Mokṣopāya · Chapter 3.70

atha vaiḍūryaśṛṅgābhā sā mahākṛṣṇā rākṣasī /
kajjalāmbudalekheva tānavaṃ gantum udyatā //

babhūvābhropamākāratyāge viṭapirūpiṇī /
pumpramāṇā tato 'py āsīt tato 'bhūd dhastamātrakam //

tataḥ prādeśamātrābhā tato 'py aṅgularūpiṇī /
tato māṣaśimītulyā tatas sūcī babhūva ha //

tataḥ kauśeyasūcītvaṃ padmakesarasundaram /
prāptā sā śikharākārā saṅkalpādrir ivātatā //

rarāja sūcikā kṛṣṇā ślakṣṇāyasakalāmayī /
puryaṣṭakena valitā vyomagā vātavāhinī //

sūcir dṛśyata evāsau na tv ayo nāma vidyate /
saṃvidbhramakalaivaiṣā svapnasūcīva lakṣyate //

ratnasūcīva masṛṇā manomananasaṃyutā /
vaiḍūryaraśmilekheva daṇḍasantānasundarī //

kajjalāmbhojakiñjalkalateva pavanāhṛtā /
sūkṣmarandhrekṣaṇasvacchadṛṣṭavyomakanīnikā //

svamukhagrāhyasūtreṇa ślakṣṇapucchaśikhāṇunā /
dṛśyā vaipulyaśāntyarthaṃ paraṃ maunavrataṃ gatā //

sudūrād dīpavad dṛṣṭaṃ sutanmātratvam āgatam /
dūrād eva manojñena prodgirantī mukhena kham //

kuñcitekṣaṇasandṛśyadīrghadīpāṃśukomalā /
sadyassnānasamucchūnabhālabālavilāsinī //

tantur bisād ivoḍḍīnā bāhyasañcārakautukāt /
brahmanāḍir ivodyuktā bahir indvaṃśasundarī //

niyatendriyaśaktis svā jīveneva bahiṣkṛtā /
bauddhatīrthikavijñānasantānavad alakṣitā //

śūnyasiddhāntaśisikā randhrānilalavābhayā /
kṣīṇadīpāṃśusūcyeva tīkṣṇayānupalabhyayā //

grāsārthaṃ sūcitāṃ yātā sa cāsyā nopayujyate /
vicāritaṃ tayā naitad aho maurkhyavijṛmbhitam //

sāgrā sañcintayām āsa na sūcī tuccharūpatām /
caittam īhitam evaikaṃ paśyanty āste yathāsukham //

avicāryaiva sūcitvaṃ tayā mūḍhadhiyārthitam /
nānārthabuddhes sphurati pūrvāparavicāraṇā //

sārthakriyo 'gryasāmarthyo yāti bhāvanayānyatām /
padārtho 'bhimatārthāḍhyāṃ niśśvāseneva darpaṇaḥ //

sūcībhāvaṃ prapannāyās tyajantyāḥ pīvaraṃ vapuḥ /
mahāmaraṇam apy asyā rākṣasyās susukhaṃ sthitam //

ekavastvanurāgāṇām aho nu viṣamā gatiḥ /
deho 'pi tṛṇavat tyakto rākṣasyā nijayecchayā //

ekavastvatigarveṇa naśyanty anyā hi saṃvidaḥ /
rāksasyā grāsagarveṇa dehanāśo 'pi nekṣitaḥ //

nāśo 'pi sukhayaty ajñam ekavastvatirāgiṇam /
sūcībhūtā videhāpi parituṣṭaiva rākṣasī //

anyā babhūva tallagnā sā tathā jīvasūcikā /
vyomātmikā nirākārā vyomavṛttiśarīrakā //

tejastantupravāhābhā prāṇatantumayātmikā /
śūlasaṃvedanākārā tadrandhrārkāṃśusundarī //

pṛthaksthevāsidhārā sā paramāṇvāvalīva ca /
kausumī gandhalekheva kalākalanarūpiṇī //

pāpātmikā manovṛttis sā hi tasyās tathā sthitā /
paraprāṇadaśāvedhaparamārthaparāyaṇā //

evam asyās tanur jātā sūcidvayamayī hi sā /
nīvāraśūkavat tanvī karpāsāṃśusupelavā //

tanudvayena tenāsau praviśya hṛdayaṃ nṛṇām /
vedhayantī tataḥ krūrā prababhrāma diśo daśa //

sarvas svasaṅkalpavaśāl laghur bhavati vā guruḥ /
karkaṭyograṃ vapus tyaktvā sūcītvam urarīkṛtam //

tuccho 'py artho 'lpasattvānāṃ yāty atiprārthanīyatām /
sūcīvṛttapiśācītvaṃ rākṣasyā tapasārjitam //

api puṇyaśarīrāṇāṃ jātibandho na śāmyati /
anusūci piśācītvaṃ rākṣasyā samupārjitam //

tasyāṃ digantabhramaṇe pravṛttāyāṃ sahānilaiḥ /
tatraiva sā tanus sthūlā galitā śāradābhravat //

kasyacid vivaśāṅgasya kṣīvasya vipulasya vā /
praviśyāntar vātasūcī bhavaty ati viṣūcikā //

kasyacit tanudehasya svacchasya sudhiyo 'pi ca /
praviśya jīvasūcitve bhavaty antar viṣūcikā //

evaṃ kvacit tṛpyati sā durbuddhihṛdayasthitā /
kvacid ucchidyate puṇyair mantrauṣadhikṛtakramaiḥ //

āsīd bahūni varṣāṇi bhramaṇaikaparāyaṇā /
dehadvayena gacchantī vyomni bhūmitale tathā //

rajastirohitā bhūmau haste 'ṅgulitirohitā /
prabhātirohitā vyomni vastre sūtratirohitā //

antassthā snāyusariti durbhage pāṃsupāṇḍuni /
śuṣkarekhāsaritkhāte sūkṣmarekhājarattṛṇe //

arthahīne gatacchāye śūnye ucchvāsakāriṇi /
makṣikāvātaharaṇe śrīvṛkṣaparivarjite //

sthūlāsthigranthivalite nityakampasphurattale /
anātmīyācchanīhāraśuddhāṃśukakṛtabhrame //

kiṇasthāṇvagraviśrāntamakṣikāviṅkavāyase /
raukṣyarūḍharasadvāte vilolāṅguliśākhini //

malābhralekhāsaṃsāre svāṅgulivraṇagartake /
svedāvaśyāyaduṣṣṭhyūte parvavālmīkaparvate //

kacatpāṃsujalabhrāntau nakhājagarakarkaśe /
kvacit kvacit saridbhītabhītayūkākupānthake //

viralā śuṣkasandṛṣṭapiṭakāpūtapalvale /
madhyasthalekhāmārgaughe śītaśvasanagocare //

grastayūkānaraughāsṛkpūrṇasṛkvinakhāsyatām /
dadhatāṅguṣṭhayakṣeṇa krānte sarvatra pātinā //

nānāviracanā citrapaṭapattanagāminī /
gamāgamapariśrāntā tatrātyantacirāśvagā //

nagarān nagare nyastasūtrabhāṇḍikabhāriṇī /
prāpte karatalāraṇye balīvardavivartinī //

gupte viśramaṇāyaiva manāk karaparicyutā /
tantuprotamukhākṛṣṭikhinnā kvāpi viśīryate //

vedhanaṃ karṇasaṃśliṣṭā kaṭhināpi na sākarot /
na hi tīkṣṇo bahiḥ kārye nīcatvaṃ vijahāti cet //

sāyassūcī manassūcyā valitā vijahāra ha /
dikṣv apsv iva śilāgurvī nāvaṅgavalitā satī //

visasāra diganteṣu sāntaḥkaraṇasattayā /
tṛṇalekheva pavanaśaktyā saṃsṛtirūpayā //

mukhena sūkṣmasūtrāntaṃ tyajantī suśirombhane /
parāpūrodyamenāśu jāteva hṛdayānvitā //

parāpūraraseneva sūcyā hṛt suvikāsitam /
anāratavamat sūkṣmasūtrāntam iva sūmbhane //

tīkṣṇair api cirakṣīṇaḥ pūryate nirvicāraṇam /
dṛṣṭānto 'tra kṣaṇāt sūcyā pūrito jarjaraḥ paṭaḥ //

sūtrāṃśunirgatair yogyaṃ sūcyā hṛdayam arjitam /
parapūraṇayaivāśu tejaś ca kacitārkaruk //

akasmāt tena rūḍheṇa kṣīṇapūraṇarūpiṇā /
hṛdaye rākṣasī sūcī karmaṇātapyateva sā //

vedhaṃ khuraraveṇaiva karotīṣatpracāritā /
prakṛtena nijenāpi khedāya vyavahāritā //

sañcārayati vastreṣu sūtraṃ caturavedhanā /
ādīrghaṃ vāsanātantuṃ śarīreṣv iva vedanā //

sañcāryamāṇā vegena dhāvatīvākṣipāṭane /
adarśitamukhā eva durjanā marmavedhinaḥ //

skandhavastrajavaprotā vedhākṣṇā sukham īkṣate /
katham enaṃ bhinadmīti tīkṣṇānām etad īpsitam //

samam eva ca kauśeye kṣaume ca vasane śitā /
jaḍaḥ ka iva vā nāma guṇāguṇam upekṣate //

sā dadhānojjvalaṃ sūtram aṅguṣṭhāṅgulipīḍitā /
antratantum ivānantam udgirantī nirīkṣate //

tīkṣṇāsyahṛdayatvena saraseṣu na keṣucit /
sūtritāpi padārtheṣu viśaty alasagāminī //

agardabhīmukhaprotā sutīkṣṇāpi na cāpi dhīḥ /
avedhitāpy ahṛdayā rājaputry api durbhagā //

vinā parāpakāreṇa tīkṣṇe saraṇam īhate /
vedhanād rodhitā sūciḥ karṇapāśe pralambate //

śete kiṃ cāru maitryeva buse karaparicyutā /
svarūpasadṛśaṃ mitraṃ kasmai nāma na rocate //

miśritā mūḍhacittānāṃ vṛttibhiḥ prākṛte jane /
tiṣṭhaty ātmasamāṃ ko hi saṅgatiṃ tyaktum icchati //

bhavaty ayaskāracitau santyaktāntardhigāminī /
bhastrāvātair vivalitā gaganoḍḍayanonmukhī //

prāṇāpānapravāhasthā hṛtpadmāntaragāminī /
duḥkhaśaktir mahāghorā jīvaśaktir ivodyatā //

samānavaiparītyena samānasamagāminī /
udānaviparītatvād udānasamagāminī //

vyānasthā vyādhijananī sarvāṅgarasacāriṇī /
hṛtkaṇṭaśūlotplavanavaivarṇyonmādakāriṇī //

prāyas saucikahastasthā suptorṇāgaṇḍakoṭare /
bālahaste 'ṅgulītalpavedhanaikavilāsinī //

pādapraviṣṭā rudhirapānapājiravistṛtā /
tuṣyaty atitarāṃ tucchabhojanā tucchabhojanaiḥ //

śete kardamakośasthā cirakālam adhomukhī /
icchānurūpam āsādya ka ivāspadam ujjhati //

krauryeṇāpahṛtātmānaṃ darśayaty upavedhanaiḥ /
utsavād api nīcānāṃ kalaho hi sukhāyate //

kapardikā valabhyāntarātmānaṃ bahu manyate /
durucchedā hi bhūtānām ahaṅkāracamatkṛtiḥ //

śvetikāyugmalabhyena sāhṛtenātmanā nṛṇām /
mṛtim ādhāsyate citrā svārthe nodeti mūḍhatā //

vastratantuvibhedena paramāraṇam āśu me /
idaṃ sampadyata iti bhavaty atyantanirmalā //

sthāpitā malam ādatte sūcī yad gharṣaṇaṃ vinā /
parāpavedhavirahād vyādhis so 'syāḥ pravartate //

sūkṣmadṛśyā vedhadātrī kṣaṇād vismṛtim eti vā /
tīkṣṇā bhedakarī krūrā sūciceṣṭeva daivikī //

tantuvedhanamātreṇa hato 'nya iti toṣitā /
durjano yena tenaiva nāśito vetti duṣṭatām //

paṅke majjati yāti khe viharati vyomānilair diktaṭāñ śete pāṃsuṣu bhūtale pathi gṛhe haṭṭe vane 'ntaḥpure /
haste śrotrasaroruhe 'tha mṛduni svasthorṇikāgaṇḍake randhre kāṣṭhamṛdāṃ ca nāḍihṛdaye dravyātmasattaiva sā //

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma //