Mokṣopāya · Chapter 5.29

atha varṣasahasreṇa divyenāsurasattamaḥ /
devadundubhinirghoṣair bubudhe bhagavān baḍiḥ //

baḍau prabuddhe tad bāḍhaṃ vireje nagaraṃ tadā /
vairiñca iva sūryaugha udite kamalākaraḥ //

baḍiḥ prabuddha evāsau yāvan nāyānti dānavāḥ /
tāvat sañcintayām āsa samādhisadane kṣaṇam //

aho nu ramyā padavī śītalā pāramārthikī /
aham asyāṃ kṣaṇaṃ sthitvā parāṃ viśrāntim āgataḥ //

tad enām eva padavīm avalambya vasāmy aham /
bhavatīhopabhuktābhiḥ kiṃ me bāhyavibhūtibhiḥ //

aindaveṣv api bimbeṣu na tathānandavīcayaḥ /
toṣayanti yathāntar māṃ saṃvidvibhavabhūmayaḥ //

iti bhūyo 'pi viśrāntyai kurvāṇaṃ galitaṃ manaḥ /
baḍim āvārayām āsur daityāś candram ivāmbudāḥ //

tān ālokya punar dadhyau tatpraṇāmākulekṣaṇaḥ /
taiḥ kulācalasaṅkāśaiḥ parivītavapus tv idam //

citaḥ kṣīṇavikalpasya kim upādeyam asti me /
mano yadabhipātitvād yātu tadrasatām alam //

mokṣam icchāmy ahaṃ kasmād baddhaḥ kenāsmi vai purā /
abaddho mokṣam icchāmi keyaṃ bālaviḍambanā //

na bandho 'sti na mokṣo 'sti maurkhyaṃ me kṣayam āgatam /
kiṃ me dhyānavilāsena kiṃ vādhyānena me bhavet //

na dhyānaṃ nāpi cādhyānaṃ na bhogān nāpy abhogitām /
abhivāñchāmi tiṣṭhāmi samam eva gatajvaraḥ //

na me vāñchā pare tattve na me vāñchā jagatsthitau /
na me dhyānadṛśā kāryaṃ na kāryaṃ vibhavena me //

nāhaṃ mṛto na jīvāmi na san nāsann ahaṃ samaḥ /
nedaṃ me naiva nānyan me namo mahyam ahaṃ hy aham //

idam astu jagadrājyaṃ tiṣṭhāmy atra svasaṃsthitaḥ /
naiva vāstu jagadrājyaṃ tiṣṭhāmy ātmani śītalam //

kiṃ me dhyānadṛśā kāryaṃ kiṃ rājyavibhavaśriyā /
yad āyāti tad āyātu nāhaṃ kiñcin na me kvacit //

na kiñcid api kartavyaṃ yadi nāma mayādhunā /
tat kasmān na karomīha kiñcit prakṛtakarma vai //

iti nirṇīya pūrṇātmā baḍir balavatāṃ varaḥ /
daityān ālokayām āsa padmānīva divākaraḥ //

dṛṣṭipātavibhāgena sarveṣāṃ danujanmanām /
śiraḥpraṇāmāñ jagrāha puṣpāmodān ivānilaḥ //

atha vairocanis tatra dhyeyatyāgamayātmanā /
manasā sakalāny eva rājakāryāṇi sa vyadhāt //

devān dvijān gurūṃś caiva pūjayām āsa pūjayā /
sammānayām āsa suhṛdbandhusāmantasajjanān //

arthenāpūrayām āsa bhṛtyān arthigaṇāṃs tathā /
lalanā lālayām āsa vicitravibhavārpaṇaiḥ //

ity asāv avasat tasmin rājye sakalaśāsane /
yajñaṃ prati babhūvātha matir asya kadācana //

tarpitāśeṣabhuvanaṃ devarṣigaṇapūjitam /
saha śukrādibhir mukhyais sa cakāra mahāmakham //

baḍir bhogabharasyārthī neti nirṇīya mādhavaḥ /
baḍer īpsitasiddhyarthaṃ siddhidas tanmakhaṃ yayau //

bhogaikakṛpaṇāyedaṃ jagajjaṅgalakhaṇḍakam /
dātuṃ yogyāya śakrāya vayojyeṣṭhāya kāryavit //

kramamātracchalenātra vañcayitvā baḍiṃ hariḥ /
babandha pātālatale bhūgeha iva vānaram //

adyāsau saṃsthito rāma punarindratvahetunā /
jīvanmuktavapus svastho nityaṃ dhyānaniṣaṇṇadhīḥ //

pātālakuhare tiṣṭhañ jīvanmuktamatir baḍiḥ /
āpadaṃ sampadaṃ dṛṣṭyā samayaiva sa paśyati //

nāstam eti na codeti tatprajñā sukhaduḥkhayoḥ /
samā sthiratarākārā citrasūryāvalī yathā //

āvirbhāvatirobhāvasahasrāṇīha jīvatām /
tanmanaś ciram ālokya bhogeṣu viratiṃ gatam //

daśakoṭīś ca varṣāṇām anuśāsya jagattrayam /
ante viraktatāṃ prāptam upaśāntaṃ baḍer manaḥ //

ūhāpohasahasrāṇi bhāvābhāvaśatāni ca /
baḍinā paridṛṣṭāni kva samāśvāsam etv asau //

bhogābhilāṣaṃ santyajya baḍis sampūrṇamānasaḥ /
ātmārāmas sthito nityam adya pātālakoṭare //

punar etena baḍinā jagad indratayākhilam /
anuśāsyam idaṃ rāma bahūn varṣagaṇān iha //

na tasyendrapadaprāptyā tuṣṭis samupajāyate /
na tasya svapadabhraṃśād udvega upajāyate //

sa samas sarvabhāveṣu sarvadaivoditāśayaḥ /
samprāptam āharan svastha ākāśa iva tiṣṭhati //

baḍivijñānasamprāptir eṣā te kathitā mayā /
etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya tvam apy abhyudito bhava //

baḍivat svavivekena nityo 'ham iti niścayāt /
padam āsādayādvandvaṃ pauruṣeṇaiva rāghava //

dve cāṣṭau caiva varṣāṇāṃ koṭīr bhuktvā jagattrayam /
ante vairasyam āpanno baḍir apy asurottamaḥ //

tasmād avaśyavairasyaṃ bhogapūgam arindama /
santyajya satatānandam avairasyapadaṃ vraja //

imā dṛśyadṛśo rāma nānākāravikāradāḥ /
na kāścana tavātmīyā dūrāc chailaśilā iva //

dhāvamānam ihāmutra luṭhitaṃ lokavṛttiṣu /
saṃsthāpaya nibadhyaitan mano hṛdayakoṭare //

cidādityo bhavān eva sarvatra jagati sthitaḥ /
kaḥ paras te ka ātmīyaḥ pariskhalasi kiṃ mudhā //

tvam ananto mahābāhus tvam ādyaḥ puruṣottamaḥ /
tvaṃ padārthaśatākāraiḥ parisphūrjasi cidvapuḥ //

tvayi sarvam idaṃ protaṃ jagat sthāvarajaṅgamam /
bodhe nityodite śuddhe sūtre maṇigaṇo yathā //

na jāyase na mriyase tvam ajaḥ puruṣo virāṭ /
cic chuddho janmamaraṇabhrāntayo mā bhavantu te //

samastajanmarogāṇāṃ pravicārya balābalam /
tṛṣṇām utsṛjya bhogānāṃ bhoktaiva bhava kevalam //

tvayi sthite jagannāthe cidāditye sadodite /
idam ābhāsate sarvaṃ saṃsārasvapnamaṇḍalam //

mā viṣādaṃ kṛthā vyarthaṃ sukhaduḥkhaiṣaṇā na te /
śuddhaś cid asi sarvātmā sarvavastvavabhāsakaḥ //

pūrvam iṣṭam aniṣṭaṃ tvam aniṣṭaṃ ceṣṭam ity api /
parikalpya tadabhyāsāt tato 'pi dve parityaja //

iṣṭāniṣṭadṛśos tyāge samatodeti śāśvatī /
tayā hṛdayavartinyā punar jantur na jāyate //

yeṣu yeṣu pradeśeṣu mano majjati bālavat /
tebhyas tebhyas samuddhṛtya tad dhi tattve niveśayet //

evam abhyāgatābhyāsaṃ manomattamataṅgajam /
nibadhya sarvabhāvena paraṃ śreyo 'dhigamyate //

mā śaṭhair ayathārthajñair mithyādṛṣṭihatāśayaiḥ /
dhūrtasaṅkalpavikrītair vimūḍhais samatāṃ gamaḥ //

akiñcanāt svanirṇītau lambamānāt paroktiṣu /
na maurkhyād adhiko loke kaścid astīha duḥkhadaḥ //

tvam etad avivekābhram uditaṃ hṛdayāmbare /
vivekapavanenāśu dūraṃ naya mahāmate //

ātmanaiva prayatnena yāvad ātmāvalokane /
na kṛto 'nugrahas tāvan na vicārodayo bhavet //

vedavedāntaśāstrārthatarkadṛṣṭibhir apy ayam /
nātmā prakaṭatām eti yāvan na svam avekṣaṇam //

tvam ātmany ātmanā rāma prasāde samavasthitaḥ /
prāpto 'si vitataṃ bodhaṃ madvacāṃsy avabudhyase //

vikalpāṃśavihīnasya tvayaiṣā cidvivasvataḥ /
gṛhītā vitatā vyāptir maduktā paramātmanaḥ //

vilīnasarvasaṅkalpaś śāntasandehavibhramaḥ /
kṣīṇakautukanīhāro jāto 'si vigatajvaraḥ //

yad upagacchasi pāsi nihaṃsi vā pibasi valgasi cinmaya vardhase /
tad asi tena tavāstu mahāmune vigatabodhakalaṅkaviśaṅkitā //