Mokṣopāya · Chapter 6.153
bhūmikātritayābhyāsād ajñāne kṣayam āgate /
samyagjñānodaye citte pūrṇacandrodayopame //
nirvibhāgam anādyantaṃ yogino yuktacetasaḥ /
samaṃ sarvaṃ prapaśyanti caturthīṃ bhūmikām itāḥ //
advaite sthairyam āyāte dvaite ca praśamaṃ gate /
paśyanti svapnaval lokaṃ caturthīṃ bhūmikām itāḥ //
bhede tv aprasṛtaprajñā abhede śāntabuddhayaḥ /
īṣaccheṣavido bhānti caturthīṃ bhūmikām itāḥ //
īṣaccheṣātivilayā ardhasuptābhasaṃvidaḥ /
bālakā iva ceṣṭante caturthīṃ bhūmikām itāḥ //
bhūbhṛtām iva kāṭhinyam arkaraśmighanopamam /
paśyanti kalpanāṃśātma caturthīṃ bhūmikām itāḥ //
īpsitānīpsitānarthair jagad duẖkhe nimajjati /
tan manāg api nopaiti caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
bhūmikātritayaṃ yāvat tāvaj jāgrad iti sthitam /
caturthīṃ bhūmikāṃ prāpya svapnābhaṃ dṛśyate jagat //
uttamapratibimbābham avyavasthiti bhaṅguram /
dṛśyaṃ draṣṭā na jānāti caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
jāgratsvapnasuṣuptānāṃ yathāvad brūhi lakṣaṇam /
turyasya turyātītasya mune yadi na khidyase //
aparāmṛṣṭatattvasya yat padārthaikabhāvanam /
amlānaṃ tad bhavej jāgrad asad astu sad astu vā //
bhāvinyā kṣaṇavidhvaṃsadhiyānutphullarūpayā /
asatyapratyayatayā yuktaṃ garbhaniṣaṇṇayā //
jāgrad evānubhūtaṃ yad asatyaṃ satyam eva vā /
mlānam ābilabuddhitvāt svapnam āhus tam uttamāḥ //
jāgratsvapnānubhavayor avaśyambhāvinoḫ punaḥ /
kam apy astamayaẖ kālaṃ yas tam āhuḥ suṣuptakam //
buddhatvāc chāntabhedaṃ yad ajāgratsvapnam akṣayam /
asuṣuptaṃ sthitaṃ svacchaṃ tat turyam iti kathyate //
yat parāmṛṣṭatattvānām apadārthavibhāvanam /
avasthātrayanirmuktaṃ tat turīyam iti sthitam //
etaddaśātrayaṃ pūrvaṃ sarveṇaivānubhūyate /
jīvanmuktād ṛte tv eṣā turyāvasthā na labhyate //
samyagjñānavataivāntar avasthātritayakṣaye /
cidākāśātmanācchena turyāvasthānubhūyate //
videhamuktair yāvasthā turyātītānubhūyate /
turyasthiticirābhyāsair na vāggocaram eti sā //
na jīvanmuktaviṣayā turyātītadaśā yataḥ /
tato 'syāẖ kathanaṃ nāsti brahmatvād itarat kvacit //
na svapnasuptatājāgratkāraṇaṃ kāryakovida /
jāgratsvapnasuṣuptānāṃ param eva hi tiṣṭhati //
jāgrat svapnatvam āyāti buddhiśyāmalatāvaśāt /
svapnaś ca jāgrad bhavati buddhinirmalatodayāt //
ghanamohatayā jāgrad api yāti suṣuptatām /
svapnaś cāpi tathaivaiṣa svabhāvo rāma saṃsṛteḥ //
nidrālor apy anidrālo rāghavaitad daśātrayam /
bhavaty ā turyasamprāpteẖ kramān no tulyakālataḥ //
turyāvasthasya cābhyāsād avasthātritayaṃ śanaiḥ /
śāmyati prauḍharūpāyāṃ śaradīva ghanabhramaḥ //
turyāvasthāsthito bhūyo nāvasthātrayam eti hi /
jīvann api ciraṃ bhṛṣṭaṃ bījam aṅkuratām iva //
bhāsurākāram askandhastambhaśākhādalādikam /
chāyāvṛkṣaṃ jagad vetti caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
arthaśūnyasamārambhaṃ dṛśyamānam asanmayam /
bāleneva kṛtaṃ paṅkāj jñaḫ paśyati jagattrayam //
nānevaitām anānāttāṃ taraṅgaracanām iva /
nirvāsanāṃ spandamayīṃ jñaḫ paśyati jagatsthitim //
adṛṣṭam itarācāraṃ śrutaṃ dūre kṣaṇakṣayam /
ajño deśam ivāpūrvaṃ tajjñas sarvaṃ prapaśyati //
ajihvasvapnakathanaṃ bhāvanānubhavopamam /
bhramābhramātraṃ vibhrāntaṃ jñaḫ paśyati jagattrayam //
nīhārasadṛśaṃ dūrād dṛśyamānabṛhadvapuḥ /
nakiñcin nipuṇāloke jñaḫ paśyati jagattrayam //
śaradabhrasamaṃ sphāram āmṛṣṭaṃ san nakiñcana /
nakāryakāri śūnyātma jñaḫ paśyati jagattrayam //
parāmarśāsahānekarāganirmitamaṇḍalam /
barhibarhasamākāraṃ jñaḫ paśyati jagattrayam //
avidyamānaṃ bhramadaṃ prekṣitaṃ praśamaṃ gatam /
trastabālakayakṣābhaṃ jñaḫ paśyati jagattrayam //
vistīrṇam apy anākrāntadeśaṃ paśyati sargakam /
ākhyāyikārambham iva caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
aspṛṣṭadeśakālāṃśam asatyam iva satyavat /
mahāravaṃ maunamayaṃ mahārambham apakriyam //
sthūlaṃ karmendriyālabhyaṃ jagat paśyaty asadvapuḥ /
saṅkalpasainyasaṅkāśaṃ caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
cittabhittigataṃ bhāvi citratantram iva sthitam /
paśyaty asargakaṃ sarvaṃ caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
indrajālajalādarśapratibimbam ivāsthitam /
sargaṃ sadānubhavati caturthīṃ bhūmikām itaḥ //
dravyabhāvakriyehānām ajñatvān mūkatāṃ gataḥ /
durdeśam iva vikrīto jñaḫ paśyati jagattrayam //
atyantāpūrvasaṃsthānaṃ deśāntaram ivālpadhīḥ /
aśūnyaṃ śūnyam evāti jñaḫ paśyati jagattrayam //
anūḍham uhyamānātma sthiraṃ calam asac ca sat /
saridbimbasthapuravaj jñaḫ paśyati jagattrayam //
pratibimbitam ambhodhāv iva nirmajjad eva vā /
calite śapharaspandāj jñaḫ paśyati jagattrayam //
jātyandharūpānubhavam iva nāsan na sanmayam /
andhaprāgdṛṣṭarūpābhaṃ jñaḫ paśyati jagattrayam //
masṛṇaikamahābhittau saṅkalpollikhitātmakam /
citrasainyam ivābhāti jagaj jñaṃ praty arodhakam //
ākāśabhittilikhitam alabdham api vāyunā /
cittacitrakṛtaś citraṃ jñaḫ paśyati jagattrayam //
dṛśye pataty adṛśye 'pi parayatnāvabodhitaḥ /
bahir draṣṭaiva nāntar jño hṛdayenāparājitaḥ //
Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0