Mṛgendrāgama · Chapter 1.7

athāvidyādayaḥ pāśāḥ kathyante leśato 'dhunā
yeṣāmapāye patayo bhavanti jagato 'ṇavaḥ //

pāśābhāve pāratantryaṃ vaktavyaṃ kinnibandhanam
svābhāvikaṃ cenmukteṣu muktaśabdo nivartate //

bandhaśūnyasya vaśitā dṛṣṭā baddhasya vaśyatā
etāvatī te baddhatva muktatve baddhamuktayoḥ //

tatpāratantryaṃ baddhatvaṃ tasminnitye cidādivat
muktisādhanasaṃdoho vyartho 'lamanayā dhiyā //

nityavyāpakacicchakti nidhirapyarthasiddhaye
pāśavaṃ śāmbhavaṃ vāpi nānviṣyatyanyathā balam //

tadāvaraṇamasyāṇoḥ pañcasrotasi śāṅkare
paryāyairbahubhirgītam adṛṣṭaṃ paśubhiḥ sadā //

paśutvapaśunīhāra mṛtyumūrcchāmalāñjanaiḥ
avidyāvṛtirugglāni pāpamūlakṣapādibhiḥ //

tadekaṃ sarvabhūtānām anādi nibiḍaṃ mahat
pratyātmasthasvakālāntā pāyiśaktisamūhavat //

tadanādisthamarvāgvā taddhetustadato 'nyathā
ruṇaddhi muktānevaṃ cen mokṣe yatnastato mṛṣā //

tadekaṃ bahusaṃkhyaṃ tu tādṛgutpattimadyataḥ
kintu tacchaktayo 'nekā yugapanmuktyadarśanāt //

tāsāṃ māheśvarī śaktiḥ sarvānugrāhikā śivā
dharmānuvartanādeva pāśa ityupacaryate //

pariṇāmayatyetāśca rodhāntaṃ kārkacittviṣā
yadonmīlanamādhatte tadānugrāhikocyate //

śambhościdādyanugrāhyaṃ tadvirodhitayā mithaḥ
yugapanna kṣamaṃ śaktiḥ sarvānugrāhikā katham //

kathaṃ bhūtopakārārthaṃ pravṛttasya jagatprabhoḥ
apakārakamāviśya yujyate tunnatodanam //

na todanāya kurute malasyāṇoranugraham
kintu yatkriyate kiñcit tadupāyena nānyathā //

na sādhikāre tamasi muktirbhavati kasyacit
adhikāro 'pi tacchakteḥ pariṇāmānnivartate //

so 'pi na svata eva syād api yogyasya vastunaḥ
sarvathā sarvadā yasmāc citprayojyamacetanam //

yathā kṣārādinā vaidyas tudannapi na rogiṇam
koṭāviṣṭārthadāyitvād duḥkhahetuḥ pratīyate //

sarvagatvānmaheśasya nādhiṣṭhānaṃ vihanyate
na ca yatrāsti kartavyaṃ tasminnaudāsyameti saḥ //

dharmiṇo 'nugraho nāma yattaddharmānuvartanam
na so 'sti kasyacijjātu yaḥ patyā nānuvartate //

gatādhikāranīhāra vīryasya sata edhate
paśoranugraho 'nyasya tādarthyādasti karmaṇaḥ //

boddhṛtvapariṇāmitva dharmayoranuvartanam
malasya sādhikārasya nivṛttestatparicyutau //

ityevaṃ yaugapadyena kramātsughata eva hi
māyāyāḥ sādhikārāyāḥ karmaṇaścokta eva saḥ //