Mokṣopāya · Chapter 6.115

etat te sarvam ākhyātaṃ śikhidhvajakathānakam /
anena gaccha mārgeṇa na kadācana khidyase //

etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya rāghavāghavighātinīm /
nityaṃ nīrāgayā buddhyā tiṣṭhāvaṣṭabdhatatpadaḥ //

yathā śikhidhvajo rājyaṃ kṛtavān evam īdṛśaḥ /
rāma vyavaharan rājye bhogamokṣamayo bhava //

śikhidhvajakrameṇaiva yathā bodham avāptavān /
kaco bṛhaspateḥ putras tathā budhyasva rāghava //

bṛhaspater bhagavataḥ putro 'sau bhagavān kacaḥ /
yathā prabuddho bhagavan samāsena tathā vada //

śṛṇu rājan kathaṃ śrīmāñ śikhidhvajavad eva saḥ /
prabodhaṃ paramaṃ yāto devadaiśikajaḥ kacaḥ //

bālabhāvāt samuttīrṇas saṃsārottaraṇonmukhaḥ /
kacaḥ padapadārthajño bṛhaspatim abhāṣata //

bhagavan sarvadharmajña kathaṃ saṃsṛtipañjarāt /
asmān nirgamyate brūhi jantunā jīvatantunā //

anarthamakarāgārād asmāt saṃsārasāgarāt /
uttīryate nirudvegaṃ sarvatyāgena putraka //

ity ākarṇya kaco vākyaṃ pituḥ paramapāvanam /
sarvam eva parityajya jagāmaikāntakānanam //

bṛhaspates tadgamanaṃ nodvegāya babhūva ha /
saṃyoge ca viyoge ca mahānto hi samāśayāḥ //

atha varṣeṣu yāteṣu triṣu pañcasu cānagha /
punaḥ prāpa mahāraṇye kasmiṃścit pitaraṃ kacaḥ //

paripūjyābhivandyainaṃ samāliṅgitaputrakam /
apṛcchad vākpatiṃ bhūyas sa kacaḥ klāntayā girā //

adyedam aṣṭamaṃ varṣaṃ sarvatyāgaḥ kṛto mayā /
tathāpi tāta viśrāntiṃ nādhigacchāmy aninditām //

evam ārtamanasy asmin kace vadati kānane /
sarvam eva tyajety uktvā vākpatir divam udyayau //

gate tasmin kaco dehād valkalādy apy aśeṣataḥ /
tatyājāmbudavarṣādi śaradīva nabhastalam //

uvāsaiko diganteṣu śāntaś śūnyavapuś śvasan /
gatendvabhrārkatāreṇa śaradvyomnā samopamaḥ //

punar varṣatrayeṇaiṣa kasmiṃścit kānanāntare /
dūyamānamanāḥ prāpa tam eva pitaraṃ gurum //

kṛtapūjākramo bhaktyā samāliṅgitaputrakam /
apṛcchat tam asau bhūyaḥ khedagadgadayā girā //

tāta sarvaṃ parityaktaṃ kanthāveṇulatādy api /
tathāpi nāsti viśrāntis svapade kiṃ karomy aham //

cittaṃ sarvam iti prāhus tat tyaktvā putra rājase /
cittatyāgaṃ vidus sarvatyāgaṃ tyāgavido janāḥ //

ity uktvā vākpatiḥ putraṃ pupluve tarasā nabhaḥ /
anviyeṣa kacaś cittaṃ parityaktum akhinnadhīḥ //

cintayann apy asau cittaṃ yadā veda na kānane /
tadā sañcintayām āsa dhiyedam aviṣaṇṇayā //

padārthavṛndaṃ dehādi na sarvam iti kathyate /
tad etat kiṃ kva vā vyarthaṃ nirāgaskaṃ tyajāmy aham //

pitus sakāśaṃ gacchāmi jñātuṃ cittamahāripum /
jñātvā ca tat tyajāmy āśu tatas tiṣṭhāmi vijvaram //

iti sañcintya sa kaca uttatāra triviṣṭapam /
vākpatiṃ prāpya sasnehaṃ vavande praṇanāma ca //

papraccha cainam ekānte kiṃ cittaṃ bhagavan mama /
svarūpaṃ brūhi cittasya yenaitat santyajāmy aham //

cittaṃ nijam ahaṅkāraṃ viduś cittavido janāḥ /
antar yo 'yam ahambhāvo jantos tac cittam ucyate //

manye 'sya duṣkaras tyāgo na siddhim upagacchati /
katham eṣa kila tyaktuṃ yujyate yogināṃ vara //

api puṣpāvadalanād api locanamīlanāt /
sukaro 'haṅkṛtityāgo na kleśo 'tra manāg api //

trayastriṃśanmahākoṭīpramāṇasya mahāmate /
guro gīrvāṇavṛndasya katham etad vadāśu me //

yathaitad eva tanaya tathā śṛṇu vadāmi te /
ajñānamātrasaṃsiddhaṃ vastu jñānena naśyati //

vastuto nāsty ahaṅkāraḥ putra mithyābhramo hy asau /
asan sann iva sampanno bālavetālavac chaṭhaḥ //

yathā rajjvāṃ bhujaṅgatvaṃ marāv ambumatir yathā /
mithyāvabhāsāt sphurati tathā mithyāpy ahaṅkṛtiḥ //

asad eva yathā dvitvaṃ mohād indor vilokyate /
tathā sphuraty ahaṅkāro nasatyo nāma satyavat //

ekam ādyantarahitaṃ cinmātram amalaṃ tatam /
khād apy atitarām acchaṃ vidyate sarvavedanam //

sarvatra sarvadā sarvaprakāraṃ sarvajantuṣu /
tad evaikaṃ kacaty ambu vilolāsv iva vīciṣu //

atra ko 'yam ahambhāvaḥ kuto vā katham utthitaḥ /
kvābdher jāto rajorāśiḥ kvānalād utthitam jalam //

ayaṃ so 'ham iti vyarthaṃ pratyayaṃ tyaja putraka /
tucchaṃ parimitākāraṃ dikkālavivaśīkṛtam //

dikkālādyanavacchinnaṃ svacchaṃ nityoditaṃ tatam /
sarvārthamayam ekārthaṃ cinmātram amalaṃ bhavān //

phalakusumadalānāṃ sarvadiksaṃsthitānāṃ rasa iva jagatāṃ tvaṃ saṃsthitas sarvadaiva /
vimalataracidātmā nityam evātyanantaḥ ka iva kila tavāhaṃniścayo bhāvamūrte //