Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.4

N11: oṃ athonaṣoḍaśe varṣe vartamāne raghūdvahe /
rāmānuyāyini tathā śatrughne lakṣmaṇe 'pi ca //

bharate saṃsthite nityam mātāmahagṛhe sukham /
pālayaty avaniṃ rājñi yathāvad akhilām imām //

janyatrārthaṃ ca putrāṇām pratyahaṃ saha mantribhiḥ /
kṛtamantre mahāprājñe N11, Ś4: °pra° tajjñe daśarathe nṛpe //

kṛtāyāṃ tīrthayātrāyāṃ rāmo nijagṛhasthitaḥ /
jagāmānudinaṃ kārśyaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ //

kramād asya viśālākṣam pāṇḍutām mukham ādadhe /
pākaphulladalaṃ śuklaṃ sālimālam ivāmbujam //

kapolatalasaṃlīnapāṇiḥ padmāsanasthitaḥ /
cintāparavaśas tūṣṇīm avyāpāro babhūva saḥ //

kṛśāṅgaś cintayā yuktaḥ khedī paramadurmanāḥ /
novāca kasyacit kiñcil lipikarmārpitopamaḥ //

khedāt parijanenāsau prārthyamānaḥ punaḥ punaḥ /
cakārāhnikam ācāram parimlānamukhāmbujaḥ //

evam muniviśiṣṭaṃ taṃ rāmaṃ guṇagaṇākaram /
ālokya bhrātarāv asya tām evāyayatur daśām //

tathā teṣu tanūjeṣu khedavatsu kṛśeṣu ca /
sapatnīko mahīpālaś cintāvivaśatāṃ yayau //

kā te putra ghanā cintety evaṃ rāmam punaḥ punaḥ /
apṛcchat snigdhayā vācā na cākathayad asya saḥ //

na kiñcit tāta me duḥkam ity uktvā pitur aṅkagaḥ /
rāmo rājīvapatrākṣas tūṣṇīm eva sma tiṣṭhati //

tato daśaratho rājā rāmaḥ kiṃ khedavān iti /
apṛcchat sarvakāryajñaṃ vasiṣṭhaṃ vadatāṃ varam //

asty atra kāraṇaṃ śrīman mā rājan duḥkham astu te /
ity uktaś cintayā yukto vasiṣṭhamuninā nṛpaḥ //

kopaṃ viṣādakalanāṃ vitataṃ ca harṣaṃ nālpena kāraṇavaśena vahanti santaḥ |
sargeṇa saṃhatijavena vinā jagatyām bhūtāni bhūpa na mahānti vikārayanti ||