Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.15

doṣair jarjaratāṃ yātaṃ satkāryād āryasevitāt Ś4: °tam /
vātāttapiñchalavavac Ś4: °piccha°; N11: °lavavaś cetaś calati cañcalam //

itaś cetaś ca suvyagraṃ vyartham N11: vya(kta)*rtha*m evābhidhāvati /
dūrād dūrataraṃ dīnaṃ grāme kauleyako yathā //

na prāpnoti kvacit kiñcit prāptair api mahādhanaiḥ /
nāntaḥ sampūrṇatām eti karaṇḍaka ivāmbubhiḥ //

nityam eva manaḥ śūnyaṃ kadāśāvāgurāvṛtam /
na manāṅ nirvṛtiṃ Ś4: nivṛ° yāti mṛgo Ś4: mṛgyo yūthād iva cyutaḥ //

taraṅgataralāṃ Ś4: taraga° vṛttiṃ dadhad ālūnaśīrṇatām /
parityajya kṣaṇam api na mano yāti nirvṛtim //

mano mananavikṣubdhaṃ diśo daśa vidhāvati /
mandarāhananodbhūtaṃ kṣīrārṇavapayo yathā //

kallolakalanāvartam māyāmakaramālitam /
na niroddhuṃ samartho 'smi manomohamahārṇavam //

bhogadūrvāṅkurākāṅkṣī Ś4: °ṅkura° śvabhrapātam acintayan /
manohariṇako brahman dūraṃ viparidhāvati //

na kadācana me cetas tām ālūnaviśīrṇatām /
tyajaty ākulayā N11: °l(ā)a*yā* vṛttyā Ś4: °ttyā (cintānicayacañcuram) cañcalatvam ivārṇavaḥ //

cetaś cañcalayā vṛttyā cintānicayacañcuram /
dhṛtim badhnāti naikatra kesarī pañjare yathā //

mano moharathārūḍhaṃ śarīrāc chamatāsukham /
haraty upagatodyogaṃ haṃsaḥ kṣīram ivāmbhasaḥ //

analpakalpanātalpe nilīnāś cittavṛttayaḥ /
munīndra na prabudhyante tena tapto 'ham ākulaḥ //

kroḍīkṛtadṛḍhagranthitṛṣṇāsūtrombhitātmanā /
vihago jālakeneva brahman baddho 'smi cetasā //

satatāmarṣadhūmena cintājvālābilena ca /
vahnineva tṛṇaṃ śuṣkam mune dagdho 'smi cetasā //

krūreṇa jaḍatāṃ yātas tṛṣṇābhāryānugāminā /
śavaḥ kauleyakeneva brahman bhukto 'smi cetasā //

taraṅgataralāsphālavṛttinā jaḍarūpiṇā /
taṭavṛkṣa ivaughena brahman nīto 'smi cetasā //

avāntaranipātāya śūnyenākramaṇāya ca /
tṛṇaṃ N11: °ṇ(ā)aṃ caṇḍānileneva dūre nunno 'smi cetasā //

saṃsārajaladher asmān nityam uttaraṇonmukhaḥ /
setuneva payaḥpūro rodhito 'smi kucetasā //

pātālād gacchatā pṛṣṭham pṛṣṭhāt pātālagāminā /
kūpakāṣṭhaṃ kudāmneva veṣṭito 'smi kucetasā //

mithyaiva sphārarūpeṇa N11, Ś4: sthāra° vicāraviśarāruṇā /
bālo vetālakeneva gṛhīto 'smi svacetasā //

vahner uṣṇataraḥ Ś4: °tarāc śailād api kaṣṭatarakramaḥ /
vajrād api dṛḍho brahman durnigrahamanograhaḥ //

cetaḥ patati kāryeṣu vihagaś cāmiṣeṣv iva /
kṣaṇena viratiṃ yāti bālaḥ krīḍanakād iva //

jaḍaprakṛtir ālolo vitatāvartavṛttimān /
mano'bdhir īhitavyālo dūrān nayati tāta mām //

apy abdhipānān mahataḥ sumerūllaṅghanād Ś4: samerūlaṅ° api /
api vahnyaśanāt sādho viṣamaś cittanigrahaḥ //

cittaṃ kāraṇam arthānāṃ tasmin sati jagattrayam /
tasmin kṣīṇe jagat kṣīṇaṃ tac cikitsyam prayatnataḥ //

cittād imāni sukhaduḥkhaśatāni nūnam abhyāgatāny agavarād iva kānanāni /
tasmin vivekavaśatas tanutām prayāte manye mune nipuṇam eva galanti tāni //

sakalaguṇajayāśā yatra baddhā mahadbhis tam arim iha vijetuṃ cittam abhyutthito 'ham /
vigataratitayāntar nābhinandāmi lakṣmīṃ Ś4: °kṣmī jaḍamalinaviśālām meghamālām ivenduḥ //