Mokṣopāya · Chapter 6.137

evaṃ vāsiṣṭham ākarṇya vaco vikasitāśayaḥ /
ucchvasann iva cittena rāmo vacanam abravīt //

aho nu bhāro bharavāṃś cetasā projjhitaś cirāt /
ayaṃ so 'ham idaṃ me 'dya cetyādis tvag ivāhinā //

svacchatām upayāte 'yam antaẖkaraṇasaṃsthitiḥ /
śobhate śaradīva dyauś śāntavāridaviplavā //

ayaṃ so 'ham idaṃ me 'dya iti bhāraṃ mahābharam /
api meror gurutaraṃ dhārayan ko na sīdati //

śāmyāmi parinirvāmi jāgarmy āśvāsavān aham /
adhvagasyeva me skandhād gṛhītā mahatī śilā //

etāvantam ahaṃ kālam aho nu khalu vañcitaḥ /
yad imāṃ padavīṃ śāntāṃ śītalācchāṃ na labdhavān //

tad imaṃ saṃśayaṃ śeṣam ekaṃ me chettum arhasi /
bhagavan sarvadharmajña prodvijante hi nottamāḥ //

paramātmamayaṃ sarvaṃ yadi nāma sadaiva hi /
idaṃ kāryam idaṃ neti tat kimarthaṃ kṛtaẖ kramaḥ //

yathotpannā na votpannā jīvāḫ paramakāraṇāt /
dvaitavanto 'tha vādvaitās tat tāvaj jñātavān bhavān //

tatra tāvat svasaṅkalpād yeṣāṃ dvaitam alaṃ sthitam /
tais tāvat saṃsṛtau kiñcit saṃsartavyam asaṃśayam //

tatra kecid bālya eva svacamatkārayogataḥ /
vidanti paramātmānaṃ tiṣṭhanti vigatajvaram //

anīśvarās seśvarāś ca ye jīvā dehatāṃ gatāḥ /
gṛhītadvaitavistārāẖ kālenāyānti te padam //

bhavaty evātiviśrāntir nāsti kasyāsti kasya ca /
sucirāt kevalaṃ kaścid acirād vetti kaścana //

kecid viditavedyatvaṃ yānti rāghava yauvane /
jarāvantaḫ paraṃ vastu vidantīhāpare janāḥ //

evaṃ tajjñās tathājñāś ca tiṣṭhanty eva yathāsthitam /
asyāṃ vyavahṛtau jīvanmuktā baddhāś ca mānavāḥ //

idaṃ kāryam idaṃ neti teṣāṃ yadi jagatsthitiḥ /
nonnīyate tat kṣayakṛn mātsyo nyāyaḫ pravartate //

yāvat kiñcit prasphurati sargas tāvat kadarthanām /
mā yātu mātsyanyāyena kileti vihitā sthitiḥ //

niṣpuṇyapāpaṃ niścittaṃ nirmamo 'mananakriyam /
kālātivāhanāyaiva jīvanmukto 'vatiṣṭhate //

māyāgrastamatis tv ātmavāsanāvaśataḫ phalam /
prāpnotīhāmutra caiva tadarthaṃ yatate ca saḥ //

etāvat tāvad ābālapaṇḍitāmaramānavam /
avisaṃvādi yad yādṛk cittaṃ tanmayatātmanaḥ //

svasaṅkalpaikabījāya narakasvargaśākhine /
phalāyājñasya kartṛtvam akartṛtvaṃ ca rāghava //

yat tu tajjñasya kartṛtvam akartṛtvaṃ ca vā kvacit /
tat prameyadaśām eti na kadācana kasyacit //

kartā bhavatv akartā vā mukta evāṅga tattvavit /
bhūyo majjati nājñāne payaḫphena ivāmbhasi //

kartā bhavatv akartā vā baddha evāyathārthavit /
araṇyakūpāc chvevāsmān mohān nottarati kvacit //

nirdeho nirmanā maunī śāntas svastho nireṣaṇaḥ /
kurvann eva ca karmāṇi tiṣṭhottiṣṭhasva tatpade //

jīvo brahmārṇave vīcir jīvāmbhodhāv ahaṅkṛtiḥ /
ahaṅkārāmbudhau buddhir buddhyabdhau cittam ābilam //

cittābdhau vāsanā vīcir vāsanābdhau tu saṃsṛtiḥ /
saṃsārābdhau śarīraṃ ca śarīrābdhau ca jīvitam //

jīvitābdhau ca yuvatā cañcale yauvanārṇave /
vīcir indriyasaṅghātas spandas tv indriyavāridhau //

spandāmbhodhāv anubhavas svānubhūtyāmbudhau tataḥ /
taraṅgaś citsamullāsa itīdaṃ sargavedanam //

śabdasaṃsparśarūpādi yenedam avabudhyate /
tac cinmātraṃ jagat sarvaṃ tatsāratvād raghūdvaha //

akṣubdho 'vyapadeśyo 'sāv asargakaraṇonmukhaḥ /
unnīyate cidambhodhis sadbhir brahmeti kevalam //

akṣubdham api tat kṣubdham iva cet kṛtavedanam /
tac cidaṃśam upāruhya brahma sarga iti sthitam //

akṣubdho 'sāv avācyo hi samaś citimahārṇavaḥ /
vaktuṃ na kenacin nāmnā kalayā vāpi śakyate //

na ca tasya mahābāho kṣobhas sambhavati kvacit /
pṛthak tanmātrarūpatvāt sarvasya jagato gateḥ //

svarūpe tasya devasya kevalaṃ yā vilāsitā /
saiṣoktā kṣobhaśabdena cicchabdena ca vānagha //

paramārthamahāmbhodhau cic cetyalavarūpiṇī /
ūrmivat sphurati spandāt tenedaṃ jāyate jagat //

akṣubdho 'sāv anirdeśyas samaś cinmātrasāgaraḥ /
kṣubdhaś cetyataraṅgas tu cid ity ākalito budhaiḥ //

cidabdhau laharī cetyaṃ sā ca tasmān na bhidyate /
tāvanmātraikasāratvād vāri vīcir ivāmbhasaḥ //

tasmād bhūtāni jātāni tāvanmātrāṇi tāni ca /
tad evātad ivābhāti sakalaṃ cākalaṃ ca tat //

ekam eva nakiñcid yat kiñcid vā tad idaṃ jagat /
nānānānātayā ceto mā mithyākulatāṃ naya //

ekasya vāmbhaso vīcirūpeṇa sphurato yathā /
nānyatāsti tathā bhūtabhāvena sphuraṇāc citaḥ //

bījam eva yathā stambhaḫ pattraṃ puṣpaṃ phalaṃ rasaḥ /
pariṇāmādirahitaṃ bhavaty evaṃ jaganty ajaḥ //

phalāntā bījasattaiva sphuraty anyatayeva sā /
advaitaikyajagadrūpā brahmasattaiva jṛmbhate //

bījaṃ sattaikasāmānyenāphalāntaṃ yathā sthitam /
brahma sattaikasāmānyenāsargāntaṃ tathā sthitam //

brahmaikasattāsāmānyamātram evedam ātatam /
satyam ekaṃ jagad iti vyāhṛtaṃ taruvṛkṣavat //

ya evācchaś citas spandas sa evetthaṃ jagadbhramaḥ /
yaś cāspandas sa evāṅga paramopaśamaś śivaḥ //

aho mahattā svacchāyāś cito yasyā jaganty api /
spandamātrāt samudyanti līyante 'spandamātrataḥ //

yasyonmeṣanimeṣābhyāṃ bhāvānāṃ pralayodayau /
nānānānābham iva yat tad idaṃ brahma cidghanaḥ //

cid vātavad abhinnātmā spandād ātmagatād yathā /
tathaiva jagad etasmāt tasmāt tatsthaṃ tad eva ca //

ataś śuddham anābhāsaṃ sarvaṃ cidghanam akṣaye /
dṛśyamāne 'pi naiva stas tvattāmatte bhavābhayaḥ //

naikyaṃ na ca dvaitam ihāsti kiñcin na tvattvamattvādi sad apy asad vā /
sarvaṃ ca sarvatra sadaiva cāsti yad buddhavān evam apīha tat tat //