Mokṣopāya · Chapter 3.48

prāpya rājā puraḥ prāptaṃ sindhum uddhurakandharam /
madhyāhnatapanābhena kopena vitato 'bhavat //

dhanur āsphālayām āsa parirāvitadiṅmukham /
kalpāntapavanāsphoṭa ivāmaragires taṭam //

visasarjorjito rājā prātar arkaḥ karān iva /
tūṇīrarajanībaddhāś śilīmukhaparamparāḥ //

eka eva viniryāti guṇāt tasya śaro mahān /
sahasraṃ patati vyomni gacchan patati lakṣaśaḥ //

sindhor api tathaivāsīc chaktir lāghavam eva ca /
raver ānanasāmyaṃ vai viṣṇor dhānuṣkatā tayoḥ //

musulā nāma te bāṇā musulākṛtayo 'mbaram /
chādayām āsur unnādāḥ kalpāntagirayo yathā //

rejuḥ kanakanārācarājayo vyomni tasya tāḥ /
śaravyāḥ kalpavātārtāḥ patantya iva tārakāḥ //

vidūrathāc charāsārā ajasram abhiniryayuḥ /
abdher iva payaḥpūrās sūryād iva marīcayaḥ //

pracaṇḍapavanoddhūtapuṣpāṇīva mahātaroḥ /
ayaḥpiṇḍād ivottaptatāḍitāḥ kaṇapaṅktayaḥ //

dhārāḥ payomuca iva śīkarā iva nirjharāt /
tatpurāgnimahādāhāt sphuliṅgā iva bhāsvarāḥ //

tayoś caṭacaṭāsphoṭaṃ śṛṇvan kodaṇḍayor dvayoḥ /
baladvayam abhūt prekṣāmūkaṃ śānta ivāmbudhiḥ //

vahanti sma śarāpūrā gaṅgāpūra ivāmbare /
sindhor abhimukhaṃ yakṣaghargharāravaraṃhasaḥ //

kacatkanakanārācaśaravarṣāṇy anāratam /
vahacchavaśavāśabdaṃ niryayur dhanur ambudāt //

bāṇamandākinīpūraṃ vrajantaṃ sindhupūraṇe /
vātāyanāt tam ālokya līlā tatpuravāsinī //

tena bāṇasamūhena jayam āśaṅkya bhartari /
uvāca vākyam ānandavikasanmukhapaṅkajā //

jaya devi jayaty eṣa nātho 'smākaṃ vilokaya /
kilānena śaraughena merur apy eti cūrṇatām //

tasyām evaṃ vadantyāṃ tu ghanasneharavākulam /
prekṣaṇavyagrayor devyor hasantyor mānuṣaṃ hṛdā //

tac charārṇavam āmattam apibat sindhuvāḍavaḥ /
śaroṣmaṇāpy agamyena jahnur mandākinīm iva //

bāṇavarṣeṇa sakalaṃ sāyakaughaṃ ghanaṃ ghanam /
bhittvā tato 'py adhaḥkṛtvā cikṣepa gaganārṇave //

yathā dīpasya śāntasya na parijñāyate gatiḥ /
tasya sāyakasaṅghasya na vijñātā tathā gatiḥ //

taṃ chittvā sāyakāsāraṃ svaśarāmbudharaṃ ghanam /
vyomni prasārayām āsa saracchavaśavānvitam //

vidūrathas tam apy āśu vyadhamat sāyakottamaiḥ /
sāmānyajaladaṃ mattakalpāntapavano yathā //

kṛtapratikṛtair evaṃ bāṇavarṣair mahīpatī /
vyarthīkṛtair anayatāṃ prahāram avirāmiṇau //

athādade mohanāstraṃ sindhur gandharvasauhṛdāt /
prāptaṃ tena yayur lokā vinā mohaṃ vidūratham //

nyastaśastrāmbarā mūkā viṣaṇṇavadanekṣaṇāḥ /
mṛtā ivābhavan yodhāś citranyastā ivāthavā //

yāvad vidūratharatho mohenāyāti mandatām /
tāvad vidūratho rājā prabodhāstram upādadhe //

tataḥ prabodham āpannā prajā prātar ivābjinī /
vidūrathe 'bhavat sindhuḥ kruddhotka iva rākṣase //

nāgāstram ādadhe bhīmaṃ pāśabandhanakhedadam /
tenābhavan nabho vyāptaṃ bhogibhiḥ parvatopamaiḥ //

sarpair vivalitā bhūmir mṛṇālais sarasī yathā /
sampannā girayas sarve kṛṣṇapannagakambalāḥ //

padārthās sarva eveme pihitā ahivigrahaiḥ /
saparvatavanābhogā yayau vivaśatāṃ mahī //

dhūtāṅgārakaṇākīrṇā viṣavegasya śaṃsinī /
vavur uṣṇoṣṇanīhārā vātajvalanareṇavaḥ //

vidūratho 'tha sauparṇam ādadhe 'straṃ mahāstravit /
udagur garuḍās tena sauvarṇā iva parvatāḥ //

kāñcanīkṛtasarvāśās sarvāśaparipūrakāḥ /
pakṣaparvatasaṃrambhajanitapralayānilāḥ //

ghoṇāvivalanākṛṣṭaśvasadbhujagamaṇḍalāḥ /
mahāgharagharārāvapūritāmbhodaṣaṇḍakāḥ //

bhūpūrakaṃ tu sarpaughaṃ sa suparṇaghano 'pibat /
kṛṣṭaṃ śalaśalāyantam agastya iva vāridhim //

sarpakambalanirmuktaṃ bhūmaṇḍalam arājata /
viśālam iva nīrandhram iva nirvāri rāśi vā //

tatas tadgaruḍānīkaṃ kvāpy agacchad adṛśyatām /
dīpaugha iva vātena śaradīvābhramaṇḍalam //

vajrabhītyeva pakṣāḍhyaṃ parvataprakaraṃ punaḥ /
svapnadṛṣṭaṃ jagad iva saṅkalpapurapūravat //

tatas tamo'stram asṛjat sindhur andhāndhakāradam /
tenāndhakāro vavṛdhe kṛṣṇābhrajaṭharopamaḥ //

rodorandhre pravisṛta ekārṇava ivābhavat /
matsyā ivābhavañ śailās tārāś ca maṇayo 'bhavan //

andhakāraḥ pravavṛdhe maṣīpaṅkārṇavopamaḥ /
kajjalācalasambhāro dhutaḥ kalpāntarair api //

andhakūpe nipatitā ivāsan sakalāḥ prajāḥ /
kalpānta iva saṃśemur vyavahārā diśāṃ prati //

vidūratho 'tha mārtāṇḍam astraṃ brahmāṇḍamaṇḍape /
dadāv astravidāṃ śreṣṭhaḥ puṣṭamantraviceṣṭitaḥ //

athoditas tamo'mbhodhim arkāgastyo gabhastibhiḥ /
apibat kṛṣṇam ambhodaṃ śaratkāla ivāmalaḥ //

andhakārāmbaronmuktā virejur amalā diśaḥ /
bhūpateḥ purataḥ kāntā iva ramyapayodharāḥ //

yayuḥ prakaṭatām antar akhilā vanarājayaḥ /
lobhakajjalajālena muktā iva satāṃ dhiyaḥ //

atha kopākulas sindhū rākṣasāstraṃ mahābhayam /
kṣaṇād udīrayām āsa mantroditaśarātmakam //

udagur bhīṣaṇā digbhyas saruṣo vanarākṣasāḥ /
pātālagajahūṅkārakṣubdhā iva mahārṇavāḥ //

kapilordhvajaṭādhūmrās sphuṭaccaṭacaṭāravāḥ /
agnayo lelihānograjihvā ardrendhanā iva //

sāvartavṛttayo vyomni bhīmaḍakkāraṭāṅkṛtāḥ /
agnidāhamahādhūmavipulā iva solmukāḥ //

daṃṣṭrābisāṅkurākrāntamukhapaṅkajadehakāḥ /
utthitā lomaniryātaduṣprajvālajaṭā iva //

nigirantaḥ pradhāvanto garjantas tarjitāśayāḥ /
jaṭojjvālitaḍitpuñjajaladās sajalā iva //

etasminn antare tasmiṃl līlānātho vidūrathaḥ /
nārāyaṇāstraṃ pradadau duṣṭabhūtanivāraṇam //

udīryamāṇa evāsminn astrarāje tu rājayaḥ /
rākṣasānāṃ praśemus tā andhakārā ivodaye //

pramṛṣṭarākṣasānīkam abhavad bhuvanatrayam /
śaradīva gatāmbhodaṃ vyoma nirmalam ābabhau //

atha sindhur mumocāstram āgneyaṃ jvalitāmbaram /
jajvaluḥ kakubhas tena kalpāgnivalitā iva //

dhūmāmbudabharacchannā babhūvus sakalā diśaḥ /
gaganaprotthapātālatimirākulitā iva //

babhuḥ prajvālitākārā girayaḥ kāñcanā iva /
praphullanavanīrandhracaṇpakaughavanā iva //

yayur vyomādridikkuñjā jvālājālajaṭālatām /
kuṅkumenotsave mṛtyos samālabdhā ivāsṛjā //

jvalitā janatāntaikaśaṅkināsannabhasspṛśā /
sahasrākṛtinor veṇavalitā iva sāgarāḥ //

jitvā ripuṃ punar asau yathā praharate tathā /
vāruṇaṃ visasarjāstraṃ pūjayitvā vidūrathaḥ //

āyayus salilāpūrās tamaḥpūrā ivābhitaḥ /
adhastād ūrdhvato digbhyo dravarūpā ivādrayaḥ //

bhāgā iva śaradvyomno drutapātā ivāmbudāḥ /
mahārṇavā ivordhvasthāḥ kulaśailaśilā iva //

tamālaughā ivoḍḍīnās sañcitā iva rātrayaḥ /
kajjalaughā ivoddhūtā lokāloka ivottaṭaḥ //

rasātalaguhābhogā iva vyomadidṛkṣavaḥ /
mahāghuraghurārāvaraṃhobṛṃhitamūrtayaḥ //

tāpāgnisantatilatāṃ sā cacāmāmbusaṃhatiḥ /
bhuvanavyāpinī sandhyām āśu kṛṣṇeva yāminī //

tām agnisantatiṃ pītvā pūrayām āsa bhūtalam /
jalaśrīs santataṃ dehaṃ nirdravavyaktim īyuṣī //

evaṃvidhān astramohān viruddhān eva netare /
mitho māyāmayān agre paśyanty anubhavanti ca //

hetibhāravahās sindhoś cakrarakṣās tato 'mbhasā /
tṛṇānīva gatāḥ prohya rathaś cāsyābhavat plutaḥ //

etasminn antare sindhur astraṃ sasmāra śoṣaṇam /
āpattrāṇakaraṃ devaṃ dadau ca śararūpiṇam //

śaśāmāmbumayī māyā tena yāmeva bhāsvatā /
ye mṛtās te mṛtā eva babhūvuś śoṣitā bhuvaḥ //

atha mūrkharuṣā tulyatāpas santāpayan prajāḥ /
jajṛmbhe jarjarājīrṇavanavistārakarkaśaḥ //

kacatkanakaniṣṣyandasundarāṅgacchavir diśām /
āsīd rājavarastrīṇām ivāṅgopāṅgasaṅginī //

tena gharmamayīṃ mūrchām ājagmus tadvirodhinaḥ /
grīṣmadāvānalottaptā mṛdavaḥ pallavā iva //

vidūratho raṇaddīrghatārakreṅkāramānasam /
kodaṇḍaṃ kuṇḍalīkṛtya parjanyāstram athādadhe //

udaguḥ paṅktayo 'bdānāṃ yāminya iva sañcitāḥ /
tamālavipinoḍḍīnasaṃrambhārambhamantharāḥ //

vāsanāvāripūreṇa garjanoddāmasañcarāḥ /
mihikāmantharāśeṣakakubmaṇḍalakuṇḍalāḥ //

vavur āvalitāsārā meghāḍambarabhedinaḥ /
kīrṇaśīkaranīhārahārodārās samīraṇāḥ //

prasphurus trastasauvarṇasarpāpasaraṇopamāḥ /
vidyuto divi daityastrīkaṭākṣavalanā iva //

jughūrṇur garjanocchūnapratiśrudghanakandarāḥ /
diśaś calitamātaṅgasiṃharkṣavanaghargharāḥ //

mahāmusuladhārābhiḥ petur āsāravṛṣṭayaḥ /
kaṣṭaṭāṅkārakaṭhināḥ kṛtāntasyeva dṛṣṭayaḥ //

udabhūt prathamaṃ bāṣpa uṣṇoṣṇo 'drinibho bhuvaḥ /
pātālād abhravṛndānāṃ yuddhāyevābhravibhramāḥ //

tato nimeṣamātreṇa praśemur mṛgatṛṣṇikāḥ /
parabodharasāpūrair yathā saṃsāravāsanāḥ //

āsīt paṅkāṅkam akhilaṃ bhūmaṇḍalam asañcaram /
pūritaḥ pūrṇadhārābhis sindhus sindhum ivāmbunā //

vāyavyam astram asṛjad ghūrṇitākāśakoṭaram /
kalpāntanṛttasaṃpannaraṇadbhairavabhīṣaṇam //

vavur aśaninipātapiṇḍitāṅgā dalitaśilāśakalāḥ kakummukheṣu /
pralayasamayasūcakā bhaṭānāṃ kṛtakaṭuṭāṅkṛtaṭaṅkinas samīrāḥ //