Mokṣopāya · Chapter 6.63

etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya rāghavāghavighātinīm /
tiṣṭha nissaṅgasannyāsabrahmārpaṇamayātmikām //

yasmin sarvaṃ yatas sarvaṃ yas sarvaṃ sarvataś ca yaḥ /
yaś ca sarvamayo nitya ātmānaṃ viddhi taṃ param //

dūrastham apy adūrasthaṃ sarvagaṃ tvaṃ svam eva ca /
tatsthas tattām avāpnoṣi tad evāsy astasaṃśayam //

yat saṃvedyavinirmuktaṃ saṃvedanam aninditam /
cetyamuktacidābhāsaṃ tad viddhi paramaṃ padam //

sā parāt paramā kāṣṭhā sā dṛśāṃ dṛg anuttamā /
sa mahimnāṃ ca mahimā gurūṇāṃ sa gurur guruḥ //

sa ātmā tac ca vijñānaṃ tac chūnyaṃ brahma tat param /
tac chreyas sa śivaś śāntas sā vidyāparamā sthitiḥ //

yo 'yam antaścetanātmā sarvānubhavarūpakaḥ /
yatra svadante sarvāṇi dravyāṇi svātmasattayā //

sa jagattilatailātmā sa jagadgṛhadīpakaḥ /
sa jagatpādaparasas sa jagatpaśupālakaḥ //

sa tantur bhūtamuktānāṃ pariprotahṛdambaraḥ /
sa bhūtamaricaughānāṃ paramā tiktatātatā //

sa padārthe padārthatvaṃ sa tucchatvam avastunaḥ /
sa sato vastunas sattvam asattvam asataś ca saḥ //

jagadgṛhakriyābhāṇḍopaskarāṇāṃ sa dīpakaḥ /
candrārkatārakātejas tenedaṃ prakaṭīkṛtam //

sarvaṃ prasṛtam etasmāc cetanāt paramātmanaḥ /
svasaṃvittivicāreṇa svayam ātmaiṣa labhyate //

sarva eva jagadbhāvā avicāraṇacāravaḥ /
avidyamānasadbhāvā vicāraviśarāravaḥ //

aham ādau jagajjāle mithyābhramabharātmani /
ko bhūtvā kvānubadhnāmi dhṛtiṃ katham avāstavīm //

ādimadhyāntamananasaṅkalpakalanāsv aham /
brahmākāśam anādyantaṃ keveyattā mamātmanaḥ //

itiniścayavān yo 'ntas samavyavahṛtir bahiḥ /
udayāstamayonmuktas sthito 'nantas sa sarvadā //

nāstam eti na codeti sāmyaṃ samam avasthitam /
yasya khasyeva śūnyatvaṃ sa mahātmeha sadvapuḥ //

bhāvādvaitapadārūḍhas suṣuptaparayā dhiyā /
vyavahāry api hṛtkṣobhaṃ naity ādarśanaro yathā //

ādarśapuruṣasyeva vyavahāravato 'pi ca /
na yasya hṛdayollekho manāg api sa muktibhāk //

avibhāgamatāv eva jñamaṇau pratibimbati /
citeḥ paramavaimalyād vyavahāro yathāgataḥ //

ciccamatkṛtir eveyaṃ jagad ity avabhāsate /
nehāsty aikyaṃ na ca dvitvam upadeśo 'pi tanmayaḥ //

vācyavācakaśiṣyehāgurvākhyais svacamatkṛtaiḥ /
ātmanātmani śāntaiva cic camatkurute citi //

citpraspando hi saṃsāras tadaspandaḥ paraṃ padam /
citspandaśamaneneyaṃ pariśāmyati saṃsṛtiḥ //

mahāciter nañarthāṃśabhāvo yo 'bhāvanakṣayaḥ /
asann iva svabhāvena sa citspanda udāhṛtaḥ //

śūnyatvam ajaḍaṃ yat tat param āhuś citer vapuḥ /
nañarthābhāvanā yātra saṃsṛtis sānubhūyate //

abhāvanāmātralayā sā ca nissārarūpiṇī /
kevalaṃ kevalībhāvas svas sadrūpo 'vaśiṣyate //

citspanda eva saṃsāracakrapravahaṇaṃ viduḥ /
mātṛmānaprameyādi kaṭakādīva hemani //

pṛthag asti na ca spandaś citer yas saṃsṛtir bhavet /
cittvam eva cites spandas tadabodho hi saṃsṛtiḥ //

abodhamātraṃ citspandaḥ kaṭakatvam ivotthitam /
bodhamātravilīne 'smiñ śuddhaṃ ciddhema śiṣyate //

satyāvabodhamātreṇa kṣīyate bhogabhāvanā /
bhogābhāvanam eveha paramaṃ jñatvalakṣaṇam //

ime 'nabhimatās sarve jñasya bhogās svabhāvataḥ /
bhavanti ko 'titṛpto hi durannaṃ kila vāñchati //

etad eva paraṃ viddhi jñatvasya paralakṣaṇam /
svabhāvenaiva bhogānāṃ yat kilānabhivāñchanam //

cid aspandaiva sarvātmarūpiṇy astīti niścayaḥ /
yo 'ntaḥ prarūḍhas svābhyāsāj jñatvaśabdena sa smṛtaḥ //

yo na bhuṅkte bhujyamānān api bhogān abuddhimān /
lokānurodhasiddhyarthaṃ sa hanti laguḍair nabhaḥ //

vinākṛtrimayā yuktyā na siddhir adhigamyate /
kvacid ātmani loke vā svāṅgāvadalanair api //

cic cetyacaityakoṭisthā tāvat paśyati vibhramam /
iyaṃ yāvad abodhātmā spandate spandarūpiṇī //

samyagbodhodaye tv asyās spandāspandadaśākramāḥ /
kvāpi yāntīva saṃśāntadīpavat sābhidhānakāḥ //

citaḥ prakāśarūpāyā dīpikāyās svabhāvataḥ /
spandāspandamayī neha kathaivāsti manāg api //

yad aspandasya maruto na san nāsan na madhyagam /
rūpaṃ tad eva saṃvittispandatā praśamocitā //

abhinno 'syāś cites spandaś śuddhacitsārarūpadhṛt /
na bandhāya na mokṣāya sthita ātmani kevalam //

cic cen nañarthasaṃvittiṃ nirvāṇeva na vindate /
tad bandhamokṣapakṣāder nāmāpi hi na vidyate //

mokṣo 'stv ity eva bandho 'ntaḥpūrṇatākṣayakāraṇaṃ /
māstv itīty api bandhas te śreyase 'vedanaṃ param //

yad anābhāsam ajaḍaṃ tad viddhi paramaṃ padam /
citas svarūpasaṃsthānam acetyonmukhatātmakam //

yas saṅkalpanaśabdārtharūpas spando mahāciteḥ /
bandhamokṣādikārho 'sau prekṣyamāṇaḥ praśāmyati //

prekṣaṇād eva saṃśānte tv ahambhāve nirāspade /
na vidmaḥ kena kiṃ kasya badhyate vātha mucyate //

saṅkalpa eva ca citer buddhaś ced avibhāgavān /
tad asaṅkalpam aspandaṃ sarvaṃ jātam avāritam //

spande 'spandatayaivātte tanmayatvāt sadā citā /
saṅkṣīṇa eva saṃsāro nisspande cidghane sthite //

citteja eva citspanda iti buddhe nirantaram /
vyatiriktaś citas spando na kaścid avaśiṣyate //

asmin dṛśyamaye dīrghasvapne svapnāntaraṃ vrajan /
na jño moham upādatte sarvagatvāt svasaṃvidaḥ //

yatrodeti prasabham aniśaṃ sarvasaṃvittisattā yasminn ete sakalakalanākāraṭaṅkā laganti /
utpadyante svadanasubhagaṃ yatra sarvopalambhā dhyānenainaṃ tam avagamaya pratyagātmānam antaḥ //