃ dṛṣṭvā mṛkaṇḍurvismito 'bhavat
dhyānādunmīlya nayanaṃ apaśyaddharimagrataḥ /
prasannavadanaṃ śāntaṃ dhātāraṃ viśvatejasam
romāñcitaśarīro 'sāvānandāśruvilocanaḥ /
nanāma daṇḍavadbhūmau devadeva sanātanam
aśrubhiḥ kṣālayaṃstasya caraṇau harṣasaṃbhavaiḥ /
śirasyañcalimādhāya stotuṃ samupacakrame
mṛkaṇḍuruvāca
namaḥ pareśāya parātmarupiṇe parātparasprātparataḥ parāya /
apārapārāya parānukartre namaḥ parebhyaḥ parapāraṇāya
yo nāmajātyādivikalpahīnaḥ śabdādidoṣavyatirekarupaḥ /
bahusvarupo 'pi nirañjano yastamīśamīḍhyaṃ paramaṃ bhajāmi
devāntavedyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ hiraṇyagarbhādijagatsvarupam /
anūpamaṃ bhakti janānukampinaṃ bhajāmi sarveśvaramādimīḍyam
paśyanti yaṃ vītasamastadoṣā dhyānaikaniṣṭhā vigataspṛhāśca /
nivṛttamohāḥ paramaṃ pavitraṃ nato 'smi saṃsāranirvarttakaṃ tam
smṛtārtināśanaṃ viṣṇuṃ śaraṇāgatapālakam /
jagatsevyaṃ jagāddhāma pareśaṃ karuṇākaram
evaṃ stutaḥ sa bhagavānviṣṇustena maharṣiṇā /
avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ śaṅkhacakragadādharaḥ
ayāliṅgya muniṃ devaścaturbhirdīrghabāhubhiḥ /
uvāca paramaṃ prītyā varaṃ baraya suvrata
prīto 'smi tapasā tena stotreṇa ca tavānagha /
manasā yadabhipretaṃ varaṃ varaya suvrata
mṛkaṇḍurūvāca
devadeva jagannātha kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ /
tvaddarśanamapuṇyānāṃ durlabhaṃ ca yataḥ smṛtam
brahmādyā yaṃ na vaśyanti yoginaḥ saṃśitavratāḥ /
dharmiṣṭā dīkṣitāśvāpi vītarāgā vimatsarāḥ
taṃ paśyāmi paraṃ dhāma kimato 'nyaṃ varaṃ vṛṇe /
etenaiva kṛtārtho 'smi janārdana jagaddharo
yatrāmasmṛtimātreṇa mahāpātakino 'pi ye /
tatpade paramaṃ yānni te dṛṣṭvā kiṣunācyuta
śrībhagavānuvāca
satyatpruktaṃ tvayā brahmānprīno 'smi tava paṇḍita /
madṛrśanaṃ hi viphalaṃ na kadācidbhaviṣyati
viṣṇirbhaktakuṭumbīti vadanti vivudhāḥ sadā /
tadeva pālayiṣyāmi majjano nānṛtaṃ vadet
tasmāttvattapasātuṣṭo yāsyāmi tava putratām /
samastaguṇasaṃyukto dīrghajīvī svarupavān
mama janma kule yasya katatkulaṃ mokṣagāmi vai /
mayi tuṣṭe muniśreṣṭha kimasādhyaṃ jagatraye
ityuktvā devadevaśo muneratasya samīkṣataḥ /
antardadhe mṛkaṇḍuśca tapasaḥ samavartata
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0