Mokṣopāya · Chapter 3.89

śrūyate hi purā deva magadheṣu mahīpatiḥ /
indradyumna iti khyāta indradyumna ivāparaḥ //

tasyendubimbapratimā bhāryā kamalalocanā /
ahalyā nāma tatrāsīc chaśāṅkasyeva rohiṇī //

tasminn eva pure śiḍgaḥ kilāsīd balavān iti /
indranāmāparaḥ kaścic chrīmān viprakumārakaḥ //

ahalyā pūrvam indrasya babhūveṣṭety ahalyayā /
śrutaṃ rājamahiṣyātha kathāprastāvataḥ kvacit //

ākarṇya tad ahalyā sā babhūvendrānurāgiṇī /
ahalyāṃ māṃ na kasmāt sa śakro 'bhyetīti sotsukā //

mṛṇālahārakadalīpallavāstaraṇeṣu sā /
atapyata bhṛśaṃ bālā latālūnā vaneṣv iva //

khedam āpa samagrāsu tāsu bhūpavibhūtiṣu /
matsī nidāghataptāsu parilolā sthaleṣv iva //

ayam indro 'yam indraś cety evaṃ jātapralāpayā /
lajjāpi hi tayā tyaktā vaivaśyam upayātayā //

ity ārtāyā ghanasneham atha tasyā vayasyayā /
uktam āli tavāvighnam indram apy ānayāmy aham //

indraṃ tavānayāmīti śrutvā vikasitekṣaṇā /
papāta pādayos sakhyā nalinyā nalinī yathā //

tataḥ prayāte divase samāyāte niśāgame /
sā vayasyā tam indrākhyaṃ yayau viprakumārakam //

bodhayitvā yathāyuktaṃ sā tam indrakumārakam /
ahalyānikaṭaṃ rātrāv ānayām āsa satvaram //

sā tatas tena śiḍgena mahendreṇa ratiṃ yayau /
kasmiṃścit sadane gupte bahumālyavilepanā //

hārāṅgadamanojñena tena sā taruṇī tadā /
ratenāvarjitā vallī rasena madhunā yathā //

tatas tadanuraktā sā paśyantī tanmayaṃ jagat /
na sānantaguṇākīrṇaṃ bhartāraṃ bahv amanyata //

kenacit tv atha kālena tasyā indrānurāgitā /
sā jñātā rājasiṃhena tanmukhavyomacandrikā //

indraṃ dhyāyati sā yāvat tāvat tasyā virājate /
mukhaṃ pūrṇena candreṇa prabuddham iva kairavam //

evam anyo'nyam āsaktabhāvam ālokya bhūpatiḥ /
cakāra bahubhir daṇḍais sa dvayor atha śāsanam //

tāv ubhāv api santyaktau hi santau salilāśaye /
tuṣṭau jahasatus tatra na khedaṃ samupāgatau //

apṛcchat tau tato rājā khinnau sthaḥ kiṃ na durmatī /
tāv ūcatur mahīpālaṃ jalāśayasamuddhṛtau //

saṃsṛtyāvām ihānyo'nyaṃ mukhakāntim aninditām /
muhyāvo na mahīpāla svāṅgair api vikartitaiḥ //

vahnāv api parikṣiptāv akhinnāv evam eva tau /
ūcatur muditātmānāv anyo'nyaṃ smṛtiharṣitau //

grathitau gajapādeṣu nakhinnāv eva saṃsthitau /
evam evocatur bhūpam anyo'nyaṃ smṛtiharṣitau //

kaṣāhatāv akhinnau tāv evam eva kilocatuḥ /
paṅkamagnāv akhinnau tāv evam eva kilocatuḥ //

anyasmāc chāsanājālāt kalpitāc ca punaḥ punaḥ /
uddhṛtāv ūcatuḥ pṛṣṭau tam evārthaṃ punaḥ punaḥ //

uvācendro mahīpāla jagan me dayitāmayam /
na śāsanāni duḥkhāni bādhante kiñcid eva me //

asyāś caiva jagad rājan sarvaṃ manmayam eva hi /
tena nau śāsanāduḥkhaṃ kiñcid eva na bādhate //

mano nāma vayaṃ rājan mano hi puruṣas smṛtaḥ /
prapañcamātram evāyaṃ deho dṛśyata eva hi //

samakālaprayuktena sahasā daṇḍarāśinā /
dhīraṃ mano bhedhayituṃ na manāg api śakyate //

kā nāma tā mahārāja kīdṛśyaḥ kasya śaktayaḥ /
yābhir manāṃsi bhidyante dṛḍhaniścayavanty api //

patatūdetu vā deho yātu vā viśarārutām /
bhāvitārthābhipatitaṃ manas tiṣṭhati pūrvavat //

iṣṭe 'rthe ciram āviṣṭaṃ bhaṅktuṃ dhīraṃ sthitaṃ manaḥ /
bhāvā bhāvāś śarīrasthā mama śaktā na kecana //

bhāvitaṃ tīvravegena manasā yan mahīpate /
tad eva paśyaty acalaṃ na śarīraviceṣṭitam //

na kāścana kriyā rājan varaśāpādikā api /
tīvrasaṃvegasampannaṃ śaktāś cālayituṃ manaḥ //

tīvravegena saṃsaktaṃ puruṣā hy abhivāñchite /
manaś cālayituṃ śaktā na mahādriṃ mṛgā iva //

rāmeyam asitāpāṅgā manaḥkośe pratiṣṭhitā /
devāgāre mahotsedhe devī bhagavatī yathā //

na duḥkham anugacchāmi priyayā jīvarakṣayā /
girir grīṣmadaśādāhaṃ lagnayevābhramālayā //

yatra yatra yathā rājaṃs tiṣṭhāmy abhipatāmi vā /
tatreṣṭāsaṅgamād anyat kiṅcin nānubhavāmy aham //

ahalyādayitānāmnā manasendrābhidhaṃ manaḥ /
saṃsaktam idam āyāti na svabhāvād ṛte param //

ekakāryaniviṣṭaṃ hi mano dhīrasya bhūpate /
na cālyate merur iva varaśāpabalair api //

deho hi varaśāpābhyām anyatvam upagacchati /
na tu dhīraṃ mano rājan vijigīṣutayotthitam //

etāni cātra manasāṃ na ca kāraṇāni rājañ śarīraśakalāny asamutthitāni /
ceto hi kāraṇam amīṣu śarīrakeṣu vārīva sarvavanaṣaṇḍalatāraseṣu //

ādyaṃ śarīram iha viddhi mano mahātman saṅkalpitā jagati tena śarīrasaṅghāḥ /
ādyaṃ śarīram abhitiṣṭhati yatra tatra tat tad bhṛśaṃ phalati netarad asya puṃsaḥ //

mukhyāṅkuraṃ subhaga viddhi mano hi puṃso dehās tataḥ pravisṛtās tarupallavābhāḥ /
naṣṭe 'ṅkure punar udeti na pallavaśrīr na tv aṅkuraḥ kṣayam upaiti dalakṣayeṣu //

dehakṣaye vividhadehagaṇaṃ karoti svapnāvanāv iva vanaṃ navam āśu cetaḥ /
citte kṣate na tu karoti hi kiñcid eva dehas tatas samanupālaya cittaratnam //

diśi diśi hariṇākṣīm eva paśyāmi rājan priyayuvatimanastvān nityam ānandito 'smi /
tava sukhavikṛtīnāṃ yat phalaṃ duḥkhadāyi kṣaṇam atha suciraṃ vā tan na paśyāmi kiñcit //