Mokṣopāya · Chapter 6.144

pratyekam evam uditaḫ pṛthaksaṃsāraṣaṇḍakaḥ /
sasurāsurapātālalokāntaradharāmbaraḥ //

brahmaviṣṇvindrarudrādyā evam eva gatās sthitim /
saṅkalpātmāna evemaṃ sargasaṅkalpam āśritāḥ //

brahmaviṣṇvindrarudrādiḫ pūrvam eva manomayī /
māyeyam uditā mithyā sargatā kalpanātmikā //

yad yad ālokyate kiñcin māyāyās tad asan nabhaḥ /
antarantarasārātmarambhāstambhā ivoditāḥ //

saṅkalpapuruṣā ete brahmarudrendrakādayaḥ /
asatyāś caiva satyāś ca cittvācittvair iha sthitāḥ //

bhūtaṃ prati pṛthagbhūtas sargo vikasitas svayam /
saṅkalpasvapnapuravan manorājyavad ātataḥ //

sarvagatvāc ca ciddhātor mithaś cānubhavabhramāt /
sargeṣv eteṣu sadrūpās samastā bhūtajātayaḥ //

sammilanti mithaẖ kecin nirāvaraṇasaṃvidaḥ /
sargāḫ pariṇamanty anye tv aparasparavedinaḥ //

kākatālīyavat kecit sargās sarge patanty api /
deśam anyam imaṃ prāptā vayam ity eva bhāvitāḥ //

krameṇānena he rāma te svapnapuruṣā api /
saṅkalpapuruṣāś caiva satyāś cittvād akhaṇḍitāt //

cidghanaṃ cittvasāratvāc cittvam evāvatiṣṭhate /
nāsya vighno na vedho 'sti nānyatā na ca nāśitā //

saṅkalpapuruṣās satyās satyāś ca svapnavibhramāḥ /
vartamānārthakāritvān neha kiñcid asanmayam //

parasparam alabhyatvād yan nārthāya na vastu tat /
satyam asmākam apy eṣa deśāntaranaro yathā //

yad yathā yena yatrāsti tat tathā tena tatra tat /
nātra satye sadasatī tenālaṃ maunavān bhava //

jagat svabhāvato nāsti yac cedaṃ paridṛśyate /
tat sarvaṃ brahmasattaiva prekṣitaṃ vā na kiñcana //

bravīmy abhyupagamyāpi sargādi yadi vidyate /
tad etaj jaṭharaṃ brāhmaṃ viddhi tatkacanātmakam //

yathāntar ikṣor mādhuryaṃ taikṣṇyaṃ ca maricādiṣu /
tathāntar brahmaṇo dṛśyam ahantādi jagattrayam //

ahaṃ jagad dṛśyam iti śabdārthaiḫ parivarjitam /
akhaṇḍitam idaṃ satyam idaṃśabdārthavarjitam //

dyauẖ kṣamā vāyur ākāśaṃ parvatās sarito diśaḥ /
sato 'navayavasyāpi bhāgā bahir avasthitāḥ //

puruṣaṃ prati saṅkalpāt sargo hṛdi vijṛmbhate /
sādridyūrvīnadīśāṃśaẖ kauśe rasa ivāṅkure //

saṃvit svodarasaṃlīnaṃ khātmakā khātmakaṃ jagat /
yathābhirucitenāntar bhogenāsvādayaty alam //

na svapne gamyate deśo na deśo hṛdam eti vā /
na jāgrati bahirdeśo na jāgrad deśavarti vā //

nāntastvaṃ vidyate kiñcin na bahiṣṭvaṃ ca vānagha /
nākalpanā nāpi ca vā kalpanākalanāsti vā //

saṃvin mukulitātmānaṃ trijaganmaṇḍalīm iyam /
yat svādayati tasyaitan nāma svapnābhidhaṃ sthitam //

yad ātmānaṃ vikasitā trijaganmaṇḍalīm iyam /
yat svādayati tasyaitac cihnaṃ jāgrad iti sthitam //

yan na saṃvit svam ātmānaṃ kañcit kālaṃ śramād iva /
āsvādayati śānteva tat suṣuptābhidhaṃ smṛtam //

nirvāṇe vāpunarbhrāntyai yad ātmānaṃ na vindate /
saṃvit sthirasamābhāsā tat turyaṃ mokṣa ucyate //

antaś cetanapadmasya jagadgandho 'sty asau bahiḥ /
sphurati prasṛte tasminn antarasphuritātmani //

na sargasaṃvidor bhedaḫ pavanaspandayor iva /
vāta eva yathā spandas saṃvid eva tathā jagat //

spandaśabdārthadhītyāge yādṛśī pavanasthitiḥ /
sargaśabdārthadhītyāge tādṛśī sargasaṃsthitiḥ //

spandaśabdārthadhīr vāyau kalpitākalanākṣayā /
sargaśabdārthadhīś śānte kalpitākalanākṣayā //

yat saṅkalpasamutthānaṃ tad asaṅkalpanaṃ kṣayi /
etac cānubhavāt siddhaṃ kim etāvati duṣkaram //

na sargo 'sti vid asty acchā sā ca satyeva khopamā /
vicchabdārthākalpanena tad etad budhyate svayam //

na sargasargaśabdārthamatir astīti niścayaḥ /
sargasaṅkalpasaṃśāntāv ātmanaivāśu budhyate //

asargapratipattir hi sargaśabdārthavismṛtau /
sphuṭībhavaty aśeṣeṇa śiṣyate yad anāma tat //

vedanaṃ sargasaṃvittir avedanam asargakam /
na vedanāvedanayor bhedaś śabdād ṛte 'sti ca //

sarvasyānantarūpatvāt kva bhedaẖ kva ca bhedanam /
kva vismṛtir ataś śāntaṃ tūṣṇīm evāsanaṃ śivam //

nirastasaṅkalpavikalpajālam ālānakalpaṃ suciroṣitaṃ yat /
praśāntaśāstrārthavicārasattam aśaṅkam ādyaṃ śivam avyayaṃ tat //