Mokṣopāya · Chapter 6.204

saṃsārabhārasuśrāntas saṅkaṭeṣu luṭhattanuḥ /
yo 'bhivāñchati viśrāntiṃ tasya kramam imaṃ śṛṇu //

pūrvaṃ vivekakaṇikā yadāsya hṛdi jāyate /
saṃsāranirvedamayī kāraṇād vāpy akāraṇāt //

tadāśrayati sacchāyān sādhūn unnatiśālinaḥ /
adhvaśramaharāṃs tāpatapto mārgatarūn iva //

dūre pariharaty ajñān yajñayūpān ivādhvagaḥ /
snānadānatapoyajñān karoti vibudhānugaḥ //

peśalaṃ cānurūpaṃ ca vyavahāram akṛtrimam /
lokyam āhlādanaṃ dhatte candrabimbam ivāmṛtam //

paraprajñānugo bhāvaḫ parārthaparipūrakaḥ /
pavitrakarmarasikaẖ ko 'pi somyaḫ pravartate //

navanītasthalīvācchā snigdhā mṛdvī manoharā /
janaṃ sukhayati svādvī tadīyā navasaṅgatiḥ //

śītalāni pavitrāṇi caritāni vivekinaḥ /
indor ivāṃśujālāni janaṃ śītalayanty alam //

na tathodyānaṣaṇḍeṣu puṣpaprakarahāriṣu /
viśramyate vītabhayaṃ yathā sādhusamāgame //

mandākinīpayāṃsīva saṅgatāni vivekinām /
prakṣālayanti pāpāni prayacchanti viśuddhatām //

vivekiṣu virakteṣu saṃsārottaraṇārthiṣu /
janaś śītalatām eti himahāragṛheṣv iva //

nanu nāgaratodārā yā vivekini vidyate /
suragandharvakanyāsu sā navāsu na vidyate //

prajñā prasādam āyāti kramād ucitakarmaṇaḥ /
antaẖ karoti śāstrārtham arthaṃ makurabhūr iva //

satprajñonnatim āyāti śāstrārtharasaśālinī /
vivekinī vilāsena kadalīva mahāvane //

antar evāśu vahati sarvārthān pratibimbitān /
ādarśavad aśeṣeṇa prajñā nairmalyaśālinī //

sādhusaṅgamaśuddhātmā śāstrārthaparimārjitaḥ /
prājño bhāty uddhṛtaṃ vahner agniśaucam ivāṃśukam //

kacatkāñcanakāntena vimalālokakāriṇā /
bhuvanaṃ bhāskareṇeva bhāti sādhus svacetasā //

tathānugacchati prājñaś śāstrasādhusamāgamau /
yathātyantānuṣaṅgeṇa tāv evāśu bhavaty ayam //

kramāt sajjanatām etya śāstrārthabharabhāvitaḥ /
bhāti bhogān adhaẖ kurvan pañjarād iva nirgataḥ //

bhogābhigamadaurbhāgyaṃ dinānudinam ujjhatā /
tena tat kulam ābhāti tārācakram ivendunā //

abhogakṛpaṇā kāpi navaivāsya pravartate /
mukhe kāntir apūrvaiva candre rāhau mṛte yathā //

tṛṇīkṛtatrijagatāṃ mahatām abhidheyatām /
sa yāti kalpaviṭapī nabhasīva divaukasām //

bhogānāṃ dveṣaṇenāntar lajjamāno manasvy api /
bhogānām anyasampattyā paramaṃ parituṣyati //

svā evopahasaty antas taraṇī taralakriyāḥ /
khedasmeramukho jātīr jātismara ivādhamāḥ //

atha taṃ draṣṭum āyānti sauhārdenaiva sādhavaḥ /
bhūmāv ivoditaṃ candraṃ vismayotphullalocanāḥ //

nityānādṛtabhogo 'sau tam apy ucitayā dhiyā /
prāptam apy ucitārambhaṃ bhogaṃ na bahu manyate //

pūrvaṃ saṃsṛtivairasyam antar evoditātmanaḥ /
jāyate jīrṇajāḍyasya pākād iva śarattaroḥ //

tatas sajjanasamparkam udarkaśreyase svayam /
karoti svasthatāgṛdhnur bhiṣagāśrayaṇaṃ yathā //

tenodāramatir bhūtvā śāstrārtheṣu nimajjati /
mahān mahāprasanneṣu sarassv iva mahāgajaḥ //

sajjano hi samuttārya vipadbhyo nikaṭasthitam /
niyojayati sampatsu svālokeṣv iva bhāskaraḥ //

parasvādānaviratiḫ pūrvam eva pravartate /
vivekino nijārtheṣu santoṣaś copajāyate //

parasvādānaviratas santoṣāmṛtanirbharaḥ /
vivekī kramaśas svārthān apy upekṣitum icchati //

dadāti kaṇapiṇyākaśākāny api hi yācate /
tenaivābhyāsayogena svamāṃsāni dadāty asau //

nūnaṃ viralacintānāṃ vivekam anudhāvatām /
maurkhyaṃ laghutvam āyāti dhāvatām iva goṣpadam //

parārthādānaviratiṃ pūrvam abhyasya yatnataḥ /
āhartavyā vivekena tatas svārtheṣv araktatā //

tato bhoganirāsena saha svārthanirākṛtiḥ /
paramāyai svaviśrāntyai kriyate kṛtibhiẖ kramāt //

na tādṛśaṃ jagaty asti duẖkhaṃ narakakoṭiṣu /
yādṛśaṃ yāvadāyuṣkam arthopārjanaśāsanam //

āsane śayane yāne gamane ramaṇe 'rjane /
āḍhyāś cintāparā eva na tu mūḍhā vidanti tām //

nanv arthā vitatānarthās sampadas santatāpadaḥ /
bhogā bhavamahārogā viparītena bhāvitāḥ //

tāvan nāyāti vaivaśyaṃ cintāviṣavijṛmbhaṇaiḥ /
yāvad arthamahānartho na kadarthārtham arthyate //

anuttamasukhaṃ yasmai cirāya parirocate /
jarattṛṇaśikhādṛṣṭyā so 'rthaṃ paśyatu śāmyatu //

bhūribhāvavikārāṇāṃ jarāmaraṇakarmaṇām /
dainyadaurātmyadāhānām arthas sārthapatis smṛtaḥ //

asmiñ jagati jantūnāṃ jarāmaraṇaśālinām /
ajarāmaratāṃ kartuṃ santoṣo 'sti rasāyanam //

vasanto nandanodyānam indur apsarasas smaraḥ /
ity ekatas samuditaṃ santoṣāmṛtam ekataḥ //

sarasaḫ prāvṛṣevāntas santoṣeṇaiti pūrṇatām /
gambhīrāṃ śītalāṃ hṛdyāṃ prasannāṃ rasaśālinīm //

sādhur ojasvitām etya santoṣeṇa virājate /
supuṣpitavarākāro vasanteneva pādapaḥ //

pādapātaparāmarśapiṣṭakīṭavad īhate /
dīnaprakṛtir arthārthī duẖkhād duẖkhāntaraṃ vrajan //

kallolavikalāẖ kṣubdhasamudrapatitā iva /
nāpnuvanti sthitiṃ svasthāṃ vikṛtākṛtayo 'rthinaḥ //

sampadaḫ pramadāś caiva taraṅgotsaṅgabhaṅgurāḥ /
kas tāsv ahiphaṇacchattracchāyāsu ramate budhaḥ //

arthopārjanarakṣāṇāṃ jānann api kadarthanām /
yaẖ karoti spṛhāṃ mūḍho nṛpaśus taṃ na saṃspṛśet //

manaso bāhyam ārambham āntaraṃ ca lunāti yaḥ /
samaṃ vaitṛṣṇyadātreṇa tasya kṣetraṃ prakāśate //

jagattvam ajñasambuddhaṃ jño vidann asad eva yat /
satīva tatra sphurati tad anabhyāsajṛmbhitam //

saṃsāranirvedavaśād upetya satsaṅgamaṃ śāstram upetya tena /
śāstrārthabhāvena nirasya bhogān vaitṛṣṇyadārḍhyāt paramārtham eti //