Mokṣopāya · Chapter 5.58

atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam /
kirāteśasya suraghor vṛttāntaṃ vismayapradam //

uttarasyā diśo medaḥ karpūrapaṭalaṃ bhuvaḥ /
sambhṛtaṃ hasanaṃ śārvaṃ śuklo vā cāndra ātapaḥ //

himādreś śṛṅgam astīha kailāso nāma parvataḥ /
śailajālasya sanmuktākalāpasyeva nāyakaḥ //

viṣṇoḥ kṣīrodaka iva svargas surapater iva /
abjajasyeva nābhyabjaṃ gṛhaṃ yaś śaśimaulinaḥ //

rudrākṣavṛndadolābhis sāpsarobhir vibhāti yaḥ /
lolaratnaśalākābhir laharībhir ivārṇavaḥ //

gaṇāṅganānām aniśaṃ mattānāṃ caraṇair hatāḥ /
aśokā iva rājante yatrāśokā vikāsinaḥ //

sañcaracchaṅkare dikṣu bhṛguṣv indumaṇidravaiḥ /
nivartante pravartante yatrājasraṃ ca nirjharāḥ //

yo latāgulmavṛkṣaughavāpīhradanadīnadaiḥ /
mṛgapakṣigaṇair bhītair brahmāṇḍavad ihāvṛtaḥ //

tasya hemajaṭā nāma kirātās saṃsthitās tale /
pipīlakā varataror mūlakośagatā iva //

kailāsapādāraṇyānyāṃ jaṭālāyāṃ sugulmakaiḥ /
vasanti yaukavat kṣudrās te tannikaṭajīvinaḥ //

āsīt teṣām udārātmā rājā parapurañjayaḥ /
jayalakṣmyā bhuja iva yaḥ prajāyāś ca dakṣiṇaḥ //

suraghur nāma balavān suraghorāridarpahā /
mūrtaḥ parākrama iva mūrtimān iva mārutaḥ //

jino vairāgyavibhavair dhanair guhyakanāyakaḥ /
śatakratugurur bodhaiḥ kāvyair asuradaiśikaḥ //

sa cakre rājakāryāṇi nigrahānugrahakramaiḥ /
yathāprāptāny akhinnātmā dinānīva divākaraḥ //

tajjābhyāṃ sukhaduḥkhābhyām atha tasyābhyabhūyata /
sumatir vāgurābandhaiś śliṣṭair grīveva pakṣiṇaḥ //

kim ārtaṃ pīḍayāmy enaṃ tilayantram ivaujasā /
sarveṣām eva bhūtānāṃ mamevārtiḥ prajāyate //

dhanam asmai prayacchāmi dhanenānandavāñ janaḥ /
bhavaty aham ivāśeṣas tad alaṃ me vinigrahaiḥ //

atha vā nigrahaṃ prāptaṃ karomy etena vai vinā /
vartate na prajaiveyaṃ vinā vāri sarid yathā //

hā kaṣṭam eṣa nigrāhyo diṣṭyānugrāhya eṣa me /
diṣṭyādya sukhavān asmi kaṣṭam adyāsmi duḥkhavān //

iti dolāyitaṃ ceto na viśaśrāma bhūpateḥ /
ekatrāmbumahāvarte ciraṃ tṛṇam iva bhramat //

athaikadā gṛhaṃ tasya māṇḍavyo munir āyayau /
bhrāntāśeṣakakupkuñjo vāsavasyeva nāradaḥ //

tam asau pūjayām āsa papraccha ca mahāmunim /
sandehadurdrūmastambhaparaśuṃ sarvakovidam //

bhavadāgamanenāsmi mune nirvṛtim āgataḥ /
paramāṃ vasudhāpīṭhaṃ samprāpta iva mādhave //

adya tiṣṭhāmy ahaṃ nātha dhanyānāṃ dhuri dharmataḥ /
vikāsi raviṇevābjaṃ yat tvayāsmi vilokitaḥ //

bhagavan sarvadharmajña ciraṃ viśrāntavān asi /
tad imaṃ saṃśayaṃ chinddhi mamārkas timiraṃ yathā //

mahatāṃ saṅgamenārtiḥ kasya nāma na naśyati /
sandehaṃ tu parām ārtim āhur ārtivido janāḥ //

mannigrahānugrahajā madbhṛtyavapuṣi sthitāḥ /
kaṣanti mām alaṃ cintā gajaṃ harinakhā iva //

tad yathā samatodeti sūryāṃśur iva sarvagā /
matau mama mune mānya tathā karuṇayā kuru //

svāyattena svasaṃsthena svenopāyena bhūpate /
eṣā manaḥpelavatā himavat pravilīyate //

svavicāraṇayaivāśu śāmyaty antar manojvaraḥ /
śaradāgamamātreṇa mihikā mahatī yathā //

svenaiva manasā svāni svaśarīragatāni ca /
vicārayendriyāṇy antaḥ kīdṛśāny atha kāni vā //

ko 'haṃ katham idaṃ kiṃ vā kathaṃ maraṇajanmanī /
vicārayāntar etat tvaṃ mahattām alam eṣyasi //

vicāreṇa parijñātasvabhāvasya satas tava /
harṣāmarṣadṛśaś cetas tolayiṣyanti nācalam //

manas svaṃ rūpam utsṛjya śamam eṣyati vijvaram /
bhūtapūrvavapur bhūtvā taraṅgaḥ payasīva te //

tiṣṭhad eva mano rūpaṃ parityakṣyati te 'nagha /
kalaṅkavikalaṃ kāla ṛtvantaragatāv iva //

anukampyā bhaviṣyanti śrīmantas sarva eva te /
dṛṣṭatattvasya tuṣṭasya janāḥ pitur ivāvanau //

vivekadīpadṛṣṭātmā mervabdhinabhasām api /
adhaḥ kariṣyasi nṛpa mahattām uttamārthadām //

mahattām āgataṃ cetas tava saṃsāravṛttiṣu /
na nimaṅkṣyati he sādho goṣpadeṣv iva vāraṇaḥ //

kṛpaṇaṃ tu mano rājan pelave 'pi nimajjati /
kārye goṣpadatoye 'pi jīrṇāṅgo maṣako yathā //

ceto vāsanayā paṅke kīṭavat parimajjati /
dṛśyamātrāvalambinyā svayā dīnatayā tayā //

tāvat tāvan mahābāho svayaṃ santyajyate 'khilam /
yāvad yāvat parālokaḥ paramātmaiva śiṣyate //

tāvat prakṣālyate dhātur yāvad dhemaiva śiṣyate /
tāvad ālokyate sarvaṃ yāvad ātmaiva lakṣyate //

sarvaṃ sarvikayā buddhyā svayaṃ sarvatra sarvadā /
sarvathā samparityajya svātmanātmopalabhyate //

yāvat sarvaṃ na santyaktaṃ tāvad ātmā na labhyate /
sarvavastuparityāge śeṣa ātmeti kathyate //

yāvad anyan na santyaktaṃ tāvat sāmānyam eva hi /
vastu nāsādyate sādho svātmalābhe tu kā kathā //

yatra sarvātmanā svātmalābhāya patati svayam /
tyaktānyakāryaḥ prāpnoti tan nāma nṛpa netarat //

ātmāvalokanārthaṃ tu tasmāt sarvaṃ parityajet /
sarvaṃ kiñcit parityajya yac chiṣṭaṃ tat paraṃ padam //

sakalakāraṇakāryaparamparāmayajagadgatavastuvijṛmbhitam /
alam apāsya manas svavapus tataḥ parivilūya ca yac chubham asti tat //