Mokṣopāya · Chapter 3.73

karkaṭīkaṭuvṛttāntaṃ sarvam ākarṇya vāsavaḥ /
nāradaṃ paripapraccha punarjātakutūhalaḥ //

sūcīvṛttapiśācītvaṃ tapasopārjya tat tayā /
karkaṭyā himavatkukṣyāṃ ke bhuktā vibhavā mune //

jīvasūcī piśācītvaṃ gatā yā śūkapelavam /
asīt kārṣṇāyasī sūcis tasyās svam avalambanam //

tat svam ālambanaṃ tyaktvā vyomavātarathasthayā /
prāṇamārutamārgeṇa tayā dehapraviṣṭayā //

sarvāsām antratantrīṇāṃ snāyumedovasāsṛjām /
randhreṣu pakṣiṇyevāntar nilīnaṃ malināṅgayā //

yasyāṃ nāḍyāṃ na yo vāyur māti tat tām upetayā /
tatra śūlaṃ kṛtaṃ mūlaṃ nyagrodhāgra ivotkaṭam //

tac charīrendriyais tāni tathānyāni bahūni ca /
bhuktāni naramāṃsāni bhojanāny ucitāni ca //

suptaṃ vivalitānalpamālayā mugdhabālayā /
kāntavakṣassthalasyūtamliṣṭapattrakapolayā //

vihṛtaṃ vītaśokāsu vihaṅgyā vanavīthiṣu /
kalpadrumotthapuṣpābhradviguṇāmbhodapaṅktiṣu //

pīta āmodimandāramakarandakaṇāsavaḥ /
vaneṣv amaraśailānām alinyālinilīnayā //

carvitāni śavāṅgāni gṛdhragarvātivṛddhayā /
khaḍgayaṣṭyeva saṅgrāme vīrāṅgāni javeddhayā //

sarvāṅgakośanāḍīṣu dikṣv ivānilalekhayā /
uḍḍīnam avaḍīnaṃ ca kākyeva vyomavīthiṣu //

virāḍātmahṛdi prāṇā vātaskandhās sphuranti khe /
yathā tathā prasphuritaṃ prati dehagṛhaṃ tayā //

sarvaprāṇiśarīreṣu bhrāntaṃ cicchaktiduṣṭayā /
dīpaprabhābhāsitayā gṛhiṇyeva svasadmasu //

vihṛtaṃ rudhireṣv antar dravaśaktyeva vāriṣu /
abdhiṣv āvartavṛttyeva jaṭhareṣu vivalgitam //

suptaṃ medassu śubhreṣu śeṣāṅgeṣv iva śauriṇā /
svāditas svāmagandho 'ntar vātaśaktyāmṛtaṃ yathā //

tarugulmauṣadhādīnāṃ hṛtsthāraṇyānilaśriyā /
paribhuktāny aśaktāni hiṃsayā vīkṣitāni ca //

ahaṃ jīvamayī sūcī syām itīcchāvareṇa sā /
sampannā mānasī sūciś cetanī pāvanī śitā //

adṛśyayā tayā tena mārutograturaṅgayā /
ayassūcīnilayayā vihṛtaṃ dikṣu ruddhayā //

pītaṃ bhuktaṃ vilasitaṃ hasitaṃ dattam āhṛtam /
nartitaṃ gītam uṣitam anantaiḥ prāṇidehakaiḥ //

adṛśyayā śarīriṇyā manaḥ pavanadehayā /
kṛtam ākāśarūpiṇyā na tad asti na yat tayā //

mattayāśaktayā svādurasāṃś carvitum etayā /
bālayālānam āśritya kariṇyeva vivalgitam //

kallolabahalādyūnadehaduṣṭanadīṣv alam /
vegair vaidhuryakāriṇyā mattayā makarāyitam //

aśaktayā nigirituṃ medomāṃsaṃ tayā hṛdi /
dūnaṃ suciram arthāḍhyavṛddhāturadhiyā yathā //

gajoṣṭramṛgahastyaśvasiṃhādihṛdi nartitam /
nartakyeva ciraṃ raṅge vellayantyāṅgam aṅgake //

bahir antaś ca vāyūnām ekatvam anuyātayā /
gandhalekhikayevāntassthitaṃ durlakṣyayānayā //

mantrauṣadhatapodānadevapūjādibhir hitā /
valgadgirinadītuṅgataraṅgavad apadrutā //

dīpaprabhevāvijñātagatir gatvāśu līyate /
ayassūcyāṃ mātarīva tatra nivṛtim eti sā //

svavāsanānusāreṇa sarva āspadam īhate /
sūcitvam eva rākṣasyā sūcitvenāspadīkṛtam //

sarvo vihṛtyāpi diśas svam evāspadam āpadi /
jīvasūcī lohasūcīm ivāyāti jaḍo janaḥ //

evaṃ prayatamānā sā viharantī diśo daśa /
mānasīṃ tṛptim āyāti na śārīrīṃ kadācana //

sati dharmiṇi dharmā hi sambhavantīha nāsati /
śarīraṃ dṛśyate yasya tasya tat kila tṛpyati //

atha tṛptasya dehasya smaraṇāt prāktanasya sā /
babhūva duḥkhitā svādupūrṇodarasukhārthinī //

tataḥ prāktanadehārthaṃ karomi vipulaṃ tapaḥ /
iti sañcintya tapase deśaṃ nirṇīya cātmanā //

viveśākāśagṛdhrasya hṛdayaṃ taruṇasya sā /
prāṇamārutamārgeṇa khaṃ mṛgeva khakhelagā //

sa gṛdhras tām ayassūcīṃ kāñcid evaṃsamāśritām /
citā tayeritaś cañcvā vṛttiṃ mana ivādadhe //

sūcīm ādāya gṛdhro 'sau yayau taccintitaṃ girim /
antas sūcīpiśācyāśu nunno 'bda iva vāyunā //

tatrājane mahāraṇye sthāpayām āsa tām asau /
sarvasaṅkalparahite pade yogīva cetanām //

ekenaivāṇunā tena pādaprāntena mūrchitā /
sā pratiṣṭhāpitevādrer mūrdhni gṛdhreṇa devatā //

rajaḥkaṇabṛhacchṛṅgaśirasy ekena sāṇunā /
pādenātiṣṭhad udgrīvaṃ śikheva girimūrdhani //

utthitāṃ sthāpitāṃ sūcīṃ gṛdhrāntar jīvasūcikā /
dṛṣṭvā bahir vinirgantuṃ khagadehāt pracakrame //

gṛdhraprāṇān nirjagāma sūcī pronmukhacetanā /
pavanād gandhalekheva ghrāṇavātalavonmukhī //

jagāma gṛdhras svaṃ deśaṃ bhāraṃ tyaktveva bhārikaḥ /
nivṛttavyādhir iva sa babhūvāntaranākulaḥ //

ayassūcitayādhāras tapase parikalpitaḥ /
dṛḍhasya sadṛśo 'rthānāṃ viniyogo hi rājate //

na hy amūrtasya sidhyanti vinādhāraṃ kila kriyāḥ /
ity ādhāraikaniṣṭhatvam āśrityāsau tapassthitā //

jīvasūcī lohasūcīṃ piśācī śiṃśapām iva /
sarvato valayām āsa vātyevāmodalekhikām //

tatas tataḥprabhṛty eṣā sūcī dīrghatapasvinī /
araṇyānyāṃ sthitā śakra tatra varṣagaṇān bahūn //

tasyā varārthaṃ yatnaṃ tvaṃ kuru kartavyakovida /
cireṇa sambhṛtaṃ lokam alaṃ dagdhuṃ hi tattapaḥ //

iti nāradataś śrutvā śakras sūcinirīkṣaṇe /
mārutaṃ preṣayām āsa daśadiṅmaṇḍalāny atha //

jagāmātha marutsaṃvid ātmanā tāṃ nirīkṣitum /
avamucya nabhomārgaṃ vicacāra tvarānvitaḥ //

sā vātasaṃvit kṣiprā vai naiva sarvagatā satī /
paramā cid ivāvighnaṃ sahasaiva dadarśa ha //

bhūmes saptasamudrānte nibaddhāṃ vipulasthale /
lokālokādriraśanāṃ nānāmaṇimayopalām //

svādūdakābdhivalayaṃ sakoṭarakakubgaṇam /
puṣkaradvīpavalayaṃ tadantargirimaṇḍalam //

madirāmbhodhivalayaṃ tajjalecarasaṃsthitam /
gomedhadvīpakaṭakaṃ tanmadhyaviṣayavrajam //

ikṣūdakābdhiparikhāṃ sāntargirigaṇāntarām /
krauñcadvīporvarāpīṭhaṃ sāntargatagirikramam //

kṣīrābdhimuktāvalayaṃ samadhyagatanāyakam /
śvetākhyadvīpavalayaṃ sabhūtapratibhāgakam //

bhūmer ghṛtodavalanaṃ sāntasthāmaramandiram /
kuśadvīpavṛtivyāsaṃ sumahāśailakoṭaram //

dadhyambhorāśiraśanāṃ sāntaś carapurodarām /
śākadvīporvarākāraṃ sāntassthaviṣayāntaram //

kṣārāmbhorāśiparikhāṃ sāntassthapuraparvatām /
jambudvīpamahāmeruṃ kulaparvatasaṅkulam //

vātaskandhebhya evādau pataty anilavellanā /
krameṇānena paryante tenaiva prasṛteha sā //

vāyur ālokayann itthaṃ jambudvīpaṃ nirīkṣya ca /
tat prāpa himavacchṛṅgaṃ yatra sūcis tapasvinī //

śṛṅgamūrdhni mahaty ugre so 'raṇyānīm avāpa tām /
dvitīyākāśavitatāṃ varjitāṃ prāṇikarmabhiḥ //

asañjātatṛṇavyūhāṃ nikaṭatvād vivasvataḥ /
rajomayīm eva tatāṃ saṃsāraracanām iva //

mṛgatṛṣṇānadīsārthapūraṇīyābdhitāṃ gatām /
śakrakodaṇḍasaṅkāśamṛgatṛṣṇāsaricchatām //

amitopāntaparyantāṃ lokapālekṣitair api /
kevalaṃ pavanaspandapracaladdhūlikuṇḍalām //

sūryāṃśukuṅkumair liptāṃ lagnacandrāṃśucandanām /
vilāsinīm iva vyomno vātaśītkāragāyanām //

saptadvīpasamudramudraṇasamucchūnaikadeśāśrayaṃ bhūpīṭhaṃ parito vihṛtya pavano dīrghādhvanā jarjaraḥ /
tāṃ prāpyāgragiristhalīm alivapurvyomāṅgalagnām iva vyāttānantadigantapūrakabṛhaddeho viśaśrāma saḥ //