Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.8

N11, Ś4: oṃ tac chrutvā vacanaṃ tasya snehaparyākulākṣaram /
samanyuḥ kauśiko vākyam pratyuvāca mahīpatim //

kariṣyāmīti saṃśrutya pratijñāṃ hātum icchasi |
sattvavān kesarī bhūtvā mṛgatām abhivāñchasi Ś4: °vāccha° ||

rāghavānām ayukto 'yaṃ kulasyāsya viparyayaḥ |
na kadācana jāyante śītāṃśau kṛṣṇaraśmayaḥ ||

yadi tvaṃ na kṣamo rājan gamiṣyāmi yathāgataḥ /
hīnapratijñaḥ Ś4: °jñā kākutstha sukhī bhava sabāndhavaḥ //

tasmin kopaparīte 'tha viśvāmitre mahātmani /
cacāla vasudhā kṛtsnā surāś ca bhayam āviśan N11, Ś4: °viśat //

krodhābhibhūtaṃ vijñāya jaganmitram mahāmunim /
dhṛtimān suvrato dhīmān vasiṣṭho vākyam abravīt //

ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ sākṣād dharma ivāparaḥ |
bhavān daśarathaḥ śrīmāṃs trailokye guṇabhūṣitaḥ ||

nītimān suvrato bhūtvā na dharmaṃ hātum arhasi |
munes tribhuvaneśasya vacanaṃ kartum arhasi ||

triṣu lokeṣu vikhyāto dharmeṇa yaśasā yutaḥ /
svadharmam pratipadyasva na dharmaṃ hātum arhasi //

kariṣyāmīti saṃśrutya tat te rājann akurvataḥ /
iṣṭāpūrtaḥ pated dharmas tasmād rāmaṃ visarjaya //

guptam puruṣasiṃhena jvalanenāmṛtaṃ yathā |
kṛtāstram akṛtāstraṃ vā nainaṃ drakṣyanti rākṣasāḥ ||

ikṣvākuvaṃśajāto 'pi svayaṃ daśaratho 'pi san /
na pālayasi ced vākyaṃ ko 'paraḥ pālayiṣyati //

yuṣmadādipraṇītena vyavahāreṇa jantavaḥ /
maryādāṃ na vimuñcanti Ś4: naiva mu° tāṃ na hātum ihārhasi //

eṣa vigrahavān Ś4: °nān dharma eṣa vīryavatāṃ varaḥ /
eṣa buddhyādhiko loke tapasāṃ ca parāyaṇaḥ //

eṣo 'straṃ vividhaṃ vetti trailokye sacarācare /
naitad anyaḥ pumān vetti na ca vetsyati kaścana //

na ca devarṣayaḥ kecin nāmarā na ca rākṣasāḥ /
na nāgayakṣagandharvā anena sadṛśā nṛpa //

astram asmai kṛśāśvena paraiḥ paramadurjayam |
kauśikāya purā dattaṃ yadā rājyaṃ samanvaśāt ||

te hi putrāḥ kṛśāśvasya prajāpatisutopamāḥ /
enam anvacaran vīrā dīptimanto mahaujasaḥ //

jayā ca suprabhā caiva dākṣāyaṇyau sumadhyame /
tayos tu yāny apatyāni N11: °a*pa*tyā° śatam paramadurjayam //

pañcāśataḥ sutāñ jajñe jayā labdhavarā purā /
vadhāyāsurasainyānāṃ te 'kṣayāḥ kāmarūpiṇaḥ //

suprabhā janayām āsa putrān pañcāśataḥ Ś4: pañca° parān /
saṅgharṣān nāma durdharṣān durākrośān balīyasaḥ //

evaṃvīryo mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ /
na rāmagamane buddhiṃ viklavāṃ kartum arhasi //

asmin mahāsattvamaye munīndre sthite samīpe Ś4: °ṣe puruṣas tu sādhuḥ /
prāpte 'pi mṛtyāv amaratvam eti mā dīnatāṃ gaccha yathā vimūḍhaḥ //